CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ(DEĞİŞİKLİK)YASA TASARISI Y.T.NO:329/5/2025

Y.T.No:329/5/2025) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISININ GENEL GEREKÇESİ

Ceza yargılamasının temel amacı, suç işlediği iddia edilen kişinin adil bir yargılama sürecinden geçmesinin sağlanmasıdır. Bu sürecin hızlı ve etkin yürütülmesi, hem adaletin daha erken gerçekleşmesi hem de toplumun yargıya duyduğu güvenin korunması bakımından zorunludur. Mevcut düzenlemelerde yer alan ilk soruşturma usulü, kaza mahkemelerinde yinelenen işlemler nedeniyle davaların daha erken sonuçlanmasına engel olmakta ve sanıkların daha uzun süre tutuklu kalmalarına veya davaların uzamasına yol açmaktadır. Günümüzde, ilk tahkikat usulünün ceza yargılamasında bir yarar sağlamadığı ve yargılamanın uzamasına sebebiyet verdiği görülmektedir. Yapılan değişiklikle ilk soruşturma usulü kaldırılarak, ağır ceza davalarının gereksiz şekilde uzamasının önüne geçilmekte ve yargılamaların süratli ve etkin biçimde sonuçlandırılması

sağlanmaktadır.

Bunun yanı sıra, Başsavcılık dosyasındaki ifadeler ve emarelerin silahların eşitliği ilkesi bağlamında sanığa zamanında verilmesi zorunlu hale getirilmiş; böylelikle sanığın savunmasını hazırlarken tüm emarelerle ilgili bilgi sahibi olması sağlanmıştır. Bu düzenleme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesinin (3)'üncü fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan "sanığın kendisine yöneltilen suçlamalardan haberdar olması" ve "savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma" hakları ile tam bir uyum içindedir ve adil yargılama prensibine hizmet etmektedir. Sonuç olarak, bu değişikliklerle ceza yargılamalarının makul sürede tamamlanması, ifadeler ile emarelerin zamanında verilmesi suretiyle savunma hakkının güçlendirilmesi ve Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin 6'ncı maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının iç hukuka daha etkin şekilde yansıtılması amaçlanmaktadır. Yukarıda belirtilen gerekçelerle işbu Değişiklik Yasa Tasarısı hazırlanmıştır 323

Madde 1 MADDE GEREKÇELERİ Madde 2 Madde 3 Yasa'nın kısa ismi düzenlenmiştir. Madde 4 Madde 5 Esas Yasa'nın 2'nci maddesinde yer alan "Direktif' tefsirinden sonra yeni "Havale" Madde 6 tefsiri konmak ve "İlk Soruşturma" tefsiri kaldırılmak suretiyle değiştirilmiştir. Madde 7 Madde 8 Esas Yasa'nın 38'inci maddesi kaldırılmak ve yerine yeni 38'inci madde konmak Madde 9 suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 44'üncü maddesinin (l)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine yeni (l)'inci fıkra konmak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 48'inci maddesi kaldırılmak ve yerine yeni 48'inci madde konmak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 58'inci maddesinin (l)'inci fıkrasının (d) bendi kaldırılmak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 90'ıncı maddesi kaldırılmak ve yerine yeni 90'ıncı madde konmak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın Altıncı Bölümünün başlığı kaldırılmış ve yerine yeni "Ağır Cezaya Havale" başlığı konmak suretiyle yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın "Seri Yargılanmayan Suçlar İçin İlk Soruşturma Yapılması" yan başlıklı 92'nci maddesi kaldırılmak ve yerine "Havale" yan başlıklı yeni 92'nci madde konmak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Madde 10 Esas Yasa'nın "İlk Soruşturmada İzlenecek Usul" yan başlıklı 93'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine "Başsavcılık Dosyasında Bulunan İddianame ve Belgelerin Madde 11 Sanığa İletilmesi" kenar başlıklı yeni 93 'üncü madde konınak suretiyle madde yeniden Madde 12 Madde 13 düzenlenmiştir. Madde 14 Madde 15 Esas Yasa'nın "Şahadette Çelişki" kenar başlıklı 94 ' üncü maddesi kaldırılmak ve Madde 16 yerine "Sanık tarafından bilgi ve belgelerin Başsavcılığa İletilmesi" yan başlıklı yeni Madde 17 94'üncü madde korunak suretiyle madde yeniden düzenleruniştir. Madde 18 Esas Yasa'nın 95'inci maddesinden 106 A maddesine kadar olan düzenlemeler, işlevsiz hale gelmeleri nedeniyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Esas Yasa'nın 109'uncu maddenin (d) bendi kaldırılmak ve yerine yeni (d) bendi korunak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 111 'inci maddesi kaldırılmak ve yerine yeni 111 'inci madde konmak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 160'ıncı maddesi kaldırılmak ve yerine yeni 160'ıncı madde konmak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Esas Yasa'nın 174'üncü maddesinin (l)'inci fıkrasının (a), (c) ve (e) bentleri kaldırılmak ve yerlerine yeni (a), (c) ve (e) bentleri konmak suretiyle madde yeniden

düzenlenmiştir.

