Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Uluslararası İşletme Şirketleri Yasa Tasarısını (Y.T.No:144/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
ULUSLARARASI İŞLETME ŞİRKETLERİ YASA TASARISI
GENEL GEREKÇESİ
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde, hizmetler sektörüne doğrudan, genel ekonomiye ise dolaylı olarak katkı sağlamak; uluslararası işletme şirketlerinin faaliyetleri ile sürdürülebilir bir ekonomi içinde, iktisadi katma değer, istihdam, gelir ve kaynak yaratmak amacıyla uluslararası işletme şirketlerinin kuruluş şartlarını, faaliyet alanlarını, uluslararası işletme şirketlerinin uyması gereken kuralları ve denetimle ilgili esasları düzenleyen "Uluslararası İşletme Şirketleri Yasa Tasarısı" hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. Yasanın kısa ismini düzenlemektedir.
Madde 2. Yasanın tefsir maddesini düzenlemektedir.
Madde 3. Yasanın amacını düzenlemektedir.
Madde 4. Yasanın kapsamını düzenlemektedir.
Madde 5. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde uluslararası işletme şirketi olarak faaliyet göstermek isteyen kişilerin başvurularını düzenlemektedir.
Madde 6. Yasa altında kurulacak olan uluslararası işletme şirketlerinin ödenmiş sermaye koşulunu düzenlemektedir.
Madde 7. Uluslararası işletme şirketi başvurularında ön izin ve tescil kurallarını düzenlemektedir.
Madde 8. Faaliyet izini ve faaliyete başlama koşullarını düzenlemektedir.
Madde 9. Uluslararası işletme şirketlerinin faaliyet alanlarına ilişkin kısıtlamaları düzenlemektedir.
Madde 10. Uluslararası işletme şirketlerinin finansman yasağını düzenlemektedir.
Madde 11. Muhasebe ve kayıt işlemlerinde kullanılacak para birimini düzenlemektedir.
Madde 12. Uluslararası işletme şirketlerinin transfer serbestisini düzenlemektedir.
Madde 13. Uluslararası işletme şirketlerinin ofis açma ve istihdam şartını düzenlemektedir.
Madde 14. Uluslararası işletme şirketinin faaliyet harcını düzenlemektedir.
Madde 15. Uluslararası işletme şirketinin, herhangi bir ortaklığa katılmasında, şube ve temsilci büroları açmasında, sermaye artırımı, tasfiye, birleşme, iştirak ve faaliyet alanı değişikliklerini yapmasında Bakanlığın olumlu görüşünün alınacağını düzenlemektedir.
Madde 16. Denetlenmiş hesapların Gelir ve Vergi Dairesine sunulması zorunluluğunu düzenlemektedir.
Madde 17. Uluslararası işletme şirketlerinin denetimini düzenlemektedir.
Madde 18. Faaliyet iptali ve yaptırımları düzenlemektedir.
Madde 19. Yasadaki suç ve cezaları düzenlemektedir.
Geçici Madde 1. Mevcut Uluslararası işletme şirketleri için kriterlere uyumu düzenlemektedir.
Madde 20. Yürürlükten kaldırma maddesini düzenlemektedir.
Madde 21. Yasanın yürütme yetkisini düzenlemektedir.
Madde 22. Yasanın yürürlük tarihini düzenlemektedir.
ULUSLARARASI İŞLETME ŞİRKETLERİ YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
- Bu Yasa, Uuslararası İşletme Şirketleri Yasası olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir
-
Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe;
"Bakanlar Kurulu", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.
"Bakanlık", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde Ekonomi İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır
"Banka", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankacılık Yasası altında izin alarak faaliyet gösteren bankaları anlatır. (62/2017)
"Daire", Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesini anlatır.
