Sayı: 32/2026
CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ (DEĞİŞİKLİK) YASASI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim (Fasıl 155, 33/1982, 27/1992, 20/1998, 68/2007, 26/2020) 1. Bu Yasa, Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası ile birlikte okunur.
Esas Yasanın 2'nci Maddesinin Değiştirilmesi 2. (1) Esas Yasa, 2'nci maddesinde yer alan "Ceza İşlemi" tefsiri kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni "Ceza İşlemi" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilir:
""Ceza İşlemi", ve benzeri deyimler mevzuata karşı işlenen bir suçtan ötürü bir kimseyi cezalandırmak için o kimse aleyhinde herhangi bir Mahkemede başlatılan herhangi bir işlemi anlatır."
(2) Esas Yasa, 2'nci maddesinde yer alan "Direktif" tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni "Havale" tefsiri eklenmek suretiyle değiştirilir:
""Havale", seri şekilde yargılanamayan bir suçla itham edilen sanığın, yargıç tarafından Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanmak üzere havale edilmesini anlatır."
(3) Esas Yasa, 2'nci maddesinde yer alan "İlk Soruşturma" tefsiri kaldırılmak suretiyle değiştirilir.
Esas Yasanın 23A Maddesinin Değiştirilmesi 3. Esas Yasa, 23A maddesinin (5)'inci fıkrasından hemen sonra aşağıdaki yeni (6)'ncı fıkra eklenmek suretiyle değiştirilir:
"(6) (A) Mahkemenin yukarıdaki (2)'nci, (3)'üncü, (4)'üncü ve (5)'inci fıkralar tahtında vereceği bir teminat emrinin süresi 12 (on iki) aydan fazla olamaz. Ancak bu sürenin hitamında polis tahkikatının teknik, bilimsel veya dijital inceleme veya raporların beklenmesi veya başka makul bir gerekçe ile tamamlanmamış olması halinde bu süre her defasında 6 (altı) ayı geçmeyecek ve 4 (dört) defadan fazla olmayacak şekilde Mahkeme tarafından uzatılabilir. (B) Mahkeme tarafından belirlenen teminat emrinin süresinin hitamında zanlı aleyhine dava getirilmemesi halinde teminat emri kendiliğinden ortadan kalkar."
Esas Yasaya Yeni 23B Maddesinin Eklenmesi 4. Esas Yasa, 23A maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni 23B maddesi eklenmek suretiyle değiştirilir:
"Masumiyet Karinesinin İhlali 23B. (1) Bir zanlının veya mahkum olmamış bir kimsenin yargılandığı suçla ilgili veya böyle bir yargılamada şikayeti yapan veya tanık olan bir kişinin açık ismini veya fotoğrafını kamuya açık bir şekilde yazan, gösteren, basan, paylaşan veya herhangi bir yöntemle teşhir eden kişi hafif bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde yürürlükteki aylık brüt asgari ücretin 2 (iki) katına kadar para cezasına çarptırılabilir. (2) Yukarıdaki (1)'inci fıkradaki fiil basın, yayın, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla gerçekleştiren bir kişi hafif bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde yürürlükteki aylık brüt asgari ücretin 4 (dört) katına kadar para cezasına çarptırılabilir. (3) Yukarıdaki (1)'inci ve (2)'nci fıkralardaki fiillerin firari bir zanlının veya yargılanmakta olan bir kimsenin bulunması veya yakalanması için yapılması halinde veya fotoğrafı ve ismi kullanılan kişinin buna rızasının bulunması halinde herhangi bir suç işlenmiş sayılmaz. (4) Yukarıdaki fıkralar kapsamında, yargılanan zanlı veya sanığın veya böyle bir yargılamada şikayeti yapan veya tanık olan bir kişinin açık isim ve fotoğrafını teşhir etmeksizin yalnızca olayın veya yargı sürecinin haber değeri taşıyan yönleriyle kamuoyuna aktarılması veya haber konusu yapılması suç teşkil etmez. Bu tür yayınlar basın ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilir."
Esas Yasanın 38'inci Maddesinin Değiştirilmesi 5. Esas Yasa, 38'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 38'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
"İthamnamenin Şekli 38. Her ithamname belirlenmiş şekilde olur ve itham eden kişi tarafından veya onun adına ve itham bir Daire tarafından yapıldığında ise Dairenin bir temsilcisi tarafından imzalanır. İthamnamede seri yargılama veya Ağır Ceza yargılamasının yapılacağı Mahkemenin adı belirtilir ve ayrıca aşağıdaki detayları içerir: (a) Sanığın iddia makamınca bilinen ve sanığı tanıtmaya makul olarak yeterli olan adı ve tarifi; (b) Bu Yasanın 39'uncu maddesinde belirtilen detayları içermesi koşuluyla sanığın itham edilmekte olduğu suç veya suçlar."
