Y.T.No:169/3/2024) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
(1)
2
YURTTAŞLIK (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI GENEL GEREKÇESİ
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığının kazanılmasına ve kaybedilmesine ilişkin kurallar 25/1993 sayılı Yurttaşlık Yasası çerçevesinde düzenlenmektedir. İnsanların ekonomik, savaş, doğal afet vb. sebepler nedeniyle bulundukları ülkeden başka ülkelere göç etmelerinde yaşanan artıştan dolayı birçok çağdaş ülke tedbir almak maksadıyla yasalarını yeniden düzenleme gereği duymuştur.
Yapılan bu değişiklikler ile Yurttaşlığı alınma kriterleri yeniden düzenlenmiş ve ayrıca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığı kazanmak için yapılan sahte evliliklerin de önüne geçebilmek amacıyla önlemler alınmıştır. Ayrıca pandemi (Covid-19) (salgın hastalık) nedeniyle işyerlerinin ara vermiş olmasından dolayı sosyal sigorta yatırımları veya çalışma izinleri 40 (kırk) günden fazla kesintiye uğrayan ve bundan dolayı mağduriyet yaşayan kişilerin 1 (bir) yıl içerisinde yurttaşlık başvurusu yapabilmelerine ilişkin geçici madde ile düzenleme yapılmıştır.
Yukarıda belirtilen gerekçeler ışığında işbu Yasa Tasarısı hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇESİ
Madde 1. Kısa İsim düzenlenmiştir.
Madde 2. Esas Yasa, 2’nci maddesinde yer alan “Çocuk” tefsiri kaldırılmak ve yerine yeni “Çocuk” tefsiri konmak suretiyle yeniden düzenlenmiştir.
Madde 3. Esas Yasa’nın 7’nci maddesinde evlenme yolu ile yurttaşlığın kazanılmasında KKTC yurttaşları ile evli olan yabancı ülke yurttaşlarının KKTC yurttaşlığına başvurusu için bir takım kriterler konarak bu madde yeni (5)’inci fıkra eklenmek suretiyle değiştirilmiştir.
Madde 4. Esas Yasa, 7’nci maddesinden hemen sonra yeni 7A maddesi eklenmek suretiyle değiştirilmiştir. KKTC yurttaşının yabancı uyruklu kişi ile üçüncü evliliğini yapması durumunda evlilik yoluyla yurttaşlığın kazanılmasına bir takım kriterler konmak suretiyle düzenleme yapılmıştır.
Madde 5. Esas Yasa’nın 12’nci maddesinde KKTC yurttaşlığına başvurusu için güvenlik ve sağlık araştırmasının olumlu gelmesi koşulu düzenlenmiştir.
Madde 6. Esas Yasa, 8’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (B) ve (D) bentleri kaldırılmak ve yerlerine yeni (B) ve (D) bentleri konmak suretiyle değiştirilmiştir.
Geçici 1. Madde Geçici Madde eklenmek suretiyle pandemiden dolayı yurt dışında kırk günden fazla kalan ve bu sebeple KKTC yurttaşlığını alamayan yabancılara ilişkin geçici kurallar düzenlenmiştir.
Geçici 2. Madde Geçici Madde eklenmek suretiyle yurttaşlık için yürürlükteki mevcut yasa uyarınca başvuru yapan yabancı uyruklu kişilerin durumu düzenlenmiştir.
Madde 7. Yürürlüğe giriş maddesi düzenlenmiştir.
