Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi'nin 26 Haziran 2023 tarihli Elliyedinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan "Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası" Anayasanın 94'üncü maddesinin (1)'inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.
ZEYTİN VE ZEYTİN ÜRÜNLERİ YASASI İÇDÜZENİ
Madde 1. Kısa İsim
BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar
Madde 2. Tefsir Madde 3. Amaç Madde 4. Kapsam
İKİNCİ KISIM Zeytin Ağacı Varlığının Korunması ve Islahı İle Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Piyasaya Arz Koşulları
Madde 5. Zeytin Ağacı Varlığının Korunması ve Islahı Madde 6. Gıda Güvenliği ve Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Piyasaya Arz Koşulları
ÜÇÜNCÜ KISIM Zeytin İşletmecilerinin Sorumlulukları ve Yükümlülükleri İle Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Sınıflandırılması
Madde 7. Zeytin İşletmecilerinin Sorumlulukları ve Yükümlülükleri Madde 8. Zeytinyağı ve Sofralık Zeytinlerin Sınıflandırılması, Adlandırılması ve Ürün Özellikleri
DÖRDÜNCÜ KISIM Konseyin Oluşumu, Görev ve Yetkileri İle Çalışma, Usul ve Esasları
Madde 9. Konseyin Oluşumu Madde 10. Konseyin Görev, Yetki ve Sorumlulukları Madde 11. Konseyin Çalışma Usul ve Esasları
BEŞİNCİ KISIM Dairenin ve Denetçinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Madde 12. Dairenin Görev ve Yetkileri Madde 13. Denetçinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
ALTINCI KISIM Hijyen Esasları, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları İle İşletmelere İlişkin Kurallar
Madde 14. Hijyen Esasları, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları Madde 15. İşletmelerin Kayıt Altına Alınması, Onaylanması ve Üretim İzni Almasına İlişkin Kurallar Madde 16. İşletmelerin İşletme Onayının Askıya Alınması, İptali ve Yenilenmesi
YEDİNCİ KISIM Resmi Kontrol ve Denetime İlişkin Kurallar
Madde 17. Resmi Kontrol ve Denetime İlişkin Kurallar Madde 18. Numune Alımı, Testler ve Analiz Metotları Madde 19. Resmi Kontrol ve Denetimlerin Düzenlenmesine İlişkin Kurallar Madde 20. Dairenin Resmi Kontrollerle İlgili Görevleri Madde 21. Resmi Kontroller ve Sonuçları
SEKİZİNCİ KISIM Resmi Kontroller ve Denetim Sürecinde İşletmecinin Sorumlulukları, İzlenebilirlik, Şeffaflık ve Mesleki Gizlilik
Madde 22. Resmi Kontroller ve Denetim Sürecinde İşletmecinin Sorumlulukları Madde 23. İzlenebilirlik Madde 24. Şeffaflık ve Mesleki Gizlilik
DOKUZUNCU KISIM Zeytin, Zeytinyağı ve Zeytin Ürünleri İthalatı ve İhracatı İle İlgili Kurallar
Madde 25. Zeytin ve Zeytin Ürünleri İthalatı ve İhracatı İçin Ön İzin Alma Zorunluluğu Madde 26. Zeytin, Zeytinyağı ve Zeytin Ürünleri İhracatı İle İlgili Kurallar Madde 27. Zeytin, Zeytinyağı ve Zeytin Ürünleri İthalatı İle İlgili Kurallar
ONUNCU KISIM İdari Para Cezaları ile Suç ve Cezalara İlişkin Kurallar
Madde 28. İdari Yaptırımlar İle Cezalarda Yetki ve Yöntem Madde 29. Suç ve Cezalar
ONBİRİNCİ KISIM Geçici ve Son Kurallar
Madde 30. Tüzük Yapma Yetkisi Geçici Madde 1. Tüzüklerin Yayınlanması Geçici Madde 2. İşletmelerin Kayıt veya İzin İşlemlerinin Yaptırılmasına İlişkin Kural Madde 31. Yürürlükten Kaldırma Madde 32. Yürütme Yetkisi Madde 33. Yürürlüğe Giriş
Sayı: 38/2023
ZEYTİN VE ZEYTİN ÜRÜNLERİ YASASI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
- Bu Yasa, Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar
Tefsir 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:
"Bakanlık", Tarım İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır.
"Birincil Üretim", hasat öncesi zeytinin üretilmesi, yetiştirilmesi, doğal alanlar ve kaynaklardan toplanmasını anlatır.
"Çeşnili Zeytinyağı", zeytin yağlarına değişik baharat, bitki, meyve ve sebzelerin ilave edilmesi ile elde edilen yağı anlatır.
"Daire", Tarım İşleriyle Görevli Daireyi anlatır.
"Denetçi", bu Yasa amaçları bakımından bu Yasanın 13'üncü maddesi uyarınca görevlendirilen kamu görevlisini anlatır.
"Denetim", faaliyetlerin ve ilgili sonuçlarının planlanmış düzenlemeler ile uyumlu olup olmadığının ve bu düzenlemelerin hedeflere ulaşılması için uygun olup olmadığının ve etkili bir şekilde uygulanıp uygulanmadığının kararlaştırılması için yürütülen sistematik ve bağımsız incelemeyi anlatır.
"Duyusal Analiz", gıdaların çeşitli karakteristiklerini görme, koklama, tatma, dokunma veya işitme duyularının tepkilerini oluşturan, ölçen, analiz eden ve açıklayan bir disiplini anlatır.
"Duyusal Değerlendirme Metodu", Uluslararası Zeytin Konseyi tarafından yayınlanmış, natürel zeytinyağının organoleptik değerlendirmesinin şartlarını belirleyen metodu anlatır.
"Esterleşme", oksijenli bir asidin alkolle etkilenmesi sonucu aralarından bir su molekülünün ayrılmasıyla oluşan kimyasal bileşiği anlatır.
"Gıda Mevzuatı", gıda maddelerinin taşıması gereken asgari kalite ve hijyen kriterlerini belirleyen ve gıda güvenliğinin sağlanmasını sağlayan mevzuatı anlatır.
"Gözetim", zeytin ve zeytin ürünlerini işletmesinin, işletmecisinin veya bunların faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde gözlemlenmesini anlatır.
"Güvenli Olmayan Gıda", gıdalarda olumsuz bir sağlık etkisi yaratma potansiyeli bulunan, biyolojik, kimyasal veya fiziksel bir etken/etmen veya gıda ile ilgili bir durumu anlatır.
"HACCP", Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (Hazard Analysis and Critical Control Points) olarak tanımlanan, güvenilir gıda için önemli olan tehlikeleri tanımlayan, değerlendiren ve kontrol eden sistemi anlatır.
"Hijyen", tehlikenin kontrol altına alınması ve zeytinin kullanım amacı dikkate alınarak, insan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulu anlatır.
"İhracatçı" Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dış ticaret rejimine uygun olarak herhangi bir malı ülke içinden herhangi bir başka ülkeye gönderen ve geçerli ihracatçı belgesine sahip olan kişiyi anlatır.
"İşletme", zeytin ve zeytin ürünlerini, zeytin yan ürünleri ile bunlardan türeyen ürünlerin üretim, işleme ve dağıtımının herhangi bir aşamasında faaliyet veya faaliyetlerin yapıldığı yerleri anlatır.
"İşletmeci", işletme sahibini, sahibinin yetkilendirdiği temsilciyi veya kendi kontrolü altında olan işletmedeki zeytin ve zeytin ürünlerinin üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasındaki faaliyet veya faaliyetlerin gıda mevzuatı, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluğundan sorumlu kişiyi anlatır.
