PARA VE KAMBİYO (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI Y.T.NO:145/2/2023

Y.T.No:145/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85 ' inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşu luyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yim1i gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur. 490

PARA VE KAMBİYO (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

GENEL GEREKÇE

Para ve Kambiyo Yasası 'nda Döviz Büroları ile ilgili ana kuralları belirleyen hususların güncelliğini yitirmesi nedeniyle ve Döviz Bürolannm yasal yükümlülüklerini zamanında yerine getirememeleri nedeniyle idari para cezası verilmesinin uygun olacağı cihetle Para ve Kambiyo Yasası'nda bir değişikliğe gidilmesi için bu Yasa Tasarısı düzenlenmiştir.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. Tasarmın Kısa İsmi düzenlenmiştir. Madde 2. Madde 3. Tasarının 2'nci maddesinde, tefsir kısmı yeniden düzenlenmiştir. Madde 4. Tasarının 3'üncü maddesinde, Döviz Bürolarının kuruluşlarına ve Madde 5. faaliyetlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Tasanmn 4'üncü maddesinde, idari para cezalarmdaki yetkiye ve uygulanacak yönteme ilişkin kurallar ile idari para cezalarına ilişkin kurallar

düzenlenmiştir.

Tasarının 5' inci maddesinde, suç ve cezalara ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 6. Tasarının 6 'ncı maddesinde, Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Dairesi'nin bağlı bulunduğu Bakanlık düzenlenmiştir.

Geçici Geçici madde kuralları düzenlenmiştir. Madde Yasanın yürürlüğe giriş tarihini düzenlemektedir. Madde 7. 491

PARA VE KAMBİYO (DEĞİŞİKLİK) YASATASARISI Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim 1. Bu Yasa, Para ve Kambiyo (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan Para ve Kambiyo Yasası ile 38/1997 birlikte okunur.

Esas Yasanın 2. (1) Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer alan "Bakanlık" ve "Barıkalar" 3'üncü tefsirleri kaldınlmak ve yerlerine aşağıdaki yeni "Bakanlık" ve Maddesinin "Barıka" tefsirleri korunak sın-etiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi ""Bakanlık", Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Daires.i' nin

62/2017 bağlı bulunduğu Bakarılığı anlatır." 22/2020 " ''Barıka", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Barıkacılık Yasası altında faaliyet gösteren Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kurulu mevduat bankaları, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile yurt dışında kurulu olup, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde şube açmak suretiyle faaliyet gösteren şube

bankalarım anlatır."

(2) Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer alan "Banka" tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni "Daire" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilir: " "Daire", Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Dairesi'ni

anlatır.

(3) Esas Yasa, 3'üncü maddesinde yer alan "Efektif' tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni "Finansal Kuruluş" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilir: " "Finansal Kuıuluş", Barıkalan, Sigoıta ve Reasürans Şirketlerini, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerini, Döviz Büroları ile bir Yasa altında kurulmuş ve finans alanmda faaliyet gösteren diğer kuıum ve kuruluşları, ayrıca Sermaye Piyasası Kuruluşlarını ve bunun gibi Yasa ve/veya Kanunlarla kuıulmuş olup seımaye piyasası alanında faaliyet gösteren kuıuluşları anlatır.

(4) Esas Yasa, 3 'üncü maddesinde yer alan "Muhabirler" tefsirinden hemen soma aşağıdaki yeni "Özkaynak" tefsiri eklenmek suretiyle

değiştirilir:

" "Özkaynak", Ödenmiş seımaye, seımaye yedekleri, kar yedekleri, dönem net kan, geçmiş yıllar karı ve belirlenecek diğer kalemler toplamından varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve belirlenecek diğer kaleınlerin düşülmesi suretiyle elde edilen tutan arılatır."

