CEZA(DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI Y.T.NO:328/5/2025

Y.T.No:328/5/2025) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

CEZA (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

GENEL GEREKÇE

Kuzey Kıbrıs Türk Cuınhuriyeti'nde yürürlükte bulunan Fasıl 154 Ceza Yasası, 1 Ocak 1929 tarihinde İngiliz Sömürge İdaresi döneminde yürürlüğe girmiş olup, tarihsel kökeni itibarıyla suçların münferit olarak işlendiği varsayımına dayanan bir ceza hukuku anlayışım yansıtmaktadır. Aradan geçen uzun süre içerisinde, toplumsal yapı, teknolojik gelişmeler, suç işleme yöntemleri ve suç örgütlenmeleri köklü biçimde değişmiş; özellikle örgütlü suçlar, bilişim teknolojileri aracılığıyla işlenen suçlar ve kitle iletişim araçları yoluyla gerçekleştirilen hukuka aykırı fiiller

yaygınlık kazanmıştır.

Ceza Yasası 'nda zaman içerisinde yapılan sınırlı değişiklikler, günümüz koşullarına uyum sağlama amacım taşısa da, bu değişiklikler bütüncül ve sistematik bir yaklaşım içermediğinden, yasada uygulama boşlukları ve normlar arasında yeknesaklık sorunları ortaya çıkmıştu. Mevcut düzenlemeler, suçların örgütlü şekilde, çıkar veya haksız kazanç sağlama amacıyla ve dijital mecralar kullanılarak işlenmesi karşısında yetersiz kalmaktadır.

Ceza Yasası'mn, örgütlü suç, bilişim suçları, internet ve sosyal medya yoluyla işlenen fiiller karşısında yetersiz kalmasını gidermek amacıyla, suçların artık münferit değil, örgütlü ve çıkar amaçlı işlendiği gerçeğinden hareketle tekil suç mantığına dayalı yapıyı, örgütlü, organize ve dijital ortamda işlenen suçlan kapsayacak şekilde genişletmek, Yasa içi yeknesaklığı (norm içi tutarlılığı) sağlamak ve cezasızlık algısını ortadan kaldırmak ve uygulamada boşlukları kapatmak için birtakım değişiklikler yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Son yıllarda ülkemizin stratejik konumu ve ekonomik yapısı nedeniyle, suçların örgütlü yapılar tarafından planlı ve sistematik biçimde işlendiği, aynca suç örgütlerinin, bu suçların işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla, kamu görevlileri veya vatandaşlar üzerinde baskı, yönlendirme veya menfaat sağlama yoluyla etkide bulunmaya çalıştığı gözlemlenmektedir. Bu durum, ceza hukukunun caydırıcılık ve toplumsal düzeni koruma işlevlerini zayıflatmaktadır.

Aynca; dünyada sanal imkanların artması ile değişen suç tiplerinden KKTC'nin de nasibini aldığı, İnternet, bilişim sistemleri ve sosyal medya kullanımının yaygınlaşması, hakaret, tehdit, dezenformasyon ve benzeri suçların süratle ve geniş kitlelere ulaşacak şekilde işlenmesine imkan tammış; mevcut yasal düzenlemelerin bu fiilleri açıkça kapsamadığı durumlarda cezasızlık algısı ortaya çıkmıştır.

Ceza Yasası'nda yapılan 14/2020 sayılı Değişiklik Yasası ile "Nefret Söylemi" başlıklı 17l'inci maddede, fiilin basın, yayın, İnternet medyası veya sosyal medya aracılığıyla işlenmesi suç kapsamına alınmış olmasına rağmen, Ceza Yasası'nın diğer birçok maddesinde benzer bir düzenlemeye gidilmemiş; bu durum, yasa içerisinde uygulama birliği ve norm bütünlüğünü

bozmuştur. 340

Bu tasarısı ile;

• Ceza Yasası'nın çeşitli maddelerinde yer alan suç tiplerinin, bilişim sistemleri, internet medyası ve sosyal medya aracılığıyla işlenmesini de kapsayacak şekilde güncellenmesi,

• Yasa maddeleri arasında yeknesaklık sağlanması, • Örgütlü suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen fiillerin daha etkin şekilde cezalandırılması, • Dijital ortamda işlenen suçlar bakımından belirlilik ve öngörülebilirliğin artırılması,

amaçlanmaktadır.

