Y.T.No:328/5/2025) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
CEZA (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
GENEL GEREKÇE
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yürürlükte bulunan Fasıl 154 Ceza Yasası, 1 Ocak 1929 tarihinde İngiliz Sömürge İdaresi döneminde yürürlüğe girmiş olup, tarihsel kökeni itibarıyla suçların münferit olarak işlendiği varsayımına dayanan bir ceza hukuku anlayışını yansıtmaktadır. Aradan geçen uzun süre içerisinde, toplumsal yapı, teknolojik gelişmeler, suç işleme yöntemleri ve suç örgütlenmeleri köklü biçimde değişmiş; özellikle örgütlü suçlar, bilişim teknolojileri aracılığıyla işlenen suçlar ve kitle iletişim araçları yoluyla gerçekleştirilen hukuka aykırı fiiller yaygınlık kazanmıştır.
Ceza Yasası’nda zaman içerisinde yapılan sınırlı değişiklikler, günümüz koşullarına uyum sağlama amacını taşıyada, bu değişiklikler bütüncül ve sistematik bir yaklaşım içermediğinden, yasada uygulama boşlukları ve normlar arasında yeknesaklık sorunları ortaya çıkmıştır. Mevcut düzenlemeler, suçların örgütlü şekilde, çıkar veya haksız kazanç sağlama amacıyla ve dijital mecralar kullanılarak işlenmesi karşısında yetersiz kalmaktadır.
Ceza Yasası’nın, örgütlü suç, bilişim suçları, internet ve sosyal medya yoluyla işlenen fiiller karşısında yetersiz kalmasını gidermek amacıyla, suçların artık münferit değil, örgütlü ve çıkar amaçlı işlendiği gerçeğinden hareketle tekil suç mantığına dayalı yapıyı, örgütlü, organize ve dijital ortamda işlenen suçları kapsayacak şekilde genişletmek, Yasa içi yeknesaklığı (norm içi tutarlılığı) sağlamak ve cezasızlık algısını ortadan kaldırmak ve uygulamada boşlukları kapatmak için birtakım değişiklikler yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Son yıllarda ülkemizin stratejik konumu ve ekonomik yapısı nedeniyle, suçların örgütlü yapılar tarafından planlı ve sistematik biçimde işlendiği, ayrıca suç örgütlerinin, bu suçların işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla, kamu görevlileri veya vatandaşlar üzerinde baskı, yönlendirme veya menfaat sağlama yoluyla etkide bulunmaya çalıştığı gözlemlenmektedir. Bu durum, ceza hukukunun caydırıcılık ve toplumsal düzeni koruma işlevlerini zayıflatmaktadır.
Ayrıca; dünyada sanal imkanların artması ile değişen suç tiplerinden KKTC’nin de nasibini aldığı, internet, bilişim sistemleri ve sosyal medya kullanımının yaygınlaşması, hakaret, tehdit, dezenformasyon ve benzeri suçların süratle ve geniş kitlelere ulaşacak şekilde işlenmesine imkân tanımış; mevcut yasal düzenlemelerin bu fiilleri açıkça kapsamadığı durumlarda cezasızlık algısı ortaya çıkmıştır.
Ceza Yasası’nda yapılan 14/2020 sayılı Değişiklik Yasası ile “Nefret Söylemi” başlıklı 171’inci maddede, fiilin basın, yayın, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla işlenmesi suç kapsamına alınmış olmasına rağmen, Ceza Yasası’nın diğer birçok maddesinde benzer bir düzenlemeye gidilmemiş; bu durum, yasa içerisinde uygulama birliği ve norm bütünlüğünü bozmuştur.
340
Bu tasarısı ile;
- Ceza Yasası'nın çeşitli maddelerinde yer alan suç tiplerinin, bilişim sistemleri, internet medyası ve sosyal medya aracılığıyla işlenmesini de kapsayacak şekilde güncellenmesi,
- Yasa maddeleri arasında yeknesaklık sağlanması,
- Örgütlü suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen fiillerin daha etkin şekilde cezalandırılması,
- Dijital ortamda işlenen suçlar bakımından belirlilik ve öngörülebilirliğin artırılması, amaçlanmaktadır.
Ancak diğer maddelerde herhangi bir değişiklik yapılmamış ve internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla işlenen diğer yayımlar kapsamamıştır.
Günümüz koşullarında internet üzerinden yapılan dezenformasyonlar sebebiyle, 14/2020 tarihinde yapılan değişiklik maddesi gibi “umumi yerde sövme” ve “yayımlamanın tanımı” kitle iletişim araçlarıyla internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılması maddesinin eklenmek suretiyle değiştirilmesi yasa tasarısında yeknesaklık sağlanması açısından önem arz etmektedir.
Bu kavramları aşağıdaki şekilde açıklamak mümkündür;
“Bilişim Sistemi”, bir veya birden fazlası, belirli bir yazılım çerçevesinde otomatik olarak veri işleyebilen bir cihazı veya birbirine bağlı veya birbiriyle ilişkili bir dizi cihazı anlatır.
“İnternet medyası”, İnternet gazeteleri, dergileri ve internette yayımlanan benzer yayınlar internet medyası olarak kabul edilir.
