Y.Ö.No:19/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Önerinin Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

56

AILE (EVLENME VE BOŞANMA) (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNERİSİ

GENEL GEREKÇE

1/1998 Sayılı Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası'na göre evlenen taraflar kendi soyadlarına ilişkin bir takım uzlaşılar yapabilmekte, ancak çocukların soyadlarına ilişkin herhangi bir uzlaşı yapma şansları olmamaktadır. Tarafların kendi soyadlarına ilişkin yapacakları tercihlere göre, çocukların soyadları Yasa'nın 35(3) ve 35(4) maddeleri uyarınca otomatik olarak belirlenmekte ve/veya Yasa bu şekilde yorumlanıp uygulanmaktadır. Bu sebeple de uygulamada, özellikle kadınları etkileyen bazı sorunlar yaşanmıştır. Şöyle ki;

1. 35(1) maddesi uyarınca bir aile soyadı belirlendiği durumlarda, diğer eşin soyadını alan tarafın, dilerse kendi bekârlık soyadını da aile soyadından önce kullanma hakkı vardır. Ancak, bu hakkını kullanarak iki soyadını birlikte taşıyan bir ebeveynin, çocuğunun da aynı iki soyadını taşımasını talep edip edemeyeceğinin netleşmesi gerekmektedir.

2. 35(2) maddesi uyarınca bir aile soyadı belirlenmediği ve tarafların kendi soyadlarını kullanmaya devam ettikleri durumda, 35(4) maddesi çocukların soyadının çift soyadlı olmasını zorunlu kılmaktadır. Hâlbuki ebeveynler, çocuklarına tek soyadı vermek konusunda da anlaşabilmelidir.

Uygulamada, genellikle doğumun hemen akabindeki kadınların mağdur olduğu bu gibi sıkıntıların çözülmesi amacıyla, Yasalardaki Cinsiyet Ayrımcılığı İzleme Komitesi, yürütmenin ve diğer paydaşların da görüşlerini alarak bu Yasa Önerisini hazırlamıştır.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1 Yasanın kısa ismi düzenlenmiştir.

Madde 2 Genel Gerekeceğe açıklanan sorunların çözülmesi amacıyla Yasanın 35'inci maddesinin (3) ve (4)'üncü fıkralarının değiştirilmesi düzenlenmiştir. Önerideki düzenlemeye göre taraflara, kendi soyadlarına ilişkin yaptıkları uzlaşıdan bağımsız olarak, çocukların soyadlarına ilişkin bir uzlaşı yapma şansı verilmekte, uzlaşı olmaması halinde ise, çocukların önce ana sonra baba soyadı olmak üzere iki soyadını da almaları düzenlenmiştir.

Geçici Madde Geçmişte iki veya daha fazla çocuğuna farklı soyadları kaydettirmiş olan kişilerin tüm çocuklarına aynı soyadını koyabilmesi amacıyla 2024 yılı sonuna kadar süre tanınmıştır.

Madde 3 Yasanın yürürlüğe girişi düzenlenmiştir.

57

AILE (EVLENME VE BOŞANMA) (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNERİSİ

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim 1/1998 34/2005 5/2019	1. Bu Yasa Aile (Evlenme ve Boşanma) (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası ile birlikte okunur.
Esas Yasanın 35’inci Maddesinin Değiştirilmesi	2. Esas Yasa, 35’inci maddesinin (3)’üncü ve (4)’üncü fıkraları kaldırılmak ve yerlerine aşağıdaki yeni (3)’üncü ve (4)’üncü fıkralar konmak suretiyle değiştirilir: (3) (a) Çocuklara hangi ebeveynin soyadının verileceği konusunda tarafların uzlaşmaları halinde, çocuklara o ebeveynin soyadını verebilirler veya taraflar anlaşarak önce ana sonra baba soyadı olmak üzere her iki soyadını çocuklara verebilirler. (b) Çocuklara verilecek soyadı konusunda taraflar arasında bir uzlaşı olmaması halinde, çocuklara önce ana sonra baba soyadı olmak üzere her iki soyadı verilir. (c) Yukarıdaki (a) veya (b) fıkraları uyarınca tarafların ilk çocukları için belirlenmiş olan soyadı, daha sonra doğan çocuklar için de geçerli soyadı olur. (4) (a) Bir çocuğun ebeveyninin birden fazla soyadı olması durumunda, her bir ebeveyn kendi seçeceği bir soyadını çocuğa verebilir. Her çocuğun en fazla iki soyadı olabilir. (b) Çocuklar için doğum belgesi, kimlik, pasaport ve benzeri resmi evraklar düzenlenirken, bekârlık soyadını çocuğa vermemiş olan ebeveynin bekârlık soyadı, talep etmesi halinde, çocuğun bu belgelerdeki ebeveyn haresinde belirtilir. (c) Çocukların soyadlarıyla ilgili tarafların yapacakları uzlaşıya ilişkin beyannameler, Nüfus Kayıt Dairesi tarafından önceden belirlenmiş form şeklinde düzenlenir.”
Geçici Madde	1. Bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce doğan birden fazla çocuğuna farklı soyadları kaydettirmiş olan anne ve baba birlikte; eşlerin boşanmış olması halinde ise velayeti elinde bulunduran taraf, 31/12/2024 tarihine kadar, çocukların tümüne aynı soyadını kaydettirmek yönünde düzeltme yaptırabilir.
Yürürlüğe Giriş	3. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

58

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Ulusal Birlik Partisi Gazimağusa Milletvekili Sayın Resmiye Canaltay’ın sunmuş olduğu, Çocuk İzlem Merkezi Yasa Önerisini (