"Uluslararası İşletme Şirketi", bu Yasa kuralları çerçevesinde kurulan veya bu Yasa ile yürürlükten kaldırılan uluslararası işletme şirketleri Yasasına göre kurulmuş ve bu Yasa hükümlerini yerine getirmiş bir şirketi anlatır. (38/2005)
"Yabancı Gerçek Kişi", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olmayan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olup başvuru tarihinden önceki son 5 yılda, her yıl için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde 90 günden fazla bulunmayan kişileri anlatır.
"Yabancı Tüzel Kişi" Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kayıtlı olmayan ve hisselerinin en az %51'i (yüzde elli bir'i) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde ikamet etmeyen kişilere ait olan tüzel kişiliği anlatır.
Amaç
- Bu Yasanın amacı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde, hizmetler sektörüne doğrudan, genel ekonomiye ise dolaylı olarak katkı sağlamak; uluslararası işletme şirketlerinin faaliyetleri ile sürdürülebilir bir ekonomi içinde, iktisadi katma değer, istihdam, gelir ve kaynak yaratmaktadır.
Kapsam
- Bu Yasa, uluslararası işletme şirketlerinin kuruluş şartlarını, faaliyet alanlarını, uluslararası işletme şirketlerinin uyması gereken kuralları ve denetimle ilgili esasları kapsar.
İKİNCİ KISIM
Kuruluş Şartları
Başvuru ve Başvuru Harcı
-
(1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde uluslararası işletme şirketi olarak faaliyet göstermek isteyen kişiler, bu Yasa kurallarına uygun uluslararası işletme şirketi faaliyet izni almak zorundadırlar. Aşağıda sayılan kişiler, izin başvurusunda bulunabilirler.
(A) Yabancı gerçek kişiler,
(B) Yabancı tüzel kişiler,
(C) Yurt dışında yerleşik Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları.
(2) Uluslararası işletme şirketi başvurularında, 500€ (Beş Yüz Euro) başvuru harcı alınır. Bu harç hiç bir koşulda geriye iade edilmez. Bu miktar, Bakanlar Kurulu tarafından yüzde elli (%50) oranında artırılabilir veya azaltılabilir.
(3) Yukarıdaki fıkralar uyarınca başvuru, Dairenin mevcut sistemine uygun olarak elektronik ortamda veya elden Daireye yapılır. Başvurular, ön izin değerlendirmesi için Bakanlığa gönderilir.
(4) Başvuru koşulları ve başvuru için gerekli belgelerin içeriği Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak bir Tüzükle belirlenir.
Sermaye
- Bu Yasa altında kurulacak olan uluslararası işletme şirketlerinin ödenmiş sermayesi 25,000 € (Yirmi beş bin Euro)'nun altında olamaz. Bu miktar, Bakanlık tarafından dört katına kadar artırılabilir.
Ön İzin ve Tescil (Fasıl 113, 28/1974, 7/1977, 30/1983, 28/1987, 65/1989, 56/1991, 42/1997, 29/2003)
-
(1) Bakanlık, uluslararası işletme şirketi başvurularını inceler ve en geç bir ay içerisinde değerlendirir. Uygun gördüklerine ön izin verir.
(2) Gerekli ön iznin alınmasını müteakip, başvuruda bulunanın, iki ay içerisinde Daireye şirket tescil işlemleri için müracaat etmesi ve istenen evrakları tamamlaması zorunludur. Aksi takdirde ön izin geçersiz olur.
(3) Dairede, uluslararası işletme şirketleri için ayrı bir sicil tutulur ve tescil işlemleri, Şirketler Yasası kuralları uyarınca yapılır.
Faaliyet İzni ve Faaliyete Başlama Koşulu
-
(1) Yukarıdaki 8'nci madde uyarınca tescil işlemlerini tamamlamış olan şirket, faaliyet izni almak için en geç bir ay içerisinde, birer adet ana sözleşme, tüzük, açılış bilançosu ve bir set onay belgesinden oluşan evrakların tamamlar ve faaliyet izni başvurusunu Dairenin mevcut sistemine uygun olarak elektronik ortamda veya elden Daireye yapar. Daire başvuruyu, Bakanlığa gönderilir. Bakanlık tarafından en geç bir ay içerisinde değerlendirilir ve faaliyet izni uygun bulunan şirkete uluslararası işletme şirketi faaliyet izni verilir.
