ZEYTİN VE ZEYTİN ÜRÜNLERİ(DEĞİŞİKLİK)YASA TASARISI Y.T.NO:233/4/2021

Y.T.No:233/4/2021) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısmın içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasannm Resmi Gazete'de yayımlanmasıııı izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak

sunabileceklerini duyurur. 208

ZEYTİN VE ZEYTİN ÜRÜNLERİ YASA TASARISI

GENEL GEREKÇE

"Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasa Tasarısı, Zeytin ve zeytin ürünlerinin;

fiziko - kimyasal ve organoleptik özelliklerini belirlemek, ticaretteki kuralları belirlemek, engelleri ortadan kaldırmak, ulusal ve uluslararası mevzuatta uygun standartları sağlamak, ürün kalitesi kontrolü, ulusal ve uluslararası ticaret ve bunun geliştirilmesi, üretimin korunması, tüketici haklarının korunması , hileli ve yanıltıcı uygulamalar ile tağşişin önlenmesi, zeytin ağaçlarının genetik kaynaklarının belirlenmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılması, çevrenin korunması ve sürdürülebilir üretimin teşvik edilmesini sağlamak ve ayrıca bütünleşmiş ve sürdürülebilir kalkınmayı temin etmek ve zeytin yetiştiriciliği ile çevre arasındaki etkileşim halckında çalışmaların yapılmasına olanak sağlamak amacıyla

hazırlanmıştır. 209

MADDE GEREKÇELERİ Maddel Yasanın Kısa İsmi "Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasa Tasarısı" olarak düzenlenmiştir. Madde 2 Tefsir kısmını öngörmektedir. Madde 3 Amaç yapılmasını öngörmektedir. Madde4 Yasanın kapsamını öngörmektedir. Madde 5 Gıda Güvenliği ve Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Piyasaya Arz Koşullarını öngörmektedir. Madde 6 Zeytin işletmecilerinin sorumlulukları ve yükümlülüklerini öngörmektedir. Madde 7 Zeytinyağı ve Sofralık zeytinlerin sınıflandırılması, adlandırılması ve ürün özelliklerini öngörmektedir. Madde 8 Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyini öngörmektedir. Madde 9 Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi Üyeleri öngörmektedir. Madde 10 Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyinin Kurulması, Görev,Yetki ile Sorumluluklarını öngörmektedir. 210

Madde 11 Hijyen Esasları, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları öngörmektedir. Madde 12 Üretim İzni Alma Zorunluluğu öngörmektedir. Madde 13 İşletmelerin Kayıt ve Onayı öngörmektedir. Madde 14 İzlenebilirlik öngörmektedir. Madde 15 İthalat ve İhracat İçin Ön İzin Alma Zorunluluğu İle Yasaklama ve sınırlama öngörınektedir. Madde 16 İhracatla İlgili Genel Kurallar öngörmektedir. Madde 17 İthalatla İlgili Genel Kurallar öngörmektedir. Madde 18 Resmi Kontrollerin Düzenlenmesine İlişkin Genel Yükümlülükler öngörmektedir. Madde 19 Zeytin Sektörünün, Geliştirilmesi,Resmi Kontrollerin Yapılması İçin Zeytin ve Zeytin Ürünleri İzleme ve Değerlendirme Birimi yapılmasını öngörmektedir. Madde20 Şeffaflık Ve Mesleki Gizlilik öngörmektedir. Madde 21 Kontrol ve Doğrulama Prosedürleri öngörmektedir. Madde22 211

