Özel bakım merkezleri ile özel huzurevleri yasa tasarısı

Y.T.No:281/4/2025) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

(59) 60

ÖZEL BAKIM MERKEZLERİ İLE ÖZEL HUZUREVLERİ YASA TASARISININ GENEL GEREKÇESİ

Toplumda yaşlı nüfusun artmasıyla beraber yürürlükte bulunan 71/1989 sayılı Huzurevleri Yasası ve 32/2006 sayılı Özel Huzurevleri Yasası ihtiyaç duyulan düzenlenmelerin gerçekleştirilmesinde yetersiz hale gelmiştir. Ayrıca, ilgili Yasalarda günümüzde kurum bakımına ihtiyacı olan kişiler ve yaşlı nüfus ile ilgili olan hizmetlerden evde bakım, bakım merkezi ve aktif yaşlanma merkezlerinin ele alınmadığı; bakım merkezi ve huzurevi ayırımı yapılmıştır.

Yaşlı veya bakıma ihtiyacı olan kişilerin bakımına ilişkin resmi kurumlar aracılığıyla verilen hizmetlerde temel ayırım noktası yaşlının bir başkasının yardımına ihtiyaç duyma derecesidir. Buna göre huzurevleri, sağlıklı yaşlıları huzurlu bir ortamda korumak ve onlara bakmak, sosyal, fiziksel ve moral ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından kurulan ve yirmi dört saat yatılı hizmet veren en az yirmi kişi kapasiteli sosyal hizmet kuruluşunu anlatır. Bakım merkezleri de özel bakıma ihtiyaç duyan kişilerin bakım ve korunmalarını sağlamak amacıyla huzurevleri bünyesinde veya doğrudan bu amaca yönelik olarak açılmış olan, yirmi dört saat yatılı hizmet veren en az yirmi kişi kapasiteli sosyal hizmet kuruluşunu anlatır. Bakım merkezleri ise bakıma ihtiyacı olan kişilerin kaldığı yerleri anlatır.

Ülkemizde bakım merkezlerinin açılması ve denetlenmesiyle ilgili yasal bir düzenlemenin olmaması bakım merkezlerinin herhangi bir işyeri olarak açılmasına neden olmaktadır. Açılan bakım merkezleri ile ilgili kurucuda aranan özellikler, kuruluşa kabul koşulları , personelin nitelik, görev, yetki ve sorumlulukları, binanın fiziksel özellikleri, hizmet ve işleyiş gibi konularda herhangi bir standardın olmayışı büyük zorluklara yol açmaktadır.

Ülkemizde bakıma ihtiyacı olan kişi ve yaşlıların bakımına ilişkin hizmetler kamu ve özel sektör tarafından yürütülmektedir. Şu anda toplamda iki kamu ve dört özel olmak üzere altı bakım merkezi bulunmakta ve sadece iki yüz otuz civarında kişiye hizmet verilmektedir. Bu açıdan, kurum bakımına ihtiyacı olan kişilerin yanı sıra, yaşlı nüfusu yaklaşık elli bin olan bir toplumda kurum bakımı hizmetlerinin yetersizliği dikkat çekicidir. Oysa, bakım hizmetleri ve yaşlı refahı alanındaki hizmetlere hem yerli hem de yabancı yatırımcıların büyük ilgi duyduğu fakat yasal bir dayanağın olmamasından dolayı, yeni bakım merkezlerinin açılamadığı buna karşı son yıllarda 2 bakım merkezinin kapandığı bilinmektedir.

Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri Yasa Tasarısının amacı özel bakım merkezleri ve özel huzurevlerinin açılmasında izlenecek yol, çalışacak personelin nitelik görev ve sorumlulukları, binanın fiziksel özellikleri, kuruluşun hizmet ve işleyişine ilişkin kuralları düzenlemektir.

Bu Yasa Tasarısı Türkiye ve Avrupa Birliği üye ülkelerinin huzurevleri ve bakım merkezlerini düzenleyen yasalar dikkate alınarak hazırlanmıştır. İlgili düzenleme kurum bakımına ilişkin bir standart oluşturmasının yanında, hizmet alan kişilerin ihmal ve istismarının önlenmesine ilişkin koruyucu bir role sahiptir. 61

Kısaca, bu Yasa Tasarısı, kurum bakımına ilişkin ihtiyaç duyulan yasal dayanağı sunarak bu kurumlardan hizmet alan kişilerin insan onuruna yaraşır bir şekilde bakılmasını sağlayacak standartların oluşturulmasını düzenlemektedir. Bu nedenle Yasa Tasarısının ivedilikle görüşülmesi son derece

önemlidir.