(2) Uluslararası işletme şirketleri, Bakanlıktan faaliyet izni aldıktan sonra en geç iki ay içerisinde tüm gerekli personel bilgileri ile birlikte ana sözleşmede belirtilen hizmetlere başlamak zorundadır. Aksi halde, faaliyet izinleri iptal edilir ve faaliyette bulunamazlar.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Faaliyet Alanları ve Diğer Çalışma Esasları
Faaliyet Alanları
-
(1) Uluslararası işletme şirketleri, ana sözleşmelerinde öngörülen her türlü faaliyetlerini tamamen yurt dışına yönelik olarak yürütürler ve gelirlerini yurt dışından sağlarlar.
(2) Uluslararası işletme şirketleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yürürlükte olan Yasalar tarafından;
(A) Yasaklanmış faaliyetleri,
(B) Özel izne ve/veya lisansa tabi olan işlemleri,
yapamazlar.
Finansman Yasağı (43/2020)
-
(1) Uluslararası işletme şirketleri yatırım projelerinin finansman ihtiyacı için Devletten veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarından kredi talep edemezler.
(2) Uluslararası işletme şirketleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dahilinde hiçbir Banka, uluslararası işletme şirketi ve/veya Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri İle Tefeciliğin Önlenmesine İlişkin Yasa kapsamına giren şirketlerden ve/veya gerçek ve/veya tüzel kişilerden finansal kaynak sağlayamazlar.
Muhasebe Kayıt İşlemlerinde Para Cinsi
-
(1) Uluslararası işletme şirketi, faaliyetlerini ve muhasebe kayıtlarını, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde tedavülde bulunan Türk Lirası ve/veya Merkez Bankası tarafından alım ve satım kurları belirlenen konvertible para birimleri ile yürütmek zorundadır.
(2) Bu Yasa gereği bulunması gereken asgari sermaye miktarı ile bu Yasaya göre ödenecek her türlü vergi, resim ve harç Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti resmi birimlerine Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde tedavülde bulunan Türk Lirası dışında kalan ve Merkez Bankası tarafından alım ve satım kurları belirlenen konvertible para birimleri ile ödenir.
Transfer Serbestisi
- Uluslararası işletme şirketi, yurt dışından sağladığı ve transfer ettiği para ve karını yurt dışına tranfer edebilir; giderlerini karşılayabilmek için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyet gösteren bankalara şirket adına hesap açabilir ve harcamalarını bu hesaplardan karşılayabilir.
Ofis Açılması ve İstihdam
-
(1) Uluslararası işletme şirketi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içerisinde özel bir konutun veya başka bir ortaklık olmayan bir ofisin parçası açmak zorundadır. Açılan ofisin, uygun iletişim araçları ile donatılmış olması koşuludur. Ofiste tam zamanlı personel bulundurulması ve kamu çalışma saatlerine uyumun gözetilmesi esastır.
(2) Uluslararası işletme şirketi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde ikamet eden en az bir KKTC yurttaşı personel istihdam etmek zorundadırlar.
Ancak birden fazla personel istihdamı durumunda istihdam edilen yabancı uyruklu personel sayısı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olarak istihdam edilen personel sayısının üç katını aşamaz.
(3) Uluslararası işletme şirketi, yabancı uyruklu vatandaşları yönetici pozisyonlarına atayabilmek için aşağıdaki kriterlere uymak zorundadır. Yönetici pozisyonuna atanacak yabancı uyruklu kişi:
(A) En az yirmi dört yaşında olmalı.
(B) İşin niteliğine uygun bir üniversitenin lisans diplomasına sahip olmalı.
(C) Maaşı, aylık asgari ücretin iki katının altında olmamalı.