Esas Yasanın 44'üncü Maddesinin Değiştirilmesi 6. Esas Yasa, 44'üncü maddesinin (1)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)'inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
"(1) Bir yargıç ithamnamenin dosyalanmasından sonra herhangi bir zaman sanığı, hale göre seri yargılama veya Ağır Ceza yargılaması için Mahkemede isbatı vücuda zorlayan bir celpname veya müzekkere isdar edebilir. Ancak yargıç tarafından kaydedilen ve yeminle desteklenen özel bir sebep bulunması dışında veya sanık isdar edilmiş ve gereğince tebliğ edilmiş bir celpname uyarınca isbatı vücud etmekte kusur işlemedikçe, müzekkere isdar edilmez."
Esas Yasanın 48'inci Maddesinin Değiştirilmesi 7. Esas Yasa, 48'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 48'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Erteleme ve Tutukluluk 48. Her Mahkeme, uygun görmesi halinde, önündeki herhangi bir davayı erteleyebilir ve bunun üzerine, bu Yasanın 157'nci maddesinin (2)'nci fıkrası kurallarına bağlı olmak koşuluyla, sanığı takdirine göre makul sayacağı belirli koşullara bağlı olarak serbest bırakabilir veya tutuklu kalmasını emredebilir. Ancak seri yargılamada tutukluluk süresi her bir defada 8 (sekiz) günden fazla olamaz ve ertelemenin yapıldığı günü izleyen gün birinci gün sayılır. Yargılanmakta olan sanıkla ilgili bu Yasanın 23A maddesi tahtında verilmiş bulunan bir teminat emrinin bulunması halinde, Mahkemeye bu teminat emrinin sanığın yargılamadan kaçmasını önlemeye yetmeyeceğine dair yeterli sebep sunulmadıkça Mahkeme bu gibi bir sanığın tutuklanmasına karar vermez."
Esas Yasanın 58'inci Maddesinin Değiştirilmesi 8. Esas Yasa, 58'inci maddesinin (1)'inci fıkrasının (d) bendi kaldırılmak suretiyle değiştirilir.
Esas Yasanın 64'üncü Maddesinin Değiştirilmesi 9. Esas Yasa, 64'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 64'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Zanlı ve Sanıklara Avukat Atanması 64. (1) Tutuklama talebi ile Mahkeme huzuruna getirilen bir zanlıya veya henüz itham edilmemiş veya bir ithamname veya ikamenameden ötürü yargılanacak sanığa veya Mahkemenin bir kararı aleyhine yapılan bir istinafı dinleyecek olan Mahkeme, meselenin ciddiyetini, güçlüğünü veya durumunu adalet adına gerekli kıldığı takdirde, hale göre, zanlı veya sanık veya istinaf edeni savunmak için bir avukat atayabilir ve Mahkeme, herhangi bir suçtan cezalandırılabilen bir suçtan yargılanacak olan savunmasız ve/veya Sosyal Hizmetler Dairesi tarafından yoksul olduğu belgelenen kişiyi savunmak için Kıbrıs Türk Barolar Birliğinden bir avukat atanmasını talep edebilir. (2) Bu madde uyarınca atanan bir avukata Yüksek Mahkeme tarafından belirlenecek tarife üzerinden Devlet Bütçesinden ödeme yapılır."
Esas Yasanın 90'ıncı Maddesinin Değiştirilmesi 10. Esas Yasa, 90'ıncı maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 90'ıncı madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Seri Yargılamaya Uygun Olmayan Suçlar 90. Bir seri yargılamadan önce veya seri yargılama sırasında Mahkeme, ilgili davanın Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanması gereken bir dava olduğu kanısına vardığı takdirde, ileri işlemleri durdurur ve bu Yasa kuralları uyarınca Ağır Ceza Mahkemesine havale edilmesine direktif verir."
