KUZEY KIBRIS MUHASEBE VE DENETİM MESLEK(DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI Y.T.NO:337/5/2025

Y.T.No:337/5/2025) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

KUZEY KIBRIS MUHASEBE VE DENETİM MESLEK (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISININ

GENEL GEREKÇESİ

Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek Yasası günün koşulları ve Avrupa Birliği mevzuat uyum çalışmaları kapsamında ele alınıp işbu meslek ile ilgili direktifler göz önünde bulundurularak hazırlanıp 01.08.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yasa'nın uygulanmaya başlaması ile Yasa' da düzeltilmesi ve eklenmesi elzem olarak görülen hususlar tespit edilmiştir. Şöyle ki; Bu doğrultuda, mevcut düzenlemede yetkili muhasip ve denetçilerin meslek icra etmelerini kısıtlayan kamu yararı işletme sınıfına giren işletme tanımının düzenlenmesi, 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası kapsamında Kurulun gelir ve giderlerinin yani bütçesinin de buna uygun olarak düzenlenmesi, bu hususa bağlı olarak üye kayıt ücretinin ve yıllık üyelik aidatının Kurul yerine Gelir ve Vergi Dairesi veznesine yatırılması, sekretarya, mal ve hizmet alımı gibi hususlarda Devlet desteği alması hususları düzenlenmiştir. Yetkili muhasip ve denetçilerin Yasa gereklerini yerine getirdikten sonra ilgili yıl için mesleğini icra etmek istememesi halinde yetki belgesini ilgili yıl ile sınırlı olarak dondurmaya ve dondurma işlemini yaptıktan sonra ilgili yıl dolmadan tekrar faaliyete başlamasına imkan tanınması, Enstitü Yönetim Kurulu üyelerinin mesleki tecrübeye sahip kişilerden seçilmesi amacıyla on (1 O) yıl mesleki tecrübe şartının getirilmesi, yetkili muhasip ve denetçilerin mesleklerini mevzuata uygun olarak icra etmesi ve mesleki disiplini sağlamak amacıyla etkin ve caydırıcı cezalar düzenlenmesi, Yasa'da yer alması ihtiyacı hasıl olan yetki belgesinin geçersiz sayılması ve muhasebe mesleğini icra edememe durumunun koşulları düzenlenmiştir. Ayrıca Enstitü ve Kurulun oluşumu ile ilgili Esas Yasa'da belirlenen sürelerin yetersiz kalması sebebiyle bahse konu sürelerin Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek (Değişiklik) Yasası'nın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla üçer (3'er) yıl uzatılması ihtiyacı doğmuştur. 355

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışında başka bir ülkede yetkili muhasip denetleme belgesine sahip olan kişilerin, ülkemizde meslek icra etmek istemesine ilişkin olarak; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışında muhasebe ve denetim yetkisine sahip olan ve en az 3 yıl fiili meslek icra etmiş kişilerin ikinci kez ayni mahiyetteki Yetkili Muhasip - Denetçilere yönelik mesleki yeterlilik sınavlarına girmelerine gerek olmadığı düşüncesiyle mesleki yeterlilik sınavlarından muaf tutulması ile ilgili esas Yasa'mn 9'uncu maddesinin (3)'üncü fıkrasında düzenleme yapılmıştır. Bahse konu düzenlemenin temel amacı, yurt dışında "Chartered Accountant", "Certifıed Public Accountant", "Yeminli Mali Müşavir" gibi uluslararası düzeyde tanınan ve yüksek standartlarla belgelendirilmiş unvanlara sahip olan kişilerin ülkemizde meslek icrasına erişimini kolaylaştırmak, bu kişilerin tekrar sınava tabi tutulmaksızın Kurul değerlendirmesiyle mesleğe kabul edilmesini sağlamak ve böylece ülkemizdeki meslek kapasitesini nitelikli insan gücüyle güçlendirilmesine katkı koymaktır. Yurt dışında bu unvanlara sahip olmak, çok aşamalı, uygulamalı ve etik kurallar içeren zorlu sınav süreçlerinden geçmeyi gerektirmekte olup; söz konusu meslek mensuplarının mesleki bilgi düzeyleri, ye~erlilikleri ve mesleki donanımları halihazırda yüksek düzeydedir. Dolayısıyla, bu kişileri 51/2024 sayılı Kuzey

Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek Yasası kapsamında yeniden sınava tabi tutmak ayni sınavın tekerrürü olacaktır. 51/2024 sayılı Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek Yasası 'mn 9'uncu maddesi, Kurul 'a mesleki yeterlilik sınavı muafiyeti için başvuruda bulunan kişilerin mesleki belgelerini, faaliyet geçmişlerini ve denkliklerini değerlendirme yetkisi vermektedir. Bu kapsamda, Kurul'un takdir ve inceleme yetkisi korunmakta olup sadece yeniden sınava tabi olmak koşulunun kaldırılması hedeflenmektedir. Bu düzenleme ile yurt dışında meslek icra eden ve yüksek yeterlilik belgesi alan profesyonellerin tekrar ülkeye dönerek ekonomiye ve mesleğe de katkı sağlamalarını teşvik edecek, beyin göçünü azaltacaktır. Bu kapsamda ülkemizde yetişmiş nitelikli profesyonellerin meslek sistemine yeniden kazandırılması, kamu yararı ve özellikle de düzenledikleri gerçeği yansıtan mali tablolar ile kamu maliyesinin idame ettirilmesine büyük katkı sağlamaları açısından öncelikli bir ihtiyaçtır. Ayrıca bu düzenleme Uluslararası Mesleki Tanıma İlkelerine, kamu idaresinin mali verimliliğine ve Avrupa Birliği ve IFAC (Intemational Federation of Accountants) çerçevesinde uygulanan karşılıklılık esasına (reciprocity principle) da uygundur.

Bu bağlamda yukarıda bahsedilen hususlar doğrultusunda Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek (Değişiklik) Yasa Tasarısı hazırlanmıştır. Madde 1 356 Madde 2 Madde 3 MADDE GEREKÇELERİ Madde 4 Madde 5 Yasa'nın kısa ismi düzenlenmiştir.

Madde 6 Esas Yasa'nın 2'nci maddesi, Kamu Yararım İlgilendiren Kuruluşlar tefsirinin (H) bendi kaldırılmak suretiyle yeniden düzenlenmiştir. Madde 7 Madde 8 Esas Yasa'nın S'inci maddesinde yer alan Muhasebe ve Denetim Kurulunun üyelerinin görev ödeneklerine ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir. Madde 9 Madde 10 Esas Yasa'mn 7'nci maddesinde yer alan Kurulun görev ve yetkileri ile Madde 11 mesleki yeterlilik sınavına ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir. Madde 12 Madde 13 Esas Yasa'nın 9'uncu maddesinde yer alan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışındaki herhangi bir ülkede Yetkili Muhasip - Denetçi olarak çalışma yetkisine sahip ve en az üç (3) yıl meslek icra etmiş kişiler ile ilgili kural yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 12'nci maddesinde yer alan mesleki yeterlilik sınavı, muhasebe ve denetim mesleğini icra etmeyecek olan yetki belgesi sahiplerinin mesleğini dondurması ile dondurma işlemi, yetki belgesi harcının ve sınav harcının miktarının belirlenmesine ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 20'nci maddesinde yer alan Yetkili Muhasipler ve Yetkili Denetçiler'in Enstitü üye kayıt harcının Gelir ve Vergi Dairesi gelirler veznesine aktarılmasına ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 26'ncı maddesinde yer alan Yetkili Muhasipler ve Yetkili Denetçiler Enstitüsü Yönetim Kurulunun olağan genel kurul toplantısındaki oluşumu, seçimi, seçilebilecek üyelerin nitelikleri ve seçilme süresine ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 33'üncü maddesinde yer alan Yetkili Muhasipler ve Yetkili Denetçilere uygulanacak olan Disiplin Cezalarının ağırlaştırılmasına ilişkin kural düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 40'ıncı maddesinde yer alan Yetkili Denetçilerin denetimlerini yürütürken denetledikleri işletmelerden bağımsız ve tarafsız hareket etmelerine ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 51 'inci maddesinde yer alan Kurulun gelirleri, giderleri ve denetimine ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'ya 51A maddesi eklenmek suretiyle, Yetkili Muhasipler ile Yetkili Muhasip ve Denetçilerin yetki belgesinin geçersiz sayılması ve muhasebe mesleğini icra edememe durumu düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 52'nci maddesinin (l)'inci fıkrası, mesleki faaliyetine ilişkin dondurma işlemi yapan kişilerin mesleği icra etmesi ifadesi eklenmek suretiyle yeniden düzenlenmiştir. 357

Madde 14 Esas Yasa'nın Geçici 1'inci maddesinde yer alan bu Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten önce yetki sahibi olanların durumu ve muhasebe mesleği icra esaslarına ilişkin kural yeniden düzenlenmiştir.

