YERLİ MALI YASA TASARISI Y.T.NO:122/2/2023

Y.T.No:122/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüziiğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete ' de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunaT, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrndan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla , görüş ve önerilerini, Tasannm Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

YERLİ MALI YASA TASARISI

GENEL GEREKÇESİ

Yerli sanayının, tanının, hayvancılı ğın ve yerel iş gucunun gelişimine etki eden ülkenin resmi yerli malı oluşumunu sağlamak, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yerli malının belirlenmesi ve belgelendirilmesine ilişkin uygulanacak kuralları düzenlemek, Kamu İhale Yasası kapsamında veya diğer yasalar tarafından sağlanan veya sağlanacak herhangi bir destek ve teşvikte yerli malı kavramını belirlemek amacıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yetişen, çıkan, bulunan veya yetiştirilen, çıkarılan, üretilen veya imal edilen ürünlerin hangi koşullarda yerli malı olarak kabul edileceğini , yerel katkı oranı ve değerlendirme koşullarını , başvuru sonucunda verilecek belgeleri, sürecin denetlenmesi, izlenmesi ve tüm bunlara ilişkin uygulanacak usul ve esasları düzenleyen "Yerli Malı Yasa

Tasarısı" hazırlanmıştır.

Madde 1. MADDE GEREKÇELERİ Madde 2. Madde 3. Yasanın kısa ismini düzenlemektedir. Madde 4. Madde 5. Yasanın tefsir maddesini düzenlemektedir. Madde 6. Madde 7. Yasanın amacını düzenlemektedir.

Madde 8. Yasanın kapsamını düzenlemektedir.

Sanayi ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aranan koşullar ve bu konuda tüzük çıkaıma yetkisini düzenlemektedir.

Tarım ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aranan koşullar ve bu konuda tüzük çıkarına yetkisini düzenlemektedir.

Ülkede çıkarılan maden ve taşacağı madden ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aranan koşullar ve bu konuda tüzük çıkaıma yetkisini düzenlemektedir.

Tarım, maden ve taşacağı maddelerinin hangi koşulda sanayi ürünü olarak değerlendirileceğini düzenlemektedir. 348

Madde 9. Yerli Malı Belgesinin geçerlilik süresini düzenlemektedir.

Madde 10. Yerli katkı oranı hesaplama formülü, hesaplama usulü, yerli katkı oranı hesap cetveli ve taahhütname ve bunlarla ilgili tüzük çıkarma yetkisini düzenlemektedir.

Madde 11. Yerli malına ilişkin işaretin Bakanlık tarafından belirleneceğini düzenlemektedir.

Madde 12. Yerli malı belgesinin sahibi ve mali yönden onayını yapan yetkili muhasibin sorumluluklarını düzenlemektedir.

Madde 13. Yerli malına ilişkin denetimin usul ve esaslarını düzenlemektedir. Madde 14. Yerli malı belgesinin iptaline ilişkin kuralları düzenlemektedir. Madde 15. Bu Yasa kapsamındaki suç ve cezaları düzenlemektedir. Madde 16. Yasanın yürütme yetkisini düzenlemektedir. _Madde 17. Yasanın yürürlük tarihini düzenlemektedir. Kısa İsim 349

Tefsir YERLİ MALI YASASI

46/2019 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

1. Bu Yasa, Yerli Malı Yasası olarak isimlendirilir.

BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar

2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe; "Bakanlık", Sanayi Dairesinin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır. "İşletme", Yerli Malı Belgesi talebinde bulunan gerçek veya tüzel kişiyi

anlatır.

"Maden", yer kabuğundan doğal olarak elde edilen veya yer kabuğunun bir parçasını oluşturan ekonomik değere sahip tüm maddeleri (madeni yağlar dahil) anlatır.