Ancak diğer maddelerde herhangi bir değişiklik yapılmamış ve İnternet medyası veya sosyal medya

aracılığıyla işlenen diğer yayımlar kapsanmamıştır.

Günümüz koşullarında İnternet üzerinden yapılan dezenformasyonlar sebebiyle, 14/2020 tarihinde yapılan değişiklik maddesi gibi "umumi yerde sövme" ve "yayımlamanın tanımı" kitle iletişim araçlarıyla İnternet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılması maddesinin eklenmek suretiyle değiştirilmesi yasa tasarısında yeknesaklık sağlanması açısından önem arz etmektedir.

Bu kavramları aşağıdaki şekilde açıklamak mümkündür;

"Bilişim Sistemi", bir veya birden fazlası, belirli bir yazılım çerçevesinde otomatik olarak veri işleyebilen bir cihazı veya birbirine bağlı veya birbiriyle ilişkili bir dizi cihazı anlatır.

"İnternet medyası", İnternet gazeteleri, dergileri ve internette yayımlanan benzer yayınlar İnternet medyası olarak kabul edilir.

"Sosyal medya", Sosyal medya, kullanıcılarının kişisel veya gruplar içinde medya içeriği oluşturmasına, yazılı, işitsel veya görsel içerik paylaşmasına imkan veren dijital medyayı ve teknolojileri anlatır.

Ceza Yasasının S0'nci maddesinde düzenlenen "Halk Arasında Korku ve Endişe Yaratmak Niyeti ile Gerçek Dışı Haber Yayımlama" suçunun kapsamı, günümüz koşulları dikkate alınarak genişletilmiş; bilişim sistemleri, İnternet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan organize dezenformasyon faaliyetlerinin de suç kapsamında değerlendirilmesi sağlanmıştır.

Ceza Yasasının 68'nci maddesinde düzenlenen "Yabancı Devlet ve Yetkililerine Hakaret" suçu günün koşulları değerlendirilerek, kapsamı genişletilmiş, yalnızca geleneksel yollarla değil, bilişim sistemleri, kitle iletişim araçları, İnternet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan paylaşımların da suçun kapsamına alınabilmesi için bir düzenleme yapılmıştır.

Ceza Yasasının 77'nci maddesinde düzenlenen "Ayaklananların Taşınmaz veya Taşınır Malları Tahrip Etmeleri" suçu, özellikle kontrolden çıkmış kitleler tarafından girişilen tahrip eylemleri esnasında önlerine çıkan taşınır ve taşınmaz malları tahrip etmelerini ağır bir suç olarak düzenlemiş olmakla birlikte, söz konusu madde motorlu taşıtları kapsamadığından "motorlu taşıt" ibaresi eklenerek düzenlenmiş ve motorlu taşıtların da tahrip edilmesi veya zarara uğratılması bu suçların kapsamına alınarak, kamu düzenini ciddi biçimde tehdit eden fiillerin daha etkin şekilde

cezalandırılması hedeflenırıiştir. 341

Ceza Yasasının 93'üncü maddesinde düzenlenen "Kaçakçılık Amacıyla Toplanma" suçu, birçok Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilmekte ve mevcut haliyle gümrük mevzuatı kuralları kapsamında olan bir eşyası bir gemiden çıkartmak, taşımak ve saklamayı suç saymıştır. Ancak günün koşulları değerlendirildiğinde bu suçun sadece gemi ile değil genel itibariyle ülkemizdeki kara sınırları kullanılarak gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu nedenle yapılan kaçakçılığın sadece gemi ile değil, suçun kara sınırları dahil olmak üzere her türlü yolla ülkeye yasa dışı girişleri kapsayacak şekilde genişletilmesi amaçlanmıştır.

Ceza Yasasının 194'ncü maddesinde düzenlenen "Neşren Hakaret" suçunun kapsamı genişletilerek, (2)nci fıkrası ile özellikle bilişim sistemleri, intemet medyası ve sosyal medya aracılığıyla işlenen hakaret ve sövme içerikli fiillerin de açıkça suç kapsamında değerlendirilmesi

sağlanmıştır.