"İthalatçı" Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dış ticaret rejimine uygun olarak herhangi bir malı ülke dışındaki herhangi bir yerden ülkeye getiren ve geçerli ithalatçı belgesine sahip olan kişiyi anlatır.
"İzleme", bu Yasa kapsamındaki faaliyetlerin, gıda mevzuatı, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluk durumu hakkında genel bir görüş edinmeye yönelik planlanmış bir dizi gözlem ve ölçümlerin yürütülmesini anlatır.
"Konsey", bu Yasanın 9'uncu maddesi ile oluşturulan Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyini anlatır.
"Natürel Zeytinyağı", zeytin ağacının meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda, sadece yıkama, dekantasyon, santrifüj ve filtrasyon işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemler uygulanarak elde edilen ve kendi kategorisindeki ürünlerin fiziksel, kimyasal ve duyusal özelliklerini taşıyan yağları anlatır.
"Numune Alma", bu Yasa kapsamındaki ürünlerin gıda mevzuatı ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluğunun doğrulanması ve kontrol amacıyla üretim, işleme ve dağıtımın herhangi bir aşamasında ürünlerin veya ortamdan alınanlar da dahil herhangi bir maddenin alınmasını anlatır.
"Numunelerin Analizi", kapsamlı kimyasal analizler olarak Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC) tarafından akredite bir laboratuvar tarafından veya Bakanlığın uygun göreceği bir laboratuvar tarafından yapılan analizleri anlatır.
"Organoleptik", cisimlerin duyu organlarını etkileme yeteneğini anlatır.
"Pirina", zeytinin sıkılması sırasında elde edilen zeytin hamurundaki yağın ve suyun büyük bir bölümünün ayrılmasından sonra geriye kalan ve yağ bakımından zenginliğini yitirmemiş nemli katı fazı anlatır.
"Pirina Yağı", pirinanın çözücü (solvent) kullanılarak veya diğer fiziksel işlemlerle işlemden geçirilmesi aracılığıyla elde edilen, yeniden esterleşme (reesterifıkasyon) süreçleri aracılığıyla doğal trigliserid yapısı değiştirilerek elde edilen yağlar ve/veya diğer çeşit yağlarla herhangi bir şekilde karıştırılmayan yağı anlatır.
Ancak pirina yağı zeytinyağı olarak tanımlanamaz.
"Piyasaya Arz", zeytin ve zeytin ürünleri ile zeytin yan ürünleri ve bunlardan türeyen ürünleri, bir bedel karşılığında veya bedelsiz olarak satış, satışa teklif verme, dağıtım veya başka bir devir biçimi için bulundurulması veya satışı, dağıtımı veya başka bir devir biçimini anlatır.
"Rafine Zeytinyağı", natürel zeytinyağının doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen yağları anlatır.
"Rengi Dönük/Pembe Zeytin", tam olgunlaşma periyodundan önce, renk değişim döneminde pembe, kırmızı, şarabi ve açık kahverengi renklerde iken hasat edilen zeytini anlatır.
"Resmi Kontrol", bu Yasa kapsamına giren faaliyetlerin, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara ve gıda mevzuatına uygunluğunu doğrulamak için gerçekleştirdiği izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, muayene, karantina, numune alma ve analiz dahil her türlü kontrolü anlatır.
"Riviera Zeytinyağı", rafine zeytinyağı ile doğrudan tüketime uygun natürel zeytinyağları karışımından oluşan yağları anlatır.
"Siyah Zeytin", tam olgunlaşma döneminde ya da bu dönemin hemen öncesinde hasat edilen, rengi siyah veya siyaha yakın, koyu mor, yeşilimsi siyah, koyu kahverengi veya kırmızı siyahtan menekşe siyahına kadar olan zeytini anlatır.
"Sofralık Zeytin", özellikle işlemeye uygun olan çeşitli zeytin ağacı (Oleaeuropaea L.) cinslerinin meyvelerinden ticaret ve nihai tüketime sunulmak üzere gerektiği şekilde hazırlanan, muameleye tabi tutulan veya işlenerek elde edilen zeytini anlatır.
"Soğuk Sıkım", zeytin meyvelerinin yağlarının sıkılması esnasında zeytinlerin kırılması, ezilmesi, yoğrulması ve yıkama işlemleri yapılırken, zeytinlerin hamur sıcaklığının ve zeytinyağının ayrılması için kullanılan suyun 27 Derece ve altında tutulduğu yağ elde etme şeklini anlatır.
Ancak soğuk sıkım sadece natürel sızma ve natürel birinci zeytinyağları için kullanılır.
"Sıcak Sıkım", zeytin meyvelerinin yağlarının sıkılması esnasında zeytinlerin kırılması, ezilmesi, yoğrulması ve yıkama işlemleri yapılırken, zeytinlerin hamur sıcaklığının ve zeytinyağının ayrılması için kullanılan suyun 28 Derece ve üzerinde tutulduğu yağ elde etme şeklini anlatır.
"Tağşiş", gıdaya temel özelliğini veren öğelerin ve besin değerlerinin tamamının veya bir bölümünün mevzuata aykırı olarak çıkarılmasını veya miktarının değiştirilmesini veya aynı değeri taşımayan başka bir maddenin, o madde yerine aynı maddeymiş gibi katılmasını anlatır.
"Tarımsal Araştırma Enstitüsü", Bakanlığa bağlı olarak tarımsal konulardaki araştırma ve eğitim faaliyetlerini yürüten Daireyi anlatır.
"Testler", Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC) standartları baz alınarak hazırlanan ilgili gıda mevzuatı uyarınca yapılan teknik ölçümleri anlatır.
"Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC)", zeytinyağı ve sofralık zeytin alanında dünyanın tek uluslararası organizasyonunu anlatır.
"Ürün Yılı", her yıl 1 Ekim'den başlayarak, izleyen yılın 30 Eylülüne kadar olan süreyi anlatır.
"Yeşil Zeytin", yeşilden sarımsı yeşile kadar olan olgunlaşma periyodu başlangıcında, renk değişiminden önce hasat edilen ve normal iriliğe erişmiş zeytini anlatır.
"Zeytin", zeytin ağacının (Oleaeuropaea L.) olgun meyvesini anlatır.
"Zeytin Sanayicisi", zeytin bitkisinden elde edilen her türlü asıl ve yan ürünleri, işleyerek yarı mamul ve mamul ürünlere veya enerjiye dönüştüren ve bunları pazarlayan, Kıbrıs Türk Sanayi Odası, Kıbrıs Türk Ticaret Odası ile Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odasına kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler ile bunların üye olduğu kooperatif, birlik, dernek ve kuruluş temsilcilerini anlatır.
"Zeytin Üreticisi", birincil üretim yapan zeytin yetiştiricilerini anlatır.
"Zeytin ve Zeytin Ürünleri Sektörü", kar amaçlı olsun veya olmasın, zeytin ve zeytin ürünleri, zeytin yan ürünleri ve bunlardan türeyen ürünlerin, üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında ve ayrıca ithalat ve ihracatında faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerin, birincil zeytin üretimi dahil üretici ve alıcı konumundaki bireylerin tümünü temsil eden faaliyet alanını anlatır.
"Zeytin Yan Ürünleri", özellikle zeytinlerin budanmasından ve zeytin ve zeytin ürünleri sanayisinden elde edilen ürünler ve sektör ürünlerinin alternatif kullanımlarından kaynaklanan ürünleri anlatır.
"Zeytin ve Zeytin Ürünleri", özellikle zeytinyağları ile sofralık zeytinler olmak üzere tüm yenilebilir zeytin ve zeytin ürünlerini anlatır.