“Sosyal medya”, Sosyal medya, kullanıcılarının kişisel veya gruplar içinde medya içeriği oluşturmasına, yazılı, işitsel veya görsel içerik paylaşmasına imkân veren dijital medyayı ve teknolojileri anlatır.
Ceza Yasasının 50’nci maddesinde düzenlenen “Halk Arasında Korku ve Endişe Yaratmak Niyeti ile Gerçek Dışı Haber Yayımlama” suçunun kapsamı, günümüz koşulları dikkate alınarak genişletilmiş; bilişim sistemleri, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan organize dezenformasyon faaliyetlerinin de suç kapsamında değerlendirilmesi sağlanmıştır.
Ceza Yasasının 68’nci maddesinde düzenlenen “Yabancı Devlet ve Yetkililerine Hakaret” suçu günün koşulları değerlendirilerek, kapsamı genişletilmiş, yalnızca geleneksel yollarla değil, bilişim sistemleri, kitle iletişim araçları, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan paylaşımların da suçun kapsamına alınabilmesi için bir düzenleme yapılmıştır.
Ceza Yasasının 77’nci maddesinde düzenlenen “Ayaklananların Taşınmaz veya Taşınır Malları Tahrip Etmeleri” suçu, özellikle kontrolden çıkmış kitleler tarafından girişilen tahrip eylemleri esnasında önlerine çıkan taşınır ve taşınmaz malları tahrip etmelerini ağır bir suç olarak düzenlemiş olmakla birlikte, söz konusu madde motorlu taşıtları kapsamadığından “motorlu taşıt” ibaresi eklenerek düzenlenmiş ve motorlu taşıtların da tahrip edilmesi veya zarara uğratılması bu suçların kapsamına alınarak, kamu düzenini ciddi biçimde tehdit eden fiillerin daha etkin şekilde cezalandırılması hedeflenmiştir.
341
Ceza Yasasının 93'üncü maddesinde düzenlenen “Kaçakçılık Amacıyla Toplanma” suçu, birçok Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilmekte ve mevcut haliyle gümrük mevzuatı kuralları kapsamında olan bir eşyası bir gemiden çıkartmak, taşımak ve saklamayı suç saymıştır. Ancak günün koşulları değerlendirildiğinde bu suçun sadece gemi ile değil genel itibariyle ülkemizdeki kara sınırları kullanılarak gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu nedenle yapılan kaçakçılığın sadece gemi ile değil, suçun kara sınırları dahil olmak üzere her türlü yolla ülkeye yasa dışı girişleri kapsayacak şekilde genişletilmesi amaçlanmıştır.
Ceza Yasasının 194'ncü maddesinde düzenlenen “Neşren Hakaret” suçunun kapsamı genişletilerek, (2)nci fıkrası ile özellikle bilişim sistemleri, internet medyası ve sosyal medya aracılığıyla işlenen hakaret ve sövme içerikli fiillerin de açıkça suç kapsamında değerlendirilmesi sağlanmıştır.
Ceza Yasasının 195'inci maddesinde düzenlenen “Zemmedici Malzemenin Tanımı”nda (2)nci fıkrada, 41/2007 yılında getirilen değişiklikle yasanın tamamında üç yıl veya daha fazla hapislik cezası ile cezalandırılan suçlar ağır ceza kapsamında sayılırken, sadece bu madde maksatları bakımından “beş yıl veya daha fazla hapislik cezası ile cezalandırılan suç” ibaresi ile yasanın geneli ile ağır suça getirilen ceza anlamında farklılığa neden olmuştur. Yasada yeknesaklık sağlaması maksatları bakımından bu maddede değişikliğe gidilerek yasanın tümünde ağır suçlarda olduğu gibi bu gibi suçlarda da süre üç yıl veya daha fazla hapislik cezası ile cezalandırılan suçlar şeklinde düzenlenmesi sağlanmıştır.
Ceza Yasasının 197'nci maddesinde düzenlenen “Yayımlamanın Tanımı”nda yer alan yayımlama eylemi ile ilgili olarak, günümüz iletişim araçları dikkate alınarak yeniden düzenlenmiş; basın-yayın yanında bilişim sistemleri, internet medyası ve sosyal medya yoluyla yapılan paylaşımlar da yayımlama kavramı içine alınmıştır.
Ceza Yasasının 216'ncı maddesinde düzenlenen “Yazılı Ölüm Tehdidi” suçunda, yazılı olarak ölüm tehdidi suç sayılırken, bu yazılı ölüm tehdidinin internet ortamında veya kitle iletişim araçları kullanılarak yapılmasının suç olarak kapsam dışı kaldığından, yalnızca fiziki yazılarla değil, internet ortamı ve kitle iletişim araçları kullanılarak işlenmesi suç olarak düzenlenmiştir.
Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen Zorla İnsan Kaçırma suçu Ceza Yasası'nın 245-254B maddelerini düzenleyen Kişi Özgürlüğüne Karşı Suçlar başlığı altında düzenlenmiştir. Ancak bir kimsenin gizlice ve haksız kısıtlama amacıyla özgürlüğünden yoksun bırakılması tek başına suç olarak değerlendirilmemiş ve ilgili maddelere çeşitli şartlara bağlayarak ülkeden ve yasal vasımdan kaçırmayı şart koşmuştur. Bu nedenle bu bir kişinin gizlice ve haksız kısıtlama amacıyla tek başına özgürlüğünden yoksun bırakılmasını suç olarak sayabilmek amacıyla düzenleme yapılmıştır. Bu doğrultuda; Ceza Yasasının 250'nci maddesinde düzenlenen “Kişilerin Gizli ve Haksız Olarak Özgürlüğünden Alı Koymak için Kaçırma” suçundaki anlam bozukluğunun düzeltilmesi amacıyla “tutuklamak” ibaresi yerine “zaptetmek” ibaresi kullanılarak yeniden düzenlenmiştir.
Hırsızlık ile ilgili Fasıl 154 Ceza Yasasındaki madde 255'nci düzenlenirken ülkemizde ve dünyadaki değişiklikler göz önüne alınarak, doğabilecek olan hileli davranışlara da yer verilmiştir. Yargıtay Ceza 19/1998 ve 20/1998, Dağıtım.3/1999 sayılı Yüksek Mahkeme Kararından da görüleceği gibi ülkemize benzer hukuk sistemi olan İngiltere’de Hırsızlık suçunu düzenleyen Larancy Act 1916 benzer gerekçelerle yürürlükten kaldırılmış ve yerine Theft Act 1986 getirilmiştir. Bu bağlamda yapılan düzenleme ile Hırsızlık suçu ile ilgili maddelerin teknolojik gelişmelerin gerisinde kaldığından yeniden düzenlemiş ve geliştirilmiştir.
342
Ceza Yasasının 287’ncı maddesinde düzenlenen “Yazılı Tehditle Mal İsteme” suçunda, bir yazıyı bir kişinin almasına sebebiyet verip, bir şey talep eden ve talebin yerine getirilmemesi halinde herhangi bir çeşit zarar yapılacağı yolunda tehditte bulunmak suç sayılırken, bu yazılı tehdidinin internet ortamında veya kitle iletişim araçları kullanılarak yapılmasının suç olarak kapsam dışı kaldığından, söz konusu ibareler eklenerek düzenlenmiştir.
Ceza Yasasının 315’inci maddesinde düzenlenen ve Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen kundakçılık suçları tanımı “Motorlu Taşıtları” ve “Ormanları” kapsamamakla birlikte herhangi bir tahıl veya hububat yığının, kurutulmuş hayvan yemini, otu, samanı veya yetiştirilmiş sebze ürününü veya madensel veya bitkisel yakıtı yakmayı kundakçılık saymış, Devlet malı olan veya Devletin muhafazası, kontrol veya yönetiminde bulunan herhangi bir ormanı ateşe vermeyi daha hafif bir suç sayarak 317’nci madde değerlendirmiştir. Yapılan değişiklik motorlu taşıtların ve ormanların yakılmasını kundakçılık tanımı içine alarak Müebbet hapis cezası öngörülmüş, 315’inci madenin (c) fıkrasında düzenlenen tahıl, hububat vs. ile ilgili yakmalar 317’nci maddeye aktarılarak 14 yıl hapis cezasına indirilmiştir.
Ceza Yasası’nın 324’üncü maddesinde düzenlenen ve Örgütlü Suç faaliyeti kapsamında değerlendirilen mala yapılan kasıtlı zarar suçları içerisinde yer alan (3)’üncü fıkrada birilerini hayati tehlikeye uğratmak amacıyla patlayıcı madde ile zarar verme suçu tanımlanmış ve ceza olarak müebbet hapis cezası öngörülmüştür. Ancak bu suç eylemi “motorlu taşıt”lara yapılmasını kapsamamaktadır. Bu nedenle patlayıcı madde ile yapılan saldırıların motorlu araçları da kapsaması için düzenleme yapılmıştır.
Tüm yukarıda belirttiğimiz gerekçeler doğrultusunda, Ceza Yasası’nın çağdaş suç tipleri karşısında etkinliğinin artırılması, dijital ortamda işlenen suçların açık ve net şekilde düzenlenmesi ve kamu düzeninin daha güçlü biçimde korunması hedefiyle Ceza (Değişiklik) Yasa Tasarısı hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. Yasanın kısa ismi düzenlenmiştir.
Madde 2. Yasanın 4’üncü maddesi “Bilişim Sistemi”, “İleti”, “Kitle İletişim Araçları”, “Motorlu Taşıt” ve “Organize Dezenformasyon” tefsirleri eklenerek düzenlenmiştir.
Madde 3. Yasanın 50’nci maddesinde düzenlenen “Halk Arasında Korku ve Endişe Yaratmak Niyeti ile Gerçek Dışı Haber Yayımlama” suçunun kapsamı genişletilerek bilişim sistemleri, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan organize dezenformasyonlar da suçun kapsamına alınarak düzenlenmiştir.
Madde 4. Yasanın 68’nci maddesinde düzenlenen “Yabancı Devlet ve Yetkililerine Hakaret” suçunun kapsamı genişletilerek bilişim sistemleri, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan paylaşımlar da suçun kapsamına alınarak düzenlenmiştir.
Madde 5. Yasanın 77’nci maddesinde düzenlenen “Ayaklananların Taşınmaz veya Taşınır Malları Tahrip Etmeleri” suçu motorlu taşıtları kapsamadığından “motorlu taşıt” ibaresi eklenerek düzenlenmiştir.