Madde 1. MADDE GEREKÇELERİ Madde 2. Madde 3. Yasanın kısa ismi düzenlenmektedir. Madde 4. Madde 5. Yasada yer alan terimlerin tefsirini düzenlenmiştir. Madde 6. Madde 7. Yasanın amacı düzenlenmektedir. Madde 8. Madde 9. Yasanın kapsamı düzenlenmiştir. Madde 10. Madde 11. Özel Bakım Merkezleri ve/veya Özel Huzurevleri açılmasına ilişkin başvuru ve Madde 12. izinlendirme kurallar düzenlenmiştir. Madde 13. Madde 14. Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri açmak, işletmek için başvuruda bulunan Madde 15. gerçek veya tüzel kişilerde aranacak nitelikler ve koşullar düzenlenmiştir.

Özel Bakım Merkezleri ive/veya Özel Huzurevleri hizmet binalarında aranan koşullar

düzenlenmiştir.

Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevlerinden hizmet alacak kişilerin bakımlarına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Özel Bakım Merkezleri ive/veya Özel Huzurevleri yönetim ve personele ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Özel Bakım Merkezleri ve/veya Özel Huzurevleri kabul koşulları düzenlenmiştir.

Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevlerinde bulunanların vefatı halinde uygulanacak kurallar ile cenaze işlemlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri denetimine ilişkin kurallar

düzenlenmiştir.

Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri denetleme kurulunun oluşumuna ve görevlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Sosyal Hizmet Dairesinin Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevlerini denetleme yetkisine ilşkin kurallar düzenlenmiştir.

Temel Sağlık Hizmetleri Dairesinin Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevlerini denetleme yetkisine ilişkin kurallar düzenlenmiştir. 62

Madde 16. Belediyelerin, Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevlerini denetleme yetkisine ilişkin kurallar düzenlenmektedir.

Madde 17. Yataklı Tedavi Kurumları Dairesi'nin, Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevlerini denetleme yetkisine ilişkin kurallar düzenlenmektedir.

Madde 18. Denetleme neticelerine ilşkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 19. Denetleme Kurulunun toplanmasına ve karar almasına ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Madde 20. İzleme Kurulunun toplanmasına ve görevlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Madde 21. İdari Para cezası kesme yetkisine ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Madde 22. İdari Para cezalarının ödenmesine ilişkin kurallar düzenlenmiştir Madde 23. İdari para cezası ve hapis cezası gerektiren eylem ve davranışlar ile bunlara uygulanacak cezalar düzenlenmiştir.

Madde 24. Reklam yasağına ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Madde 25. Özel Bakım merkezi ve/veya Özel Huzurevleri binalarının kullanımına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 26. Özel Bakım Merkezi ve/veya Özel Huzerevlerindeki dosya, evrak ve defterlerin muhafazasına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 27. Özel Bakım merkezi ve/veya Özel Huzerevinden hizmet alanların ve personelin sağlık kontrollerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Geçici Madde Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan Özel Bakım Merkezleri ile Özel

1. Huzurevlerine ilişkin kurallar düzenlenmektedir.

Madde 28. Yürürlülükten kaldırma yetkisi düzenlenmiştir.

Madde 29. Yasayı yürütme yetkisi düzenlenmiştir.

Madde 30. Yasanın yürürlüğe giriş tarihi düzenlenmiştir. 63

ÖZEL BAKIM MERKEZLERİ İLE ÖZEL HUZUREVLERİ YASA TASARISI

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar.

Kısa İsim 1. Bu Yasa, Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri Yasası olarak

isimlendirilmiştir

BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar

Tefsir 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe; "Bakan", Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı olduğu Bakanı anlatır. "Bakanlık", Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı olduğu bakanlığı anlatır.