Amaç 3. Bu Yasanın amacı, zeytin ve zeytin ürünlerinin fiziko - kimyasal ve organoleptik özelliklerini belirlemek; zeytin ticaretinde uygulanacak ulusal mevzuat kurallarını uluslararası mevzuat kurallarına ve uluslararası standartlara uygun olarak düzenlemek; ulusal zeytin ticaretinin geliştirilmesini sağlamak; ürün kalite kontrolünü gerçekleştirerek hileli, yanıltıcı uygulamaları ve tağşişi önlemek ve bu sayede üretimi, üreticiyi ve tüketiciyi korumak; zeytin ağaçlarının genetik kaynaklarının belirlenmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılması yoluyla çevrenin korunmasını ve sürdürülebilir üretimi teşvik etmek ve bütünleşmiş ve sürdürülebilir kalkınmayı temin etmek amacıyla zeytin yetiştiriciliği ile çevre arasındaki etkileşim hakkında çalışmaların yapılmasına olanak sağlamaktır.
Kapsam 4. Bu Yasa zeytin ve zeytinin tüm ürünlerinin yönetimi, korunması ve sınıflandırılması ile ilgili genel ilkelerin belirlenmesini ve bu Yasaya dayanarak zeytin ağacı, zeytin ve zeytin ürünlerinin yönetimi, korunması ve sınıflandırılması ile ilgili kuralları kapsar.
Ancak bu Yasa, ev içi kullanıma yönelik birincil üretimi veya ev içi tüketim için gıdanın evde hazırlanması, işlenmesi veya depolanmasını kapsamaz.
İKİNCİ KISIM Zeytin Ağacı Varlığının Korunması ve Islahı İle Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Piyasaya Arz Koşulları
Zeytin Ağacı Varlığının Korunması ve Islahı Fasıl 63 18/2004 5. (1) Zeytinlikler, yabani zeytin ağaçlarının aşılanması veya zeytin ağacının fidan dikimi şeklinde oluşturulur.
(2) Mevcut zeytin alanlarının korunması, geliştirilmesi ve ıslahı; yeni zeytin ağacı dikim alanlarının tespiti; zeytin ağacı dikim ve yetiştirilmesinin teşvik edilerek veriminin artırılması; hastalık ve zararlılarla mücadele ve girdi maliyetlerinin azaltılmasına yönelik çalışmalar Daire tarafından yürütülür.
(3) Meyve Ağaçlarını Koruma Yasası kurallarına bakılmaksızın zeytin ağaçlarının derin kesilmesi, sökülüp taşınması ve gençleştirme budaması Dairenin iznine tabidir. Dairenin izni alınmadan yapılan her türlü işlem yasaktır.
Ancak zeytin ağaçlarının verim budamaları bu kapsam dışındadır.
(4) Daire, zeytin hasat tarihlerini, bölgelere ve zeytin çeşit olgunluğuna göre belirler. Dairenin belirlediği tarihler dışında zeytin hasatı yapmak yasaktır.
(5) Zeytin alanlarının içerisinde hayvan otlatılması yasaktır.
(6) Daire, zeytin ağaç varlığını tehdit eden herhangi bir hastalık ve zararlıların oluştuğu durumlarda gerekli tedbirleri alır ve kolaylıkları sağlar.
(7) Yabani zeytin varlığının tespiti, çeşit geliştirilmesi ve gen kaynaklarının korunmasına ilişkin araştırmalar Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından yapılır.
(8) Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Orman İşleriyle Görevli Daire, orman arazisi içinde bulunan yabani zeytin ağacı varlığının ıslah edilmesi ve ekonomiye kazandırılmasına ilişkin protokoller hazırlar ve ortak projeler geliştirir.
(9) Protokoller doğrultusunda ekonomiye kazandırılan zeytin ağacı ve ürünlerinden elde edilen gelir, Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Orman İşleriyle Görevli Daire tarafından, bu Yasa amaçları için kullanılmak üzere, geliri elde etmiş olan Dairenin döner sermaye hesabına yatırılır.
Gıda Güvenliği ve Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Piyasaya Arz Koşulları 1/2020 6. (1) Zeytin ve zeytin ürünlerinin piyasaya sunulabilmesi için tanımlanan ve beyan edilen özelliklerine ve amacına uygun olarak Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasasının 42'nci, 43'üncü, 44'üncü, 45'inci, 46'ncı, 47'nci ve 48'inci madde kuralları ve ilgili diğer mevzuat kuralları uyarınca etiketlenmiş ve ambalajlanmış olması zorunludur. Piyasaya arz edilen ürünün ambalajı veya etiketinde yer alan ürün markasının, bu Yasanın 15'inci maddesi uyarınca kayıtlı işletme adı veya işletmenin tescilli markası olması zorunludur.
56/2014 (2) Genel Gıda ve Yem Yasasının 14'üncü maddesinde belirtilen gıda güvenliği kurallarına ve Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasasının 13'üncü madde kurallarına uygun olmayan zeytin ve zeytin ürünleri, güvenli olmayan gıda olarak kabul edilir ve piyasaya arz edilemez.
ÜÇÜNCÜ KISIM Zeytin İşletmecilerinin Sorumlulukları ve Yükümlülükleri İle Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Sınıflandırılması
Zeytin İşletmecilerinin Sorumlulukları ve Yükümlülükleri 56/2014 7. (1) Zeytin işletmecileri, zeytin ve zeytin ürünlerinin kendi kontrolü altında yürütülen faaliyetlerinin her aşamasında (üretim, işleme ve dağıtım) bu Yasa kurallarına ve Genel Gıda ve Yem Yasasının 20'nci maddesinde yer alan ilgili kurallara uymakla ve bu doğrultuda kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler.
(2) Zeytin ve zeytin ürünlerinin etiketlenmesinden sorumlu işletmeci, etikette yer alan bilgilerin doğruluğunun tespiti için piyasaya arz edilen ürünün beyan edilen özellikleri veya bileşenleri ile ilgili her türlü bilgiyi Daireye vermekle yükümlüdür.
12/2006 27/2014 (3) Sağlık veya çevreye ilişkin herhangi bir acil durumun ortaya çıkması halinde Daire, üretici ve alıcıların meşru menfaatlerinin dengesini gözeterek ve Bilgi Edinme Hakkı Yasası uyarınca ilgililerin yasal haklarını da koruyarak bu maddenin (2)'nci fıkrasında belirtilen bilgileri alıcıya sunar.
Zeytinyağı ve Sofralık Zeytinlerin Sınıflandırılması, Adlandırılması ve Ürün Özellikleri 8. (1) Bu Yasa amaçları bakımından farklı zeytinyağı kategorileri aşağıda gösterildiği şekilde tanımlanır ve sınıflandırılır:
(A) Natürel Zeytinyağı:
(a) Natürel Sızma Zeytinyağı: Doğrudan tüketime uygun, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,8 gramdan fazla olmayan yağlardır.
(b) Natürel Birinci Zeytinyağı: Doğrudan tüketime uygun, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 2,0 gramdan fazla olmayan yağlardır.
(c) Rafinajlık/Ham Zeytinyağı: Serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 2,0 gramdan fazla olan veya duyusal ve karakteristik özellikleri bakımından doğrudan tüketime uygun olmayan, rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun yağlardır.
(B) Rafine Zeytinyağı: Ham zeytinyağının doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,3 gramdan fazla olmayan yağlardır.
(C) Riviera Zeytinyağı: Doğrudan tüketime uygun olmayan zeytinyağlarının ısıl işlem uygulamaları yapılarak zeytinyağı içerisinde bulunan olumsuz özelliklerin giderilmesi sonrasında %15–%20 (yüzde on beş–yüzde yirmi) natürel zeytinyağı ile karıştırılması sonucu elde edilen karışım zeytinyağı sınıfıdır ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 gramdan fazla olmayan yağlardır.