Resmi Kontrol Sonuçlarının Raporlanması ve Sonucu Uygun Olmayan Ürünlere Uygulanacak Cezalar öngöımektedir. Madde 23 Kontrol Faaliyetleri, Yöntem Ve Teknikleri öngörmektedir. Madde 24 Resmi Kontrollere İlişkin Kurallar ve Yetkileri öngörmektedir. Madde 25 Numune Alımı, Testler ve Analiz Metotları öngörmektedir. Madde26 Denetleme Kontrol ve Araştırma öngöımektedir. Madde 27 Cezalarda Yetki ve Yöntem öngörmektedir. Madde 28 İdari Para Cezaları öngörmektedir. Madde29 Tüzük Yapma Yetkisi öngörmektedir. Madde 1. Geçici Madde Tüzüklerin Yayımlanması öngörmektedir. Madde 2.Geçici Madde İşletmelerin Kayıt veya İzin İşlemlerini Yaptırılması öngörmektedir. Madde 30 Yürürlükten Kaldırma öngörmektedir. .Madde 31 Yürütme Yetkisi öngörmektedir Madde 32 Yürürlüğe Giriş düzenlenmeyi öngörmektedir. 212

ZEYTİN VE ZEYTİN ÜRÜNLERİ YASA TASARISI Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim 1.Bu Yasa, Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası olarak isimlendirilir.

BİRİNCİ KISIM GENEL KURALLAR

Tefsir 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

56/2014 "Bakanlık", tarım işleri ile görevli Bakanlığı anlatır.

"Birincil Üretim", hasat ve hasat öncesi zeytinin üretilmesi, yetiştirilmesi, doğal alanlar ve kaynaklardan toplanmasını anlatır.

"Çeşnili Zeytinyağı", zeytinyağlarına değişik baharat, bitki, meyve ve sebzelerin ilave edilmesi ile elde edilen yağı anlatır.

"Daire", tarım işleriyle görevli daireyi anlatır.

"Denetim", faaliyetlerin ve ilgili sonuçların planlanmış düzenlemeler ile uyumlu olup olmadığının ve bu düzenlemelerin hedeflere ulaşılması için uygun olup olmadığının ve etkili bir şekilde uygulanıp uygulanmadığının kararlaştırılması için yürütülen sistematik ve

bağımsız incelemeyi anlatır.

"Duyusal Analiz", gıdaların çeşitli karakteristiklerine görme, koklama, tatma, dokunma, veya işitme duyularının tepkilerini oluşturan, ölçen, analizleyen ve açıklayan bir disiplindir.

"Duyusal Değerlendirme Metodu", duyusal değerlendirmeler, Uluslararası Zeytin Konseyince yayınlanmış , natürel zeytinyağının organoleptik değerlendirmesinin şartlarını belirleyen metoda göre yapılmaktadır.

"Gıda Mevzuatı", Genel Gıda ve Yem Yasası'nın 2'inci maddesinde tefsiri yapılan

mevzuatı anlatır.

"Gözetim", zeytin ve zeytin ürünleri işletmesinin, işletmecisinin veya bunların faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde gözlemlenmesini anlatır.

"HACCP", Tehlike Analizi ve Kı·itik Kontrol Noktaları (Hazard Analysis and Critical Control Points) olarak tanımlanan, güvenilir gıda için önemli olan tehlikeleri tanımlayan,

değerlendiren ve kontrol eden sistemi anlatır.

"Hijyen", tehlikenin kontrol altına alınması ve zeytinin kullanım amacı dikkate alınarak, insan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulu anlatır.

"İşletme", zeytin ve zeytin ürünleri, zeytin yan ürünleri ile bunlardan türeyen ürünlerin üretim, işleme ve dağıtımının herhangi bir aşamasında faaliyet veya faaliyetlerin yapıldığı 213

yerleri anlatır.

"İşletmeci", işletme sahibini, sahibinin yetkilendirdiği temsilciyi veya kendi kontrolü altında olan işletmedeki zeytin ve zeytin ürünlerinin üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasındaki faaliyet veya faaliyetlerin gıda mevzuatı, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak Tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluğurıdan sorumlu kişiyi anlatır.

"İzleme", bu Yasa kapsamındaki faaliyetlerin, gıda mevzuatı, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluk durumu hakkında genel bir görüş edinmeye yönelik, planlanmış bir dizi gözlem ve ölçümlerin yürütülmesini anlatır.