Esas Yasanın ÜÇÜNCÜ KISIMDA Yer Alan Altıncı Bölüm Başlığının Değiştirilmesi 11. Esas Yasa, ÜÇÜNCÜ KISMDA yer alan "Altıncı Bölüm İlk Soruşturma" başlığı kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni Altıncı Bölüm başlığı konmak suretiyle değiştirilir:
"Altıncı Bölüm Ağır Cezaya Havale"
Esas Yasanın 92'nci Maddesinin Değiştirilmesi 12. Esas Yasa, 92'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 92'nci madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Havale 92. (1) Herhangi bir kişi, seri şekilde yargılanamayan veya Mahkemenin seri yargılanmasının uygun olmadığı görüşünde olduğu bir suçla itham edildiği hallerde, Kaza Mahkemesi Yargıcı, Mahkemede hazır bulunan ilgili kişiyi yetkili Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanması için en az 15 (on beş) gün sonraki bir tarihe havale eder. Tarafların talebi ve yetkili Ağır Ceza Mahkemesinin onayı ile bu süre kısaltılabilir. Kaza Mahkemesi Yargıcı, ilgili kişiyi kefaletle veya makul gördüğü şartlara tabi olarak serbest bırakır veya tutuklu kalmasına karar verir ve cezaevine gönderir. (2) Havaleyi yapan mahkemenin mukayyidi, ithamnameyi gecikmeksizin yetkili Ağır Ceza Mahkemesine gönderir."
Esas Yasanın 93'üncü Maddesinin Değiştirilmesi 13. Esas Yasa, 93'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 93'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Başsavcılık, Polis veya Diğer Soruşturma Dosyasında Bulunan İddianame ve Belgelerin Sanığa İletilmesi 93. (1) Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanmak üzere havale edilen kişi, bu Yasanın 109'uncu maddesinde belirtilen iddianamenin bir kopyasını ve Başsavcılık dosyasında bulunan ifadeler ile Mahkemeye duruşma sırasında ibraz edilmesi muhtemel emare niteliğindeki belgelerin kopyalarını en geç davanın Ağır Ceza Mahkemesinde ele alınacağı ilk celsede alma hakkına sahiptir. Bu kapsamda mezkur belge ve ifadeler, havaleyi gerçekleştiren Yargıç huzurunda veya ilk celse sırasında Ağır Ceza Mahkemesi huzurunda sanığa veya avukatına tevdi edilir. (2) Yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen zamanda Başsavcılık, polis veya diğer soruşturma memurunun dosyasında olup da sanığa verilmeyen herhangi bir belgenin veya ifadenin Ağır Ceza Mahkemesi huzurundaki duruşmada ibraz edilmesine veya bu konuda tanık çağrılmasına, Mahkemenin uygun ve adil bulması halinde izin verilebilir. Başsavcılık tarafından karşı tarafa duruşmadan önce verilmeyen herhangi bir ifadenin veya Mahkemeye ibraz edilecek olan herhangi bir belgenin kopyası tanığın mahkemede şahadet vermesinden en az 7 (yedi) gün önce karşı tarafa verilir. (3) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen belge ve ifadeler, Başsavcılık tarafından sanığa dijital olarak da tevdii edilebilir. (4) Bu madde uyarınca sanığa tanınan belge ve ifadeleri duruşma öncesi alma hakkı, seri yargılanan davalar bakımından da uygulanır. Bu halde, Başsavcılık, dosyasındaki ifade ve belgeleri tanıklar dinlenmeye başlanmadan önceki bir aşamada talep edilmesi halinde Mahkeme huzurunda sanığa tevdi eder."
Esas Yasanın 94'üncü Maddesinin Değiştirilmesi 14. Esas Yasa, 94'üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 94'üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Sanık Tarafından Bilgi ve Belgelerin Başsavcılığa İletilmesi 94. Sanık, duruşmada Mahkemeye ibraz etmeyi düşündüğü belgelerin kopyalarını, savunma tanığının Mahkemede şahadet vermesinden en az 3 (üç) gün önce Başsavcılığa iletir."
Esas Yasanın 95'inci, 96'ncı, 97'nci, 98'inci, 99'uncu, 100'üncü, 101'inci, 102'nci, 103'üncü, 104'üncü, 105'inci, 106'ncı ve 106A Maddelerinin Kaldırılması 15. Esas Yasa, 95'inci, 96'ncı, 97'nci, 98'inci, 99'uncu, 100'üncü, 101'inci, 102'nci, 103'üncü, 104'üncü, 105'inci, 106'ncı ve 106A maddeleri kaldırılmak suretiyle değiştirilir.
Esas Yasanın 109'uncu Maddesinin Değiştirilmesi 16. Esas Yasa, 109'uncu maddesinin (d) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (d) bendi konmak suretiyle değiştirilir:
"(d) İddia makamının, duruşma sırasında şahadete çağırma niyetinde olduğu tanıkların adları, iddianamenin arkasına yazılır."
