Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkan Vekili, Seçim ve Halkoylaması (Geçici Kurallar) Yasa Tasarısını (Y.T.No:65/1/2022) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
SEÇİM VE HALKOYLAMASI (GEÇİCİ KURALLAR) YASA TASARISI
GENEL GEREKÇESİ
Anayasanın 119'uncu maddesi yerel yönetim organlarının seçimlerinin dört yılda bir yapılmasını öngörmüştür.
Bilindiği üzere 24 Haziran 2018 tarihinde yapılan yerel yönetim organların seçim süresi, Haziran 2022'de tamamlanmış; ancak Haziran 2022'de yapılması öngörülen seçimler, belediyelerde yapılması planlanan reformların gerçekleşmesi; ayrıca Devletin genel bütçesinin Mart ayında açıldığı göz önüne alınarak, Haziran ayında yapılacak bir seçim sürecinde, seçim yasaklarının da en geç Nisan ayı içerisinde başlayacak olmasının edeniyle, Devletin mali olarak çalışmasında aksamalar olacağı gerekçesiyle Haziran 2022'de Cumhuriyet Meclisi herhangi bir tarih saptamamıştır.
Buna mukabil, Cumhuriyet Meclisi yerel yönetim organların seçimini, 7/2022 Sayılı Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik) Yasası ile Kasım ayı olarak düzenlemiştir. Yapılan bu düzenlemeye ilişkin Yasa, Anayasa Mahkemesinin 7 Eylül 2022 tarihinde gerekçeli Kararı ile Anayasanın yerel yönetimlerin seçimlerinin "dört yılda bir yapılır" kuralını düzenleyen 119'uncu maddesine aykırı bularak iptal edilmiştir. Bu Karar tahtında Belediye Başkanı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliklerinin hizmetleri de durmuştur.
Yerel Yönetim Organlarının Seçimlerin yapılması gerektiğinden Cumhuriyet Meclisi zorunluluk ilkesine/ zaruret hali teorisine (law of necessity) dayanarak Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti seçimlerinin 25 Aralık 2022 Pazar günü yapılması Kararını almıştır.
Anayasa Mahkemesi Kararı tahtında Ülkede bir süreden beri duran belde hizmetlerinin tamamlanması, buna yönelik görev yetki ve sorumluluklarına bağlı diğer hizmetlerin de bir süre daha aksamadan devamının sağlanması amacıyla, 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak olan Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği Üyeliği Seçimleriyle ilgili, Seçim ve Halkoylaması Yasasında, yerel seçimlerle ilgili sürelerinin kısaltılması amaçlandığından, geçici kuralları öngören söz konusu Yasa Tasarının hazırlanması hasıl olmuştur.
Hazırlanan Yasada, Cumhuriyet Meclisi Kararı olarak Resmi Gazetede ilan edilen ve 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği seçimlerin, seçim başlangıç tarihi, seçim tarihi dikkate alınarak, Bu Yasa tahtında Yüksek Seçim Kurulunca Resmi Gazete'de ilan edilir ve 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak yerel seçimlerde, seçimin başlangıç günü ile oy verme günü de dahil olmak üzere kırkıncı gün olarak düzenlenmiştir. Bu amaca yönelik geçici bu düzenlemelerin yapılabilmesi için Seçim ve Halkoylaması Yasasında; 55'inci maddesinde oy verme gününden önceki "kırkıncı güne kadar" biçiminde yer alan siyasal parti adaylarının saptanmasına ilişkin süre, "otuzuncu güne kadar" biçiminde; Yasasının 58'inci maddesinin (1)'inci fıkrasında oy verme gününden önceki "otuz yedinci gün" olarak belirlenen adaylık başvuru süresi, "yirmi yedinci gün" olarak 61'inci maddesinin (1)'inci fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi sekizinci gün" olarak belirlenen adaylıkların kesinleşme süresi, "yirmi ikinci gün" olarak ve (2)'nci fıkrasında "yirmi yedinci gün" olarak belirlenen kesinleşen adayların ilanına ilişkin süre, "yirmi birinci gün" olarak; 65'inci maddesinin (2)'nci fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi altıncı günün sabahında" başlayacağı belirtilen propaganda süresi, "yirminci günün sabahında başlar" biçiminde; 76'ncı maddesinin (4)'üncü fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi yedinci gün" olarak belirlenen süre "yirmi birinci gün" olarak okunmasını ve bu sürelerin sadece bu Yasa tahtında uygulanmasına ilişkin kurallar getirilmiştir.
