2026-2028 ORTA VADELİ PROGRAM

Ü(K-I)1650-2026 2026-2028 ORTA VADELİ PROGRAM

(Önerge No: 1330/2026) (KKTCBb.)

Bakanlar Kurulu , önergede belirtilenler ışığında , Devlet Planlama Örgütü tarafından hazırlanan ve ekte sunulan 2026-2028 Orta Vadeli Program Taslağı ' nı onaylayarak, Resmi Gazete'de yayımlanmasına karar verdi. 29 .7.2026 982

İÇİNDEKİLER

GİRİŞ ········································ ··········· ··································································· ···················1

GENEL DEĞERLENDİRME.................................................................................................... 2 I. DÜNYA VE KKTC EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER .................................................. 3

A. DÜNYA EKONOMİSİ ······························································ ....................................... 3

B. KKTC EKONOMİSİ. ............................. ........................................................................... 5 l.Büyüme ........................................................................................................................... 5 2.İstihdam........................................................................................................................... 6 3.Enflasyon ........................................................................................................................ 7 4.Ödemeler Dengesi ........................................................................................................... 9 5.Mali Piyasalar ve Finans ............................................................................................... 11 6.Kamu Maliyesi .............................................................................................................. 13

II. MAKROEKONOMİK POLİTİKA ÇERÇEVESİ VE TEMEL AMAÇLAR ..................... 17 III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR ................................................ 18

Büyüme ................................................................................................................................ 18 Turizmde Gelecek Vizyonu ............................................................................................. 18 Geleceği Şekillendiren Yükseköğretim ........................................................................... 19 Gelişime Yön Veren Öncelikli Alanlar ............................................................................ 20 Sanayide güçlü adımlar .................................................................................................... 21 Yeşil dönüşümün hazırlanması ........................................................................................ 22 Dijital Dönüşümle Yeni Çağı Yakalamak ........................................................................ 22 Beşeri sermayenin güçlü bir yapıya kavuşturulması ....................................................... 23 Sağlık Ekonomisi ve Verimlilik Politikaları .................................................................... 24 Kamu altyapı yatırımlarının artırılması ........................................................................... 24 Tarımda verimliliğin artırılması ....................................................................................... 25

İstihdam................................................... ................ ............................................................. 27 İşgücüne katılımın geliştirilmesi ...................................................................................... 27 Meslek okullarının cazibesinin artırılması ....................................................................... 27 İşsizliğin azaltılması. ........................................................................................................ 28

Enflasyon ............................................................................................................................. 28 Ödeıneler Dengesi ................................................................................................................ 29

Ürün/Pazar Çeşitlendirilmesi ........................................................................................... 29 Ticaretin Kolaylaştırılması. .............................................................................................. 29 İthalat Bağımlılığının azaltılması.. ................................................................................... 29 983

Hizmet İhracatının geliştirilmesi ...................................................................................... 30 Mali Piyasalar ve Finans ...................................................................................................... 30

