Y.T.No:355/5/2026) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
(15)
16
SOSYAL GÜVENLİK (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
GENEL GEREKÇESİ
Bu (Değişiklik) Yasa Tasarısı ile sigortalıların işe giriş ve işten ayrılma bildirgelerinin verilme süreleri, KKTC ile Sosyal Güvenlik anlaşması olmayan ülke vatandaşı sigortalıların evlenme ve analık yardımlarından yararlanma koşulları, sigortalılara verilecek analık geçici işgöremezlik ödenek miktarları ve sigortalıların sağlık hizmetlerinden yararlanma koşulları yeniden düzenlenmiş, sigortalıların primlerinin meslek kodlarına göre yatırılmasına, isteğe bağlı sigortalıların tercihe bağlı sağlık hakkından yararlanmasına olanak sağlanması yönünde yeni düzenlemeler yapılmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1: Yasanın kısa ismi düzenlenmiştir.
Madde 2: Esas Yasanın 6’ıncı maddesine getirilen değişiklik ile işverenin yanında çalışan çocuklarının sigortalı olmak istemeleri halinde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan statüsünde sigortalı sayılmalarına ilişkin düzenleme getirilerek 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası ile uyumlaştırılması amaçlanmıştır.
Madde 3: Esas Yasanın 9’inci maddesine getirilen değişiklik ile işverenlerin yanında çalıştırdığı sigortalıların ve kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlarla işverenlerin işe başlamalarında Bakanlığa vermekle yükümlü oldukları bildirgelerin bildirim süresi yeniden düzenlenmiştir.
Madde 4: Esas Yasanın 10’ıncı maddesine getirilen değişiklik ile işverenlerin yanında çalıştırdığı sigortalıların ve kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlarla işverenlerin sigortalılıklarının sona ermesinde Bakanlığa vermekle yükümlü oldukları bildirgelerin verilme süresi yeniden düzenlenmiştir.
Madde 5: Esas Yasanın 13A maddesi yeniden düzenlenerek resen kayıt ile ilgili olarak tebliğ konusu yeniden düzenlenmiştir.
Madde 6: Esas Yasa’nın 35’inci maddesine getirilen değişiklik ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmayan veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı olmayan sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının analığı halinde, maktu yardımlardan yararlanmak için doğumun Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yapılmış olması koşulu getirilmiştir.
Madde 7: Esas Yasa’nın 38’inci maddesine getirilen değişiklik ile Evlenme yardımı yeniden düzenlenerek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmayan veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı olmayan sigortalıların evlenme yardımından yararlanması için evlilik akdinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yapılmış olması koşulu getirilmiştir.
17
Madde 8: Esas Yasa'nın 56'inci maddesine getirilen değişiklik ile Yaşlılık sigortası için gerekli yaşı doldurduktan sonra Kuruma yazılı istekte bulunan ve yaşlılık aylığına hak kazanan kamu görevlisi veya kamu personeline, işten ayrılmalarını takip eden günden yaşlılık aylığı bağlanması hususu düzenlenmiştir.
Madde 9: Esas Yasa'nın 60'inci maddesinin 4.'üncü Fıkrasına getirilen değişiklik ile isteğe bağlı yatırım yapmakta iken ölen sigortalıların da hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması hususu düzenlenmiştir.
Madde 10: Esas Yasanın 68'inci maddesine yapılan değişiklikle isteğe bağlı sigortalı olma koşulları yeniden düzenlenmiştir.
Madde 11: Esas Yasanın 70'inci maddesine getirilen değişiklik ile isteğe bağlı sigortalıların tercih etmeleri halinde hastalık sigortası primi yatırmak suretiyle bu yasada belirtilen sağlık hizmetlerinden yararlanabilmelerine olanak sağlanmıştır.
Madde 12: Esas Yasa'nın 74'üncü maddesine getirilen değişiklik ile sağlık karneleri yerine geçen provizyon uygulaması nedeniyle konu madde yeniden düzenlenmiş ve yurt dışı sevklerde son 12 takvim ayında aranan prim süresi koşulu 180 güne düşürülmüştür.
Madde 13: Esas Yasa'nın 75'inci maddesine getirilen değişiklik ile hastalık nedeniyle geçici işgöremezlik almakta olan sigortalıların sağlık hizmetlerinden yararlanacağı süre belirtilmiştir.