"Daire", Sosyal Hizmetler Dairesini anlatır. "Dezavantajlı Birey", Yürürlükteki Mevzuata uygun olarak sosyal yardım alan kişileri ve/veya engelli yasası kapsamında engelli maaşı alanlardan taşınır ve taşınmaz mal varlığı ve gelir açısından dezavantajlı olduğu Daire tarafından saptanan kişileri ve/veya aylık geliri yürürlükteki aylık asgari ücretin altında olan ve taşınır ve taşınmaz mal varlığı ve gelir açısından dezavantajlı olduğu Daire tarafından saptanan kişileri ve/veya hiç bir yerden geliri olmayıp bakım ihtiyacı bulunan Daire tarafından yapılan sosyal inceleme ile belirlenen

kişileri anlatır.

"İdari Para Cezası", Sosyal Hizmetler Dairesi tarafından yetkilendirilmiş sosyal hizmet memurlarlarının bu Yasanın l 7'nci maddesinde belirtilen suçlar

için kesilecek para cezalarını anlatır. "Özel Huzurevi", Hayatını tek başına idame ettirmekte zorlanan yaşlıları haftanın yedi gün yirmi dört saat bakmak, huzurlu bir ortamda korumak, sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak için kurulmuş sosyal hizmet

kuruluşunu anlatır.

"Özel Bakım Gereksinimi Olan Bireyler", Akıl ve ruh sağlığı yerinde olmadığı halde huzurevi veya bakım merkezinde kalmasının diğer kişiler için sakıncalı bir durum yaratmayacağına ilişkin raporu bulunan ve/veya Bulaşıcı ve/veya sürekli bakım gerektiren bir hastalığı bulunmayan ve/veya hastalığı var ise Yataklı Tedavi Dairesi Sağlık Kurulunun toplu yaşam yerinde bakılmasında bir sakınca olmadığına dair doktor raporu bulunan, yaşlılığa bağlı demans, alzheimer gibi, ağır felçli, yatağa bağımlı veya özel bakım gerektiren diğer hallerde başkasının desteğine ihtiyaç duyan bireyi anlatır. "Özel Bakım Merkezi", Özel bakım gereksinimi olan ve bakıma ihtiyaç duyan bireylerin bakımını üstlenen gerçek ve tüzel kişilerce açılan bakım

merkezlerini anlatır.

"Sosyal Yönden Dezavantaj", Kişinin sosyal ilişkilerini düzenleyeceği bir ortam içinde bulunmaması , yardımlaşabileceği veya kendine bakabileceği bir yakınının bulunmaması ve/veya yakını olsa bile bu yakınının kendisine

bakabilecek olanaklardan yoksun olması halini anlatır. "Yaşlı", elli yaş ve üzeri yaşlarda olan kişileri anlatır. 64

Amaç 3. Bu Yasanın amacı, ülkemizde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilere ait Özel Kapsam Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri merkezlerinin ve özel huzurevlerinin açılış işlemlerine, hizmet standartlarına, işletilmesine, denetimine, devrine kapatılmasına ve personel işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

4. Bu Yasa, gerçek ve tüzel kişilerce işletilen tüm Özel Bakım Merkezleri ve/veya Özel Huzurevleri kapsar.

Özel Bakım 5. İKİNCİ KISIM Kuruluş ve İşlemler Merkezi ve/veya (1) Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri, gerçek veya tüzel kişiler Özel Huzurevi tarafından kurulup işletilebilir. Özel veya tüzel kişilerce kurulanlar tümüyle bu yasa kurallarına bağlıdır. Açılmasına (2) Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri açmak isteyen gerçek İlişkin Başvuru veya tüzel kişiler Daireden temin edecekleri Ek- 1'de yer alan başvuru formu ile Daireye başvurur. ve İzinlendirme (3) Gerçek veya tüzel kişiler, sadece özel bakım merkezi ve/veya sadece özel huzurevi açabileceği gibi, bu yasaya bağlı olarak her iki kapsamdaki kişilere hizmet verebilecek bakım merkezi ile huzurevini aynı tesis içerisinde ancak fiziksel teması engelleyecek ayrı bölümler şeklinde açabilir ve çalıştırabilir.

