Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Bilançoların Güncellenmesine İlişkin Mali Düzenleme Hakkında (Geçici Kurallar) Yasa Tasarısını (Y.T.No:436/5/2026) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
BİLANÇOLARIN GÜNCELLENMESİNE İLİŞKİN MALİ DÜZENLEME HAKKINDA (GEÇİCİ KURALLAR) YASA TASARISI
GENEL GEREKÇESİ
Ülkemizde yaşanan ekonomik sıkıntılar nedeniyle yükümlülere açılım sağlanması, vergi yükümlüsü gerçek ve tüzel kişilere, 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle işletmelere ait beyan dışı veya gerçek değerinin altında kalmış veya gerçek değerinin üzerinde beyan edilmiş emtia stokunun ve kısmen veya tamamen beyan dışı veya gerçek değerinin altında kalmış ekonomik kıymetlerin (varlıkların) yeniden düzenlenmesine imkânı verilmesi, bu yolla vergi barışının sağlanması, bilançoların güncellenmesi ve yükümlülerin Gelir ve Vergi Dairesi ile yaşadıkları problemlerini ortadan kaldırarak önünün açılması ihtiyacı doğmuştur. Bu nedenle kayıt dışı kalmış matrahların yeniden beyan edilerek avantajlı vergilendirme ile yükümlülerin bilançolarını gerçeğe uygun olarak güncellemeleri sağlanacaktır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1 Yasanın kısa ismi düzenlenmiştir.
Madde 2 Yasada yer alan “Daire”, ‘’Değerleme Uzmanı’’, “Gayrimenkul Değerleme Raporu”, ‘’Rayiç Bedel’’ ve ‘’Ekonomik Kıymetler’’ kavramlarının tanımı düzenlenmiştir.
Madde 3 Yasanın amacının kurumlar vergisi ve gelir vergisi yükümlülerinin kısmen veya tamamen beyan dışı kalmış emtia stokları ile diğer ekonomik kıymetlerinin (varlıklarının) düzenlenmesinde uzlaşmak olduğu düzenlenmiştir.
Madde 4 Yasanın kapsam başlığı altında Gelir Vergisi Yasası, Kurumlar Vergisi Yasası, Katma Değer Vergisi Yasası ve Vergi usul Yasası kapsamına giren mali tablolara ilişkin düzeltmelerin bu Yasa kapsamında yer alacağı düzenlenmiştir.
Madde 5 Madde kapsamında emtia stoku ve ekonomik kıymetlerin (varlıklar) güncellenmesinde uzlaşma ve bu kıymetlerin beyanı ile bilançolarda nasıl yer alacakları düzenlenmiştir.
Madde 6 Bu Yasa kurallarından yararlanacak vergi yükümlülerine yükümlü oldukları vergi türüne uygun olarak uygulanacak vergi oranları düzenlenmiştir.
Madde 7 Bu Yasa kurallarından yararlanmak için belirlenen başvuru şekli, başvuru süresi, ödeme ve yararlanma koşulları ile bu Yasadan yararlanamayacak olanlar düzenlenmiştir.
Madde 8 Gelir vergisi veya kurumlar vergisi yükümlülerinin, bu Yasa kapsamında hesaplanan vergilerinden, daha önce stopaj (kesinti) yoluyla ödemiş oldukları vergilerinin mahsubu veya iadesinin yapılamayacağı, Katma değer vergisi yükümlülerinin de daha önce indirim konusu yaptıkları katma değer vergilerinin bu Yasa uyarınca hesaplanan katma değer vergisinden mahsubu veya iadesinin yapılamayacağı düzenlenmiştir.
Madde 9 Yükümlülerin, bu Yasa kapsamında ödeyecekleri vergileri herhangi bir vergilendirme döneminde gider olarak indiremeyecekleri veya ödeyecekleri vergilerden mahsup edemeyeceklerini düzenlenmiştir.
Madde 10 Bu Yasa uygulamaları bakımından Gelir ve Vergi Dairesi’nin yetkileri düzenlenmiştir.
Madde 11 Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak, Bilançoların Güncellenmesine İlişkin Mali Düzenleme Hakkında Yasa Gücünde Kararnamenin; bu Kararname altında yapılan işlemlere halel gelmeksizin yürürlükten kalkacağı düzenlenmiştir.