Madde 14: Esas Yasa'nın 76'ncı maddesine getirilen değişiklik ile bu Yasa kapsamında sürekli işgöremezlik geliri, malüllük ve yaşlılık aylığı alanlarla, bunların geçindirmekle yükümlü oldukları kişiler ile dulluk ve yetimlik aylığı alanları için Kamu Sağlık Kurumlarında ayakta yapılan tedavilerde verilen ilaçlar için katkı payı alınmayacağı düzenlenmiştir.
Madde 15: Esas Yasasının 78'inci maddesine getirilen değişiklik ile prim oranları yeniden düzenlenmiş ayrıca Bakanlar Kurulu, toplam prim oranlarının iki katını aşmamak koşuluyla, her sigorta kolu için prim oranlarını artırıp azaltmaya yetkili kılınmıştır.
Madde 16: Esas Yasanın 82'inci maddesine getirilen değişiklik ile Bakanlar Kuruluna, gerekli görmesi halinde, hizmet akıtlı çalışanlar için İşverenleri tarafından beyan edilebilecek En alt Prime Esas Kazançların neler olacağını, meslek kodlarına göre tüzükle belirleyebilme yetkisinin verilmesi amaçlanmıştır.
Madde 17: Esas Yasanın 86'inci maddesine getirilen değişiklik ile gecikme zammı oranları ve Bakanlar Kurulunun gecikme zamlarını hangi oranda artırıp indirebileceği yeniden düzenlenmiştir.
Madde 18: Esas Yasanın 92'inci maddesinin (3) ve (6) Fıkrasına getirilen değişiklik ile kadın sigortalıya verilen analık geçici iş göremezlik ödeneğinin Yasanın 83'üncü ve 91'inci
18
maddeleri uyarınca hesaplanacak günlük kazancın tamamının verilmesi hususu ile iş göremezlik ödeneğinin ödeme süreleri hususu yeniden düzenlenmiştir.
Madde 19: Esas Yasanın 113 maddesine girilen değişiklik ile Kurumun gerekli görmesi halinde sigortalılar tarafından verilecek her türlü belge veya bilgilerin internet, elektronik ve benzeri ortamlarda gönderilmesi veya primlerin elektronik ortamda ödenmesi hususu yeniden düzenlenmiştir.
Madde 20: Esas Yasaya 138A maddesi eklenerek Kurumun ve/veya Fonun mahsuplasına yapabilme konusu açıklık kazandırılmıştır.
Madde 21: Esas Yasanın Geçici 1. Maddesinin 1. Fıkrasına yapılan değişiklikle Sosyal Güvenlik Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten önce Kamu Görevlileri Yasası veya kendi özel yasaları altında aday statüsünde çalışmakta iken bu Yasa yürürlüğe girdiği tarihten sonra kendi özel yasaları altında emeklilik hakları düzenlenen kamu kurum veya kuruluşlarının herhangi birinde yeniden aday statüsünde çalışmaya başlayıp daha sonra sözkonusu kamu kurum ve kuruluşlarındaki kadrolara asaleten atananların emeklilik menfaati bakımından tabi olacakları yasaya ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir.
Madde 22: Yasa'nın yürürlüğe giriş tarihi düzenlenmiştir.
19
SOSYAL GÜVENLİK (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim 73/2007 80/2009 4/2010 5/2012 26/2013 36/2015 28/2017 31/2017 10/2019 6/2020 25/2023 25/2024
- Bu Yasa, Sosyal Güvenlik (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan Sosyal Güvenlik Yasası ile birlikte okunur.
Esas Yasanın 6’ıncı maddesinin değiştirilmesi
- Esas Yasa, 6’ıncı maddesinin (1)’inci fıkrasının (A) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (A) bendi konmak suretiyle değiştirilir:
(A) İşverenin işyerinde çalışan ve bu Yasa kapsamında bir işveren veya kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan statüsüne girmek istemeyen eşi, anası veya babası veya 18 yaşından büyük çocukları;
Esas Yasanın 9’uncu Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 9’uncu maddesinin (1) ‘nci ve (2)’inci Fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)’inci ve (2)’inci Fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
(1) Sigortalı bildirimi ve tescilinde aşağıdaki usul ve esaslara göre işlem yapılır:
(A) Bu Yasanın 5’inci maddesinin (1)’inci, (2)’nci ve (3)’üncü fıkralarında belirtilen kişileri çalıştıran kamu idareleri, bu kişileri, çalıştırmaya başladıkları tarihten başlayarak bir ay içinde örneği Kurumca hazırlanan işe giriş bildirgesiyle, Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
(B) Bu Yasanın 5’inci maddesinin (4)’üncü fıkrasında belirtilen sigortalıları çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları kişileri, çalıştırmaya başladıkları tarihten başlayarak en geç 15 gün
20
içinde, örneği Kurumca hazırlanan işe giriş bildirgesiyle Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
(C) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (5)'inci ve (6)'nci fıkralarında belirtilen kişiler, sigortalı olmalarını gerektirecek şekilde çalışmaya başladıkları tarihten başlayarak bir ay içinde, örneği Kurumca hazırlanacak sigortalı bildirim belgesiyle çalışmaya başladıklarını Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
(2) Yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen sigortalı bildirim belgeleri, süresi içinde Kuruma verilmemiş veya bu durumu Kurum tarafından saptanamamış kişiler, daha sonra sigortalı olmak için başvurdukları takdirde, çalışılan sürenin başvuru tarihinden önceki on (10) yıl içinde olması ve kanıtlayıcı belgelerin sunulması durumunda Kurum tarafından, bu sürenin on (10) yıldan daha önceki bir dönemde olması durumunda ise, yetkili Mahkemenin kararına göre işlem yapılır.