343
Madde 6. Yasanın 93'üncü maddesinde düzenlenen “Kaçakçılık Amacıyla Toplanma” suçunda geçen “gemi” ibaresinin oldukça kısıtlayıcı olması ve uygulamada zorluk yaşanmasına sebep olduğundan dolayı, bu ibare kaldırılarak yerine “ülke” ibaresi kullanılarak madde düzenlenmiştir.
Madde 7. Yasanın 194'ncü maddesinde düzenlenen “Neşren Hakaret” suçunun kapsamı genişletilerek, (2)nci fıkrası ile bilişim sistemleri, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla yapılan sövme da suçun kapsamına alınarak düzenlenmiştir.
Madde 8. Yasanın 195'inci maddesinde düzenlenen “Zemmedici Malzemenin Tanımı”nda yer alan zemmedici malzemenin tanımı yeniden düzenlenmiştir.
Madde 9. Yasanın 197'nci maddesinde düzenlenen “Yayımlamanın Tanımı”nda yer alan yayımlama eyleminin basın, yayın, internet medyası veya sosyal medya araçları ile yapılan şeyleri de kapsamına alacak şekilde yeniden düzenlenmiştir.
Madde 10. Yasanın 216'ncı maddesinde düzenlenen “Yazılı Ölüm Tehdidi” suçunun bilişim sistemleri veya kitle iletişim araçları kullanılarak yapılmasını kapsamadığından, söz konusu ibareler eklenerek düzenlenmiştir.
Madde 11. Yasanın 250'nci maddesinde düzenlenen “Kişilerin Gizli ve Haksız Olarak Özgürlüğünden Alı Koymak için Kaçırma” suçundaki anlam bozukluğunun düzeltilmesi amacıyla “tutuklamak” ibaresi yerine “zaptetmek” ibaresi kullanılarak düzenlenmiştir.
Madde 12. Yasanın 255'inci maddesinde düzenlenen “Hırsızlık” tanımı değiştirilerek ve hırsızlık maddesi geliştirilerek ve suçun kapsamına fiilin kitle iletişim veya bilişim sistemleri kullanılarak yapılması eklenerek düzenlemektedir.
Madde 13. Yasanın 287'nci maddesinde düzenlenen “Yazılı Tehditle Mal İsteme” suçunda, bilişim sistemleri veya kitle iletişim araçları suçun kapsamında olmadığından söz konusu ibareler eklenerek düzenlenmiştir.
Madde 14. Yasanın 315'inci maddesinde düzenlenen “Kundakçılık” suçunun içeriği yeniden düzenlemektedir.
Madde 15. Yasasının 317'nci maddesinde düzenlenen “Ekinleri ve Büyümekte Olan Bitkileri Ateşe Verme” suçunun içeriği yeniden düzenlemektedir.
Madde 16. Yasanın 324'üncü maddesinde düzenlenen “Mala yapılan kasıtlı zarar suçları” maddesinin (3)'üncü fıkrası motorlu taşıtı kapsamadığından “Motorlu Taşıt” ibaresi eklenerek düzenlenmektedir.
Madde 17. Yürürlüğe giriş maddesi düzenlenmektedir.
344
CEZA (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
| Kısa İsim | 1. Bu Yasa, Ceza (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan Ceza Yasası ile birlikte okunur. |
|---|---|
| Fasıl 154 | |
| 3/1962 | |
| 43/1963 | |
| 15/1972 | |
| 20/1974 | |
| 31/1975 | |
| 6/1983 | |
| 22/1989 | |
| 64/1989 | |
| 11/1997 | |
| 20/2004 | |
| 41/2007 | |
| 20/2014 | |
| 45/2014 | |
| 26/2018 | |
| 14/2020 | |
| Esas Yasanın | 2. (1) Esas Yasa, 4’üncü maddesindeki “Bilerek” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Bilişim Sistemi” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi. |
| 4’üncü | |
| Maddesinin | |
| Değiştirilmesi | |
| “Bilişim Sistemi”, bir veya birden fazlası, belirli bir yazılım çerçevesinde otomatik olarak veri işleyebilen bir cihazı veya birbirine bağlı veya birbiriyle ilişkili bir dizi cihazı anlatır.” | |
| (2) Esas Yasa, 4’üncü maddesindeki “Halk” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “ileti” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi. | |
| “İleti”, kitle iletişim araçları kullanılarak yapılan yayınları anlatır.” | |
| (3) Esas Yasa, 4’üncü maddesindeki “Kişi” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Kitle İletişim Araçları” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi. | |
| “Kitle İletişim Araçları”, belirli bir yayıncı veya kişi tarafından birey ve kitlelere ulaşma aracıyla kullanılan dijital, elektronik ve bunun gibi her türlü aracı anlatır.” | |
| (4) Esas Yasa, 4’üncü maddesindeki “Menkul Kıymetler” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Motorlu Taşıt” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi. | |
| 21/1974 | “Motorlu Taşıt”, Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Yasasınca verilen anlamı taşır.” |
| 12/1975 | |
| 42/1975 | |
| 40/1976 |
345
6/1977 24/1979 39/1982 50/1982 37/1985 40/1986 66/1987 59/1988 64/1988 66/1988 59/1990 67/1994 45/1997 41/1999 65/2002 19/2004 1/2005 48/2005 40/2008 48/2008 46/2009 84/2009 22/2010 7/2011 15/2014 43/2014 35/2015 15/2017 63/2017
(5) Esas Yasa, 4’üncü maddesindeki “Menkul Kıymetler” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Organize Dezenformasyon” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.