Madde 15 Esas Yasa'nın Geçici 3'üncü maddesinde yer alan Enstitü Genel Kurulu ve Organlarının oluşturulmasına ilişkin kural yeniden düzenlenmiştir.

Madde 16 Esas Yasa'nın Geçici S'inci maddesinde yer alan bu Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten önce tescil edilmiş olan birlik ve derneklerin durumuna ilişkin süre yeniden düzenlenmiştir.

Madde 17 Esas Yasa'nın Geçici 6'ncı maddesinde mesleki faaliyette bulunmayan kişi ifadesinin üç (3) yıl süre ile aranmamasına ilişkin kural düzenlenmiştir.

Madde 18 Esas Yasa'nın Geçici 8'inci maddesinde yer alan Kurulun ilk oluşumu ve üyelerin atanma süresine ilişkin kural yeniden düzenlenmiştir.

Madde 19 Esas Yasa'ya yeni Geçici 9'uncu madde eklenmek suretiyle Yasa uyarınca oluşturulacak olan Enstitü Yönetim Kurulu ve Disiplin Kuruluna atanacak olan üyelerde Yetkili Muhasip ünvanı aranmamasına ilişkin kural

düzenlenmiştir.

Madde 20 Yasa'nın yürürlüğe giriş tarihi düzenlenmiştir. 358

KUZEY KIBRIS MUHASEBE VE DENETİM MESLEK (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasa'yı yapar:

Kısa İsim 1. Bu Yasa, Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan 51/2024 Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek Yasası ile birlikte okunur.

Esas Yasa'mn 2. Esas Yasa, 2'nci maddede yer alan "Kamu Yararım İlgilendiren 2'nci Kuruluşlar'' tefsirinin (H) bendi kaldırılmak ve sonra gelen mevcut Maddesinin (1) bendi (H) bendi olarak yeniden düzenlenmek suretiyle değiştirilir.

Değiştirilmesi

Esas Yasa 'nın 3. Esas Yasa, 5'inci maddesinin (8)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine 5'inci aşağıdaki yeni (8)'inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin

Değiştirilmesi

"(8) Kurul Başkan ve Üyelerine, Bakanlar

Kurulu kararı ile saptanacak tutarda

aylık olarak Hakkı Huzur Tahsisatı

verilir."

Esas Yasa'nın 4. (1) Esas Yasa, 7'nci maddesinin (2)'nci fıkrası kaldırılmak ve yerine 7'nci aşağıdaki yeni (2)'nci fıkra konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin

Değiştirilmesi

"(2) Bu Yasa'da belirtilen sınavların bu

Yasa'mn lO'uncu maddesinin

(3)'üncü fıkrası uyarınca çıkarılan

tüzük ile belirlenen ve yılda en az bir

kez olmak üzere Kurul tarafından

yapılacak Mesleki Yeterlilik

sınavları ile ilgili esas, usul, kıstas,

koşul ve muafiyetler çerçevesinde

düzenlenmesini sağlamak ve

sonuçlarını onaylamak;' '

(2) Esas Yasa, 7'nci maddesinin (lO)'uncu fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1 O)'uncu fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

"(1 O) Enstitü üyelerinin görevlerine ilişkin konularda Enstitü Yönetim Kuruluna danışmanlık hizmeti vermek ve bilgi sunmak;" 359

(3) Esas Yasa, 7'nci maddesinin (18)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (18)'inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

"(18) Bu Yasa'nın öngördüğü sınav ücreti ile bu Yasa ile belirlenmiş olan Yetki Belgesi Harcının Ödenmesini sağlamak ve ödeme ile ilgili gerekli yazışmaları yapmak.''

(4) Esas Yasa, 7'nci maddesinin (20)'nci ve (21)'inci fıkraları kaldırılmak ve mevcut (22)'nci, (23)'üncü ve (24)'üncü fıkralar sırasıyla (20)'nci, (21 )'inci ve (22)'nci fıkra olarak yeniden sayılandırılmak suretiyle değiştirilir.