Esas Yasanın 4. Esas Yasa, 10'uncu maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 10'uncu Madde konmak suretiyle değiştirilir:
Sigortalılığın 10. (1) Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık: Sona Ermesi
(A) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (1)'inci, (2)'nci ve (3)'üncü kapsamındaki sigortalıların görevden ayrıldıkları, hizmet akitlerinin sona erdiği,
(B) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (4)'üncü fıkraları, kapsamındaki sigortalıların görevden ayrıldıkları, hizmet akitlerinin sona erdiği,
(C) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (5)'inci fıkrası kapsamındaki sigortalılardan, gelir vergisi yükümlüsü olanlar için yükümlülüklerini gerektiren faaliyetlere son verdikleri,
(Ç) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (6)'nci fıkrası kapsamındaki sigortalıların; şirket ortağı olanlar için, bağlı oldukları mevzuata göre şirketle ilişkilerinin kesildiği, şirketin iflasına veya tasfiyesine karar verildiği,
21
(D) Bu Yasanın 7'inci maddesine göre bazı sigorta kollarına tabi tutulanların kısmen sigortalı sayılmalarını gerektiren halin sona erdiği
veya öldükleri tarihten başlayarak sona erer.
(2) (A) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın (A) bendine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından en geç 1 (bir) ay içinde;
(B) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın (B) bendine göre sigortalılığı sona erenlerin işten ayrılmaları işverenleri tarafından en geç 7 (yedi) gün içinde;
(C) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın (C) ve (Ç) bentlerinde belirtilen şekilde sigortalılığı sona erenlerin kendileri ve ticari faaliyetinin sona erme halinin bildirildiği kuruluş tarafından en geç 1 (bir) ay içinde,
Kuruma bildirilir.
Esas Yasanın 13A Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 13A maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 13A madde konmak suretiyle değiştirilir:
Resen Kayıt 13A. Kurumun teftiş ve denetimlerle ilgili memurları veya başka Kamu İdareleri memurlarınca yapılacak soruşturma denetim ve incelemeler sonucunda veyahut bankalar veya diğer Kamu İdareleri tarafından düzenlenen belgelerden ve alınan yazılı bilgilerden, işyerinin faaliyette olduğu, işçi çalıştırdığı, kendisine veya işçilerine ait işe giriş çıkış bildirgesi, prime esas kazançları gösteren belgeler ile işyerine ait tescil, faaliyete başlama, son verme veya devir tarihi ile ilgili bildirgeleri sunmadığı veya noksan verdiği anlaşılanlara kayıtlarının tespitler sonucu elde edilen bilgi veya belgelere göre Kurum Müdürü veya Kurum Müdürünün yetkili kılacağı personel tarafından resen düzenleneceği yazılı olarak tebliğ edilir. Sosyal Sigortalar Dairesinde kayıtlı adrese tebliğ yapıldığı halde ilgili kişi konu adreste bulunmuyor ise, ilgili kişiye tebligat yapılmış sayılır
İlgili kişi tebliğ tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde bu karara karşı, bilgi, belge ve maddi delillerle birlikte gerekçesini sunarak Yönetim Kuruluna yazılı itiraz edebilir.
Yönetim Kuruluna 30 (otuz) gün içerisinde itiraz etmeyen veya Yönetim Kuruluna bilgi, belge ve maddi delillerle birlikte gerekçesini sunup, Yönetim Kurulunun en geç 30 (otuz) gün içinde yaptığı
değerlendirme sonucunda itirazı ret edilenlerin kayıtları, tespitler sonucu elde edilen yazılı bilgi veya belgelere göre Kurum Müdürü veya Kurum Müdürünün yetkili kılacağı personel tarafından resen düzenlenir.