Esas Yasanın 3. Esas Yasa, 9'uncu maddesinin kaldırılmak ve yeıine aşağıdaki yeni 9'uncu Maddesinin 9'uncu madde konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

"Döviz 9. (l) Döviz Büroları ve kurucularında aranan şartlar şunlardır: (A) Kurulacak Döviz Bürosu hissedarlarının; Bürolarının

Kwuluşu ve

Faaliyetlerine İlişkin Kurallar 492

(a) Affa uğramış ve/veya sabıka kaydı silinmiş

olsa bile herhangi bir yasa kuralına aykırılı k

nedeniyle bir y ıldan fazla hapis cezas ına

ve/veya para cezasına çarptmlmış ol maması,

Fasıl 154 (b) Affa uğramış ve/veya sabıka kaydı silinmiş 3/1962 43/1963 olsa bile Ceza Yasası veya d iğer yasalar 15/1972 20/1974 uyarmca Devletin egemenlik, güvenlik ve 3 l/[975 saygmlığına, Anayasal düzene karşı işlenen 6/J 983 22/1989 suçlar, taammüden kati llik, taammüden 64/1989 11/1997 katilliğe teşebbüs, adam öldürme, adam 20/2004 41/2007 ö ldüııneye teşebbüs etme, cinsel sal dırı, cinsel 20/2014 45/2014 taciz, cinsel tecavüz ve bu suçlara teşebbüs 26/20 18 14/2020 etme, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, 31/2009 57/2011 dolandırıcılık, sahtekarlık, menfaat temini için 1/2012 38/2015 sahte, gerçek dışı veya hukuka aykırı evrak 4/1972 16/1977 düzenleme, imzalama, tasdik etme veya 54/1977 36/1982 venne, görevi kötüye kullanma, hileli iflas,

37/1989 kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat 38/1991 42/2004 karıştırma, vergi kaçırma suçlarından, bu 4/2008 73/2009 suçlara iştirakten suçlu buluıımaması, itibarı

iade edilmem iş müflis, hilekarlık gerekçesiyle

şirket yönetmekten men edilmiş olmaması,

Şans Oyunları Yasası, Uyuşturucu Maddeler

Yasası, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Yasası ile finansal kw-uluşlara

ilişkin mevzuat kurallarına aykırılıktan

mahkum edilmiş olmaması,

(c) Konkordato ilan etmiş veya müflis ilan edilmiş ol maması , ve

(ç) lşin gerektirdiği mali gilç, itibar ve yeterliğe sahip olması,

koşuldur.

(d) İşin gerektirdiği mali güç, itibar ve yeterliğe sahip olma ölçüsünün değerlendirilmesinde,

hissedarlar111; (i) Reel, finansal ve taşınmaz varlıkları, (ii) Borçları ve yilkümlülükleri, (iii) Çalışına süresinde oı1aya çıkması

muhtemel zararları finanse edebilme kapasitesi,

(iv) Vergi ve Sosyal Güvenlik borcu bulunup

bulunmadığı,

(v) Son beş yıl içerisinde kullandığı krediler ve finansman kaynaklan dolay ısıy la yasal takibe alııup alınmadığı,

(vi) Mali güç ve itibarı tespit etmeye yönelik olarak Bakanlığın uygun göreceği diğer

hususları,

dikkate alınır. Fasıl 113 493 28/1974 7/1977 (B) Kuzey Kıbrıs Türk Cwnhuriyeti dışındaki ülkelerin 30/1983 yurttaşı olan ve/veya Kuzey Kıbrıs Türk 28/1987 Cuınhmiyeti dışındaki ülkelerde ikamet eden gerçek 65/1989 kişiler için yukarıdaki (A) bendinde yer alan 56/1991 koşulların değerlendirilmesinde Kuzey Kıbrıs Türk 42/1997 Cumhuriyetinde uygulanan mevzuat yanında ilgili 29/2003 ülkeleıin mevzuatı da kıyasen dikkate alınır. Kendi 35/2007 ülkelerinde döviz bürosu kurucusu olma vasfına haiz olmayanların başvuruları dikkate alınmaz.