"Kodeks Alimentarius (Codex Alimentarius) Komisyonu", Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Birleşmiş Milletler Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından ortaklaşa kurulan, kaliteli ve güvenilir ürünlerin üretilmesi ve tüketicilere sunulmasının yanı sıra dünya gıda ticaretinde yer alan gıda maddelerinin kalite ve hijyen kriterlerinin belirlendiği komisyonu anlatır.

"Natürel Zeytinyağı", zeytin ağacının meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda, sadece yıkama, dekantasyon, santrifüj ve filtrasyon işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemler uygulanarak elde edilen; kendi kategorisindeki ürünlerin fiziksel, kimyasal ve duyusal özelliklerini taşıyan yağları anlatır.

"Numune Alma", bu Yasa kapsamındaki ürünlerin gıda mevzuatı ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluğunun doğrulanması ve kontrol amacıyla, üretim, işleme ve dağıtımın herhangi bir aşamasında ürünlerin veya ortamdan alınanlar da dahil herhangi bir maddenin alınmasını anlatır.

"Numunelerin Analizi", kapsamlı kimyasal analizler olarak IOC tarafından akredite bir laboratuvar tarafından veya bakanlığın uygun göreceği bir laboratuvar tarafından yapılır.

"Pirina Yağı", pirinanın çözücü (solventler) kullanılarak veya diğer fiziksel işlemlerle işlemden geçirilmesi aracılığıyla elde edilen, yeniden esterleşme (reesterifikasyon) süreçleri aracılığıyla doğal trigliserid yapısı değiştirilerek elde edilen yağlar ve/veya diğer çeşit yağlarla herhangi bir şekilde karıştırılmayan yağı anlatır. Pirina yağı zeytinyağı olarak

tanımlanamaz.

"Pirina", Zeytinin sıkılması sırasında elde edilen zeytin hamurundaki yağın ve suyun büyük bir bölümünün ayrılmasından sonra geriye kalan ve yağ bakımından zenginliğini yitirmemiş nemli katı fazı anlatır.

"Piyasaya Arz", zeytin ve zeytin ürünleri ile zeytin yan ürünleri ve bunlardan türeyen ürünleri, bir bedel karşılığında veya bedelsiz olarak satış, satış teklifi verme veya başka herhangi bir devir biçimi için bulundurulması veya satışı, dağıtımı veya başka bir devir biçimini anlatır.

"Rafine Zeytinyağı", natürel zeytinyağının doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen yağları anlatır.

"Rengi Dönük/Pembe Zeytin", tam olgunlaşma periyodundan önce, renk değişim döneminde pembe, kırmızı, şarabi, açık kahverengi renklerde iken hasat edilen meyveleri 214

anlatır.

"Resmi Kontrol", bu yasa kapsamına giren faaliyetlerin, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara ve gıda mevzuatına uygunluğunu doğrulamak için gerçekleştirdiği izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, muayene, karantina, numune alma ve analiz dahil her türlü kontrolü anlatır.

"Riviera Zeytinyağı", rafine zeytinyağı ile doğrudan tüketime uygun natürel zeytinyağları

karışımından oluşan yağları anlatır.

"Siyah Zeytin", tam olgunlaşma döneminde ya da bu dönemin hemen öncesinde hasat edilen, rengi siyah veya siyaha yakın, koyu mor, yeşilimsi siyah, koyu kahverengi veya kırmızı siyahtan menekşe siyahına kadar olan meyveleri anlatır.

"Sofralık Zeytin", özellikle işlemeye uygun olan zeytinler ürettiklerinden dolayı seçilen ve yetiştirilen çeşitli zeytin ağacı (Olea europaea L.) cinslerinin meyvelerinin ticaret ve nihai tüketime sunulmak üzere gerektiği şekilde hazırlanan, muameleye tabi tutulan veya işlenerek elde edilen zeytini anlatır.