“Organize Dezenformasyon”, bir gerçek veya tüzel kişinin, gerçeğe aykırı olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği bir bilgiyi, kamu barışını bozmak, toplumu yanıltmak veya kamu düzeni bakımından açık ve yakın bir tehlike yaratmak amacıyla, bilerek ve isteyerek, kitle iletişim araçları veya sistematik sosyal medya yayınları yoluyla yaymasını anlatır.”
(6) Esas Yasa, 4’üncü maddesindeki “Suç” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Suç Örgütü” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.
“Suç Örgütü”, Yürürlükteki yasalar uyarınca üç yıl veya daha fazla hapislikle cezalandırılan herhangi bir suçu, birden fazla kez işlemek amacıyla, sürekli olarak biraraya gelen, henüz suç işlenmemiş olsa da, suç işlemek amacı etrafında fiili bir birleşmenin söz konusu olduğu, örgütün yapısının ve araç-gereçlerinin amaçlanan suçları işlemek bakımından elverişli olduğu, üç veya daha fazla kişinin aralarında görev bölümü yaptıkları, hiyerarşik bir sistem bulunan bir yapılanmayı anlatır.
346
(7) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki “Suç Örgütü” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Suç Örgütü Hiyerarşisi” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.
“Suç Örgütü Hiyerarşisi” Yasanın suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla bir araya gelen en az üç kişiden oluşan bir grup veya topluluk veya yapı içerisinde, örgüt üyeleri arasında, görev ve yetkiler bakımından, üstten alta doğru işleyen açık veya örtülü bir emir, talimat, yönlendirme veya denetim ilişkisi kapsamında, örgütün amaçları doğrultusunda belirli görev ve rollere sahip olarak, süreklilik ve disiplin arz edecek şekilde hareket etmelerini, üst konumundaki kişilerin ast derecedeki kişilere karşı emir verebildiği, ceza verebildiği, ödüllendirebildiği veya görev verebildiği sistemi anlatır.
(8) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki “Suç Örgütü Hiyerarşisi” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Suç Örgütü Kurmak” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.
“Suç Örgütü Kurmak”, Suç Örgütünü yeni baştan meydana getirmeyi anlatır.
(9) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki “Suç Örgütü Kurmak” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Suç Örgütü Üyesi Olma” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.
“Suç Örgütü Üyesi Olma”, Suç Örgütü kurma ve yönetme dışında kalan ve örgütün hiyerarşik yapısına dahil olarak örgüt adına diğerleriyle birlikte veya tek başına suç işleyen veya Suç Örgütü Yapılanması içerisinde bulunan kişileri anlatır.
(10) Esas Yasa, 4'üncü maddesindeki “Suç Örgütü Üyesi Olma” tefsirinden sonra aşağıdaki yeni “Suç Örgütünü Yönetmek” tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilmesi.
“Suç Örgütünü Yönetmek”, Suç Örgütün hiyerarşik yapısının üstünde yer alıp, örgütün amaçlarının gerçekleşmesine yönelik karar verme ve inisiyatif alma gücüne sahip olmayı anlatır.
Esas Yasanın 3. 20A (1) (A) Yürürlükteki yasalar uyarınca üç yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçu işlemek amacıyla, örgütün yapısı, sürekliliği, üye sayısı ile araç ve gereç bakımından bu suçları işlemeye elverişli olacak şekilde; (i) Suç örgütü kuran veya yöneten kişi, ağır bir suç işlemi olur ve on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (ii) Böyle bir suç örgütüne bilerek ve isteyerek üye olan kişi, ağır bir suç işlemi olur ve yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
347
(B) Suç örgütünün faaliyetlerinin; (i) Cebir, şiddet veya silah kullanılarak veya (ii) Silah tehdidi altında işlemeleri halinde, ağır bir suç işlemiş olurlar ve on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(C) Suç örgütü üyeleri, işlemek amacında oldukları suç veya suçları işlemeye teşebbüs etmeleri halinde, ağır bir suç işlemiş olurlar ve beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(Ç) Bir suç örgütünün hukuka aykırı amaç veya faaliyetlerini bilerek, örgütün herhangi bir yasa dışı eylemine fiilen katılan, yardım eden veya kolaylaştıran kişi, ağır bir suç işlemiş olurlar ve beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(D) Bir suç örgütünün hukuka aykırı amaç veya faaliyetlerini bilmemekle birlikte, ancak makul olarak bilmesi gerektiği halde, herhangi bir çıkar veya haksız kazanç elde etmek amacıyla, örgütün suç teşkil eden faaliyetlerinde yer alan veya katkı sağlayan kişi, ağır bir suç işlemiş olur ve beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suç Örgütünün veya suç örgütünün yasadışı faaliyetlerini (cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini) meşru göstermek veya bu yöntemlere teşvik etmek veya bu yöntemleri övmek amacıyla alenen propaganda yapan, yayan veya yayınlayan bir kişi ağır bir suç işlemiş olur ve üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Esas Yasanın 50’nci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 50’nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 50’nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Halk Arasında Korku ve Endişe Yaratmak Niyeti ile Gerçek Dışı Haber Yayımlama”
- (1) Halk arasında korku, endişe veya panik yaratmak niyetiyle ülkenin iç ve dış güvenliği veya kamu düzeni veya genel sağlıkla ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, beyanı, söylenti veya raporu kamu barışını bozmaya elverişli şekilde yayımlanan herhangi bir kişi, hafif bir suç işlemiş olur.