(Ç) Çeşnili ve/veya Aromalı Zeytinyağı: Zeytinyağlarına değişik baharat, bitki, meyve ve sebzelerin ilave edilmesi ile elde edilen ve diğer özellikleri açısından bu Yasa kapsamında kendi kategorisindeki ürünlerin özelliklerini taşıyan yağlardır.
(2) Bu Yasa amaçları bakımından farklı pirina yağları kategorileri aşağıda gösterildiği şekilde tanımlanır ve sınıflandırılır:
(A) Ham Pirina Yağı: Pirinanın çözücülerle ekstraksiyonu veya diğer fiziksel işlemler sonucu elde edilen, reesterifikasyon işleminden geçmemiş, diğer yağlar ve karışımları ile karıştırılmamış, doğrudan tüketime uygun olmayan, rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun yağdır.
Ancak insan gıdası olarak tüketilmesi, pazarlanması ve karışımı yasaktır.
(B) Rafine Pirina Yağı: Ham pirina yağının doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,3 gramdan fazla olmayan yağdır.
Ancak insan gıdası olarak tüketilmesi, pazarlanması ve karışımı yasaktır.
(C) Pirina Yağı: Rafine pirina yağı ve doğrudan tüketime uygun natürel zeytinyağları karışımından oluşan, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 gramdan fazla olmayan yağdır.
Ancak insan gıdası olarak tüketilmesi, pazarlanması ve karışımı yasaktır.
(3) Yukarıdaki (2)'nci fıkranın (C) bendinde öngörülen karışımlar hiçbir koşul altında "riviera" olarak adlandırılamaz.
(4) Zeytinyağı diğer sıvı yağlara ve diğer sıvı yağlar (pirina yağı da dahil) zeytinyağına karıştırılamaz.
(5) Sofralık zeytinler, zeytin meyvesinin olgunluk derecelerine göre yeşil zeytin, rengi dönük/pembe zeytin, siyah zeytin türlerinden birinde yer alacak şekilde sınıflandırılması ve sofralık zeytinlerin tekniğe uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, muhafaza edilmesi, depolanması, taşınması ve pazarlanması zorunludur.
(6) Bu Yasa kapsamında pirina ve pirina yağı, değirmenlerde yeniden kullanılamaz.
Ancak ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla sadece sanayi tesislerinde değerlendirilebilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM Konseyin Oluşumu, Görev ve Yetkileri İle Çalışma, Usul ve Esasları
Konseyin Oluşumu 9. (1) Zeytin, zeytinyağı ve zeytin yan ürünleri ile ilgili tüm konularda tavsiye niteliğinde karar üretmek ve önerilerde bulunmak üzere oluşturulan Konsey aşağıdaki 9 (dokuz) üyeden oluşur:
(A) Daire Müdürü (Başkan)
(B) Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü (Asbaşkan)
(C) Tarımsal Araştırma Enstitüsünün görevlendireceği zeytin konusunda uzman 1 (bir) kişi (Üye)
(Ç) Tarım İşleriyle Görevli Bakanlığın görevlendireceği 2 (iki) kişi (Üye)
(D) Ziraat Mühendisleri Odasının görevlendireceği 1 (bir) kişi (Üye)
(E) Zeytin üreticileri ve sanayicileri derneklerinden en fazla üyeye sahip derneğin görevlendireceği 1 (bir) kişi (Üye)
(F) Zeytin kooperatiflerinden en fazla üyeye sahip kooperatifin görevlendireceği 1 (bir) kişi (Üye), ve
(G) Gıda Mühendisleri Odasının görevlendireceği 1 (bir) kişi (Üye)
(2) Başkan, toplantı konusu ile ilgili aşağıdaki kişileri gerekli olması halinde tavsiye ve önerilerde bulunmak üzere Konseyin toplantısına davet edebilir:
(A) Sanayi İşleriyle Görevli Dairenin görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
(B) Ticaret İşleriyle Görevli Dairenin görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
(C) Çevre İşleriyle Görevli Dairenin görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
(Ç) Genel Tarım Sigortası Fonunun görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
(D) Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odasının görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
(E) Kıbrıs Türk Sanayi Odasının görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
(F) Kıbrıs Türk Ticaret Odasının görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
(G) Çevre Mühendisleri Odasının görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci), ve
(H) Kıbrıs Türk Çiftçiler Birliğinin görevlendireceği 1 (bir) kişi (Temsilci)
Konseyin Görev, Yetki ve Sorumlulukları 10. Konseyin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
(1) Zeytin, zeytinyağı ve zeytin yan ürünleri ile ilgili konularda tavsiye nitelikli kararlar alarak Bakanlığa sunmak;
(2) Zeytin, zeytin ürünleri ve zeytin yan ürünleri ile ilgili olarak yetiştiricilik, üretim, eğitim, yasal düzenlemeler gibi konularda araştırmalar yapmak ve üniversite ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği sağlayarak alanlarında piyasa ithalat/ihracat pazarları yaratılmasında projeler oluşturulmasına katkıda bulunmak;
(3) Zeytincilik konusunda örgütlenmiş ülke içi ve ülke dışı tüm zeytin örgütleri ile ilişkileri geliştirmek;
(4) Ülkenin zeytin ağacı varlığının artırılması, zeytin kültürünün ve bu konudaki eğitim ve kültürel birikimin geliştirilmesi ve üretim çeşitliliği, izlenebilirlik ve denetlenebilirlik konularında politikalar oluşturulmasına katkı sağlamak;
(5) Zeytin alanlarının yeterliliği, korunması ve planlı zeytin alanlarının geliştirilmesi noktasında fikirlerin oluşturulmasına olanak sağlamak;
(6) Zeytin ve zeytin yan ürünlerinin üretim, işleme, gıda denetimi, kontrol, izlenebilirlik ve kayda dayalı laboratuvar analizlerinin sağlıklı yürütülmesi için öneriler sunmak;
(7) Zeytin üretiminin geliştirilmesi için eğitim programları, panel ve yarışmalar düzenleyip, konusunda uzman sektör paydaşları ile çalışmalar yapmak;
(8) Zeytin kültürü, zeytin sanayisi ve turizmin geliştirilmesini teşvik etmek;
(9) Meslek lisesi ve üniversitelerin zeytin ürünü ve zeytin yetiştiriciliği konusundaki eğitim çalışmalarına ve ara eleman iş gücüne yatırım yapılması konusundaki çalışmalara katkı sağlamak;
(10) Zeytin, zeytin ürünleri ve zeytinyağı sanayi ürünlerinin tescillenmesi için yapılan çalışmaları desteklemek için öneriler sunmak;
(11) İlgili dairelerle istişare ederek üreticileri yeni üretim tekniklerini uygulamaları amacıyla bilgilendirmek;
(12) Ülkemizde kişi başına düşen zeytin ve zeytinyağı tüketiminin artırılması amacıyla tanıtıcı ve bilinçlendirici çalışmalar yapmak;
(13) Sektördeki tüm paydaşların haklarının gözetilmesine, kalite kontrolü ve düzenli denetim yapılmasına yönelik önerilerde bulunmak; ve
(14) Ülkedeki zeytin varlığını tehdit eden bulaşıcı hastalık ve zararlıların ortaya çıkması durumunda acil önlem kararlarının Daire tarafından ivedilikle uygulamaya konulmasına yönelik önerilerde bulunmak.
Konseyin Çalışma Usul ve Esasları 11. (1) Konsey, Daire Müdürünün başkanlığında toplanır. Konsey başkanının yurt dışında bulunması, hastalık veya herhangi bir nedenle görevi başında bulunmadığı hallerde ise Konseye Asbaşkan vekalet eder.
(2) (A) Konsey, Başkanın daveti üzerine olağan olarak her yılın Şubat ve Eylül aylarında olmak üzere yılda en az 2 (iki) kez toplanır.