Esas Yasanın 35’inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 35’inci maddesinin (2)’nci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (2)’inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
(2) Bu Yasaya tabi sigortalı kadının veya bu Yasaya tabi sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının analığı halinde, doğumdan önceki on iki takvim ayı içinde en az yüz yirmi gün analık sigortası primi ödenmiş olması koşulu ile aşağıdaki maktu yardımlar sağlanır.
Ancak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmayan veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı olmayan, bu yasaya tabi sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının analığı halinde, maktu yardımlardan faydalanmak için doğumun Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde gerçekleşmesi koşuldur.
(A) Gebelik yardım parası:
Gebelik halinde gerekli olan sağlık hizmetlerinin Kurumca belirlenen sağlık hizmet sunucuları dışındaki sağlık kuruluşlarından alınması ve hekimden alınacak gebeliği kanıtlayıcı bir belge ile Kuruma başvurulması koşuluyla, aylık brüt asgari ücretin %20’si oranında maktu gebelik yardımı yapılır.
(B) Doğum yardım parası;
Doğum halinde gerekli olan sağlık hizmetlerinin Kurumca belirlenen sağlık hizmet sunucuları dışındaki sağlık kuruluşlarından alınması ve doğumun hekimden alınacak bir belge veya doğum kayıt belgesi ile belgelendirilmesi ve doğum tarihini izleyen 3 ay içinde Kuruma başvurulması koşuluyla aylık brüt asgari ücretin %40’ı oranında maktu doğum yardımı yapılır. Birden fazla çocuk doğarsa maktu yardım her çocuk için bir kat artırılır.
(C) Emzirme yardım parası:
Sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması halinde sigortalı erkeğe, çocuğun ölü doğmaması halinde ve alınacak doğum kayıt belgesinin Kuruma verilmesi koşulu ile her çocuk için bir defaya mahsus olmak üzere, doğum tarihinde geçerli aylık brüt asgari ücretin %40’ı oranında maktu emzirme yardımı yapılır.
23
Esas Yasanın 7. Esas Yasa, 38'inci madde kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 38'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
| Esas Yasanın 38'inci | 7. Esas Yasa, 38'inci madde kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 38'inci madde konmak suretiyle değiştirilir: |
|---|---|
| Maddesinin Değiştirilmesi | Evlenme Yardımları |
| 2,28/2017 | 38. Sigortalının evlenme yardımından yararlanabilmesi için, en az iki yıllık sigortalı olup, yüz yirmi günü evlilik tarihinden önceki on iki takvim ayı içinde olmak koşuluyla, toplam yedi yüz yirmi gün analık sigortası primi ödemiş bulunması ve daha önceki bir evlilikten dolayı evlenme yardımı almamış olması koşuldu. |
| 16/1976 | Ancak, bu Yasaya bağlı olarak çalışmaya başlamadan önce, Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasına bağlı olarak çalışan sigortalının, evlenme yardımı alabilmesi için gerekli süreler açısından, Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası altındaki sigortalılık süresi ile bu Yasa altındaki sosyal sigortalılık süresi birleştirilir. |
| 12/1979 | Evlenenlerin her ikisinin de yardımı hak kazanması halinde, bu yardım eşlerden birine ödenir. |
| 9/1981 | Evlenme yardımı, evlenme akdinin yapıldığı tarihte geçerli olan asgari ücretin iki katıdır. |
| 43/1982 | Evlenen sigortalıya bu madde gereğince ödeme yapılabilmesi için, sigortalının, evlilik tarihini izleyen doksan gün içinde evlenme belgesinin aslı ile birlikte Kurumca belirlenen belgeleri doldurarak başvurması gerekmektedir. |
| 29/2024 | Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmayan veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı olmayan sigortalıların Evlenme yardımından faydalanabilmesi için evlenme akidinin, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yapılmış olması koşuldu. |
| Bu madde kapsamında yapılacak yardımlar, analık sigortası kolundan karşılanır. |
Esas Yasanın 8. Esas Yasa, 56'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 56'inci madde konmak suretiyle değiştirilir.
| Esas Yasanın 56'inci | 8. Esas Yasa, 56'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 56'inci madde konmak suretiyle değiştirilir. |
|---|---|
| Maddesinin Değiştirilmesi | Yaşlılık Aylığının Başlangıcı |
| 56. Yaşlılık sigortası için gerekli yaşı doldurduktan sonra Kuruma yazılı istekte bulunan ve yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya, bu istek tarihinden başlayarak yaşlılık aylığı bağlanır. |
24
Ancak, yukardaki şartları yerine getiren kamu görevlisi veya kamu personeline, işten ayrılmalarını takip eden günden yaşlılık aylığı bağlanır.