Esas Yasa' nın l 75'inci maddesi kaldırılmak ve yerine yeni 175'inci madde korunak suretiyle madde yeniden düzenlenmiştir.

Yasa'nın yürürlüğe giriş tarihi düzenlenmiştir. 324

CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

Kısa İsim 1. Bu Yasa, Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan Ceza Muhakemeleri Fasıl 155 Usulü Yasası ile birlikte okunur. 33/1982 27/1992 20/1998 68/2007 26/2020

Esas Yasanın 2. (1) Esas Yasa, 2'nci maddesinde yer alan "Direktif' tefsirinden hemen 2'nci sonra aşağıdaki yeni "Havale" tefsiri eklenmek suretiyle Maddesinin değiştirilir: Değiştirilmesi " "Havale", seri şekilde yargılanamayan bir suçla itham edilen sanığın, yargıç tarafından Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanmak üzere havale edilmesini anlatır.

(2) Esas Yasa, 2'inci maddesinde yer alan "İlk Soruşturma" tefsiri kaldırılmak suretiyle değiştirilir.

Esas Yasanın 3. Esas Yasa, 38'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 38'inci

38'inci Maddesinin madde konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi "İthamnamenin 38. Her ithamname belirlenmiş şekilde olur ve

Şekli itham eden kişi tarafından veya onun adına

ve itham bir Daire tarafından yapıldığında

ise Dairenin bir temsilcisi tarafından imzalanır. İthamnamede seri yargılama veya

Ağır Ceza yargılamasının yapılacağı Mahkemenin adı belirtilir ve ayrıca

aşağıdaki detayları içerir:

(A) Sanığın iddia makamınca bilinen ve sanığı tanıtmaya makul olarak yeterli olan adı ve tarifi;

(B) Bu Yasa'nm 39'uncu maddesinde gösterilen detayları içermesi koşuluyla sanığın itham edilmekte olduğu suç veya suçlar."

Esas Yasanın 4. Esas Yasa, 44'üncü maddesinin (l)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (l)'inci fıkra korunak suretiyle değiştirilir: 44'üncü Maddesinin (1) Bir Yargıç ithamnamenin dosyalanmasından sonra herhangi bir Değiştirilmesi zaman sanığı, hale göre seri yargılama veya Ağır Ceza yargılaması için Mahkemede ısbatı vücuda zorlayan bir celpname veya müzekkere ısdar edebilir. Ancak Yargıç tarafından kaydedilen ve yeminle desteklenen özel bir sebep bulunması dışında veya sanık ısdar edilmiş ve 325

gereğince tebliğ edilmiş bir celpname uyarınca ısbatı vücud etmekte kusur işlemedikçe, müzekkere ısdar edilmez.

Esas Yasanın 5. Esas Yasa, 48'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 48'inci 48'inci Maddesinin madde konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi "Erteleme ve 48. Her Mahkeme, uygun görmesi halinde, önündeki Tutukluluk herhangi bir davayı erteleyebilir ve bunun üzerine, bu Yasa'nın l 57'inci maddesinin (2)'nci fıkrası kurallarına bağlı olmak koşuluyla, sanığı takdirine göre makul sayacağı belirli koşullara bağlı olarak serbest bırakabilir veya tutuklu kalmasını emredebilir. Ancak, seri yargılama veya Ağır Ceza Mahkemesindeki yargılamada tutukluluk süresi her bir defada sekiz günden fazla olamaz ve ertelemenin yapıldığı günü izleyen gün birinci gün sayılır."

Esas Yasanın 58'inci 6. Esas Yasa, 58'inci maddesinin (l)'inci fıkrasının (d) bendi Maddesinin kaldırılmak suretiyle değiştirilir.

Değiştirilmesi

Esas Yasanın 90'ıncı 7. Esas Yasa, 90'ıncı maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 90'ıncı Maddesinin madde konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi "Seri 90. Bir seri yargılamadan önce veya seri yargılama sırasında Mahkeme, ilgili davanın Ağır Ceza Yargılamaya Mahkemesi tarafından yargılanması gereken bir dava olduğu kanısına vardığı takdirde, ileri Uygun işlemleri durdurur ve bu Yasa kuralları uyarınca Olmayan Ağır Ceza Mahkemesine havale edilmesine Suçlar direktif verir."