(B) Toplantı gün, saat, yer ve görüşülecek konular toplantı tarihinden en az 2 (iki) iş günü önce üyelere yazılı çağrı, posta ve/veya elektronik posta yolu ile bildirilir.
(3) (A) Konsey, Başkanın gerekli gördüğü ve/veya acil durumlarda Başkanın sözlü çağrısı veya üyelerin 1/3 (üçte bir)'ünün yazılı ve gerekçeli olarak Başkana yapacakları başvuru üzerine olağanüstü toplanır.
(B) Toplantı gün, saat, yer ve görüşülecek konular toplantı tarihinden en az 2 (iki) iş günü önce üyelere yazılı çağrı, posta ve/veya elektronik posta yolu ile bildirilir.
(4) Konsey üyelerinin görev süresi 3 (üç) yıldır.
(5) Görev süresi sona eren veya görevinden çekilen Konsey üyesi yeniden atanabilir.
(6) Konsey Üyeleri, Başkana yazılı bildirimde bulunmak suretiyle herhangi bir zaman üyelikten çekilebilir.
(7) Konsey Başkanına ve Üyelerine çalışmalarına karşılık herhangi bir ödenek verilmez.
(8) Konseyin toplantı yeter sayısı üye tam sayısının salt çoğunluğu, toplantı karar yeter sayısı ise toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğudur.
(9) Konsey kararları, Başkan veya görevlendireceği bir yetkili tarafından, gerekli durumlarda Bakanlığın da onayı alınmak kaydıyla duyurulabilir.
(10) Konseyin sekreteryası Bakanlık tarafından yürütülür.
BEŞİNCİ KISIM Dairenin ve Denetçinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Dairenin Görev ve Yetkileri 12. Dairenin görev ve yetkileri şunlardır:
(1) Zeytin ile ilgili konularda ürün ve üretim faaliyetlerinin iyileştirilmesi, geliştirilmesi ve denetim amacı ile Ülkenin farklı bölgelerinden numuneler alarak analizlerin yaptırılması ve sonuçların değerlendirilmesi yönünde faaliyetlerde bulunmak,
(2) Zeytin ve zeytin ürünlerinin üretim, hasat, işleme teknolojileri ile piyasaya arzı konuları ve zeytinciliğin geliştirilmesi amacı için eğitici faaliyetler düzenlemek,
(3) Zeytin ve zeytin ürünlerinin yasa ve tüzüklerle belirlenen sağlık, hijyen, kalıntı, tağşiş ve kalite kriterlerinin, etiket bilgileri ile uygunluğunu saptamak amacı ile piyasadan numune örneklerinin alınması, analizlerin yaptırılıp değerlendirilmesi ve kamuoyu ile paylaşılmasını sağlamak için Bakanlığa bilgi vermek,
(4) Zeytin ve zeytin ürünleri sektörünün geliştirilmesi için Ülkede gerekli çalışmaların yönlendirilmesi ve değerlendirilmesini yapmak,
(5) Ülkenin iklim ve toprak yapısına uygun, verim ve kalite açısından avantaj yaratabilecek çeşitlerin Ülkeye ithalinde (Ülkeye getirilmesinde) Daire, Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Konseye gerekli görülen konularda bilgi sunmak,
(6) Tarımsal Araştırma Enstitüsü ile görüş alışverişinde bulunarak uluslararası kuruluşlar ile koordinasyon sağlamak,
(7) Zeytin ve zeytin ürünleri konusunda Bakanlığın vereceği görevleri yerine getirmek,
(8) Zeytin ve zeytin ürünleri ile ilgili izleme, değerlendirme ve kayıt ile ilgili faaliyetleri yürütmek, ve
(9) Bu Yasa kapsamında kendisine verilen kontrol, denetim ve diğer görevleri yerine getirmek.
Denetçinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları 13. (1) Daire, Dairedeki mühendis kadrosunda çalışan kamu görevlilerini denetçi olarak görevlendirebilir. Görevlendirme öncelikle zeytin alanında uzman veya tecrübeye sahip kamu görevlileri arasından yapılır.
(2) Denetçi, bu Yasada kendisine verilen görevleri ve resmi kontrol ve denetimleri bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda yapar.
ALTINCI KISIM Hijyen Esasları, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları İle İşletmelere İlişkin Kurallar
Hijyen Esasları, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları 1/2020 14. (1) Birincil üretim yapanlar, perakende iş yerleri ile zeytin ve zeytin ürünleri işletmecileri; kendi kontrolleri altındaki faaliyetlerde hijyen ve iyi uygulama kılavuzları ile ilgili sorumluluklarını yerine getirirken HACCP ilkeleri doğrultusunda düzenlenmiş olan Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasasının 13'üncü ve 14'üncü madde kurallarına uymak zorundadırlar.
(2) Birincil üretim yapanlar hariç olmak üzere zeytin ve zeytin ürünleri işletmecisi üretimin her aşamasında (üretim, işleme, dağıtım), HACCP ilkelerini esas olarak düzenlenen Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Resmi Kontrolü ve Hijyen Yasasının 14'üncü maddesinde düzenlenen tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine uygun olarak gıda güvenirliği sistemini kurmak ve uygulamakla yükümlüdür.
İşletmelerin Kayıt Altına Alınması, Onaylanması ve Üretim İzni Almasına İlişkin Kurallar 15. (1) İşletmeci, işletmesinin kayıt altına alınması için Daireye başvuruda bulunmakla mükelleftir. İşletmeleri onaylayarak faaliyet ruhsatı verme yetkisi, ilgili diğer mevzuat kuralları saklı kalmak kaydı ile Dairededir.
(2) Zeytin ve zeytin ürünleri üretiminde faaliyet gösterecek bir işletmenin işletme faaliyetinde bulunabilmesi için Dairenin onayı gerekir. Bu onay, yapılan resmi kontrol sonucunda bu Yasa ve gıda güvenliği ile ilgili diğer mevzuatın gerekliliklerini yerine getirmiş olan işletmelere verilir.
(3) İşletmecinin, işletme alt yapısı ve ekipman olarak üretime hazır olması, ancak bu maddenin (2)'nci fıkrasında belirtilen yasal gereklilikleri yerine getirmemiş veya kısmen yerine getirmiş olduğu durumlarda kendisine Daire tarafından koşullu onay verilir. Koşullu onayın süresi 3 (üç) aydır. İşletmenin belirgin bir ilerleme kaydettiği ancak gerekliliklerin tamamını henüz karşılayamadığı durumlarda koşullu onay 3 (üç) ay daha uzatılabilir. Daire, 6 (altı) ayın sonunda gerçekleştirdiği resmi kontrolde işletmenin tüm yasal gerekliliklerini, alt yapı ve ekipman gerekliliklerini ve diğer işletme gerekliliklerini de karşıladığı sonucuna varırsa koşullu onay kesin onaya çevrilir. Aksi takdirde koşullu onay ve tüm işletme faaliyetleri iptal edilir.
(4) İşletmecinin, faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını durdurması durumunda, bu durumun 3 (üç) ay içerisinde Daireye bildirilmesi zorunludur. Bu süre içerisinde Daireye bildirimde bulunulmadığının tespit edilmesi halinde faaliyetle ilgili onay veya kayıt Daire tarafından iptal edilir.
İşletmelerin İşletme Onayının Askıya Alınması, İptali ve Yenilenmesi 16. (1) Daire, resmi kontrolleri yürütürken işletme onaylarını da inceler. Dairenin bir işletmede sürekli olarak üretimi durdurmak zorunda kalmasına neden olabilecek ciddi eksiklikler tespit etmesi ve/veya zeytin işletmecisinin gelecek üretimine ilişkin gerekli teminatları yerine getirmemesi ve/veya işletmede işletme faaliyetlerinin artık yürütülmüyor olmasının tespiti halinde, Daire işletme onayını eksikliklerin giderilmesinin sağlanması amacıyla 3 (üç) aya kadar askıya alır.