"Soğuk Sıkım", zeytin meyvelerinin yağlarının sıkılması esnasında zeytinlerin kırılması, ezilmesi, yoğrulması ve yıkama işlemleri yapılırken, zeytinlerin hamur sıcaklığının ve zeytinyağının ayrılması için kullanılan suyun 27 derece ve altında tutulduğu yağ elde etme şeklini anlatır. Soğuk Sıkım sadece natürel sızma ve natürel birinci zeytinyağları için

kullanılır.

"Sıcak Sıkım", zeytin meyvelerinin yağlarının sıkılması esnasında zeytinlerin kırılması, ezilmesi, yoğrulması ve yıkama işlemleri yapılırken, zeytinlerin hamur sıcaklığının ve zeytinyağının ayrılması için kullanılan suyun 28 derece ve üzerinde tutulduğu yağ elde etme şeklini anlatır.

"Tağşiş", gıdaya temel özelliğini veren öğelerin ve besin değerlerinin tamamının veya bir bölümünün mevzuata aykırı olarak çıkarılmasını veya miktarının değiştirilmesini veya aynı değeri taşımayan başka bir maddenin, o madde yerine aynı maddeymiş gibi katılmasını anlatır. Zeytinyağı ile hiçbir bitkisel yağ karıştırılamaz.

"Tarımsal Araştırma Enstitüsü", Bakanlığa bağlı tarımsal konulardaki araştırma ve eğitim faaliyetlerini yürüten daireyi anlatır.

"Testler", IOC standartları baz alınarak yapılır.

"Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi(UZZK)", zeytin, zeytinyağı ve zeytin yan ürünleri ile ilgili tüm konularda karar üreten konseyi anlatır.

"Uluslararası Zeytin Konseyi'ni (IOC)", zeytinyağı ve sofralık zeytin alanında dünyanın tek uluslararası organizasyonu anlatır.

"Ürün Yılı", her yılın 1 Ekim'inden izleyen yılın 30 Eylül'üne kadar olan süreyi anlatır.

"Yeşil Zeytin", yeşilden sarımsı yeşile kadar olan olgunlaşma periyodu başlangıcında, renk değişiminden önce hasat edilen ve normal iriliğe erişmiş meyveleri anlatır. 215

"Zeytin", zeytin ağacının (Olea europaea L.) olgun meyvesini anlatır.

"Zeytin Sanayicisi": Zeytin bitkisinden elde edilen her türlü asıl ve yan ürünleri, işleyerek yarı mamul ve mamul ürünlere veya enerjiye dönüştüren ve bunları pazarlayan, Sanayi Odası, Ticaret Odası ile Esnaf ve Zanaatkarlar Odasına kayıtlı gerçek ve tüzel kişiler ile bunların üye olduğu kooperatif, birlik, dernek, kuruluş temsilcilerini anlatır.

"Zeytin Üreticisi", birincil üretim yapan zeytin yetiştiricilerini anlatır.

"Zeytin ve zeytin ürünleri Sektörü", kar amaçlı olsun veya olmasın, zeytin ve zeytin ve zeytin ürünleri, zeytin yan ürünleri ve bunlardan türeyen ürünlerin, üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında ve ayrıca ithalat ve ihracatında faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerin, birincil zeytin üretimi dahil üretici ve alıcı konumundaki bireylerin tümünü temsil eden faaliyet alanını anlatır.

"Zeytin ve zeytin ürünleri", özellikle zeytinyağları, pirina yağları ile sofralık zeytinler olmak üzere tüm yenilebilir zeytin ve zeytin ürünlerini anlatır.

"Zeytin Yan Ürünleri", özellikle zeytinlerin budanmasından ve zeytin ve zeytin ürünleri sanayisinden elde edilen ürünler ve sektör ürünlerinin alternatif kullanımlarından kaynaklanan ürünleri anlatır.