Ancak eriyik (solüsyon) halindeki madenleri veya yer tezeği, ağaç, kereste veya benzeri orman ürünlerini veya taş ocağı maddelerini içermez. "Taşacağı maddeleri", kum, arduvaz, granıt veya başka kayaları , tebeşir, kil, çakmaktaşı , çakıllı kum, alçı taşı , kireç taşı , mermer, marn ve kuvarsı anlatır. "Mesleki Su Ürünleri Avcılığı (Mesleki Balıkçılık)", Geçimini kısmen veya tamamen su ürünleri avcılığından sağlamak amacıyla yapılan, maddi ve ticari amaç güden avcılık faaliyetini anlatır. " Sanayi Sicil Belgesi", Sanayi Sicil Yasası kuralları uyarınca düzenlenen Sanayi Sicil Belgesini anlatır. "Sanayi Ürünü", hammadde, yarı ve tam mamullerin niteliği, şekli ve özelliği , makine, cihaz, tezgah, alet veya diğer vasıta ve kuvvetlerin yardımı ile veya sadece el emeği ile kısmen veya tamamen değiştirmek veya bu maddeleri işlemek suretiyle imal edilen ürünü, yer altı kaynaklarını işlenmek suretiyle elde edilen ürünleri veya geri dönüşüm maddelerini işlemek suretiyle ham madde veya yan mamül ürünlerini anlatır. "Su Ürünleri Yetiştiriciliği (Kültür Balıkçılığı, Akuakültür)" Denizlerde, mansaplarda ve iç sularda su ürünlerinin besiye alınması, yumurtadan pazar boyuna ulaşıncaya kadar yetiştirilmesi için yapılan faaliyetleri anlatır. "Tarım ürünü": Doğada kendiliğinden yetişen veya tarımsal girdiler kullanılarak yapılan üretim yollarıyla elde edilen her türlü işlenmemiş bitkisel veya su ürünleri de dahil hayvansal kaynaklı ham ürünü anlatır. " Su Ürünleri '' , Yaşamlarının (gelişmelerinin) tamamını ya da bir kısmını (yaşamının herhangi bir safhasını) sucul ortamda geçiren ve çeşitli yöntemlerle bu ortamdan alınarak gıda veya başka, çeşitli ekonomik amaçlarla kullanılan, her türlü bitkisel ve hayvansal canlıları , bunların ölülerini ya da bunlardan imal edilen ürünleri anlatır. "Tarımsal İşletme", Tarım ve hayvancılık işlerinden sorumlu Bakanlığın veya ilgili Dairelerinin kayıt sisteminde kayıtlı gerçek veya tüzel kişilere ait olan

işletmeleri anlatır.

"Ülke", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları içerisindeki bölgeyi

anlatır.

"Yerli katkı oranı", bu Yasamn lO'uncu maddesi uyarınca, belirlenen nihai ürün maliyeti içerisindeki ithal girdi maliyetinin düşürülmesinden sonra nihai ürün maliyetine bölünmesi ile elde edilen oram anlatır. Amaç 350

3. Bu Yasanın amacı; yerli sanayının, tarımın, hayvancılığın ve yerel iş gücünün gelişimine etki eden ülkenin resmi yerli malı oluşumunu sağlamak, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yerli malının belirlenmesi ve belgelendirilmesine ilişkin uygulanacak kuralları düzenlemek, Kamu İhale Yasası kapsamında veya diğer yasalar tarafından sağlanan veya sağlanacak herhangi bir destek ve teşvikte yerli malı kavramını belirlemektir.

Kapsam 4. Bu Yasa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yetişen, çıkan, bulunan veya yetiştirilen, çıkarılan, üretilen veya imal edilen ürünlerin hangi koşullarda yerli malı olarak kabul edileceğini, yerel katkı oranı ve değerlendinne koşullarını ,

başvuru sonucunda verilecek belgeleri , sürecin denetlenmesi, izlenmesi ve

tüm bunlara ilişkin uygulanacak usul ve esaslan kapsar.

İKİNCİ KISIM Yerli Malının Belirlenmesi ve Belgelendirilmesine İlişkin Koşullar

Sanayi 5. (1) Sanayi ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi ıçın Ürünleri İçin aşağıdaki koşullar aranır: Aranan (A) Sanayi Dairesi tarafından düzenlenen Sanayi Sicil Belgesine Koşullar sahip sanayi işletmeleri tarafından üretilmesi ve ilgili ürünün Sanayi Sicil Belgesindeki "Üretim Konusu" içeriğinde yer

alması.