(2) Daire, bir işletmenin ilgili mevzuattaki şartlara uygun faaliyette bulunmadığını tespit ederse, bu işletmenin faaliyetini durdurur ve verilmiş olan onayı geçici olarak askıya alır. Askıya alma süresi, belirlenen eksikliklerin, yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirlenen sürede giderilmesine kadar devam eder. Bu eksikliklerin askıya alınma tarihinden itibaren 1 (bir) yıl içerisinde giderilmemesi halinde ise işletme ruhsatı iptal edilir.
(3) İşletme onayının askıya alındığı süreçte Dairenin tespit ettiği ciddi eksiklikler ve/veya üretimi durdurmak zorunda kaldığı nedenler giderildiği takdirde işletmecinin askıya alma işleminin iptal edilmesi talebiyle Daireye yapacağı bir başvuru üzerine Daire, yaptığı denetim sonucunda uygun görürse işletme onayını yeniler.
YEDİNCİ KISIM Resmi Kontrol ve Denetime İlişkin Kurallar
Resmi Kontrol ve Denetime İlişkin Kurallar 17. (1) Daire, zeytin ve zeytin ürünleri resmi kontrolleri için yapılacak testler ve analiz metotlarını belirler.
(2) Bu Yasa kapsamında yapılacak kontrol ve denetimler, denetim yetkisine sahip en az 2 (iki) Denetçi tarafından gerçekleştirilir.
(3) Kontrol ve denetim yetkisi aşağıdakileri kapsar:
(A) Yetki ve görev alanları dahilindeki işletmeleri denetlemek,
(B) Yetki ve görev alanı dâhilindeki belge ve verilere erişmek ve bunları kopyalamak,
(C) Laboratuvar analizi için ürünlerden numune almak, ve
(Ç) Resmi kontroller sırasında ilgili mevzuat uyarınca gıda güvenliğine risk oluşturan herhangi bir durumun tespiti halinde, ürünleri imha veya müsadere etmek, ayrıca bu Yasa uyarınca öngörülen durumlarda işletmeyi kapatmak veya mühürlemek.
(4) İşletmeyi kapatma veya mühürlemeye neden olan riskin ortadan kalktığının tespit edilmesi halinde Daire, işletmenin yeniden faaliyete başlamasına izin verir.
(5) Daire, Serbest Bölgede tutulan ürünleri kontrol edebilir, numune alabilir, bu Yasa kurallarına uygunluğunu test edebilir ve herhangi bir aykırılık tespit etmesi halinde ise Serbest Liman ve Bölge Müdürlüğü ile işbirliği içerisinde ürünlere el koyabilir, imha edebilir ve/veya geri gönderilmesine karar verebilir.
Numune Alımı, Testler ve Analiz Metotları 18. (1) Denetçi, bu Yasa kapsamında faaliyet gösteren yerlere kontrol amacıyla girebilir ve gerek duyulması halinde numune alabilir. Alınan numuneler için herhangi bir bedel ödenmez.
(2) Resmi kontroller kapsamında yürütülen numune alma, testler ve analiz metotları, Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC) kurallarına veya analiz metotlarına uygun olarak yapılır.
(3) Yapılan analizlerin sonuçları ile ürünün sınıf, kalite ve etiket bilgilerinin uygunluk şartı aranır. Sofralık zeytinlerin işleme tekniklerinin değerlendirilmesi ile zeytinyağlarının sınıflandırılması, duyusal analiz ve duyusal değerlendirme metotları kullanılarak konunun uzmanları tarafından değerlendirme yapılır.
Resmi Kontrol ve Denetimlerin Düzenlenmesine İlişkin Kurallar 19. (1) Resmi kontrol ve denetimler Daire tarafından, birincil üretim aşaması dahil zeytin ve zeytin ürünleri, zeytin yan ürünleri ile bunlardan türeyen ürünlerin üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında ve uygun sıklıkta tarafsız, şeffaf ve mesleki gizlilik ilkelerine uygun ve düzenli olarak, risk esasına göre, bu Yasanın amaçları doğrultusunda gerçekleştirilir.
(2) Resmi kontrol ve denetimler zeytin üretiminin, işlenmesinin ve dağıtımının herhangi bir aşamasında yapılabilir. Bu kontroller, zeytin işletmelerinin iç kontrolünün güvenirliğine, zeytinin kullanımına, saklanmasına, zeytin ürününe uygulanan her türlü işleme, işlemde kullanılacak her türlü maddeye ve zeytin yan ürünlerine ilişkin olarak yapılan kontrolleri içerir. Ayrıca resmi kontroller, zeytin ve zeytin ürünleri ile temas eden madde ve malzemelerin ithalat ve ihracat işlemleri için de uygulanır.
1/2020 56/2014 (3) Daire, Tüketicilerin Korunmasına İlişkin Gıdaların Kontrolü ve Hijyen Yasası ve Genel Gıda ve Yem Yasası kurallarına uygun olarak zeytin ve zeytin ürünlerinin insan sağlığı açısından risk teşkil ettiğinin tespit edilmesi halinde, riskin mahiyeti, ciddiyeti ve büyüklüğüne göre bu riskin önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması için alınan veya alınacak olan önlemlere ilişkin bilgilere erişim hakkına sahiptir.
(4) Daire, zeytin ve zeytin ürünlerinin yapılan kontrollerinde, bu Yasanın gerekliliklerine herhangi bir şekilde uyulmadığının tespit edilmesi halinde, söz konusu zeytin ve zeytin ürünlerini ithal edilen ülkeye geri gönderilmesi yönünde Ticaret İşleriyle Görevli Daireye görüş bildirir.
(5) Daire, yıllık ve daha uzun vadeli kontrol planı hazırlar, her yılın sonunda kontrollere ilişkin yıllık rapor düzenler.
(6) İşletmeciler, Daire tarafından hazırlanan raporda belirtilen eksiklikleri verilen süre içerisinde yerine getirmek zorundadır. Bu Yasa tahtında verilen süre içerisinde belirtilen eksikliklerin yerine getirilmediği hallerde işletmenin tüm faaliyetleri eksiklikler giderilinceye kadar durdurulur.
(7) İşletmeler, resmi kontrol sonuçlarının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 (üç) iş günü içerisinde Daireye itiraz etme hakkına sahiptir. İtirazdan doğan masraflar işletme sahibine aittir.
Dairenin Resmi Kontrollerle İlgili Görevleri 20. Dairenin resmi kontrollerle ilgili görevleri şunlardır:
(1) Denetçilerin görevlerini etkin bir şekilde yerine getirmesi ve resmi kontrolleri tutarlı bir şekilde yapmaları için gerekli hizmet içi eğitimi düzenlemek,
(2) Denetçilerin görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli olan araç, gereç ve ekipmanı sağlamak,
(3) Resmi kontrollerin ve kontrol ile ilgili görevlerin etkili ve verimli bir şekilde yürütülebilmesini ve analiz için yeterli laboratuvar kapasitesini ve kontrollerin düzenli olarak yapılabilmesini sağlamak, ve
(4) Resmi kontrollerin tüm düzeylerde tarafsızlığını, kalitesini ve devamlılığını temin etmek.
Resmi Kontroller ve Sonuçları 21. (1) Denetçi, resmi kontroller sırasında herhangi bir uygunsuzluğun tespit edilmesi halinde bir rapor hazırlar ve ilgili raporun bir nüshasını işletmeciye sunar. Bakanlık, tüm kontrol faaliyetlerinin sonuçlarını kamuoyunun bilgisine sunar.