"Zeytinyağı" , Sadece zeytin ağacının (Olea europaea L.) meyvelerinden elde edilen, çozucu (solventler) kullanılarak ekstrakte edilerek veya yeniden esterleşme (reesterifikasyon) süreçleri aracılığıyla doğal trigliserid yapısı değiştirilerek elde edilen yağlar ve/veya diğer çeşit yağlarla herhangi bir şekilde karıştırılmayan yağı anlatır

"Zeytin ve Zeytin Ürünlerini İzleme ve Değerlendirme Birimi", Bakanlık bünyesinde kurulan ve Tarım Dairesine bağlı birimi anlatır.

Amaç 3. Zeytin ve zeytin ürünlerinin; fiziko - kimyasal ve organoleptik özelliklerini belirlemek, ticaretteki kuralları belirlemek, engelleri ortadan kaldırmak, ulusal ve uluslararası mevzuatta uygun standartları sağlamak, ürün kalitesi kontrolü, ulusal ve uluslararası ticaret ve bunun geliştirilmesi, üretimin korunması, tüketici haklarının korunması, hileli ve yanıltıcı uygulamalar ile tağşişin önlenmesi, zeytin ağaçlarının genetik kaynaklarının belirlenmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılması, çevrenin korunması ve sürdürülebilir üretimin teşvik edilmesini sağlamaktır. Ayrıca bütünleşmiş ve sürdürülebilir kalkınmayı temin etmek maksadıyla, zeytin yetiştiriciliği ile çevre arasındaki etkileşim hakkında çalışmaların yapılmasına olanak

sağlamaktır. Kapsam 216

4. Bu yasa amaçları doğrultusunda zeytin ve zeytinin tüm ürünlerinin yönetimi ile ilgili genel ilkelerin belirlenmesini ve bu yasaya dayanarak zeytin ve zeytin ürünlerinin yönetimi ile ilgili gerekli tüzüklerin çıkarılmasına dayanak sağlayan kuralları kapsar. Ancak bu Yasa, ev içi kullanıma yönelik birincil üretimi veya ev içi tüketim için gıdanın evde hazırlanması, işlenmesi veya depolanmasını kapsamaz. Küçük ölçekli üretimlerin evsel üretim harici ürünleri ticari amaçlı kullanılacak ise bu tüzük kapsamına alınır.

İKİNCİ KISIM Zeytin ve Zeytin ürünlerinin Piyasaya Arz Koşulları ve Yükümlülükler

Gıda Güvenliği 5. (1) Zeytin ve zeytin ürünleri sadece: (2) (A) Bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılması öngörülen ve Zeytin ve zeytin ürünlerin tüzüklerde düzenlenen kurallara ve Piyasaya Arz (B) Genel Gıda ve Yem Yasası ' nın 14' üncü maddesinde

Koşulları belirtilen gıda güvenliği kurallarına, Uygun olması durumunda güvenilir kabul edilir ve bu gibi 56/2014 zeytin ve zeytin ürünleri piyasaya arz edilebilir,

(3) Zeytin ve zeytin ürünleri, sağlığa zararlı olması ve insan tüketimine uygun olmaması halinde güvenli olmayan gıda olarak kabul edilir. Güvenilir olmayan zeytin ve zeytin

ürünleri piyasaya arz edilemez.

(4) Zeytin ve zeytin ürünleri, yukarıdaki (1 )' inci fıkra uyarınca güvenilir olmakla birlikte hayvan sağlığı ve refahı ile insan sağlığı ve çevre üzerinde doğrudan olumsuz bir etkiye sahip

olmamalıdır.

(5) Zeytin ve zeytin ürünlerinin piyasaya sunulabilmesi için, tanımlanan veya beyan edilen özelliklerine ve amacına uygun, Zeytin 6. (1) bozulmamış ve ticari olarak uygun kalitede olması ve bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılması öngörülen tüzüklerde İşletmecilerinin düzenlenen kurallara uygun olarak etiketlenmiş ve ambalajlanmış olmak zorundadır. Sorumlulukları ve Zeytin işletmecileri zeytin ve zeytin ürünlerinin, kendi kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin bu Yasa ve bu Yasa Yükümlülükleri uyarınca