(B) Tamamen ülkede üretilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin ülkede yapılmış

olması.

(C) Ürünün yerli katkı oranının en az %5 1 olması.

(2) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen koşulların tümünün sağlanması halinde Yerli Malı Belgesi Sanayi Dairesi tarafından düzenlenir.

(3) Sanayi ürünleri için yerli malı belgesi, başvuru şekli ve başvuruda istenecek bilgi ve belgeler Bakanlık tarafından hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak Tüzük ile düzenlenir.

Tarım 6. (1) Bitkisel tarım ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için

Ürünleri İçin aşağıdaki koşullar aranır: Aranan (A) Tarımsal İşletme ve Üreticilerin Kaydı ve Üretimin Koşullar Desteklenmesi Yasası ve/veya ilgili tarım mevzuatı uyarınca kayıtlı tarımsal işletmeler ve üreticiler tarafından 71/2002 üretilmesi veya elde edilmesi ve 7/2008 (B) Tarımsal işletme ve üreticiler tarafından tamamen ülkede 6/2019 üretilen/yetiştirilen veya elde edilen ürünler ile üretim

sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin ülkede yapılmış olması veya ülkede doğada toplanan bitkisel ürünler olması. (2) Hayvan ve hayvansal ürünlerin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki koşullar aranır: (A) Hayvanların ve İşletmelerin Tanımlanması ve Kaydı Yasası

uyarınca kayıtlı olmaları ve (B) Ülkede doğan canlı hayvanlar ve bunlardan elde edilen

ürünler olması. 27/2000 351 52/2020 (3) Su ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki

koşullar aranır:

(A) İşletmelerin Su Ürünleri Yasası uyarınca avcılık ve/veya yetiştiricilik faaliyetleri için izinlendirilmiş olmaları ve

(B) Ülkede mesleki su ürünleri avcılığı kapsamında avlanan veya su ürünleri yetiştiriciliği faaliyeti ile yetiştirilen su ürünleri ve bunlardan elde edilen ürün olması.

(4) Tarım ürünlerinde yerli mali belgesi için başvuruları alacak ve yerli mali belgesi düzenleyecek yetkili Daireler, yerli malı belgesi, başvuru şekli ve başvuruda istenecek gerekli bilgi ve belgeler ile yerli mali belgesi süresi Bakanlık ile Tarım işleri ile görevli Bakanlık tarafından hazırlanacak , Bakanlık tarafından önerilecek, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak Tüzük ile düzenlenir.

Maden ve 7. (1) Ülkede çıkarılan maden ve taşacağı maddelerinin tamamen ülkede üretilmesi veya üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik Taşocağı yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin ülkede yapılmış olması koşuluyla yerli malı kabul edilir. Maddeleri (2) Maden ve taşacağı maddelerinin ülkede çıkarıldığı veya işlendiği, Fasıl 270 Maden ve Taş Ocakları Yasası uyarınca maden ruhsatı ve gerekli işletme izni belgelerine sahip olunması koşuldur.

(3) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen koşulların tümünün sağlanması halinde yerli malı belgesi Jeoloji Maden Dairesi tarafından düzenlenir.

(4) Maden ve taşacağı maddeleri için yerli malı belgesi, başvuru şekli ve başvuruda istenecek gerekli bilgi ve belgeler Bakanlığın ile Jeoloji Maden Dairesinin bağlı olduğu Bakanlık tarafından hazırlanacak, Bakanlık tarafından önerilecek, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak Tüzük ile düzenlenir.

Tarım, 8. Bu Yasanın 6'ncı ve 7'nci maddelerinde sayılan ürünlerden sanayi

Maden ve ürünü olarak değerlendirilenlerin, yerli malı kabul edilebilmesi için, bu Yasanın 5' inci maddesinde sayılan koşulları sağlaması gerekir. Taşacağı

Maddeleri

Hangi

Koşulda

Sanayi Ürünü

Olarak

Değerlendiri­

leceği

Yerli Malı 9. (1) Yerli Malı Belgesinin geçerlilik süresi, sanayi ürünleri ile maden Belgesi ve taşacağı maddeleri ürünleri için düzenlenme tarihinden itibaren Geçerlilik iki yıldır. Yerli Malı Belgesi alınması için yeniden başvuru Süresi yapılır. Aynı ürün için yeni yerli malı belgesi başvurusunda bulunulması halinde, mevcut Yerli Malı Belgesi, sona enne tarihinden başlamak üzere en fazla üç ay süre ile uzatılır. 352

(2) Tarım ürünleri için yerli malı belgesi geçerlilik süresi bu Yasanın 6'ncı maddesinin (4)'üncü fıkrası uyarınca çıkarılacak tüzükle belirlenir.