Mali Piyasaların geliştirilmesi .......................... ............................................ ................... 30 Tasarrufların artırılması .......................................................................................... ....... .. 31 Kamu Maliyesi ..................................................................................................................... 31 Harcamalarda etkinlik ..................................... ................................................................. 31 Vergide adalet. .......... .................................................. ...................................................... 31 Kayıt dışılık ile mücadele ................................................................................................ 32 Sosyal Güvenlik Sisteminin Mali Sürdürülebilirliği........................................................ 32 İş ve Yatırım Ortamı ............................................................................................................. 33 İş Yatırım Süreçlerinin İyileştirilmesi .............................................................................. 33 Teşvik Sisteminin Etkinleştirilmesi ................................................................................. 33 Rekabetçi Yeni Yatırımlar ................................................................................................ 34 Tedarik Zinciri Odaklılık .................... .... .... ............................................................. ........ 34 TEMEL EKONOMİK BÜYÜKLÜKLER............................................................................... 35 EK TABLOLAR ....... .. ............... ................................ ............... .. ......................................... 35 Ek Tablo-1 Temel Ekonomik Göstergeler................................... ..................................... 35 Ek Tablo-2 GSYİH'deki Sektöre! Gelişmeler ................................................................. 36 Ek Tablo-3 GSYİH'deki Sektöre! Gelişmeler ................................................................. 37 Ek Tablo-4 Ödemeler Dengesi ......................................................................................... 38 Ek Tablo-5 Ekonominin Genel Dengesi .......................................................................... 39 Ek Tablo-6 Sabit Sermaye Yatırımlarının Kesimler İtibarıyla Dağılımı. ........................ .40 Ek Tablo-7 Hanehalkı İşgücü Anketi Temel Göstergeleri .............................................. .41 Ek Tablo-8 Devlet Bütçe Dengesi .................................................................................... 42 REFORM ÖNCELİKLERİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLECEK DÜZENLEMELER .. .... .... ... .... .... ...... ................................... ... .. ..... ....... .. ....... ................ ...... ... ................................. 43

11 984

TABLOLAR

Tablo 1: Küresel Ekonomilerin GSYİH Büyüme Oranları (%) ........................ .............. .... ..... ..3 Tablo 2: Küresel Ekonomilerin Yıllık Enflasyon Oranları(%) .. .. ............. .... ...... .................. .... 4 Tablo 3: Küresel Ticaret Hacmi Değişim Oranları(%) ............... ....... ....... ....... ......................... 4 Tablo 4: GSYİH'deki Sektöre! Gelişmeler ..... ................. .... ... .... ................ .............. ........ .. .... .... 5 Tablo 5: Hanehalkı İşgücüAnketlerine Göre Bazı Temel Göstergeler (2022-2024) ........ ......... 6 Tablo 6: Ödemeler Dengesi ...... .............. ................................................................................. 10 Tablo 7: Kamu Kesimi Genel Dengesi ........................................ ..... .................. ..... ................ 14

ŞEKİLLER

Şekil 1:KKTC TÜFE Yıl Sonu Değişim Oranları (%) ............ .................... .......................... .... 7 Şekil 2: 2025 Aralık Ayı Tüketici Fiyatı Endeksi, Bir Önceki Yılın Aynı Ayına Göre Değişim Oranları (%) ........................................................................................................... .................... 8

iii 985

GİRİŞ

Orta Vadeli Program (OVP), küresel ve ulusal ölçekteki ekonomik gelişmelerin analizine dayanan; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkı sunacak makroekonomik hedefleri ve öncelikli ulusal politika önerilerini içeren temel bir politika dokümanıdır. Bu bağlamda OVP, kamu kesimi, özel sektör ve toplumun tüm kesimleri için ortak bir vizyon sunarak, orta vadeli bir perspektif çerçevesinde hedef birliği sağlamayı ve bu doğrultuda iş birliğini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

2026-2028 dönemine ilişkin Orta Vadeli Program, Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı (2025-2029) ile uyum içerisinde hazırlanmıştır. Kalkınma Planı, "istikrarlı ve güçlü büyüyen, rekabetçi ve yüksek katma değerli üretim kapasitesinin artırıldığı; yaşanabilir mekanlar ve sürdürülebilir çevreye sahip, nitelikli ve sağlıklı bireylerden oluşan güçlü bir toplumun inşasına odaklanan ve uluslararası iş birliğini geliştirmiş bir Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti" vizyonunu esas almaktadır.

Orta Vadeli Program; politik, teknolojik ve sosyoekonomik gelişmelerin ortaya çıkarabileceği risk ve tehditleri dikkate alarak önleyici nitelikte politikalar geliştirmekte, aynı zamanda oluşabilecek fırsatları da değerlendirmeye yönelik teşvik edici bir yaklaşım benimsemektedir. Bu özelliğiyle, ortaya koyduğu hedefler ve politika önerileri aracılığıyla Kalkınma Planı'nın orta ve uzun vadeli hedeflerine ulaşılmasında yön gösterici bir işlev üstlenmektedir.