Esas Yasanın 8. Esas Yasa, Üçüncü Kısmının 6'ncı Bölümünün başlığı kaldırılmak Üçüncü Kısım ve yerine aşağıdaki yeni başlık konmak suretiyle değiştirilir: Altıncı Bölüm " Altıncı Bölüm Başlığının Ağır Cezaya Havale" Değiştirilmesi 9. Esas Yasa, 92 'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni Esas Yasanın 92'inci madde konmak suretiyle değiştirilir: 92'nci Maddesinin "Havale 92. (1) Herhangi bir kişi, seri şekilde

Değiştirilmesi yargılanamayan veya Başsavcının seri

yargılanmasının uygun olmadığı 326

görüşünde olduğu bir suçla itham edildiği hallerde; Kaza Mahkemesi Yargıcı, Mahkemede hazır bulunan ilgili kişiyi yetkili Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanması için en az on beş gün sonraki bir tarihe havale eder. Tarafların talebi ve yetkili Ağır Ceza Mahkemesinin onayı ile bu süre kısaltılabilir. Kaza Mahkemesi Yargıcı, ya ilgili kişiyi kefaletle veya makul gördüğü şartlara tabi olarak serbest bırakır ya da tutuklu kalmasına karar verir ve cezaevine gönderir.

(2) Havaleyi yapan mahkemenin mukayyidi, ithamnameyi gecikmeksizin yetkili Ağır Ceza Mahkemesine gönderir."

Esas Yasanın 10. Esas Yasa, 93 'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 93'üncü 93 'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin "Başsavcılık 93. (1) Ağır Ceza Mahkemesinde Değiştirilmesi Dosyasında yargılanmak üzere havale edilen kişi; bu Yasa'nın 109'uncu maddesinde Bulunan belirtilen iddianamenin bir kopyasını

İddianame

ve

Belgelerin ve Başsavcılık dosyasında bulunan

Sanığa ifadeler ile mahkemeye duruşma sırasında ibraz edilmesi muhtemel İletilmesi

emare niteliğindeki belgelerin

kopyalarını gecikmeksizin alma

hakkına sahiptir.

(2) Yukarıda belirtildiği şekilde, sanık tarafından belgelerin alınmamış olması halinde, Başsavcılık, Ağır Ceza Mahkemesi huzuruna havale edilen sanığa duruşmadan önce bu Yasa'nın 109'uncu maddesinde belirtilen iddianamenin bir kopyasını ve Başsavcılık dosyasında bulunan ifadeler ile mahkemeye duruşma sırasında ibraz edilmesi muhtemel emare niteliğindeki belgelerin kopyalarını Ağır Ceza Mahkemesi huzurunda verir. 327

(3) Başsavcılık dosyasında olup

olmadığına bakılmaksızın, herhangi

bir belgenin veya ifadenin sanığa

önceden verilmemesi; Ağır Ceza

Mahkemesi huzurundaki duruşmada

Başsavcılık tarafından önceden karşı

tarafa verilmeyen herhangi bir

belgenin ibraz edilmesine ve tanık

çağrılmasına engel teşkil etmez.

Başsavcılık tarafından karşı tarafa

duruşmadan önce verilmeyen tanık

ifadesinin veya mahkemeye ibraz

edilecek olan herhangi bir belgenin

kopyası tanığın mahkemede şahadet

vermesinden en az 3 gün önce karşı

tarafa verilir.

(4) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen belge

ve ifadeler, Başsavcılık tarafından

sanığa dijital olarak da tevdii

edilebilir."

Esas Yasanın 11. Esas Yasa, 94'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 94'üncü 94 'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin "Sanık 94. Sanık, duruşmada Mahkemeye ibraz etmeyi Değiştirilmesi Tarafından düşündüğü belgelerin kopyalarını, savunma tanığının Mahkemede şahadet vermesinden Bilgi ve en az 3 gün önce Başsavcılığa iletir." Belgelerin

Başsavcılığa

İletilmesi

Esas Yasanın 12. Esas Yasa, 95'inci, 96'ncı, 97'nci, 98'inci, 99'uncu, l00'üncü, l0l'inci, 102'nci, 103'üncü, 104'üncü,105'inci, 106'ncı ve 106 A 95'inci, 96'ncı, maddeleri kaldırılmak suretiyle değiştirilir.

97'nci, 98'inci

99'uncu, 100'üncü,

101 'inci, 102'nci,

103 'üncü, 104'üncü,

105'inci, 106'ncı ve

106 A Maddelerinin

Kaldırılması 328

Esas Yasanın 13. Esas Yasa, 109'uncu maddesinin (d) bendi kaldırılmak ve yerine 109'uncu aşağıdaki yeni (d) bendi konmak suretiyle değiştirilir: Maddesinin "(d) İddia makamının, duruşma sırasında şahadete çağırma Değiştirilmesi niyetinde olduğu tanıkların adları, iddianamenin arkasına

Esas Yasanın yazılır." 11 I 'inci Maddesinin 14. Esas Yasa, 111 'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 111 'inci madde konmak suretiyle değiştirilir: Değiştirilmesi "Ek Tanıklar 111. Bu Yasa'nın 93 'üncü maddesinin (3)'üncü Esas Yasanın fıkrasında belirtilen kurallar saklı kalmak koşuluyla; ismi, Ağır Ceza Mahkemesi'nde 160 ' ıncı dosyalanan iddianamenin arkasına yazılmayan kişi, öncesinde sanığa veya Maddesinin