Bu Yasa Tasarısı yukarıda bahsedilen gerekçeler uyarınca dört madde olarak hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. Yasanın kısa ismini düzenlemiştir.
Madde 2. Bu madde ile 25 Aralık 2022 tarihinde yapılması kararlaştırılan Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği seçimleri için Seçim ve Halkoylaması Yasasında seçim işlemlerinin başlamasına ilişkin öngörülen sürelerin kısaltılması amaçlanmıştır.
Madde 3. Bu madde ile 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak olan Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği Seçimleriyle ilgili sürelerin, mevcut Yerel Yönetim organlarının Ülkede bir süreden beri duran belde hizmetlerinin bir süre daha aksamadan devamının sağlanması amacıyla, Cumhuriyet Meclisi Kararı olarak Resmi Gazetede ilan edilen ve 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği seçimlerin, seçim başlangıç tarihi, seçim tarihi dikkate alınarak, Bu Yasa tahtında Yüksek Seçim Kurulunca Resmi Gazete'de ilan edilmesi ve 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak yerel seçimlerde, seçimin başlangıç gününün, oy verme günü de dahil olmak üzere kırkıncı gün olarak düzenlenmiştir. Ayrıca seçim işlemleri ile ilgili Seçim ve Halkoylaması Yasasının aşağıda belirtilen maddelerinde öngörülen süreler, aşağıdaki fıkralarda belirtildiği biçimde kısaltılır Seçim ve Halkoylaması Yasasında yerel seçimlerle ilgili sürelerinin kısaltılmasına yönelik düzenlemeler öngörerek; Seçim ve Halkoylaması Yasasının 55'inci maddesinde oy verme gününden önceki "kırkıncı güne kadar" biçiminde yer alan siyasal parti adaylarının saptanmasına ilişkin süre, "otuzuncu güne kadar" biçiminde; Yasasının 58'inci maddesinin (1)'inci fıkrasında oy verme gününden önceki "otuz yedinci gün" olarak belirlenen adaylık başvuru süresi, "yirmi yedinci gün" olarak 61'inci maddesinin (1)'inci fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi sekizinci gün" olarak belirlenen adaylıkların kesinleşme süresi, "yirmi ikinci gün" olarak ve (2)'nci fıkrasında "yirmi yedinci gün" olarak belirlenen kesinleşen adayların ilanına ilişkin süre, "yirmi birinci gün" olarak; 65'inci maddesinin (2)'nci fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi altıncı günün sabahında" başlayacağı belirtilen propaganda süresi, "yirminci günün sabahında başlar" biçiminde; 76'ncı maddesinin (4)'üncü fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi yedinci gün" olarak belirlenen süre "yirmi birinci gün" olarak okunmasını ve bu sürelerin sadece bu Yasa tahtında uygulanmasına ilişkin kurallar getirilmiştir.
Madde 4. Bu madde ile Yasanın Resmi Gazete'de yayımlanması ile yürürlüğe girişi düzenlenmiş olmakla birlikte Yasanın Geçici kurallar içermesi ve 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak Yerel Yönetim Organlarının Seçimlerinin tamamlanmasının ardından işbu Yasanın amacı ve işleminin de ortadan kalkacağı gerekçesiyle, yürürlükten kalkmasına ilişkin kural da getirilmiştir.