Madde 12 Yasanın yürütme yetkisi düzenlenmiştir.
Madde 13 Yasanın yürürlüğe giriş ve yürürlükten kaldırma tarihi düzenlenmiştir.
BİLANÇOLARIN GÜNCELLENMESİNE İLİŞKİN MALİ DÜZENLEME HAKKINDA (GEÇİCİ KURALLAR) YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
- Bu Yasa, Bilançoların Güncellenmesine İlişkin Mali Düzenleme Hakkında (Geçici Kurallar) Yasası olarak isimlendirilir.
Tefsir
- Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe;
"Daire", Gelir ve Vergi Dairesini anlatır.
" Değerleme Uzmanı'', Bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve faydaların değerlemesini yapmak üzere KKTC Merkez Bankası tarafından yetkilendirilen ve "Değerleme Uzmanı" olarak kayıtlı altına alınan kişileri anlatır.
"Gayrimenkul Değerleme Raporu", Bir varlığın belli bir tarihteki muhtemel değerinin bağımsız ve tarafsız olarak takdir edildiğini gösteren raporu anlatır.
"Rayiç Bedel", emtia ve ekonomik kıymetin değerleme günündeki normal alım-satım değerini anlatır.
"Ekonomik Kıymetler'', İşletme faaliyetlerinin icrasında kullanılan ve faydası bir yıldan fazla yıl süren kıymetler olup, araziler ve arsalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri, binalar, tesis makine ve cihazlar, taşıtlar, demirbaşlar ve yapılmakta olan yatırımlar adı altında muhasebeleştirilen kıymetleri (varlıkları) anlatır.
Amaç
- Bu Yasa ile gerçek ve tüzel kişiliğe sahip yükümlülerin, 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle işletmelere ait beyan dışı veya gerçek değerinin altında kalmış veya gerçek değerinin üzerinde beyan edilmiş emtia stokunun ve kısmen veya tamamen beyan dışı veya gerçek değerinin altında kalmış ekonomik kıymetlerin (varlıkların) yeniden düzenlenmesi maksadıyla gerekli mali düzenlemelerin yapılması ve vergi kayıplarının giderilmesi amaçlanmıştır.
Kapsam
- Bu Yasa; 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle veya özel hesap dönemi esasına göre hesap sunanların da 2025'de kapandığı tarih itibariyle Gelir Vergisi Yasası, Kurumlar Vergisi Yasası, Katma Değer Vergisi Yasası ve Vergi Usul Yasası uyarınca hazırlanan mali tablolara ilişkin bilanço kayıtlarının düzenlemelerini kapsar.
| Yasa No |
|---|
| 24/1982 |
| 11/1985 |
| 67/1987 |
| 16/1989 |
| 20/1990 |
| 22/1991 |
| 14/1992 |
| 20/1992 |
| 69/1993 |
| Yasa No |
|---|
| 21/1995 |
| 1/1997 |
| 4/1998 |
| 16/1998 |
| 3/1999 |
| 14/2001 |
| 41/2002 |
| 58/2003 |
| 73/2003 |
| 13/2005 |
| 34/2005 |
| 56/2006 |
| 15/2007 |
| 53/2007 |
| 67/2007 |
| 3/2010 |
| 39/2010 |
| 45/2010 |
| 33/2011 |
| 53/2011 |
| 50/2014 |
| 14/2019 |
| 34/2024 |
| 31/2025 |
| Yasa No |
|---|
| 47/1992 |
| 8/1998 |
| 36/2006 |
| 17/2007 |
| 70/2007 |
| 45/2008 |
| 41/2010 |
| 33/2012 |
| 40/2014 |
| 44/2017 |
| Yasa No |
|---|
| 13/2023 |
| Yasa No |
|---|
| 41/1976 |
| 24/1977 |
| 62/1977 |
| 11/1980 |
| 35/1983 |
| 36/1987 |
| 70/1993 |
| 38/2003 |
| Yasa No |
|---|
| 10/2004 |
| 16/2007 |
| 18/2013 |
| 37/2014 |
| 15/2019 |
| Yasa No |
|---|
| 27/1977 |
| 13/1980 |
| 24/2015 |
| 50/2017 |
Emtia Stoku Ve Ekonomik Kıymetlerin (Varlıklar) Güncellenmesinde Uzlaşma
- Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi yükümlülerinden, 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle hesap sunanlar ile özel hesap dönemi esasına göre hesap sunanların da 2025'de kapandığı tarih itibarı ile emtia stokları ve kısmen veya tamamen beyan dışı kalmış ekonomik kıymetlere ilişkin bilanço kayıtlarının güncellenmesi aşağıdaki şekilde yapılır.