Ceza Yasasının 195'inci maddesinde düzenlenen "Zemmedici Malzemenin Tanımı"nda (2)nci fıkrada, 41/2007 yılında getirilen değişiklikle yasanın tamamında üç yıl veya daha fazla hapislik cezası ile cezalandırılan suçlar ağır ceza kapsamında sayılırken, sadece bu madde maksatları bakımından "beş yıl veya daha fazla hapislik cezası ile cezalandırılan suç" ibaresi ile yasanın geneli ile ağır suça getirilen ceza anlamında farklılığa neden olmuştur. Yasada yeknesaklık sağlaması maksatları bakımından bu maddede değişikliğe gidilerek yasanın tümünde ağır suçlarda olduğu gibi bu gibi suçlarda da süre üç yıl veya daha fazla hapislik cezası ile cezalandırılan suçlar şeklinde düzenlenmesi sağlanmıştır.

Ceza Yasasının 197'nci maddesinde düzenlenen "Yayımlamanın Tanımı"nda yer alan yayımlama eylemi ile ilgili olarak, günümüz iletişim araçları dikkate alınarak yeniden düzenlenmiş; basın­ yayın yanında bilişim sistemleri, intemet medyası ve sosyal medya yoluyla yapılan paylaşımlar da yayımlama kavramı içine alınmıştır.

Ceza Yasasının 216'ncı maddesinde düzenlenen "Yazılı Ölüm Tehdidi" suçunda, yazılı olarak ölüm tehdidi suç sayılırken, bu yazılı ölüm tehdidinin intemet ortamında veya kitle iletişim araçları kullanılarak yapılmasının suç olarak kapsam dışı kaldığından, yalııızca fiziki yazılarla değil, intemet ortamı ve kitle iletişim araçları kullanılarak işlenmesi suç olarak düzenlenmiştir.

Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen Zorla İnsan Kaçırma suçu Ceza Yasası'nın 245- 254B maddelerini düzenleyen Kişi Özgürlüğüne Karşı Suçlar başlığı altında düzenlenmiştir. Ancak bir kimsenin gizlice ve haksız kısıtlama amacıyla özgürlüğünden yoksun bırakılması tek başına suç olarak değerlendirilmemiş ve ilgili maddelerce çeşitli şartlara bağlayarak ülkeden ve yasal vasisinden kaçırmayı şart koşmuştur. Bu nedenle bu bir kişinin gizlice ve haksız kısıtlama amacıyla tek başına özgürlüğünden yoksun bırakılmasını suç olarak sayabilmek amacıyla düzenleme yapılmıştır. Bu doğrultuda; Ceza Yasasının 250'nci maddesinde düzenlenen "Kişilerin Gizli ve Haksız Olarak Özgürlüğünden Alı Koymak için Kaçırma" suçundaki anlam bozukluğunun düzeltilmesi amacıyla "tutuklamak" ibaresi yerine "zaptetmek" ibaresi kullanılarak yeniden

düzenlenmiştir.

Hırsızlık ile ilgili Fasıl 154 Ceza Yasasındaki madde 255'nci düzenlenirken ülkemizde ve dünyadaki değişiklikler göz önüne alınarak, doğabilecek olan hileli davranışlara da yer verilmiştir. Yargıtay Ceza 19/1998 ve 20/1998, Dağıtım.3/1999 sayılı Yüksek Mahkeme Kararından da görüleceği gibi ülkemize benzer hukuk sistemi olan İngiltere'de Hırsızlık suçunu düzenleyen Larancy Act 1916 benzer gerekçelerle yürürlükten kaldırılmış ve yerine Theft Act 1986 getirilmiştir. Bu bağlamda yapılan düzenleme ile Hırsızlık suçu ile ilgili maddelerin teknolojik gelişmelerin gerisinde kaldığından yeniden düzenlemiş ve geliştirilmiştir. 342

Ceza Yasasının 287'nci maddesinde düzenlenen "Yazılı Tehditle Mal İsteme" suçunda, bir yazıyı bir kişinin almasına sebebiyet verip, bir şey talep eden ve talebin yerine getirilmemesi halinde herhangi bir çeşit zarar yapılacağı yolunda tehditte bulunmak suç sayılırken, bu yazılı tehdidinin İnternet ortamında veya kitle iletişim araçları kullanılarak yapılmasının suç olarak kapsam dışı kaldığından, söz konusu ibareler eklenerek düzenlenmiştir.