SEÇİM VE HALKOYLAMASI (GEÇİCİ KURALLAR) YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim (5/1976, 26/1977, 29/1977, 1/1980, 4/1980, 12/1981, 17/1985, 19/1985, 15/1986, 16/1986, 60/1988, 17/1990, 33/1990, 52/1991, 78/1991, 46/1993, 59/1993, 2/1994, 12/1994, 12/1998, 48/1998, 13/2000, 14/2002, 24/2010, 33/2016, 59/2017, 27/2021)
- Bu Yasa, Seçim ve Halkoylaması (Geçici Kurallar) Yasası olarak isimlendirilir ve "Seçim ve Halkoylaması Yasası" ile birlikte okunur.
Amaç
- Bu Yasanın amacı, 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak olan Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği seçimleri için Seçim ve Halkoylaması Yasasında öngörülen sürelerin kısaltılmasıdır.
Yerel Seçimlerle İlgili İşlemlerin Başlamasına İlişkin Sürelerin Kısaltılması (R.G EK: IV, R.G Tarih: 16.09.2022, R.G Sayı: 216, A.E Sayı: 15, Meclis Kararı No: 30/1/2022; 5/1976, 26/1977, 29/1977, 1/1980, 4/1980, 12/1981, 17/1985, 19/1985, 15/1986, 16/1986, 60/1988, 17/1990, 33/1990, 52/1991, 78/1991, 46/1993, 59/1993, 2/1994, 12/1994, 12/1998, 48/1998, 13/2000, 14/2002, 24/2010, 33/2016, 59/2017, 27/2021)
- Cumhuriyet Meclisi Kararı olarak Resmi Gazetede ilan edilen ve 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak olan Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği seçimlerin, seçim başlangıç tarihi, Bu Yasa tahtında Yüksek Seçim Kurulunca Resmi Gazete'de ilan edilir. 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak yerel seçimlerde, seçimin başlangıç günü oy verme günü dahil olmak üzere oy verme tarihinden önceki kırkıncı gündür. Seçim işlemleri ile ilgili Seçim ve Halkoylaması Yasasının aşağıda belirtilen maddelerinde öngörülen süreler, aşağıdaki fıkralarda belirtildiği biçimde kısaltılır:
(1) Seçim ve Halkoylaması Yasasının 55'inci maddesinde oy verme gününden önceki "kırkıncı güne kadar" biçiminde yer alan siyasal parti adaylarının saptanmasına ilişkin süre, "otuzuncu güne kadar" biçiminde;
(2) Seçim ve Halkoylaması Yasasının 58'inci maddesinin (1)'inci fıkrasında oy verme gününden önceki "otuz yedinci gün" olarak belirlenen adaylık başvuru süresi, "yirmi yedinci gün" olarak;
(3) Seçim ve Halkoylaması Yasasının 61'inci maddesinin (1)'inci fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi sekizinci gün" olarak belirlenen adaylıkların kesinleşme süresi, "yirmi ikinci gün" olarak ve (2)'nci fıkrasında "yirmi yedinci gün" olarak belirlenen kesinleşen adayların ilanına ilişkin süre, "yirmi birinci gün" olarak;
(4) Seçim ve Halkoylaması Yasasının 65'inci maddesinin (2)'nci fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi altıncı günün sabahında" başlayacağı belirtilen propaganda süresi, "yirminci günün sabahında başlar" biçiminde;
(5) Seçim ve Halkoylaması Yasasının 76'ncı maddesinin (4)'üncü fıkrasında oy verme gününden önceki "yirmi yedinci gün" olarak belirlenen süre "yirmi birinci gün" olarak
okunur ve uygulanır.
Yürürlüğe Giriş ve Yürürlükten Kalkma
- Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer ve 25 Aralık 2022 tarihinde yapılacak olan Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti Üyeliği seçimlerinin tamamlanmasının ardından yürürlükten kalkar.