OVP'nin ilk yılında uygulanacak politikalar ve somut tedbirler, ayrıntılı biçimde 2026 Yılı İzleme ve Değerlendirme Programında yer alacaktır. 986

GENEL DEĞERLENDİRME

Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı ile uyumlu olarak hazırlanan 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program; yeşil ve dijital dönüşümü, kamu hizmetlerinde şeffaflığı ve yerli üretim kapasitesinin artırılmasını merkeze alırken, 2025-2029 dönemi için yıllık ortalama %5,0 oranında bir büyüme hedeflemektedir. Pandemi sonrası dönemde güçlü bir toparlanma sürecine giren KKTC ekonomisinde Gayri Safı Yurt İçi Hasıla 2022'de %13,3, 2023'te %7,3 ve 2024'te %8,5 oranında büyüme kaydetmiş, kişi başına düşen milli gelir ise 2024 yılında 17.498 ABD doları seviyesine ulaşmıştır. Bu büyümenin lokomotif sektörleri inşaat, sanayi ve ticaret-turizm olurken, işgücü piyasasında da olumlu eğilimler gözlenmiş; 2024 yılı verilerine göre işgücüne katılma oranı %53,l'e, istihdam oranı %50,5'e yükselmiş ve işsizlik oranı %4,9 seviyesine gerilemiştir. İthalat bağımlılığı ve döviz kuru dalgalanmalarına karşı hassas olan ülke ekonomisinde, 2022'de %94,5'e ulaşan rekor enflasyon, uygulanan politikalar ve küresel normalleşmenin etkisiyle 2024'te %53,3'e, 2025 yılı sonunda ise %39,45'e kadar inerek düşüş eğilimine girmiştir. Bu dönemde, dış ticaret hacmi incelendiğinde 2024 yılında ithalatın 3,5 milyar ABD Dolarına ulaşmasına karşılık ihracatın ithalatı karşılama oranının sadece %5,0 seviyesinde kaldığı, ancak turizm ve yükseköğretim gibi sektörlerden elde edilen güçlü hizmet gelirleri sayesinde cari işlemler dengesinin 502,03 milyon ABD Doları fazla verdiği görülmektedir. Türkiye Cumhuriyeti'nden sağlanan mali yardım ve krediler 2024'te 12,2 milyar TL'ye ulaşarak kamu maliyesinde kritik bir dış finansman kaynağı olmaya devam etmektedir. Programda, ekonominin dış şoklara karşı dayanıklılığını artırmak amacıyla tüm kamu hizmetlerinin e-Devlet kapısına taşınması, geniş bant intemeti yaygınlaştıracak fiber projeleri ve e-Maliye uygulamalarının devreye alınması gibi dijital dönüşüm hedefleriyle birlikte, atık yönetimi ve yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılmasını içeren yeşil dönüşüm adımları da önceliklendirilmiştir. Altyapı yatırımları kapsamında Türkiye'den enterkonnekte sistemle elektrik temin edilmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesi, yeni hastanelerin inşası, yol kapasitelerinin artırılması ve limanların çağdaşlaştırılması planlanmaktadır. İthalata bağımlılığı azaltmak için Entegre Tarım Bilgi Sistemi'nin kurulması hedeflenirken, ekonomideki kayıt dışılığın vergi tabanının genişletilmesi ve dijital ödeme yöntemlerinin teşvik edilmesi yoluyla devlet politikası düzeyinde azaltılması amaçlanmaktadır. Tüm bu veriler ışığında OVP, KKTC'nin dış desteklere ve hizmet gelirlerine dayalı kırılgan yapısını güçlendirmeyi, dijitalleşme ile rekabetçi bir yatırım ortamı yaratmayı, beşer\' sermaye ile çevresel sürdürülebilirliği temel alan bütüncül bir kalkınma vizyonunu ortaya koymaktadır.

