Bölüm I
YÜKSEK MAHKEME KARARLARI
Sayı : 1
ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Anayasa Mahkemesi (Mali Denetim):1/2018
Parti Adı: Ulusal Birlik Partisi Kurultay Tarihi: 31 Ekim 2015 Dosya Tarihi: 24 Ocak 2017 İnceleme Dönemi: 12/9/2013 – 16/10/2015
KARAR
49/2015 sayılı Siyasal Partiler Yasası'nın 3. kısmında Mali Kurallara yer verilmektedir. Üçüncü kısmın 1. Bölümü, Gelirler (Madde 40-46), 2. Bölümü, Parti Harcamaları (madde 47), 3. Bölümü, Mali Kuralların Yaptırımları (madde 49), 4. Bölümü, Parti İçi Mali Denetim (madde 50), 5. Bölümü, Yüksek Mahkemenin denetimi ve Sayıştay'ın incelemesi (madde 51-54) ile ilgilidir.
49/2015 sayılı Siyasal Partiler Yasası altında başlatılan mali denetim işlemleri ile ilgili, Yasa'nın 51, 52, 53 ve 54.maddeleri altında ilk inceleme ve esas incelemeye ilişkin süreçlerin yürütülmesine dair 1/2018 sayılı mali denetim dosyası, Ulusal Birlik Partisi için dosyalanmıştır.
KKTC Sayıştay Başkanlığı, oluşturulan dosyayla ilgili mali denetim kapsamında Parti tarafından sunulan kesin hesap, bilanço ve belgeleri inceleyerek raporların hazırlanmasını sağlamıştır.
Bu süreç içerisinde KKTC Cumhuriyet Meclisi 49/2015 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarih olan 4 Kasım 2015 tarihinden başlatılan mali denetim kurallarına ilişkin ilk olarak 33/2023 sayılı Siyasal Partiler (Değişiklik) Yasası ile Geçici 1. maddeyi yürürlüğe koymuş, daha sonra ise Geçici 1. maddeyi değiştiren 24/2025 sayılı Siyasal Partiler (Değişiklik) Yasası'nı kabul ederek yürürlüğe girmesini sağlamıştır. Siyasal Partilerin mali denetimlerine ilişkin kuralların uygulaması ile ilgili bu geçici madde aynen şöyledir;
Geçici Madde 4 Kasım 2015 Sonrası İlk Mali Denetimlerde ve Makbuzlarda Yasanın Uygulanmaması 33/2023 24/2025
- 4 Kasım 2015 tarihinden önce kurulmuş olan siyasal partilerin, 4 Kasım 2015 tarihinden sonra gerçekleştirdikleri ve/veya tamamladıkları ilk genel kongrelerine ilişkin olarak geçmiş dönemi de kapsayacak şekilde yapılacak olan Yüksek Mahkemenin mali denetimi ve Sayıştayın incelemesinde ve makbuzlara ilişkin kurallarda Esas Yasa kuralları uygulanmaz.
Yukarıda yer verilen (Değişiklik) Yasa maddesi ile 4 Kasım 2015 tarihinde yürürlüğe giren 49/2015 sayılı Siyasal Partiler Yasası'nın;
a. 4 Kasım 2015 tarihinden önce kurulmuş olan siyasal partilerin, 4 Kasım 2015 tarihinden sonra gerçekleştirdikleri ve/veya tamamladıkları ilk genel kongrelerine ilişkin olarak geçmiş dönemi de kapsayacak şekilde, b. Yüksek Mahkeme tarafından yapılacak mali denetim, Sayıştay incelemesi ve makbuzlara ilişkin Siyasal Partiler Yasasındaki kuralların,
uygulanmayacağı düzenlemesi getirilmiştir.
Yasa koyucunun 24/2025 sayılı Siyasal Partiler (Değişiklik) Yasası ile 49/2015 sayılı Siyasal Partiler Yasası'nın, Yüksek Mahkeme gündeminde bulunan, bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önceki geçmiş döneme, ilk kongreye ait mali denetimin yapılmamasını ve Siyasal Parti hesaplarına uygulanmamasını sonucu ortaya çıkmıştır.
Bununla birlikte, 4 Kasım 2015 tarihinden önceki dönemi kapsayan genel kongreler göz önüne alındığında, ilgili dönemde 10/1975 sayılı Siyasal Partiler Yasası'nın yürürlükte olduğu ve 10/1975 sayılı Yasa'nın, 49/2015 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girmesi ile birlikte yürürlükten kalktığı tespit edilmektedir.
Her ne kadar da önceki Yasanın usul kuralları, Yasanın yürürlükte olduğu dönemdeki işlemlerle ilgili uygulanabilir olsa da yürürlükten kalkan bir Yasanın yaptırım ve ceza kurallarının yürürlükten kalkması ile birlikte artık uygulanamayacağı hukuki bir ilkedir. Bunun yanında önceki Yasada KKTC Sayıştay Başkanlığının denetim yapma yetkisi bulunmamaktaydı ve Yüksek Mahkemenin mali denetim konusunda özel kişilerden destek alma yetkisi bulunmaktaydı.