Esas Yasa'nın 5. Esas Yasa, 9'uncu maddesinin (3)'üncü fıkrası kaldırılmak ve yerine 9'uncu aşağıdaki yeni (3)'üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin

Değiştirilmesi

"(3) Kurul, Kuzey Kıbrıs Türk

Cumhuriyeti dışındaki bir ülkede

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

(SMMM), Yeminli Mali Müşavir

(YMM), Associate Charter

Accountant (ACA), Associate

Charter Certified Accountant

(ACCA) veya muadili nitelikte bir

mesleki belgeye sahip olan ve en az

3 (üç) yıl meslek icra etmiş bir

kişinin, Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve

Denetim Meslek Yasası'nın 8'inci

maddesinin (2)'nci fıkrasının (A) ve

(C) bentlerinde belirtilen koşulları

taşıması halinde Yetkili Muhasip -

Denetçi olarak tanınmasına karar

verir."

Esas Yasa'nın 6. Esas Yasa, 12'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 12'nci 12'nci madde konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin

Değiştirilmesi

"Yetki 12. (1) Yetkili Muhasiplerin ve Yetkili

Belgesi Muhasip-Denetçilerin yapılacak

Harçları ve sınavlara başvuru koşulu olarak

Sınav Ücreti ödenecek Mesleki Yeterlilik Sınav

Ücreti yılın başında yürürlükte

bulunan aylık brüt asgari ücretin

yarısını aşmayacak, dörtte birinden 360

az olmayacak miktarda sınav konularının sayısı ve içeriği dikkate alınarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir.

(2) Bu Yasa kuralları uyarınca hak

kazanarak mesleğe yeni

başlayacaklardan, mesleki kayıt

işlemleri sırasında olmak üzere,

yapılacak sınav tarihine müteakip

ayın en geç son gününde ödenmesi

koşulu ile Muhasiplik Yetki Belgesi

için yılın başında yürürlükte bulunan

aylık brüt asgari ücret kadar,

Muhasip - Denetçi Yetki Belgesi için

yılın başında yürürlükte bulunan

aylık brüt asgari ücretin bir buçuk

katı kadar Yetki Belgesi harcı Gelir

ve Vergi Dairesinin gelirler

veznesine yatırılır.

(3) (A) Yetkili Muhasiplerin ve Yetkili Muhasip - Denetçilerin Yetki Belgesi yenileme harcı, her yıl ilgili yılın başında belirlenecek bir aylık brüt asgari ücret miktarında olmak üzere Şubat ayının son gününe kadar Gelir ve Vergi Dairesinin gelirler veznesine yatırılır.

(B) Yetki Belgesi yenileme harcı

ödemekle yükümlü meslek

mensuplarından, bu Yasa

kapsamında yer alan firmalara

bağımlı çalışan olup, başkası nam ve

hesabına iş gören, bahse konu

fırmalarda direktör veya hissedar

olmayan meslek mensupları, bu

fıkranın (A) bendinde belirlenen

harcın dörtte biri oranında miktarı

Yetki Belgesi yenileme harcı olarak

Gelir ve Vergi Dairesinin gelirler

veznesine yatırır.

48/1977 (C) Yukarıdaki (A) ve (B) bentlerinde 28/1985 düzenlenen harç miktarlarının en geç 31/1988 ilgili yılın Şubat ayının son gününe 31/1991 kadar ödenmemesi halinde Kamu 23/1997 Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası uyarınca tahsil edilirler. 361

54/1999 (Ç) Yetki Belgesi harcının ödendiği aynı 35/2005 yıl içinde mesleğe yeni 59/2010 başlayanlardan Yetki Belgesi 13/2017 yenileme harcı alınmaz.

48/1977 (4) Kaybolan, zayi olan veya geçerli 28/1985 31/1988 başka bir nedene bağlı olarak 31/1991 23/1997 yeniden verilecek Yetki Belgesi için, 54/1999 35/2005 yukarıdaki (2)'nci fıkrada belirlenen 59/2010 13/2017 harcın dörtte biri tutarında harç

miktarı alınır.

(5) (A) Bu Yasa kurallarına uygun olarak

Muhasebe ve Denetim mesleğini icra

etmeyecek olan yetki belgesi