(2) Bir veya birden fazla kişi tarafından bilerek ve isteyerek, gerçeğe aykırı bilgi, görsel, ses, video veya iddialar kullanılarak, kamusal etki yaratacak şekilde, belirli bir kişi, kamu görevlisi veya devlet kurumunun şeref ve itibarını zedelemek veya kamuoyunda güven sarsmak amacıyla süreklilik veya koordinasyon arz eden biçimde internet medyası veya sosyal medya veya bilişim sistemi aracılığıyla yapılan yayınlar organize dezenformasyon sayılır ve suç teşkil eder.
348
(3) Bu madde kapsamında yalnızca haber verme sinirlarını aşan ve somut isnat içeren faaliyetleri gerçekleştirmek suçtur. (4) (1)'inci, (2)'nci ve (3)'üncü fıkra uyarınca yayınlanan bilgiyi, beyanı, söylenti veya raporu yayınlayan herhangi bir kişi hafif bir suç işlemi olur ve mahkumiyeti halinde, suçun işlendiği tarihte yürürlükte bulunan aylık asgari ücretin 2 (iki) katına kadar para cezasına çarptırılabilir.”
Esas Yasanın 68'inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 68'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 68'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Yabancı Devlet ve Yetkililerine Hakaret”
- Bir kişiye zem ve kadıh halinde yeterli olacak kadar haklı bir sebebi veya mazereti olmaksızın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile herhangi bir devlet başkanı, başbakanı, bakanı, yetkili veya resmi diplomatik temsilci, elçi veya diğer yüksek dereceli yetkililerin mensup olduğu ülke arasındaki huzur ve dostluğu bozmak niyetiyle veya ikili ilişkilerde sıkıntı veya gerilim yaşanmasına sebebiyet verici şekilde herhangi bir devlet başkanı, başbakanı, bakanı, yetkili veya resmi diplomatik temsilci, elçi veya diğer yüksek dereceli yetkililerin küçük düşürmek, tahkir etmek veya nefret veya hakarete uğratmak eğiliminde olan okunacak herhangi bir yazı veya görülecek herhangi bir işaret veya resim veya sosyal medya veya internet medyası veya bilişim sistemi aracılığıyla yayınlayan herhangi bir kişi, hafif bir suç işlemi olur.”
Esas Yasanın 77'nci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 77'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 77'nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Ayaklananların Taşınmaz veya Taşınır Malları Tahrip Etmeleri”
- Bir araya toplanarak ayaklanan kişiler, yasa dışı olarak, herhangi bir bina, gemi, demiryolu, makine, motorlu taşıtı veya yapıyı tahrip ederlerse ağır bir suç işlemi olurlar ve her biri müebbet hapis cezasını geçmeyen bir ceza ile cezalandırılır.”
Esas Yasanın 93'üncü Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 93'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 93'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Kaçakçılık Amacıyla Toplanma”
- Gümrük Vergisine tabi ve Gümrük ve İstihsal Yasası veya Gümrük ve İstihsal Vergileri Tarife Yasası uyarınca müsadere edilmesi gereken herhangi bir eşyayı ülkeye sokmak, taşımak veya saklamak amacıyla üç veya daha fazla kişi bir araya gelirse, hafif bir suç işlemi olurlar ve mahkumiyetleri halinde, bu kişilerden her biri brüt
349
14/2006 35/2011 44/1996
asgari ücretin 2 (iki) katına kadar para cezasına veya bir yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.”
Esas Yasanın 194’üncü Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 194’üncü maddesinin (1)’inci fıkrasından sonra yeni (2)’nci fıkra konmak suretiyle değiştirilir.
(2) Yukarıdaki (1)’inci fıkrada tanımlanan fiilin, internet medyası veya sosyal medya veya bilişim sistemi aracılığıyla kendisinin veya başka bir kişinin erişim sağlayabileceği bir biçimde kendisinin veya başka bir kişinin oluşturmuş olduğu iletiyi yayarsa, yayımlarsa veya paylaşırsa, hafif bir suç işlemi olur ve mahkumiyeti halinde, suçun işlendiği tarihte yürürlükte bulunan aylık asgari ücretin 6 (altı) katına kadar para cezasına veya 6 (altı) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.”
Esas Yasanın 195’inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 195’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 195’inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Zemmedici Malzemenin Tanımı”
- Bir kişiye herhangi ağır bir suç isnadında bulunmak ve onu genel nefrete, hakarete veya tiksinilen duruma düşüren veya tepki duyulmasına sebep olan somut bir isnatta bulunulması zemmedici malzeme sayılır.”