Bu hukuki durumu değerlendirerek, ilgili mali denetimin; 10/1975 sayılı Yasa yürürlükten kaldırıldığı için geçmiş dönemle ilgili herhangi bir yaptırım ve ceza verilemeyeceğinden KKTC Sayıştay Başkanlığının yapmış olduğu mali denetim 49/2015 sayılı Yasa altında yapılmış olduğundan dosyanın mevcut haliyle ileriye götürülerek bir mali veya yaptırım uygulanmasına imkan kalmamıştır.
Bu dosya altındaki mali denetimin yürütülmesinin ve denetim sonrası yaptırım veya ceza verilmesinin yasal ve mevzuat açısından bir dayanağı kalmadığına, 49/2015 sayılı Yasa'ya 24/2025 sayılı Siyasal Partiler (Değişiklik) Yasası ile eklenen Geçici Madde ile mali denetim kurallarının geçmişe dönük uygulanması imkanı bırakmadığından mali denetim dosyasının, bu hukuki değerlendirme sonucunda, ileri götürülmemesine karar veririm.
Sayın Tanju Öncül:
Ulusal Birlik Partisinin 1/2018 sayılı Mali Denetim dosyası, 31/10/2015 tarihinde gerçekleştirdiği genel kongre sonrası sunulmuş 12/9/2013-16-10-2015 tarihlerini içeren parti kesin hesabı ile ilgilidir.
4/6/2025 tarihinde yürürlüğe giren 24/2025 sayılı Değişiklik Yasası'nın;
" Esas Yasa, Geçici 1'inci Maddesinin sonunda yer alan 'bu Yasa kuralları uygulanmaz' söz dizisi kaldırılmak ve yerine 'Esas Yasa kuralları uygulanmaz' söz dizisi konmak suretiyle değiştirilir."
şeklindeki 2'nci maddesi ile değiştirilen 49/2015 sayılı Siyasal Partiler Yasası'nın, tadilattan sonraki hali ile yürürlükte olan geçici 1'inci maddesine göre, 4/11/2015 tarihinden önce kurulmuş bir partinin, 4/11/2015 tarihinden sonra gerçekleştirdiği ya da tamamladığı ilk genel kongresine ilişkin olarak, geçmiş dönemi de kapsayacak şekilde, anılan geçici 1'inci maddede belirlenmiş esas yasa kuralları uygulanamayacaktır.
Konu düzenleme gereği, Yüksek Mahkemenin yapacağı mali denetime ilişkin yürürlükteki kurallar, anılan geçici madde kapsamındaki partiler ve parti kesin hesapları açısından uygulanamaz hale gelmiştir.
Yukarıda vurgulandığı üzere, 1/2018 sayılı dosyaya konu kesin hesap, Ulusal Birlik Partisinin, 31/10/2015 tarihinde gerçekleştirdiği, yani 4/11/2015 tarihinden önce gerçekleşen genel kongresi ile ilgilidir. Bu da, konu kesin hesabın, anılan geçici 1'inci madde kapsamı dışında olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle konu geçici 1'inci maddeden hareketle ve kuralların uygulanamazlığından bahisle anılan parti kesin hesabı ile ilgili olarak inceleme yapılmaması mümkün görünmemektedir.
Sonuç olarak, 1/2018 sayılı Mali Denetim dosyasının ileri götürülmesi gerektiğine karar veririm.
Sayın Gülden Çiftçioğlu: Sayın Başkan Bertan Özerdağ'ın verdiği karar ile aynen hemfikirim.
Beril Çağdal: Sayın Tanju Öncül'ün kararında belirtilenlerle ve vardığı sonuçla hemfikirim.
Peri Hakkı: Sayın Başkan Bertan Özerdağ'ın verdiği karar ile aynen hemfikirim.
Başkan Bertan Özerdağ:
Netice olarak;
Bu dosya altındaki mali denetimin yürütülmesinin ve denetim sonrası yaptırım veya ceza verilmesinin yasal ve mevzuat açısından bir dayanağı kalmadığına, 49/2015 sayılı Yasa'ya 24/2025 sayılı Siyasal Partiler (Değişiklik) Yasası ile eklenen Geçici Madde ile mali denetim kurallarının geçmişe dönük uygulanması imkanı bırakmadığından mali denetim dosyasının, bu hukuki değerlendirme sonucunda, ileri götürülmemesine oy çokluğu ile karar veririz.
Bertan Özerdağ Başkan
Gülden Çiftçioğlu Tanju Öncül Üye Üye
Beril Çağdal Peri Hakkı Üye Üye
23 Eylül 2025