(C) Kuzey Kıbrıs Türk Cuınhuı-iyeti dışındaki ülkelerin yurttaşı olan ve/veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışındaki ülkelerde ikamet eden ve/veya etmiş gerçek kişilerin, ilgili ülkenin mali bilgi edinme ve muadili herhangi bir u luslararası otorite tarafmdan yayımlanan kara para aklama ve terörizmin finansmanı konulu listelerinde yer

almaması şarttır.

(Ç) Döviz Bürolarının, (a) Şirketler Yasası uyarınca Limited şirket olarak

kurulması,

(b) Admda ve/veya varsa ticari ünvanında döviz alım satımı yaptığını gösteren " Döviz" veya

"Döviz Bürosu" veya "Change" veya "Exchange" ibarelerinden en az birinin yer

alması,

(c) Ana sözleşme ve tüzüklerinin bu Yasa kurallarına uygw1 olması,

(ç) Planlanan mali yapı ve organizasyonun öngörülen faaliyetlerle uyumlu olması ,

(d) Bakanlıktan ön izin almak smetiyle şirket tescilinden sonra faaliyete geçilebilmesi için lisans almaları,

(e) Münhasıran döviz alım ve satım ile iştigal etmek amacıyla kuıulması,

koşuldur.

(D) Döviz Bürolarına lisanslarına ilişkin bir belge verilir. Döviz Büroları yetkilendirildikleri faaliyet dışında başkaca bir işle iştigal edemezler ve/veya iştigal ettikleri izlenimi uyandıracak herhangi bir faaliyette bulunamazlar. Döviz Büroları faaliyetlerini, yapılan düzenlemelere uygun yürütmek zorundadır.

(E) (a) Döviz Bürolarının asgari nakden ödenmiş sermayeleri her türlü muvazaadan ari olarak € 100,000.- (Yüz bin EURO) muadili Türk Lirası'ndan az olamaz. Açacakları her bir şube ıçın ödenmiş seıınayelerine € 75,000.- (Yetmişbeş bin EURO) muadili Türk Lirası eklemek zorundadırlar. Döviz Büroları, her yılın 31 Aralık tarihi itibariyle merkez ve şubeleri için gerekli ödenmiş toplam seımayelerinin, nakden ödenmiş sermaye miktarlarının karşılığı toplam Türk Lirası miktarının altına düşmesi halinde, en geç müteakjp yılın Nisan ayı 494

sonw1a kadar eksilen tutan nakit olarak tamamlamak zorundadırlar. (b) Döviz Bürolaruun, özkaynaklan nakden ödenmiş sermayelerinden az olamaz. Döviz Büroları, özkaynaklarının her yılın 31 Aralık tarihi itibariyle nakden ödenmiş sermayeleıinin altma düşmesi halinde, eksilen tutan nakit olarak en geç müteakip yılın Nisan ayı sonw1a kadar tamamlamak zorundadır. (c) 31 Aralık tarihinde hesaplanacak olan sermayenin EURO karşılığı Türk Lirası için, KKTC Merkez Bankası efektif satış kuru dikkate al ınacaktır. (ç) Bakanlar Kurulu, asgari ödenmiş sermaye miktarını beş katına kadar aıiırmaya yetkilidir. (F) (a) Döviz Bürolarının kuruluştaki lisans ücreti ile yıllık olarak ödeyecekleri ve açacakları her bir Şube için ödeyecekleri yıllık lisans ücreti € 3,000.- (Üç bin EURO) muadili Türk Lirası 'dır. Yıllık lisans ücretlerinin her yılın en geç Ocak ayı sonuna kadar Gelir ve Vergi Dairesi şubelerine yatırılmış olunduğu Bakanlığa belgelenerek Lisans Belgesinin yenilenmesi şarttır. (b) Bakanlar Kurulu, lisans ücretlerini beş katına kadar artırmaya yetkilidir.