Esas Yasanın 9. Esas Yasa, 60’ıncı maddesinin (4)’üncü fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (4)’üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir. (4) Yukarıdaki (3)’üncü fıkranın öngördüğü koşulları yerine getirmemiş olmakla beraber (A) Bu Yasanın 5’inci ve 67’nci maddesi kapsamında sigortalı olan ve sigortalı olduğu ilk tarih ile ölüm tarihi arasındaki her yıl için ortalama yüz elli gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olan; veya (B) Bu Yasanın 5’inci maddesi kapsamında sigortalı olarak çalışırken ölen,
sigortalının hak sahiplerine bağlanacak aylıkların hesabına esas tutulan aylık, ölüm tarihindeki aylık prime esas kazanç alt sınırının %60’ı oranındadır.
Esas Yasanın 10. Esas Yasa, 68’ıncı maddesinin (1)’inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)’inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir. (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olup bu Yasaya tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak,
Esas Yasanın 11. Esas Yasa, 70’inci maddesinin ve ödeme şekli maddesinin (2) öncülükla
Esas Yasanın 11. Esas Yasa, 70’inci maddesinin kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 70’inci madde konmak suretiyle değiştirilir. 70. İsteğe Bağlı Sigorta Primleri ve Ödeme Şekli 70. İsteğe bağlı sigortalılar, 1’inci basamak ile 20’nci basamak arasında seçmiş oldukları basamağa tekabül eden prime esas kazanç üzerinden malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primlerinin tamamını bu Yasanın 86’ncı maddesinin (2)’inci fıkrasına göre kendileri öderler.
Zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı prim ödenen sürelerin tespiti halinde iptal edilerek, bu süreye ilişkin ödedikleri primler, faiz uygulanmaksızın iade edilir.
Bu madde uyarınca isteğe bağlı olarak sigortaya müracaat edecek kişiler, seçmiş oldukları gelir basamağı üzerinden tercihe bağlı olarak hastalık sigortası primi ödemeyi talep etmeleri halinde, hastalık sigortası priminin tamamını
25
ödemek suretiyle, kendileri ve geçindirmekle yükümlü oldukları kişiler için bu Yasada belirtilen sağlık hizmetlerinden yararlanırlar.
İsteğe Bağlı sigortada hastalık primi yatırmayı tercih edenler isteğe bağlı sigorta yatırdıkları müddetçe veya isteğe bağlı sigortalılığı sona erip yeniden müracaat etmeleri halinde bu tercihlerinden vazgeçemezler.
Esas Yasanın 12. Esas Yasa, 74’üncü madde kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 74’üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
| Esas Yasanın 74’üncü | 12. Esas Yasa, 74’üncü madde kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 74’üncü madde konmak suretiyle değiştirilir: |
|---|---|
| Maddesinin Değiştirilmesi | 54. Sigortalıların ve geçindirmekle yükümlü olduğu kişilerin bu Yasanın 73’üncü maddesinin (1)’inci, (2)’nci, (3)’üncü, (4)’üncü, (5)’inci, (6)’nci ve (7)’nci fıkralarında öngörülen sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri için sağlık hizmetine başvuru tarihinden önceki altı takvim ayı içinde en az altmış gün hastalık sigortası primi ödenmiş olması koşuldur. Bu Yasanın 73’üncü maddesinin (8)’inci fıkrasında öngörülen yurtdışı tedavi hizmetlerinden yararlanabilmeleri için ise başvuru tarihinden önceki on iki takvim ayı içinde en az yüz seksen (180) gün hastalık sigortası primi ödenmiş olması koşuldur. |
| Hizmetlerinden Yararlanma Koşulları | Ancak iş kazaları ile meslek hastalıkları halinde ve bu Yasa altında sürekli işgöremezlik geliri, malüllük ve yaşlılık aylığı alanlarla bunların geçindirmekle yükümlü olduğu kişiler ile dul ve yetim aylığı alanlardan bu Yasanın 73’üncü maddesinin (1)’inci, (2)’nci, (3)’üncü, (4)’üncü, (5)’inci, (6)’nci ve (7)’nci ve (8)’inci fıkralarında öngörülen sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri için yukarıda belirtilen prim ödeme koşulları aranmaz. |
Ancak iş kazaları ile meslek hastalıkları halinde ve bu Yasa altında sürekli işgöremezlik geliri, malüllük ve yaşlılık aylığı alanlarla bunların geçindirmekle yükümlü olduğu kişiler ile dul ve yetim aylığı alanlardan bu Yasanın 73’üncü maddesinin (1)’inci, (2)’nci, (3)’üncü, (4)’üncü, (5)’inci, (6)’nci ve (7)’nci ve (8)’inci fıkralarında öngörülen sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri için yukarıda belirtilen prim ödeme koşulları aranmaz.