(4) Uluslararası işletme şirketi tüm defter ve sair kayıtlarını Şirketler Yasası ve Vergi Usul Yasası kurallarına uygun olarak tutar ve muhafaza eder. (Fasıl 113, 28/1974, 7/1977, 30/1983, 28/1987, 65/1989, 56/1991, 42/1997, 29/2003; 27/1977, 13/1980, 24/2015, 50/2017)
Faaliyet Harcı
-
(1) Bu Yasaya bağlı olarak faaliyet izni alan ve faaliyet gösteren uluslararası işletme şirketi, 5,000 € (Beş Bin Euro) faaliyet izni harcını Gelir ve Vergi Dairesine ödemek ve ödendiğine dair tevsik edici belgesini, en geç on beş gün içerisinde Bakanlığa sunmak zorundadır.
(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkradaki harçlar, tescil tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde daha sonraki yıllarda ise her takvim yılının en geç Ocak ayı sonuna kadar Gelir ve Vergi Dairesi veznelerine yatırılır.
(3) Uluslararası işletme şirketi, şirket tescilinde, sermaye artırımında ve hisse devirlerinde, sermaye harcının yarısını Devlete harç olarak öder.
Ancak bu oran Bakanlar Kurulu kararı ile %0.5 (Binde beş) oranına kadar çıkarılabilir.
(4) Faaliyet izni harcını süresi içinde yatırmayan uluslararası işletme şirketinin faaliyet izni iptal edilir.
Değişiklikler
- Uluslararası işletme şirketinin, herhangi bir ortaklığa katılmasında, şube ve temsilci büroları açmasında, sermaye artırımı, tasfiye, birleşme, iştirak ve faaliyet alanı değişikliklerini yapmasında Bakanlığın olumlu görüşü alınır.
Denetlenmiş Hesapların Bakanlığa ve Gelir ve Vergi Dairesine Sunulması
- Uluslararası işletme şirketi, hesaplarını, her hesap dönemini izleyen en geç dört ay içerisinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kayıtlı ve denetleme yetkisi olan muhasip tarafından denetlenmiş olarak Bakanlığa ve Gelir ve Vergi Dairesine Türkçe olarak sunmak zorundadır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Çeşitli Kurallar
Denetim
-
Uluslararası işletme şirketlerinin yaptıkları işlemlerine ilişkin aşağıdaki gözetim ve denetim faaliyetleri Bakanlık tarafın yürütülür:
(1) Bu Yasa, ilgili diğer mevzuat kurallarına uygunluk,
(2) Bakanlık tarafından alınan kararların uluslararası işletme şirketleri tarafından uygulanması,
(3) Uluslararası işletme şirketlerinin mali bünyesini etkileyen unsurlar ve maruz kaldıkları riskler.
BEŞİNCİ KISIM
Faaliyet İptali ve Yaptırımlar İle Suç ve Cezalar
Faaliyet İptali ve Yaptırımlar (48/1977, 28/1985, 31/1988, 31/1991, 23/1997, 54/1999; Fasıl 113, 28/1974, 7/1977, 30/1983, 28/1987, 65/1989, 56/1991, 42/1997, 29/2003)
-
(1) Bu Yasa uyarınca ödenmesi gereken harç ve vergileri zamanında ödemediği tespit edilen uluslararası işletme şirketlerinin, gerçekleşen mükellefiyetlerine Kamu Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası kuralları uygulanır ve Bakanlık tarafından yazılı olarak faaliyet ruhsatları iptal edilip faaliyetlerine son verilir. Bu mükellefiyetler tahakkuk tarihlerinden itibaren bir yıl içinde ödenmediği takdirde Şirketler Yasası kuralları çerçevesinde mahkeme emriyle tasfiye sebebi teşkil eder.
(2) Faaliyetlerine son verilen söz konusu uluslararası işletme şirketlerine her türlü yazılı tebligat, Şirketler Mukayyitliğinde kayıtlı adreslerine elektronik posta yolu ile veya tutanak tutularak elden bırakılmak sureti ile yapılır.