3
YURTTAŞLIK (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
| Kısa İsim 25/1993 58/1995, 5/2006 21/2015 | 1. Bu Yasa, “Yurttaşlık (Değişiklik) Yasası” olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan “Yurttaşlık Yasası” ile birlikte okunur. |
|---|---|
| Esas Yasa, 2’nci Maddenin Değiştirilmesi | 2. Esas Yasa, 2’nci maddesinde yer alan “Çocuk” tefsiri kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni “Çocuk” tefsiri konmak suretiyle değiştirilir: “Çocuk”, evlilik birliği içinde veya dışında doğmuş on sekiz yaşından gün almamış çocuğu anlatır.” |
| Esas Yasa, 7’nci Maddenin Değiştirilmesi | 3. Esas Yasa, 7’nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 7’nci madde konmak suretiyle değiştirilir: (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı ile evlenen yabancılar aşağıdaki koşullara bağlı olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına alınırlar: (A) Yurttaşlığa başvuru tarihinden itibaren en az üç yıllık sürenin geçmesi, Ancak evlilik süresinin yedi yıl ve üzeri olması halinde, başvurudan itibaren iki yıllık sürenin geçmesi, on yıl ve üzeri olması halinde, başvurudan itibaren bir yıllık sürenin geçmesi koşulu aranır. Bu fıkrada belirtilen sürelerin tamamlanması durumunda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına başvuru yapıp, yurttaş olan kişiler, bu evliliklerden doğan çocukları için de yurttaşlık başvurusunda bulunabilir. (B) Evlenen kişiler arasında yirmi yaş ve üzeri fark olması halinde, başvuru tarihinden itibaren en az beş yıllık sürenin geçmesi, Ancak evlilik süresinin on yıl ve üzeri olması halinde, başvuru tarihinden itibaren en az iki yıllık sürenin geçmesi koşulu aranır. Bu fıkrada belirtilen sürelerin tamamlanması durumunda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına başvuru yapıp, yurttaş olan kişiler, bu evliliklerden doğan çocukları için de yurttaşlık başvurusunda bulunabilir. |
4
(C) Yukarıdaki (A) ve (B) bentlerinde öngörülen sürelerde aile birliği içinde yaşamak;
(C) Evlilik birliği ile bağdaşmayan bir davranışta veya faaliyette bulunmamak;
(D) Bir yıldan fazla hapis cezasına çarptırılmamış olmak veya rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtekarlık, irtikap, ırza geçme, hileli iflas ve benzeri yüz kızartıcı suçlar ile uyuşturucu madde tasarrufu, alma veya satma suçlarından dolayı mahkumiyet almamış olmak;
(E) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak;
(F) Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden ve Sağlık Bakanlığı’nın ilgili mevzuatları uyarınca bulaşıcı hastalık olarak ilan edilmiş olan bulaşıcı hastalığı bulunmamak;
(2) Bir kadın veya erkek evlendiği anda vatansız olması ve başvurması halinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığını kazanır;
(3) Evlenme yolu ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına alınan bir kişinin, evliliğinden önce başka kişiden olan veya doğan çocuğu bu madde uyarınca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığına alınamaz;
(4) Evlenmenin geçersizliğine karar verilmesi halinde, iyi hal sahibi olan bir kadın veya erkek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığını korumaya devam eder;
(5) Geçersizliğine karar verilmiş evlenmeden olan çocuklar, ana veya babaları iyi hal sahibi olmasalar dahi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığını korumaya devam ederler.”
Esas Yasa, 7’nci Maddesinden Sonra 7A Maddesinin Eklenmesi
- Esas Yasa, 7’nci maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni 7A maddesi eklenmek suretiyle değiştirilir:
“Üçüncü Evliliğin Yapılması Durumunda Uygulanacak Kurallar
7A. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olan kişilerin üçüncü kez evlilik yapmaları durumunda 7’nci maddede belirtilen evlenme yoluyla yurttaşlığın kazanılması için başvuruda aşağıdaki kurallar uygulanır:
(1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olan kadın veya erkek bir kişi, daha önce iki kez evlilik yapması nedeniyle evlilik
5
yoluyla iki yabancı uyruklu kişiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlığı kazandırması durumunda, üçüncü kez yabancı uyruklu bir kişi ile evlenmesi durumunda evlenme yolu ile KKTC yurttaşlığına başvuru yapmaya beş yıl süre dolduktan sonra hak kazanır.”
Esas Yasa, 8’nci Maddenin Değiştirilmesi
- “(1) Esas Yasa, 8’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (B) ve (D) bentleri kaldırılmak ve yerlerine aşağıdaki yeni (B) ve (D) bentleri konmak suretiyle değiştirilir: “(B) Başvuru tarihinden geriye doğru Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde beş yıl kesintisiz ikamet etmiş olmalıdır. Beş yılda iki yüz günü geçmeyen kesintiler, kesinti sayılmaz. (D) Yurttaşlığa başvuran yabancı ile eş ve dokuz yaşını doldurmuş ve on sekiz yaşından gün almamış çocuklarının da genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bulaşıcı hastalığı bulunmadığına dair sağlık kontrolünden geçtiklerine ilişkin KKTC Devlet Hastahanesi Sağlık Raporu olmalıdır.”