Ceza Yasasının 315 'inci maddesinde düzenlenen ve Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen kundakçılık suçları tanımı "Motorlu Taşıtları" ve "Ormanları" kapsamamakla birlikte herhangi bir tahıl veya hububat yığınını, kurutulmuş hayvan yemini, otu, samanı veya yetiştirilmiş sebze ürününü veya madensel veya bitkisel yakıtı yakmayı kundakçılık saymış, Devlet malı olan veya Devletin muhafazası, kontrol veya yönetiminde bulunan herhangi bir ormanı ateşe vermeyi daha hafif bir suç sayarak 317'nci madde değerlendirmiştir. Yapılan değişikle motorlu taşıtların ve ormanların yakılmasını kundakçılık tanımı içine alarak Müebbet hapis cezası öngörülmüş, 315'inci madenin (c) fıkrasında düzenlenen tahıl, hububat vs. ile ilgili yakmalar 317'nci maddeye aktarılarak 14 yıl hapis cezasına indirilmiştir.

Ceza Yasası'nın 324'üncü maddesinde düzenlenen ve Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen mala yapılan kasıtlı zarar suçları içerisinde yer alan (3)'üncü fıkrada birilerini hayati tehlikeye uğratmak amacıyla patlayıcı madde ile zarar verme suçu tanımlanmış ve ceza olarak müebbet hapis cezası öngörülmüştür. Ancak bu suç eylemi "motorlu taşıt"lara yapılmasını kapsamamaktadır. Bu nedenle patlayıcı madde ile yapılan saldırıların motorlu araçları da kapsaması için düzenleme yapılmıştır.

Tüm yukarıda belirttiğimiz gerekçeler doğrultusunda, Ceza Yasası'mn çağdaş suç tipleri karşısında etkinliğinin artırılması, dijital ortamda işlenen suçların açık ve net şekilde düzenlenmesi ve kamu düzeninin daha güçlü biçimde korunması hedefiyle Ceza (Değişiklik) Yasa Tasarısı hazırlanmıştır.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. Yasasın kısa ismi düzenlenmiştir. Madde 2. Yasanın 4'üncü maddesi "Bilişim Sistemi", "İleti", "Kitle İletişim Araçları", "Motorlu Taşıt" ve "Organize Dezenformasyon" tefsirleri eklenerek

düzenlenmiştir.

Madde 3. Yasanın 50'nci maddesinde düzenlenen "Halk Arasında Korku ve Endişe Yaratmak Niyeti ile Gerçek Dışı Haber Yayımlama" suçunun kapsamı genişletilerek bilişim sistemleri, İnternet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan organize dezenformasyonlar da suçun kapsamına alınarak

düzenlenmiştir.

Madde 4. Yasanın 68'nci maddesinde düzenlenen "Yabancı Devlet ve Yetkililerine Hakaret" suçunun kapsamı genişletilerek bilişim sistemleri, İnternet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan paylaşımlar da suçun kapsamına alınarak

düzenlenmiştir.

Madde 5. Yasanın 77'nci maddesinde düzenlenen "Ayaklananların Taşınmaz veya Taşınır Malları Tahrip Etmeleri" suçu motorlu taşıtları kapsamadığından "motorlu taşıt" ibaresi eklenerek düzenlenmiştir. 343