ÜÇÜNCÜ KISIM Sanayi Ürünlerinde Yerli Katkı Oranı

Sanayi 10. (1) Yerli katkı oranı hesaplama formülü, hesaplama usulü, yerli katkı Ürünlerinde oranı hesap cetveli ve taahhütname, Bakanlık tarafından Yerli Katkı hazırlanacak, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak Tüzük ile düzenlenir. Oranı (2) Yerli katkı oranı hesabını içeren evrak, mali yönden yetkili Hesaplaması muhasip ve murakıp tarafından tetkik edilerek, hesaplamanın doğruluğu ve resmi kayıtlara uygunluğu açısından teyit edilir ve imzalanır. Teyit edilip, imzalanan yerli katkı oranı hesabını içeren evrak, aksi yönde bir tespitin bulunması halinde her türlü idari, hukuki ve cezai sorumluluğu kabul ettiklerine dair işletme veya işletmeyi temsil etmeye yetkili kişi/kişiler tarafından imzalı taahhütname ile birlikte Sanayi Dairesine teslim edilir.

(3) Yurt içinden temin edilen girdilerin ithal olup olmadığı hakkında menşe kontrolü yapılır, girdi ithal ise ithal girdi hesaplamasına dahil edilir. İthal girdi tutarının hesaplamasında, ithal girdinin fatura tarihindeki Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış kuru dikkate alınır .

(4) Sanayi Sicil Belgesine sahip bir işletme tarafından üretilmiş ve Sanayi Sicil Belgesinin üretim konusu bölümünde yer almış bir ürün, yerli katkı oranı hesaplamasında yerli girdi olarak kabul edilir.

(5) Yerli Katkı Oranı Hesaplama Cetvelinde yer alacak her bir girdi kalemi için destekleyici ilgili belge ve/veya faturaların sunulması zorunludur.

(6) Daire tarafından kontrol edilerek onaylanan yerli katkı oranı, yerli malı belgesine yazılır.

(7) Yerli katkı oranı hesabında işletme tarafından Daireye sunulan ticari sır niteliğindeki bilgiler, yetkili mercilerden başkasına açıklanamaz, verilemez ve kendileri veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar vermek amacıyla kullanılamaz. Bu kapsamda İlgili Daire, bilgi ve belge sunulan kurum kuruluşlar ve Odalar ticari sırlarla ilgili bilgi ve belgelerin korunmasını sağlamak amacıyla her türlü tedbiri almakla yükümlüdürler.

DÖRDÜNCÜ KISIM Çeşitli Kurallar

Yerli Malı 11. Yerli malına ilişkin ambalaj veya etiketinde veya topluca satış İfadesi veya alanlarında kullanılacak ibareler, şekiller, sembol veya herhangi bir işaret Tarım işleri ile görevli Bakanlık görüşleri alınarak Bakanlık İşareti tarafından belirlenir. Sorumluluk 353

BEŞİNCİ KISIM Sorumluluk, Denetim ve Ceza Kuralları

12. Yerli malı belgesinin sahibi ve mali yönden onayını yapan yetkili muhasip /murakıp belgedeki bilgilerin doğruluğundan bu Yasanın ilgili kuralları ve/veya genel hükümler çerçevesinde sorumludurlar.

Denetim 13. (1) Yerli Malı Belgesini düzenleyen Daire ve bağlı olduğu Bakanlık Yerli Malı Belgesinin düzenlenmesi esnasında veya Yerli Malı düzenlenmesinden soma koşulların oluşup oluşmadığı veya Belgesinin