Esas Yasanın 197’nci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 197’nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 197’nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Yayımlamanın Tanımı”
- (1) Bir kimse, zemmedici malzemenin nakledildiği baskıyı veya yazıyı veya boyanmış şeyi veya resmi şekli veya başka aracı teşhir etme veya sergileme veya okuma veya dinleti veya ezbere okuma veya tarif etme veya teslim etme veya konuşma veya konuşmayı yazıya dökme veya başka biçimde hareketle bunların zemmedici anlamının zemmedilen kişi veya başka herhangi bir kişi tarafından öğrenilmesine sebep olursa zemmedici malzeme yayımlanmış olur.
(2) Bu yasanın 194 – 202 maddeleri (her iki madde dahil) maksatları bakımından bir kimse yukarıdaki (1)’nci fıkradaki fiilin basın veya yayın veya internet medyası veya sosyal medya veya bilişim sistemi aracılığı ile yapması, paylaşması veya yaymasına sebep olması halinde zemmedici malzeme yaymış olur.
(3) Yayım yolu ile zemmetme için, zemmedici anlamın doğrudan doğruya veya tamamen ifade edilmesi gerekli değildir; iddia edilen yayım yolu ile
350
zemmetmenin kendisi veya herhangi bir dış koşullardan veya kısmen biri ve kısmen ötekinden böyle bir anlam çıkarılır ve zemmetmenin veya zemmetmeye maruz kaldığı iddia edilen kişiyi ilgilendirdiği kanısına varılması yeterli olur.”
Esas Yasanın 216’ncı Maddesinin Değiştirilmesi 10. Esas Yasa, 216’ncı maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 216’ncı madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Yazılı Ölüm Tehdidi” 216. İçeriğini bildiği halde, herhangi bir kişiyi, ölümle tehdit eden bir yazının doğrudan doğruya veya dolaylı olarak internet medyası veya sosyal medya veya bilişim sistemleri veya kitle iletişim araçları kullanılarak alınmasına sebebiyet veren herhangi bir kişi, ağır bir suç işlemi olur ve yedi yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir.”
Esas Yasanın 250’ncı Maddesinin Değiştirilmesi 11. Esas Yasa, 250’ncı maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 250’ncı madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Kişilerin Gizli ve Haksız Olarak Özgürlüğünden Alı Koymak için Kaçırma” 250. (1) Her kim, bir kişiyi gizlice ve haksız yere zaptetmek amacıyla bir başkasını yakalar, kaçırır veya hukuka aykırı olarak özgürlüğünden yoksun bırakırsa, ağır bir suç işlemi olur ve yedi yılı geçmeyen hapis cezası ile cezalandırılır.” (2) Her kim, bir kişinin gizlice ve haksız olarak tutuklanmasını sağlamak amacıyla, o kişiyi ülkeden veya yasal vesayetten veya zorla kaçırsa, ağır bir suç işlemi olur ve yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Esas Yasanın 255’inci Maddesinin Değiştirilmesi 12. Esas Yasa, 255’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 255’inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Tefsir” 255. (1) Her kim, iyi niyetli hak talebi olmaksızın, başka bir kişiye ait olan malı, o kişiyi daimi olarak o maldan mahrum etmek niyetiyle alırsa hırsızlıktan suçlu olur. Ancak, yedi emin veya kısmi sahibi olarak, bir eşyayı yasal olarak tasarrufunda bulundurduğuna bakılmaksızın, eşyayı hileli yollardan kullanan veya gerçek sahibinden başka birinin kullanmasına izin veren kimse, bu gibi eşyayı çalmaktan suçlu bulunabilir.
(2) (A) Alma; her kim bir mal veya malların sahibi veya sahiplerinin o mal üzerindeki her türlü haklarını
351
kendi malı veya mal sahibi veya sahipleriymiş gibi varsayarak hareket edip;
(a) tasarruf ederse veya (b) el koyarsa veya (c) zimmetine geçirirse veya (ç) hesabına aktarırsa veya (d) menfaat olarak elde ederse veya (e) herhangi bir üçüncü şahsın lehine kimliğine büründüğü şahsın mal varlığında azalmaya sebep olursa veya (f) tahsis ederse veya (g) ayırırsa veya (ğ) kendine mal ederse veya (h) transfer veya havale ederse veya (ı) sahiplenirse veya (i) alırsa veya (j) kendisinin veya başkasının bir hesabına aktarırsa veya transfer ederse (k) (a) – (j) fıkraları (her iki fıkrada dahil) ile ilgili işlemleri internet medyası veya sosyal medya kitle iletişim veya bilişim sistemleri kullanarak yaparsa veya (l) (a) – (j) fıkraları (her iki fıkrada dahil) ile ilgili işlemleri başkasının kimliğine bürünerek yaparsa veya (m) Kripto ve/veya sanal varlıkların sahibinin rızası olmaksızın iktisabı ve/veya kullanımı ve/veya zimmete geçirilirse alma fiilini gerçekleştirmiş olur.
(B) Her kim, hırsızlık yapma niyeti ve masum olup olmadığına bakılmaksızın, bir malı sonradan kendinimiş gibi varsayarak mal sahibiymiş gibi elde veya muhafaza eder veya işleme veya muameleye tabi tutarsa alma fiilini gerçekleştirmiş olur.