(1) (A) Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi yükümlüleri hesaplarında kısmen veya tamamen kaydedilmemiş veya daha düşük bedelle kaydedilmiş emtia stokunu bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak başvuru süresi içinde Türk Lirası cinsinden rayiç bedelle Daireye beyan ederler. Bu kıymetler, beyan tarihi itibariyle Vergi Usul Yasası kurallarına göre yasal defterlere kaydedilir. Bilanço esasına göre defter tutan yükümlüler, yasal defterlere kaydettikleri kıymetleri pasifte açılacak özel fon hesabına da kaydederler.
(B) Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi yükümlüleri hesaplarında kısmen veya tamamen kaydedilmemiş veya daha düşük bedelle kaydedilmiş ekonomik kıymetlerini bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak başvuru süresi içinde Türk Lirası cinsinden rayiç bedelle (ekinde değerleme uzmanınca yapılacak Gayrimenkul Değerleme Raporu veya Gayrimenkul Değerleme Raporunun verilemeyeceği hallerde kanıtlayıcı belge bulunmak koşuluyla) Daireye beyan ederler. Bu kıymetler, beyan tarihi itibariyle Vergi Usul Yasası kurallarına göre yasal defterlere kaydedilir. Yasal defterlere kaydedilen bu kıymetlerin varlığının kanıtlayıcı bir belge ile belgelenmesi zorunludur. Bilanço esasına göre defter tutan yükümlüler, yasal defterlere kaydettikleri kıymetleri pasifte açılacak özel fon hesabına da kaydederler.
(2) Gelir Vergisi ve Kurumlar vergisi yükümlüleri işletmelerinde fiilen var olmayan veya mal oluş bedelinden daha yüksek bedelle kaydedilmiş emtia stoklarını bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak başvuru süresi içinde Türk Lirası cinsinden rayiç bedelle Daireye beyan ederler. Bu kıymetler, beyan tarihi itibariyle Vergi Usul Yasası kurallarına göre yasal defterlere kaydedilir.
Bilanço esasına göre defter tutan yükümlüler emtia stoklarını düzelterek pasifte açacakları özel fon hesabına borç kaydederler.
(3) Yapılan düzeltmeler sonucu özel fon hesabının alacak kalanı vermesi halinde beyan tarihinden itibaren altı ay içinde sermayeye, borç kalanı vermesi durumunda ise birikmiş mali kar ve zarar hesabına borç kaydedilir. Altı aylık süre içerisinde sermayeye ilave edilmeyenler gelir olarak kaydedilir. Özel fon hesabı sermayeye ilave edilmeyip, yasal defterlere gelir olarak kaydedildiği takdirde bu Yasanın 6. Maddesi gereğince tarh edilip ödenen vergi 2027 Yılı için sunulacak Kurumlar Vergisi ve/veya Gelir Vergisi hesaplarında ödenecek vergiden mahsup edilir.
(4) Serbest meslek kazanç defteri ve işletme hesabı esasına göre defter tutan yükümlüler, emtia stoku veya ekonomik kıymetler ile ilgili işlemleri defterlerinde ayrıca gösterirler.
(5) Bildirimde bulunan ve bilanço esasına göre defter tutan yükümlüler, beyannamelerinin ekine düzeltilmiş bilançolarını ve döküm listelerini, serbest meslek kazanç defteri ve işletme hesabı esasına göre defter tutan yükümlüler ise envanter listelerini eklerler.
(6) Bu Yasa kapsamında beyan edilen veya değerlendirilen amortismana tabi sabit kıymetler ile ilgili olarak bu Yasa kapsamında oluşacak değerler üzerinden amortisman ayrılmaz.