Esas Yasanın 111'inci Maddesinin Değiştirilmesi 17. Esas Yasa, 111'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 111'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Ek Tanıklar 111. Bu Yasanın 93'üncü maddesinin (2)'nci fıkrasında belirtilen kurallar saklı kalmak koşuluyla, ismi, Ağır Ceza Mahkemesinde dosyalanan iddianamenin arkasına yazılmayan kişi, öncesinde sanığa veya avukatına çağrılacak olan tanığın adını ve verilecek şahadetin esasını içeren yazılı bir bilgi verilmesi dışında yargılama sırasında iddia makamı tarafından şahadet vermeye çağırılamaz. Ancak çağrılacak olan tanığın; (1) Beraat ettirilen veya mahkum edilen bir suç ortağı; (2) Sadece, Ağır Ceza Mahkemesine dosyalanan iddianamenin arkasına ismi yazılan tanığın duruşmaya katılmasının mümkün olmadığını kanıtlamak için çağrılan bir kişi; (3) Şahadeti formalite niteliğinde olan bir tanık; (4) İddia makamının, tanığın çağrıldığı gün şahadetini öğrendiği bir tanık, olması halinde böyle bir ihbar gerekmez."
Esas Yasanın 160'ıncı Maddesinin Değiştirilmesi 18. Esas Yasa, 160'ıncı maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 160'ıncı madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Kefalete Bağlı Kişinin Ülkeyi Terk Etmek İstemesi 160. Mahkeme, yeminle verilen bir bilgi üzerine, kefaletle serbest bırakılmış olan bir kişinin ülkeyi terk etmeye hazırlandığı kanısına varması halinde, o kişinin tutuklanarak duruşmaya kadar cezaevine gönderilmesini emredebilir. Ancak Mahkeme uygun gördüğü takdirde ilgili kişiyi yeni bir kefaletle tekrar serbest bırakabilir."
Esas Yasanın 174'üncü Maddesinin Değiştirilmesi 19. (1) Esas Yasa, 174'üncü maddesinin (1)'inci fıkrasının (a) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (a) bendi konmak suretiyle değiştirilir:
"(a) Herhangi bir Mahkemede adil ve tarafsız bir duruşma yapılamayacağı;"
(2) Esas Yasa, 174'üncü maddesinin (1)'inci fıkrasının (c) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (c) bendi konmak suretiyle değiştirilir:
"(c) Suç hakkında tatmin edici duruşma yapılması için yanında veya içinde suç işlenmiş olan yerin görülmesi gerekeceği;"
(3) Esas Yasa, 174'üncü maddesinin (1)'inci fıkrasının (e) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (e) bendi konmak suretiyle değiştirilir:
"(e) Böyle bir emrin adaletin tecellisini kolaylaştıracağı, kanısına vardığı takdirde, duruşmanın, böyle bir emir olmasaydı yapılacağı Mahkemede değil, başka bir Mahkemede yapılmasını emredebilir."
Esas Yasanın 175'inci Maddesinin Değiştirilmesi 20. Esas Yasa, 175'inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 175'inci madde konmak suretiyle değiştirilir:
"Mahkemelerin İşlemleri Düzenleme ile İlgili Genel Yetkileri 175. Mahkeme, her duruşmada işlemlerin seyrini, arzu edilir ve bu Yasa kurallarına aykırı olmayan bir biçimde düzenleme takdir yetkisine sahiptir."
Geçici Madde Bu (Değişiklik) Yasasının Yürürlüğe Girdiği Tarihte Mahkeme Huzurunda Tanık Dinlenmesine Başlanan İlk Soruşturma Dosyalarına İlişkin Kural 1. Bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten önce, Mahkeme huzurunda tanık dinlenmeye başlayan ilk soruşturma dosyalarına Esas Yasanın ilk soruşturmayı ortadan kaldıran veya değiştiren kuralları uygulanmaz ve bu dosyalara, bu (Değişiklik) Yasası ile yürürlükten kaldırılan Esas Yasa kuralları aynen uygulanmaya devam eder.
Geçici Madde Bu (Değişiklik) Yasasının Yürürlüğe Girdiği Tarihte Yürürlükte Olan Teminat Emirlerine İlişkin Kural 2. Bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihte, zanlı aleyhine dava getirilmemiş ve 12 (on iki) aydan fazla bir süredir yürürlükte olan teminat emirleri, bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak 6 (altı) ay içerisinde dava dosyalanmaması veya tahkikatı tamamlanmamış dosyalarda Esas Yasanın 23A maddesinin (6)'ncı fıkrasında öngörülen şekilde teminat süresinin uzatılması için Mahkemeye başvurulmaması halinde kendiliğinden ortadan kalkar.
Yürürlüğe Giriş 21. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.