(G) Döviz Bürolanmn; (a) Yurt içinde veya dışında şube açmak istemesi halinde Bakaı1lığın ıznıne başvurmalaı·ı zorunludur. Döviz Büroları her ne ad altmda olursa olsun şube dışında teşkilatlanmaya gidemez, iştirak edinemez, temsilcilik açamaz ve acentelik veremez. (b) Yapacakları hisse devirlerinde, Bakanlıktan izin almalaı·ı zorunludur. Bakanlıktan izin alımnadan yapılan pay devirleri geçersizdir. Pay devir izinleri, Bakanlık tarafmdan verilen izin tarihinden itibaren üç aylık bir süre için geçeri idir. (c) Bu Yasa kurallarının uygulaması ile ilgili olarak Bakanlıkça istenecek her türlü bilgi ve belgeleri talep edildiği anda vermeleri zorunludur. (ç) Faaliyetleri ile ilgili her türlü belgelerin asıllannı veya aslına uygun olduklarına dair şüpheye yer vermeyecek kopyalaı·ııu veya suretlerini ve gerçekleştirilen işlemlere ilişkin kayıtlarını, en az on iki yıl süreyle güvenli ve istenildiği an erişime olanak sağlayıp ibraz edilebilecek şekilde kayıtlı adresinde

saklamaları zoıunludur.

(d) İşlemlerini kayıt dışı bırakamaz ve gerçek mahiyetlerine uygun düşmeyen bir şekilde

muhasebeleştiremez. Bakanlık tarafından

belirlenen muhasebe standartları ile hesap plaıuna uymak ve tüm işlemlerin muhasebe 495

kayıtlarını gerçek niteliklerine uygun, zamanında, eksiksiz ve doğru bir şek.ilde tutmakla yükümlüdür. (e) Müşteri ile yapı lan dövi z alım satunma ilişkin işleml ere ait belgenin bir suretini müşterilerine vermeleri, Bakanlık tarafından belirtilen hizmet kurallarına uymaları, kendilerine yönelik yapılacak şikayetleri değerlendirmeleri ve şikayet başvurusunun taraflarına ulaşmasından itibaren, otuz gün içinde yazılı olarak cevaplandırmal arı zorunludur. (f) Yetkili Muhasip/Murakıpları tarafından onaylanmış ve yönetim kurulu tarafından imzalanmJş yıllık bilanço, kar ve zaı·ru· hesaplan ile bu hesaplara ek diğer mali tabloların ıslak imzalı orijinallerini, takip eden yılm Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlığa sunmaları zorunludur. (g) Faaliyetlerine yönelik olru·ak her türlü iletişim araçları ile yapacakları yayın, ilan, duyuru ve reklamlarda objektif olmaları esastu. Döviz Bürnlan, gerçek dışı, yanlış, yruultıcı veya abaıtılmış bilgilere dayalı yayın, ilan, duyuru ve reklrunlru· hazırlayamaz ve kamuoyu ile

paylaşamaz.

(Ğ) Bu Yasa ile ilgili gözetim ve denetim faaliyetleri Bakanlık tarafından yürütülür.

(H) Bakanlık, Döviz Bürolru'llldan, Döviz Bürolarının hissedru·lru·ından, bağımsız denetim kuruluşlarından, kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer gerçek veya tüzel kişilerden bu Yasa kurallarının uygulanması ile ilgili olarak gerekli göreceği her türlü bilgi ve belgeyi istemeye ve/veya incelemeye yetkilidir.

(2) Döviz Bürolarının lisansı aşağıdaki hallerde Bakruılığın

kararıyla kaldırılır.

(A) Lisans verildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde faaliyete başlrunaması,

(B) Faaliyetlerine kesintisiz olru·ak bir yıl süre ile ara vermesi,

(C) Bakanlığın onayı ile başka bir şirketle birleşmesi ve/veya başka bir şirkete devri ve/veya gönüllü olarak faaliyetlerine son vermesi,

(Ç) Kuruculru·da aranan şartlru·ın kaybedilmesi, (D) Yıllık lisans ücretini süresi içinde ödememesi, (E) Gözetim ve denetim faaliyetleri sonucunda;

(a)