Vergi Oranları
- (1) Emtia Stoklarının güncellenmesinde bu Yasanın 5’inci maddesi kuralları uyarınca saptanacak matrahlar üzerinden gelir vergisi ve kurumlar vergisi yükümlülerinden %3 (yüzde üç) oranında vergi,
(2) Ekonomik kıymetlerin güncellenmesi için bu Yasanın 5’inci maddesi kuralları uyarınca saptanacak matrahlar üzerinden gelir vergisi ve kurumlar vergisi yükümlülerinden % 1 (yüzde bir) oranında vergi,
(3) Bu Yasa’nın 5’inci maddesi kuralı uyarınca saptanacak emtia stok azalış tutarları üzerinden, %3 (yüzde üç) oranında Katma Değer Vergisi,
hesaplanır.
Başvuru Şekli, Süresi, Ödeme ve Yararlanma Koşulları
- (1) Bu Yasa kurallarından yararlanmak için yapılacak başvurular, Daire tarafından düzenlenecek beyannameler ve formlar ile Gelir ve Vergi Dairesine yapılır.
(2) Bu Yasa kurallarından yararlanmak isteyen yükümlüler Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak 3 (üç) ay süre içerisinde Gelir ve Vergi Dairesine başvurmak ve söz konusu tutarları başvuru tarihinde peşin olarak ödemekle yükümlüdürler.
(3) (A) Bu Yasa kuralları uyarınca süresinde başvurmayan, tahakkuk edecek vergileri ödemeyenler; (B) Vergi, tarh ve tahakkuk işlemlerinin gerektiği şekilde yerine getirilmesine olanak vermeyenler; (C) Bu Yasada öngörülen başvuru, beyanname verme veya bildirimde bulunma süresi içinde işlem yapmayanlar ve (Ç) Bu Yasa kuralları uyarınca Dairenin yapacağı işlemleri uygulamayı kabul etmeyen ve uyuşmazlık yaratan yükümlüler, bu Yasa kurallarından yararlanma haklarını kaybederler ve bu şekilde yararlanma haklarını kaybeden yükümlülerden bu Yasa uyarınca tahsil edilen vergilerin iadesi ve diğer vergilere veya başka yıllara mahsubu yapılmaz. Bu Yasanın kuralları uyarınca tahsilatı yapılan tutarlar, ancak bunların asıllarından mahsup edilir.
Mahsubu Yapılamayacak Vergiler
- (1) Gelir Vergisi veya Kurumlar Vergisi yükümlülerinin, bu Yasa kapsamında hesaplanan vergilerden, daha önce stopaj (kesinti) yoluyla ödemiş oldukları vergilerinin mahsubu veya iadesi yapılmaz.
(2) Katma değer vergisi yükümlülerinin daha önce indirim konusu yaptıkları katma değer vergilerinin bu Yasa uyarınca hesaplanan katma değer vergisinden mahsubu veya iadesi yapılmaz.
İndirilemeyecek Giderler
- (1) Yükümlüler, bu Yasa kapsamında ödeyecekleri vergileri herhangi bir vergilendirme döneminde gider olarak indiremez veya ödeyecekleri vergilerden mahsup edemezler. Ödenmiş olan vergiler ile ilgili iade talebinde bulunamazlar. (2) Yükümlülerin bu Yasa kapsamındaki vergilendirme dönemlerine ait vermiş oldukları katma değer vergisi beyanında devreden katma değer vergisi bulunması halinde, devreden miktar bu Yasa uyarınca hesaplanan katma değer vergisinden indirilemez.
Dairenin Yetkileri
- Bu Yasa kuralları uyarınca, işleme bağlı tutulan yükümlülerin ödemekle veya yerine getirmekle yükümlü oldukları vergilerin veya diğer ödevlerin gerektiği gibi ödenmediği veya yerine getirilmediğinin saptanması halinde, vergi kaybını önlemek veya işlemleri düzeltmek amacıyla Daire, gerekli tarh ve tahakkuk ile diğer işlemleri, bu Yasa ve diğer vergi yasaları kuralları uyarınca yapar.
Yürürlükten Kaldırma R.G.151 Ek I Bölüm II 92/2026 14/08/2026
- Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak, Bilançoların Güncellenmesine İlişkin Mali Düzenleme Hakkında Yasa Gücünde Kararname, bu Kararname altında yapılan işlemlere halel gelmeksizin yürürlükten kalkar.
Yürütme Yetkisi
- Bu Yasa, Maliye İşleriyle Görevli Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlüğe Giriş Ve Yürürlükten Kaldırma
- Bu Yasa, Resmi Gazete’ de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer, yayımlandığı yılın Aralık ayının en son iş günü yürürlükten kalkar.