(3) Tasarruf deyimi aşağıdaki biçimlerden herhangi biri ile eşya tasarrufunu ele geçirmeyi anlatır; Her kim, bir malı;
(A) Hile veya Tehdit yolu ile veya
(B) Mal sahibinin hata yaptığı ve eşyayı alanın tasarrufu alması ve/veya elle dokunur olmayan ancak varlığı ve aidiyeti Mahkemede ispat edilebilen tüm gerçek veya tüm diğer ele geçirmesi halinde bunu hata yolu ile ele geçirdiğini bilmesi ile veya
(C) Eşya bulan kişinin, eşyayı bulduğu vakit makul girişimler ile mal sahibinin bulunabileceğine inandığı bulma yolu ile tasarrufu ele geçirmiş olması ile alma fiilini gerçekleştirmiş olur.
352
(4) Mal sahibi deyimi, herhangi bir kısmı mal sahibini veya çalınabilen herhangi bir eşyayı tasarruf eden veya kontrol eden veya özel bir mülkiyeti içerir.
(5) Mal deyimi, fiziki olarak elle tutulur olmayan ancak hukuken sahip olunabilen de dahil olmak üzere tüm para veya tüm para veya tüm diğer gerçek veya şahsi mal veya malları veya mallar üzerinde, fiziki alma olmaksızın ancak hukuken talep veya icra edilebilen tüm şahsi hakları veya bir banka veya benzeri hesaba yatırılmış ve bankaya ait kalacak veya ilk talepte ödenebilir olan bankanın müşterisine tanıdığı kredi olanağına ilişkin paraları da kapsar. Şirket hisseleri, telif hakları, sanal para, kripto varlıklar veya krediler, ticari markalar vb. de bunlara dahildir.
(6) Kıymeti olan ve herhangi bir kişinin malı olan her şey ve taşınmaz malla bağlı ise oradan koparıldıktan sonra çalınabilen her şey, çalınabilen bir şeydir.”
Esas Yasanın 287’nci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 287’nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 287’nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Yazılı Tehditle Mal İsteme”
- Başka bir kişiden bir şey koparmak veya kazanmak niyetiyle içeriğini bildiği bir yazıyı bir kişinin almasına internet medyası veya sosyal medya veya bilişim sistemleri veya kitle iletişim araçları kullanılarak almasına sebebiyet veren ve yazıda o kişiden makul ve muhtemel bir neden olmaksızın herhangi bir şey talep eden ve talebin yerine getirilmemesi halinde, gerek suç işleyen kişi gerek başka biri tarafından herhangi bir kişiye herhangi bir çeşit zarar yapılacağı yolunda tehditte bulunan herhangi bir kişi, ağır bir suç işlemiş olur ve on dört yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir.”
Esas Yasanın 315’inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 315’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 315’inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Kundakçılık”
- Her kim kasten ve yasadışı olarak –
(1) Tamamlanmış veya tamamlanmamış herhangi bir bina veya yapıyı veya herhangi bir motorlu taşıtı;
(2) Tamamlanmış veya tamamlanmamış herhangi bir gemi, kayık veya tekneyi;
(3) Devlet malı olan veya Devletin muhafazası, kontrol veya yönetiminde bulunan herhangi bir ormanı;
(4) Maden ocağı veya oradaki iş yerine ait eşya, tesis veya teçhizatı, ateşe veren herhangi bir kişi, ağır bir
353
suç işlemiş olur ve ömür boyu hapis cezasına çarptırılabilir.”
Esas Yasanın 317’nci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 317’nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 317’nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
“Ekinleri ve Büyümekte Olan Bitkileri Ateşe Verme”
- Her kim kasten ve yasa dışı olarak – (1) Biçilmiş veya biçilmemiş ekini, hububat ekini veya tahıl veya ekilme yolu ile elde edilen sebze ürününü; veya (2) Toprağın doğal veya kendi ürünü olsun veya olmasın biçilmiş veya biçilmemiş yetişmekte olan hayvan yemi ot veya hasılı; veya (3) Doğal olsun veya olmasın yetişmekte olan herhangi bir kesilmemiş ağaç, fidan veya fundalığı; veya (4) Herhangi bir tahıl veya hububat yığınını, kurutulmuş hayvan yemini, ot, saman veya yetiştirilmiş sebze ürününü veya madensel veya bitkisel yakıtı; ateşe veren herhangi bir kişi, ağır bir suç işlemiş olur ve on dört yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir.”
Esas Yasanın 324’üncü Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 324’üncü maddesinin (3)’üncü fıkrasını kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (3)’üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
“(3) Söz konusu mal bir konut, motorlu taşıt veya gemi, kayık veya tekne ise ve zarar ziyan herhangi bir patlayıcı maddenin patlamasından ileri gelir ve- (A) Konut, motorlu taşıt, römork, karavan, konteyner veya teknede herhangi bir kişi varsa; veya (B) Tahribat veya zarar filen birinin hayatını tehlikeye koyarsa fail ağır bir suç işlemiş olur ve müebbet hapis cezasını geçmeyen bir ceza ile cezalandırılır.”
Yürürlüğe Giriş
- Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
354
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek (Değişiklik) Yasa Tasarısını (