Esas Yasanın 13. Esas Yasa, 75’inci madde konmak suretiyle değiştirilir.
| 75’inci | 13. Esas Yasa, 75’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 75’inci madde konmak suretiyle değiştirilir. |
|---|---|
| Maddesinin Değiştirilmesi | Hastalık Geçici İşgöremezlik |
| 75. Bu Yasa kapsamında hastalık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği almakta olan sigortalılar ve |
26
Ödeneği Almakta Olanların Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Süresi
geçindirmekle yükümlü olduğu kimseler için verilecek sağlık hizmetleri, sigortalının hekim raporunda iyileşip çalışabileceğinin belirtildiği tarihe kadar sürer. Ancak bu yardımlar, sigortalının tedavi altına alındığı tarihten başlayarak altı ayı geçemez.
Tedaviye devam edilirse malüllük halinin önlenebileceği veya önemli oranda azaltılabileceği Merkezi Sağlık Kurulu raporu ile anlaşılırsa bu süre on sekiz aya kadar uzatılabilir.
“Esas Yasanın 76’inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 76’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 76’nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
Sigortalıların Ödeyeceği Katkı Payı
- Katkı payı alınacak sağlık hizmetleri ve katkı payları:
(1) Ayakta yapılan tedavilerde verilen ilaçlar için ilaç bedelinin %20’si, (2) İyileştirme amaçlı ortez, protez araç ve gereç bedelinin %20’si, (3) Tedavi amaçlı görsel tanıya yönelik hizmetler ve laboratuvar hizmetleri için hizmet bedelinin %20’si
sigortalı tarafından ödenir. Ancak (2)’nci fıkra kapsamında sigortalının ödeyeceği miktar hiçbir şekilde yürürlükteki aylık brüt asgari ücreti aşamaz.
Yukarıda belirtilen hususlar sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kişiler için de geçerlidir.
Ancak bu Yasa kapsamında sürekli işgöremezlik geliri, malüllük ve yaşlılık aylığı alanlarla, bunların geçindirmekle yükümlü oldukları kişiler ile dulluk ve yetimlik aylığı alanlar için yukarıdaki (1)’nci fıkrada belirtilen sağlık hizmetinin Kamu Sağlık Kurumlarında alınması halinde katkı payı uygulanmaz.
Özel sağlık hizmet sunucularından sağlık hizmeti alınması halinde, sigortalılardan hangi hizmet için ne oranda katkı payı alınacağı, Kurum ile özel sağlık hizmet sunucuları arasında yapılacak sözleşmeler ile belirlenir.
27
“Esas Yasanın 15. Esas Yasa, 78’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 78’inci madde konmak suretiyle değiştirilir. 78. Bu Yasanın uygulanmasında: (1) Bu Yasanın 5’inci maddesinin (1)’inci, (2)’nci, (3)’üncü ve (4)’üncü fıkraları kapsamındaki sigortalılar için uygulanacak prim oranları: (A) Tarifesine göre saptanacak iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası priminin tamamı işverenler tarafından ödenir. Bu prim sigortalının kazancının %0.5 ile %6’sı arasında bir orandır. (B) Hastalık sigortası primi, sigortalının kazancının %6.5’idir. Bu primin: (a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı sigortalılar için 2.25’i sigortalı hissesi, 2.25’i işveren hissesidir. Bakiye 2’si ise Devlet Bütçesinden karşılanır. (b) Yukarıdaki (a) altbendi dışında kalan sigortalılar için 3.75’i sigortalı hissesi, 2.25’i işveren hissesidir. Bakiye 0.5’i ise Devlet Bütçesinden karşılanır. (C) Analık sigortası primi, sigortalının kazancının %1’idir. Bu primin 0.5’i sigortalı, 0.5’i ise işveren tarafından karşılanır. (Ç) Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi sigortalının kazancının %16.5’idir. Bu Primin: (a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı sigortalılar için 5.5’i sigortalı hissesi, 7’si işveren hissesidir. Bakiye 4’ü ise Devlet Bütçesinden karşılanır. (b) Yukarıdaki (a) altbendi dışında kalan sigortalılar için 8.75’i sigortalı hissesi, 7’si işveren hissesidir. Bakiye 0.75’i ise Devlet Bütçesinden karşılanır.