Suç ve Cezalar
-
(1) Bu Yasanın 9'uncu maddesinin (2)'nci fıkrasında bahsedilen ve başka Yasalarla yasaklanmış faaliyetleri ve/veya özel izne ve/veya lisansa bağlı işlemleri yapan kişi ve/veya şirketin yasaya aykırı işleme talimat veren yetkilileri, ilgili Yasalarda düzenlenen ceza kurallarına tabi olurlar.
Ancak başka Yasalarda bu fiil ve eylemler için ceza maddesi öngörülmemişse Yasanın 9'uncu maddesinin (2)'nci fıkrasına aykırı faaliyette bulunan kişi ve/veya şirketin hukuka aykırı işleme talimat veren yöneticileri bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde aylıklı asgari ücreti on katına kadar para cezasına veya iki yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(2) Bu Yasanın 9'uncu maddesinin (1)'inci fıkrası, 10'uncu maddesi, 11'inci maddesi, 13'üncü maddesi ve 16'ncı maddesi kurallarına aykırı hareket eden uluslararası işletme şirketi bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde aylık asgari ücretin yirmi katına kadar para cezasına ve/veya şirketin hukuka aykırı işleme talimat veren yetkilileri bir suç işlemiş olur ve mahkumiyetleri halinde aylık asgari ücretin on katına kadar para cezasına veya iki yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezadan birden çarptırılabilirler.
(3) (A) Uluslararası işletme şirketlerinin Yasaya aykırı yapılan eylem ve fiilleri, başka Yasalara göre de cezayı gerektirdiği takdirde, haklarında ilgili Yasalar altında işlem yapılmasına engel değildir.
(B) Ceza Yasasının göre suç sayılan fiil ve eylemlerde ceza Yasası kuralları saklıdır. (Fasıl 154, 3/1962, 43/1963, 15/1972, 20/1974, 31/1975, 6/1983, 22/1989, 64/1989, 11/1997, 20/2004, 41/2007, 20/2014, 45/2014)
ALTINCI KISIM
Geçici Kurallar
Geçici Madde 1. Kriterlere Uyum
-
(1) Aşağıda belirtilen kriterlere uyumun sağlanması için faaliyette olan Uluslararası işletme şirketlerine altı ay süre verilir:
(A) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içerisinde ofis açması ve personel istihdamı,
(B) Adres onay belgelerin Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesinden alınması ve Bakanlığa teslim edilmesi,
(C) Şirket hisselerinin adına görülmesini istemeyen hisse sahipliğini emanetçilere devreden hissedarların hisselerinin elden çıkarması veya hisseleri kendi üzerine alması sonrası hissedar onay belgesinin alınması ve Bakanlığa teslim edilmesi,
(Ç) Ana sözleşme ve tüzüklerin Yasa hükümlerine uygun hale gelmesi için tekrardan Mukayyitlikten tescil edilmesi.
(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkradaki bendlerde sayılanlar dahil, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyet izni almış olan uluslararası işletme şirketleri, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde, durumlarını, bu Yasaya uygun hale getirmekle yükümlüdürler. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen uluslararası işletme şirketlerinin faaliyet izinleri Bakanlık tarafından kaldırılır.
YEDİNCİ KISIM
Son Kurallar
Yürürlükten Kaldırma (38/2005, 27/2007, 48/2011)
-
Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak Uluslararası İşletme Şirketleri Yasası, Yasa altında yapılan işlemlere halel gelmeksizin yürürlükten kaldırılır.
Ancak bu Yasa uyarınca öngörülen tüzükler yapılıncaya kadar, yürürlükten kaldırılan Uluslararası İşletme Şirketleri Yasası tahtında yapılan tüzüklerin bu Yasaya aykırı olmayan kuralları yürürlükte kalmaya devam eder.
Yürütme Yetkisi
- Bu Yasa, Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlüğe Giriş
- Bu Yasa, 1.1.2024 tarihinde başlayarak yürürlüğe girer.