(2) Daire resmi kontrol sonucu ilgili mevzuat şartlarını taşımadığı ve insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından tehlike oluşturduğu tespit edilen zeytin ve zeytin ürünleri ile ilgili aşağıdaki önlemlerden bir veya bir kaçını uygular:
(A) Zeytin ve zeytin ürünlerinin piyasaya arzını, ithalat veya ihracatını Ticaret İşleriyle Görevli Daire ile işbirliği içerisinde kısıtlar veya yasaklar.
(B) Zeytin ve zeytin ürünlerinin bu Yasa kurallarına aykırı olarak, piyasaya arz edilmiş olması halinde, satışı derhal durdurulur ve piyasadan ivedilikle toplatılır.
(C) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olan zeytin ve zeytin ürünlerinin, Bakanlık ve diğer ilgili kurumların kontrolünde, değerlendirilmesine izin verilebilir.
(Ç) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi de mümkün olmayan zeytin ve zeytin ürünleri, Bakanlığın gözetiminde Belediye tarafından sahiplerinin veya işletmecinin bilgisi dahilinde imha edilir. İmha işlemi için doğabilecek her türlü maliyet bedeli işletme tarafından ödenir.
(3) Resmi kontrol sonucunda bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallar ile ilgili gıda mevzuatı bakımından düzeltilebilecek bir eksiklik taşıdığı halde gıda güvenliği ile insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından herhangi bir tehlike oluşturmayan ürünlerin, ilgili mevzuata uygun hale getirilmesi koşuluyla piyasaya arzına izin verilebilir.
SEKİZİNCİ KISIM Resmi Kontroller ve Denetim Sürecinde İşletmecinin Sorumlulukları, İzlenebilirlik, Şeffaflık ve Mesleki Gizlilik
Resmi Kontroller ve Denetim Sürecinde İşletmecinin Sorumlulukları 22. (1) İşletmeci, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirtilen kurallar doğrultusunda yürütülen resmi kontrollerin etkin bir şekilde gerçekleştirilebilmesini sağlamak amacıyla, tüm binalara, alanlara, işletmelere veya diğer alt yapılara girilebilmesini ve Daire tarafından durum hakkında karar vermek için talep edilen veya gerekli görülen herhangi bir dokümana ve kayda erişimi sağlamak amacıyla işbirliği yapar.
(2) Üretim, işleme ve dağıtım aşamalarından herhangi birini yürüten işletmeci, kendi kontrolü altındaki gıda işletmesinin kayıtlarının tutulmasını sağlamak amacıyla faaliyete başlamadan önce Bakanlığın öngördüğü şekilde Daireye bildirimde bulunur. Daire, kaydını yaptığı işletmeler için listeler oluşturarak bu listeleri günceller ve kamunun erişimine açık tutar.
(3) İşletmeci, faaliyetlerindeki herhangi bir önemli değişikliği veya mevcut işletmenin kapandığını derhal Daireye bildirmek ve işletmenin faaliyetleri hakkındaki güncel bilgiyi Bakanlık ve Daire ile düzenli olarak paylaşmak zorundadır.
(4) Sektörde faaliyet gösteren işletmeler, resmi kontroller sırasında denetçiye gerekli olan her türlü, bilgi, belge, yardım ve kolaylığı sağlamakla yükümlüdürler.
İzlenebilirlik 23. İşletmeciler, sorumluluklarındaki zeytin ve zeytin ürünlerinin veya tedarik edilen herhangi bir madde veya malzemenin veya bu madde ve malzemeyi sağlayan herhangi bir kişinin veya kendi ürünlerini sattıkları diğer işletmelerin takibinin yapılabilmesi için üretim, işleme ve dağıtımın her aşamasında izlenebilirliği sağlamak ve Dairenin talep edeceği her türlü belge ve bilgiyi Daireye sunmak zorundadırlar.
Şeffaflık ve Mesleki Gizlilik 12/2006 27/2014 89/2007 24. (1) Bakanlık ve Daire tarafından takip edilen faaliyetler ve yapılan işlemler şeffaflık ilkesi gözetilerek yerine getirilir.
(2) Elde edilen bilgiler, en kısa sürede Bilgi Edinme Hakkı Yasası ve Kişisel Verilerin Korunması Yasası kurallarına uygun olarak kamuoyunun bilgisine getirilmek üzere Bakanlığa sunulur.
(3) Bakanlık mesleki sırların korunmasına ilişkin olarak önlemler alabilir.
Ancak bu önlemler, zeytin ve zeytin ürünlerinin insan sağlığı açısından risk teşkil ettiği yönündeki şüphelerin kamu ile paylaşılmasını engelleyici nitelikte olamaz.
DOKUZUNCU KISIM Zeytin, Zeytinyağı ve Zeytin Ürünleri İthalatı ve İhracatı İle İlgili Kurallar
Zeytin ve Zeytin Ürünleri İthalatı ve İhracatı İçin Ön İzin Alma Zorunluluğu 12/1983 46/1990 22/1996 25. (1) Bu Yasa kapsamına giren zeytin ve zeytin ürünlerinin ithal ve ihracı Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası kurallarına bağlı olarak gerçekleştirilir.
(2) Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası uyarınca ön izne tabi olan zeytin ve zeytin ürünlerinin ithal ön izinleri Daire tarafından verilir. Ön izin verilirken Daire, Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası kurallarına bağlı olarak kota koymak, kısmen veya tamamen yasaklamak yetkisine sahiptir. Bu gibi bir sınırlama ve yasaklamaya ilişkin prosedürlerin belirlenmesinde Ticaret İşleriyle Görevli Daireye görüş bildirir.
Zeytin, Zeytinyağı ve Zeytin Ürünleri İhracatı İle İlgili Kurallar 12/1983 46/1990 22/1996 26. (1) Zeytin ve zeytin ürünlerinin ihracatında Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası kuralları saklı kalmak kaydıyla Dairenin yaptığı resmi kontrollerde bu Yasa kuralları dikkate alınır.
56/2014 (2) İhraç edilen ancak çeşitli nedenlerle geri dönen zeytin ve zeytin ürünleri, geri dönme sebebi de dikkate alınarak Daire tarafından resmi kontrole tabi tutulur. Kontrol sonucu Genel Gıda ve Yem Yasası ile Tarımsal İlaçların Denetimi Hakkında Yasa uyarınca mevzuata uygun olan ürünlerin girişine izin verilir. Uygun olmayan ürünler için aşağıdaki bentlerde belirtilen tedbirlerden biri uygulanır:
64/1987 28/1989 82/2017 (A) Menşeine iade edilir.
(B) Özel işleme tabi tutulur.
(C) Esas kullanım amacı dışında başka bir kullanım amaçlı girişine izin verilir, veya
(Ç) İmha edilir.
Zeytin, Zeytinyağı ve Zeytin Ürünleri İthalatı İle İlgili Kurallar 12/1983 46/1990 22/1996 56/2014 27. İç piyasaya arz edilmek üzere zeytin ve zeytin ürünlerinin ithali, Dış Ticaret (Düzenleme ve Denetim) Yasası kuralları saklı kalmak kaydı ile Genel Gıda ve Yem Yasasının 12'nci madde kurallarına uygun olarak yapılır.
ONUNCU KISIM İdari Para Cezaları ile Suç ve Cezalara İlişkin Kurallar
İdari Yaptırımlar İle Cezalarda Yetki ve Yöntem Fasıl 63 18/2004 28. Bu Yasa kurallarına aykırı davranan gerçek veya tüzel kişilere aşağıda belirtilen idari yaptırımlar uygulanır:
(1) Meyve Ağaçlarını Koruma Yasası kurallarına bakılmaksızın, bu Yasanın 5'inci maddesinin (3)'üncü, (4)'üncü ve (5)'inci fıkra kurallarına aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişilere, aylık asgari ücretin 3 (üç) katı tutarında idari para cezası uygulanır.