28
(D) İşsizlik sigortası primi, sigortalının kazancının %1.5’idir. Bunun 0.75’i sigortalı, bakiye 0.75’i ise işveren tarafından karşılanır.
(2) Bu Yasanın 5’inci maddesinin (5)’inci ve (6)’ncı fıkraları kapsamındaki sigortalılara, beyan ettikleri gelir basamağı üzerinden uygulanacak prim oranları :
(A) Tarifesine göre saptanacak iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası priminin tamamı kendileri tarafından karşılanır. Bu primin oranı, % 0.5 ile %6 arasında bir orandır.
(B) Hastalık sigortası primi, sigortalının kazancının % 6.5’i dir. Bu primin:
(a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı sigortalılar için 4.5’i kendileri tarafından, bakiye 2’si ise Devlet Bütçesinden karşılanır.
(b) Yukarıdaki (a) altbendi dışında kalan sigortalılar için 6’si sigortalıların kendileri tarafından, bakiye 0.5’i ise Devlet Bütçesinden karşılanır.
(C) Analık sigortası primi, sigortalının kazancının % 1’idir. Prim tutarının tümü sigortalının kendisi tarafından karşılanır.
(C) Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi sigortalının kazancının %16.5’idir. Bu primin:
(a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Sosyal Güvenlik anlaşması bulunan ülke vatandaşı sigortalılar için 12.5’i sigortalıların kendileri tarafından, bakiye 4’ü ise Devlet Bütçesinden karşılanır.
(b) Yukarıdaki (a) altbendi dışında kalan sigortalılar için 15.75’i sigortalıların kendileri tarafından, bakiye 0.75’i ise Devlet Bütçesinden karşılanır.
29
(3) Bu Yasanın 65'inci maddesinde belirtilen özel hizmet süresi kapsamındaki sigortalılar, tercih etmeleri halinde, emekliye çıkacakları zaman kendileri, ölüm durumunda ise hak sahipleri, özel hizmet eklemesi yapılacak süreler için aylık talep tarihinde bu Yasanın 55'inci maddesine göre hesaplanacak ortalama aylık kazanç üzerinden malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin tümünü ödemekle yükümlüdürler.
(4) Her bir sigorta koluna ait primlerin hesaplanmasında, yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır, yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz.
(5) Bakanlar Kurulu yukarıdaki (1)'inci ve (2)'üncü fıkrada belirtilen prim oranlarını, toplam prim oranlarının iki katını aşmamak koşuluyla, her sigorta kolu için gerektiği oranda artırıp azaltabilir.
Esas Yasanın 82'inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 82'inci maddesinin (5)'inci fıkrasından hemen sonra aşağıdaki yeni (6)'ıncı fıkra eklenmek suretiyle değiştirilir:
(6) Bakanlar Kurulu, gerekli görmesi halinde, bu yasanın 5. Maddesinin 4 fıkrasında kapsamında olup, hizmet akitli çalışanlar için işverenleri tarafından meslek kodlarına göre beyan edilebilecek en alt prime esas kazançları, çıkaracağı bir tüzükle belirleyebilir.
Esas Yasanın 86'inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 86'inci maddesinin (3)'üncü fıkrası kaldırılmak ve aşağıdaki yeni (3)'inci fıkra eklenmek suretiyle değiştirilir:
(3) Prim, süresi içinde ve tam olarak ödenmezse, ödenmeyen kısmına, sürenin bittiği tarihten başlayarak bir aylık süre için %4 (yüzde dört) ve bundan sonraki her ay için %3 (yüzde üç) gecikme zammı uygulanır. Ay kesirleri tam ay olarak hesaplanır. Gecikme zammı yalnız prim alacaklarına uygulanır.
Bakanlar Kurulu, yukarıda belirtilen gecikme zammı oranlarını, ilgili sigorta kollarının mali bünyeleri, hayat pahalılığının genel seyri, sosyal adalet ilkesi ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyette bulunan bankaların uyguladığı kredi faiz oranlarını da gözönünde bulundurarak, Sosyal Sigortalar İdare Meclisinin tavsiyesi ve Bakanlığın önerisi ile iki (2) katına kadar artırmaya veya % 50 (yüzde elli) oranında indirmeye yetkilidir.