2 987

I. DÜNYA VE KKTC EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

A. DÜNYA EKONOMİSİ

Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Ocak 2026 tarihli Dünya Ekonomik Görünüm Güncelleme Raporu'na göre, küresel ekonomik büyümenin 2025 yılında %3,3 seviyesinde gerçekleştiği tahmin edilmekte olup, 2026 yılında %3,3 ve 2027 yılında %3,2 düzeylerinde seyretmesi öngörülmektedir. Küresel büyüme görünümünün, ticaret politikalarındaki belirsizlikler ve jeopolitik risklere rağmen, başta teknoloji ve yapay zeka odaklı yatırımlar olmak üzere destekleyici unsurlar sayesinde görece istikrarlı bir seyir izlediği değerlendirilmektedir.

Gelişmiş ekonomilerde ekonomik büyümenin 2026 yılında %1,8, 2027 yılında ise %1,7 seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ekonomisinin, maliye politikası desteği ve görece gevşek finansal koşulların etkisiyle 2026 yılında %2,4 oranında büyümesi, 2027 yılında ise büyümenin %2,0 seviyesine gerilemesi öngörülmektedir. Avro Bölgesi'nde ise yapısal sorunlar, imalat sanayindeki zayıf görünüm ve enerji maliyetlerinin gecikmeli etkileri nedeniyle ekonomik büyümenin 2026 yılında %1,3, 2027 yılında %1,4 düzeyinde sınırlı kalacağı tahmin edilmektedir.

Gelişmekte olan ve gelişen ekonomiler grubunda büyümenin 2026 ve 2027 yıllarında %4,1- %4,2 aralığında seyretmesi öngörülmektedir. Bu görünüm çerçevesinde, Çin ekonomisinin 2026 yılında %4,5, 2027 yılında ise %4,0 oranında büyüyeceği; Hindistan ekonomisinin ise güçlü iç talep ve yatırım dinamiklerinin etkisiyle 2026 ve 2027 yıllarında %6,4 oranında büyümesini sürdüreceği tahmin edilmektedir.

Türkiye ekonomisine ilişkin olarak IMF, Ocak 2026 tarihli raporunda ekonomik büyümenin 2025 yılında %4,1, 2026 yılında %4,2 ve 2027 yılında %4,1 seviyelerinde gerçekleşeceğini öngörmektedir. Bu görünümde, iç talepteki toparlanma, yatırımların seyri ve dış talepte kademeli iyileşmenin etkili olacağı değerlendirilmektedir.

Tablo 1: Küresel Ekonomilerin GSYİH Büyüme Oranları(%)

Dünya 2024 2025 2026 2027 Gelişmiş Ekonomiler Amerika Birleşik Devletleri 3,3 3,3 3,3 3,2 Avro Bölgesi 1,8 1,7 1,8 1,7 Almanya 2,8 2,1 2,4 2,0 0,9 1,4 1,3 1,4 Birleşik Krallık -0,5 0,2 1,1 1,5 1,1 1,4 1,3 1,5 Gelişmekte Olan Ekonomiler 4,3 4,4 4,2 4,1 Çin 5,0 5,0 4,5 4,0 Türkiye 3,3 4,1 4,2 4,1

Kaynak: IMF, World Economic Outlook Update, Ocak 2026 Not: 2024 yılı gerçekleşme verileri olup 2025, 2026 ve 2027 yılları tahmin verilerdir.

3 988

Küresel ölçekte enflasyonla mücadele süreci devam etmekte olup, küresel manşet enflasyonun 2025 yılında %4,1 seviyesinde gerçekleştiği, 2026 yılında %3,8'e ve 2027 yılında %3,4'e gerilemesinin beklendiği ifade edilmektedir. Enflasyondaki düşüş sürecinde