Madde 6. Yasanın 93'üncü maddesinde düzenlenen "Kaçakçılık Amacıyla Toplanma" suçunda geçen "gemi" ibaresinin oldukça kısıtlayıcı olması ve uygulamada Madde 7. zorluk yaşanmasına sebep olduğundan dolayı, bu ibare kaldırılarak yerine Madde 8. "ülke" ibaresi kullanılarak madde düzenlenmiştir. Madde 9. Madde 10. Yasanın 194'ncü maddesinde düzenlenen "Neşren Hakaret" suçunun kapsamı Madde 11. genişletilerek, (2)nci fıkrası ile bilişim sistemleri, İnternet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan sövme da suçun kapsamına alınarak düzenlenmiştir. Madde 12. Madde 13. Yasanın 195'inci maddesinde düzenlenen "Zemmedici Malzemenin Madde 14. Tanımı"nda yer alan zemmedici malzemenin tanımı yeniden düzenlenmiştir. Madde 15. Madde 16. Yasanın 197'nci maddesinde düzenlenen "Yayımlamanın Tanımı"nda yer alan Madde 17. yayımlama eyleminin basın, yayın, internet medyası veya sosyal medya araçları ile yapılan şeyleri de kapsamına alacak şekilde yeniden düzenlenmiştir.

Yasanın 216'ncı maddesinde düzenlenen "Yazılı Ölüm Tehdidi" suçunun bilişim sistemleri veya kitle iletişim araçları kullanılarak yapılmasını kapsamadığından, söz konusu ibareler eklenerek düzenlenmiştir.

Yasanın 250'nci maddesinde düzenlenen "Kişilerin Gizli ve Haksız Olarak Özgürlüğünden Alı Koymak için Kaçırma" suçundaki anlam bozukluğunun düzeltilmesi amacıyla "tutuklamak" ibaresi yerine "zaptetmek" ibaresi

kullanılarak düzenlenmiştir.

Yasanın 255'inci maddesinde düzenlenen "Hırsızlık" tanımı değiştirilerek ve hırsızlık maddesi geliştirilerek ve suçun kapsamına fiilin kitle iletişim veya bilişim sistemleri kullanılarak yapılması eklenerek düzenlemektedir.

Yasanın 287'nci maddesinde düzenlenen "Yazılı Tehditle Mal İsteme" suçunda, bilişim sistemleri veya kitle iletişim araçları suçun kapsamında olmadığından söz konusu ibareler eklenerek düzenlenmiştir.

Yasanın 315 'inci maddesinde düzenlenen "Kundakçılık" suçunun içeriği yeniden düzenlemektedir.

Yasasının 317'nci maddesinde düzenlenen "Ekinleri ve Büyümekte Olan Bitkileri Ateşe Verme" suçunun içeriği yeniden düzenlemektedir.

Yasanın 324'üncü maddesinde düzenlenen "Mala yapılan kasıtlı zarar suçları" maddesinin (3)'üncü fıkrası motorlu taşıtı kapsamadığından "Motorlu Taşıt" ibaresi eklenerek düzenlenmektedir.

Yürürlüğe giriş maddesi düzenlenmektedir. 344

CEZA (DEĞİŞİKLİK) YASATASARISI

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim 1. l. Bu Yasa, Ceza (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan Ceza Yasası ile birlikte okunur. Fasıl 154 3/1962 43/1963 15/1972 20/1974 31/1975 6/1983 22/1989 64/1989 11/1997 20/2004 41/2007 20/2014 45/2014 26/2018 14/2020

Esas Yasanın 2. (1) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki "Bilerek" tefsirinden sonra aşağıdaki 4'üncü yeni "Bilişim Sistemi" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi. Maddesinin "Bilişim Sistemi", bir veya birden fazlası, belirli bir Değiştirilmesi yazılım çerçevesinde otomatik olarak veri işleyebilen bir cihazı veya birbirine bağlı veya 21/1974 birbiriyle ilişkili bir dizi cihazı anlatır." 12/1975 42/1975 (2) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki "Halk" tefsirinden sonra aşağıdaki 40/1976 yeni "ileti" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.

"İleti", kitle iletişim araçları kullanılarak yapılan

yayınları anlatır."

(3) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki "Kişi" tefsirinden sonra aşağıdaki yeni "Kitle İletişim Araçları" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.

"Kitle İletişim Araçları", belirli bir yayıncı veya kişi tarafından birey ve kitlelere ulaşma aracıyla kullanılan dijital, elektronik ve bunun gibi her türlü

aracı anlatır."

(4) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki "Menkul Kıymetler" tefsirinden sonra aşağıdaki yeni "Motorlu Taşıt" tefsiri eklenmek suretiyle

değiştirilmesi.