(2) Esas Yasa, 8’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (E) bendinden hemen sonra aşağıdaki yeni (F) ve (G) bentleri konmak suretiyle değiştirilir: “(F) Yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, (G) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak, şartları aranır.
Ancak, aranan şartları taşımak yurttaşlığın kazanılmasında kişiye mutlak bir hak sağlamaz.
İdare, ülkedeki yabancı uyruklu kişilerin kendi nüfusuna oranında fazlalaşma gösterdiğini ve buna paralel demografik, kültürel yapısında bozulma olduğunu tespit etmesi durumunda takdir yetkisini kullanarak o yabancı ülke yurttaşlarına yurttaşlık vermeyebilir.”
Esas Yasa 12’inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 12’nci madde kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 12’nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
6
“Yabancının Güvenlik ve Sağlık Soruşturması
- (1) Yurttaşlığa alınma başvurusunda bulunan kişi hakkında, bu Yasanın 25’nci maddesi uyarınca çıkarılacak Tüzük esaslarına göre soruşturma yapılarak gerekli koşulların bulunup bulunmadığı araştırılır.
(2) Bu yasa kapsamındaki yabancılar KKTC (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti)’de yurttaşı olmak için başvuru yaptığı zaman güvenlik ve sağlık tetkikleri yapılır.
Kişinin güvenliğine ilişkin raporun olumlu gelmesi, sağlığına ilişkin raporunda da bulaşıcı bir hastalığı olmaması koşuluyla işlemleri yürütülür.
KKTC (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) yurttaşlığı için başvuru yapan yabancının güvenlik veya sağlık raporlarından herhangi birinin olumsuz gelmesi durumunda işlemler Bakanlık tarafından durdurulur, ilerletilmez ve yurttaşlık talepleri reddedilir.”
Geçici Madde 1. Yurt Dışı Fazlalığı Olan Yabancılara İlişkin Kurallar
(1) Pandemiden (Covit-19) (salgın hastalık) dolayı 13/03/2020 – 09/09/2020 tarihleri arasında yurt dışında esas yasanın 8’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (B) bendinde belirtilen kalma süresini aşan kişiler, bu değişiklik Yasası yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir defaya mahsus olmak üzere yurttaşlık başvurusu yaparken yurt dışında kalınan 40 (kırk) gün üzerindeki günler esas yasanın 8’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (B) bendi tahtında yurt dışı fazlalığı sayılmayacaktır.
(2) Pandemiden (Covit-19) (salgın hastalık) dolayı 13/03/2020 – 09/09/2020 tarihleri arasında sosyal sigortalar dairesinde 59 ve 21 kod numarası ile işyerinin ara vermiş olmasından dolayı sosyal sigorta yatırımları veya çalışma izinleri 40 (kırk) günden fazla kesintiye uğrayan kişilerin bu değişiklik Yasası yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde yurttaşlık başvurusu yapabilirler ve işlemleri ileriye götürülür.
(3) Pandemiden (Covit-19) (salgın hastalık) dolayı 01 Ocak 2021 – 30 Haziran 2021 tarihleri arasında sosyal sigortalar dairesinde 59 ve 21 kod numarası ile işyerinin ara vermiş olmasından dolayı sosyal sigorta yatırımları veya çalışma izinleri 40 (kırk) günden fazla kesintiye uğrayan kişilerin bu değişiklik Yasası yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde yurttaşlık başvurusu yapabilirler ve işlemleri ileriye götürülür.
Geçici Madde 2. Yurttaşlık Başvurusu Yapmış Olan Yabancıların Durumu
Bu değişiklik yasası yürürlüğe girmeden önce Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olmak için Bakanlığa veya Muhaceret Dairesi’ne başvuru yapan yabancı uyruklu kişiler, başvuru yapmış oldukları tarihte yürürlükte bulunan Yurttaşlık Yasası kurallarına uygun koşullara sahip olanlar, o yasa kuralları uyarınca yurttaşlığı değerlendirilir.
Yürürlüğe Giriş 7. Bu Yasa Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
7
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Motorlu Araçlarla Yolcu ve Eşya Taşınması (Denetim) (Değişiklik) Yasa Tasarısını (