30
Esas Yasanın 92'inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 92'inci maddesinin (3)'üncü ve (6)'ıncı fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (3)'üncü ve (6)'ıncı fıkra eklenmek suretiyle değiştirilir:
(3) İş kazası, meslek hastalığı veya hastalık halinde verilecek geçici işgöremezlik ödeneği, sigortalının bu Yasanın 83'üncü ve 91'inci maddeler gereğince hesaplanacak günlük kazancının üçte ikisidir.
Ancak, sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalının bu Yasanın 83'üncü ve 91'inci maddeleri uyarınca hesaplanacak günlük kazancının tamamıdır.
(6) Geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanan sigortalılara ödenekleri en çok 2 haftalık sürelerle Kurumca verilir.
"Esas Yasa'nın 113'üncü Maddesi
- Esas Yasa, 113'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 113'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
Bilgi ve Belgelerin Bakanlığı Verilmesi, Hesap Kartlarının Yayınlanması ve Yapılacak İtiraz
- (1) Kurum, sigortalılara ait hesap kartı bilgilerini Kurumun Resmi web sitesinde güncel bir şekilde sunmakla yükümlüdür. Kurum, bu Yasa gereği verilecek her türlü belge veya bilgilerin internet, elektronik ve benzeri ortamlarda gönderilmesi veya primlerin ödenmesi hususunda, gerçek ve/veya tüzel kişileri, kendilerine göndereceği bildirim ile zorunlu tutmaya yetkilidir.
Sigortalıların müracaat etmesi ve Kurumun uygun görmesi halinde sigortalılar, Kuruma sunmakla yükümlü oldukları belge ve bilgileri internet, elektronik ve benzeri ortamlarda gönderebilirler. Ayrıca bu ortamlarda Kurumdan alınan bilgi veya belgeler adli ve idari merciler nezdinde geçerlidir.
Gerekli görülmesi halinde bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tüzükle belirlenebilir.
(2) Belge veya bilgileri internet, elektronik ve benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulan gerçek veya tüzel kişilerin, Kurumun bilgi işlem sistemlerinin herhangi bir nedenle hizmet dışı kalması sonucu belge veya bilgiyi, bu Yasada öngörülen sürenin son gününde Kuruma gönderememesi ve primleri de yasal süresi içinde ödeyememesi halinde,
31
sorunların ortadan kalktığı tarihi takip eden üçüncü işgününün sonuna kadar belge veya bilgiyi gönderir ve primleri de aynı sürede Kuruma öder ise bu yükümlülükleri bu Yasada öngörülen sürede yerine getirmiş kabul edilir.
(3) Sigortalı hesap kartları ve içeriği hakkında Kuruma yapılacak itirazların yazılı olarak yapılması esastır. İtirazın, başvuru tarihinden önceki 10 (On) yıllık bir dönem için yapılması durumunda Kurum tarafından; 10 (On) yıldan daha önceki bir dönem için yapılması durumunda ise yetkili Mahkemenin kararına göre işlem yapılır.
“Esas Yasaya Yeni 138A Maddesinin Eklenmesi
- Esas Yasa, 138’inci maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni 138A maddesi eklenmek suretiyle değiştirilir:
Mahsuplaşma 138A. Sosyal Güvenlik Kurumuna alacak hakkı doğmuş olan sigortalıların, Kuruma ödemekle yükümlü bulundukları prim borcu bulunması halinde, yazılı talepleri ve Dairenin uygun bulması kaydıyla mahsuplaşma işlemi yapılabilir:
“Esas Yasanın Geçici 1. Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, Geçici 1’inci maddesinin (1)’nci fıkrasının (C) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni C bendi konmak suretiyle değiştirilir:
(C) Kamu Görevlileri Yasası veya kendi özel yasaları altında aday statüsünde çalışmakta iken 1 ocak 2008 tarihinde kendi özel yasaları altında emeklilik hakları düzenlenen kamu kurum veya kuruluşlarının herhangi birinde çalışmakta iken 1 Ocak 2008 tarihinden sonra çalışma yaşamı ve süresi 3 iş gününden fazla kesintiye uğramadan yeniden aday statüsünde çalışmaya başlayıp daha sonra sözkonusu kamu kurum ve kuruluşlarındaki kadrolara asaleten atananlar, Kamu Görevlileri Yasası altında aday statüsünde iken tabi oldukları yasa tahtında emeklilik menfaati kazanırlar.
Yürürlüğe Giriş
- Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
32
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar (Değişiklik) Yasa Tasarısını (