(2) (A) Bu Yasanın 6'ncı maddesinin (1)'inci fıkra kuralına aykırı hareket ederek ambalaj, etiket veya etiket kurallarına aykırı olarak piyasaya arz eden gerçek veya tüzel kişilere, aylık asgari ücretin 2 (iki) katı tutarında idari para cezası uygulanır.
(B) Bu Yasanın 6'ncı maddesinin (2)'nci fıkra kuralına aykırı hareket ederek zeytin ve zeytin ürünlerini piyasaya arz eden gerçek veya tüzel kişilere, bir suç işlemiş olurlar aylık asgari ücretin 5 (beş) katı tutarında idari para cezası uygulanır.
(3) Bu Yasanın 7'nci maddesinin (1)'inci ve (2)'nci fıkra kurallarına aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişilere aylık asgari ücretin 3 (üç) katı tutarında idari para cezası uygulanır.
(4) (A) Bu Yasanın 8'inci maddesinin (3)'üncü ve (4)'üncü fıkra kurallarına aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişilere, aylık asgari ücretin 10 (on) katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ayrıca işletmenin işletme ruhsatı 1 (bir) yıl süre ile askıya alınır. Aynı aykırılığın ikinci kez işlenmesi halinde bu aykırılığı yapanlar hakkında aylık asgari ücretin 15 (on beş) katı tutarında idari para cezası uygulanır ve işletmenin işletme ruhsatı iptal edilerek işletme yeri kapatılır. İşletme sahibi ve varsa ortakları, bu Yasa tahtında bir daha işletme ruhsatı alamaz.
(B) Bu Yasanın 8'inci maddesinin (5)'inci fıkra kurallarına ve bu madde kurallarına bağlı olarak çıkarılacak tüzükte belirtilen kurallara aykırı olarak ürettikleri zeytin ve/veya zeytin ürünlerini piyasaya arz edenlere, aylık asgari ücretin 3 (üç) katı tutarında idari para cezası uygulanır.
(5) Bu Yasanın 14'üncü madde kurallarına aykırı hareket ederek faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilere, aylık asgari ücretin 10 (on) katı tutarında idari para cezası uygulanır.
(6) Bu Yasanın 21'inci maddesinin (2)'nci fıkrasının (A) bendinde yer alan yasaklamaya rağmen, zeytin ve zeytin ürünlerini piyasaya arz eden, ithal veya ihraç eden gerçek veya tüzel kişilere aylık asgari ücretin 3 (üç) katına kadar idari para cezası uygulanır.
(7) Bu Yasanın 22'nci madde kurallarına aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişilere aylık asgari ücretin 3 (üç) katına kadar idari para cezası uygulanır.
(8) Bu Yasada yer alan idari para cezaları, Daire tarafından verilir ve ilgililere yazılı olarak tebliğ edilir.
(9) Cezanın, tebliğ tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde makbuz karşılığında Gelir ve Vergi Dairesi veznelerine ödenmesi halinde söz konusu suç davasız halledilmiş olur ve mahkemeye intikal ettirilmez.
(10) Bu Yasa kuralları uyarınca verilen idari para cezalarını bu maddenin (9)'uncu fıkrasında belirtilen 30 (otuz) günlük süre içerisinde ödemeyen kişiler hakkında yargısal işlem başlatılır.
(11) Aynı suçun 5 (beş) yıl içerisinde iki defadan fazla işlenmesi halinde, doğrudan yargısal işlem başlatılır.
Suç ve Cezalar 29. (1) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (3)'üncü ve (4)'üncü fıkralarındaki suçun, bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 6 (altı) katına kadar para cezasına veya 1(bir) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(2) (A) Bu Yasanın 6'ncı maddesinin (1)'inci fıkrasındaki suçun, bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 6 (altı) katına kadar para cezasına veya 1 (bir) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(B) Bu Yasanın 6'ncı maddesinin (2)'nci fıkrasındaki suçun, bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 20 (yirmi) katına kadar para cezasına veya 3 (üç) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(3) Bu Yasanın 7'nci maddesinin (1)'inci ve (2)'nci fıkralarındaki suçun, bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 6 (altı) katına kadar para cezasına veya 1 (bir) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(4) (A) Bu Yasanın 8'inci maddesinin (3)'üncü ve (4)'üncü fıkralarındaki suçun bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 25 (yirmi beş) katına kadar para cezasına veya 6 (altı) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(B) Bu Yasanın 8'inci maddesinin (5)'inci fıkrasındaki suçun bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu gerçek veya tüzel kişiler, aylık asgari ücretin 6 (altı) katına kadar para cezasına veya 1 (bir) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(5) Bu Yasanın 14'üncü maddesindeki suçun bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 20 (yirmi) katına kadar para cezasına veya 3 (üç) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(6) Bu Yasanın 21'inci maddesindeki suçun bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 6 (altı) katına kadar para cezasına veya 1 (bir) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(7) Bu Yasanın 22'nci maddesindeki suçun bu Yasanın 28'inci maddesinin (10)'uncu veya (11)'inci fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde bu kişiler, aylık asgari ücretin 6 (altı) katına kadar para cezasına veya 1 (bir) aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
ONBİRİNCİ KISIM Geçici ve Son Kurallar
Tüzük Yapma Yetkisi 30. Aşağıda belirtilen konulara ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanacak Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazetede yayımlanacak tüzüklerde düzenlenir:
(1) Sofralık zeytinlerin ve zeytinyağlarının hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, muhafaza edilmesi, depolanması, taşınması, pazarlanması ve zeytinyağlarının fiziksel, kimyasal ve organoleptik özellikleri için standartların belirlenmesi ve sınıflandırılması.
(2) Zeytin ve zeytin ürünleri işletmelerinin kaydı ve onayı.
(3) Zeytin ve zeytin ürünlerinin numune alımı ve analiz metotları ve izlenebilirlik.
(4) Resmi kontroller ve denetim süreci.
(5) Kontrol faaliyetlerinin sonuçlarının hangi hallerde kamuoyu ile paylaşılacağı, ve
(6) Serbest Bölgelerde tutulan ürünlerin kontrol edilmesi, numune alınması, imha edilmesi, el konulması ve/veya geri gönderilmesi.
Tüzüklerin Yayınlanması Geçici Madde 1. Bu Yasa tahtında çıkarılacak tüzükler, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak en geç 1 (bir) yıl içinde Bakanlıkça hazırlanarak, Bakanlar Kurulunca onaylanıp Resmi Gazete'de yayımlanır.
İşletmelerin Kayıt veya İzin İşlemlerinin Yaptırılmasına İlişkin Kural Geçici Madde 2. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte önce ruhsat almış olan veya izin veya kayda tabi olmadan faaliyette bulunan ancak bu Yasa uyarınca onay veya kayıt altına alınması gereken işletmeler, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak 1 (bir) yıl içinde bu Yasa kurallarını yerine getirerek kayıt veya izin işlemlerini yaptırırlar. Kayıt ve izin işlemlerini yaptırmamaları halinde, ruhsatları iptal edilir ve faaliyette bulunamazlar.
Yürürlükten Kaldırma Fasıl 76 23/1963 4/1974 31. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak, Zeytin Yağı Yasası ve Zeytinler ve Başka Ürünler (Koruma) Yasası, bu Yasalar ve bu Yasalar altında çıkarılan tüzükler uyarınca yapılan işlemlere halel gelmeksizin yürürlükten kaldırılır.
Yürütme Yetkisi 32. Bu Yasa, Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlüğe Giriş 33. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.