(4) Başvuruda bulunan gerçek ve/veya tüzel kişiler bu Yasanın 6'ncı maddesinde belirtilen nitelikleri taşıdığını kanıtlayıcı belgeler ile işletilecek binanın projesini ve bu Yasanın Tinci maddesindeki şartlarla uygunluğunu göstermek amacıyla istenecek belgeleri Daireye

sunar. (5) Daire yapılan bu başvuruları değerlendirirken, özel bakım merkezi

ve/veya özel huzurevi olarak işletilecek yer ve binanın bu Yasada öngörülen nitelik ve koşulları taşıyıp taşımadığını yerinde incelemek suretiyle değerlendirir. Başvurunun uygun bulunması halinde başvuru sahibine özel bakım merkezi ve /veya özel huzurevi açma "ön izni" verilir. Ön izin alan başvuru sahibi, tescil alabilmek için üç ay içinde hazırlıklarını tamamlar. (6) Ön izin almış ve verilen üç aylık sürenin sonunda gerekli tüm işlemleri tamamlayan gerçek veya tüzel kişiye, Daire tarafından "Tescil Belgesi" verilir. İşletilecek bina için de başvuruya uygun olarak "Özel Huzurevi Tescil Belgesi" veya " Özel Bakım Merkezi Tescil Belgesi" veya "Özel Bakım Merkezi ve Huzurevi Tescil Belgesi" verilir. Bu izinler iş yerinin girişine asılmak zorundadır. (7) Bir özel bakım merkezi ve/veya özel huzurevinin Dairenin izni olmaksızın bir tüzel kişiden başka bir tüzel kişiye devredilmesi halinde, özel bakım merkezi ve/veya özel huzurevi açma tescil belgesi kendiliğinden geçersiz hale gelir. 65

(8) Özel bakım merkezi ve/veya özel huzurevi tescilinin geçersiz hale geldiği durumlarda işletmenin yeni bir tescil belgesi alması

gerekmektedir.

Özel Bakım 6. Özel Bakım Merkezi ve/veya Özel Huzurevi açabilmek ve işletebilmek için Kuzey Merkezi Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları ve/veya yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişiler ve/veya Özel Huzurevi için aranan nitelikler ve koşullar şunlardır: Açmak ve ( 1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmak veya Şirketler Yasası ile Yabancıların Çalışma İzinleri Yasası ve Yabancıların Çalışma İşletmek İçin İzinleri Tüzüğü tahtında hissedar olacak şekilde iş kurma izni onayı alan gerçek ve/veya tüzel kişiler özel huzurevi ve/veya özel bakım Başvuruda merkezi işletebilir. Bulunan Gerçek veya Tüzel (2) En az lise diplomasına sahibi olmak.

Kişilerde (3) Yirmi beş yaşını doldurmuş olmak. (4) Polis Genel Müdürlüğünden karakter belgesi almış olmak. Affa Aranacak Nitelik ve uğramış olsalar dahi hapis cezasına çarptırılmamış olmak veya kasten adam öldürme, adam öldürmeye teşebbüs, veya uyuşturucu madde Koşullar imal etme, ithal etme, tasarrufunda bulundurma, kullanma veya alıp satma, ırza geçme veya ırza geçmeye teşebbüs veya benzeri yüz kızartıcı suçlardan, dolandırıcılık, hileli iflas, veya rüşvet almak veya vermek, veya hırsızlık, kumar ve/veya şans oyunları ve/veya uyuşturucu madde ve alkol suçlarından biriyle mahkum olmamış

olmak. (5) Daha önce özel bakım merkezi ve/veya özel huzurevi kurucusu veya

çalıştırıcısı iken ilgili yasalara aykırı faaliyetleri nedeniyle tesisi

kapatılmamış olmak. (6) Devlet Hastahanesinden akıl ve ruh sağlığının yerinde olduğunu,

bulaşıcı bir hastalığının olmadığını gösteren Sağlık Kurulu Raporu

almak. (7) Pay sahiplerinin gönüllü tasfiyesi hariç, tasfiye edilmiş bir şirketin

hissedarı olmamak.

(8) Kamu görevinden yasaklı olmamak. (9) Tüzel kişiler yönetim kurullarının başkanları tarafından temsil edilirler

ve temsilcilerinde gerçek kişiler için gerekli olan koşullar aranır. (10) Yabancı uyruklu kişiler için daimi ikamet ettiği ülkenin karakter

belgesini almış olmak.

Özel Bakım 7. (1) Her Özel Bakım Merkezleri ile Özel Huzurevleri arsa ve bina koşulları

Merkezi ile olanaklarına uygun olarak; (A) Kapısı ve güvenlik kulübesi olan, sınırları duvarlarla çevrili bir ve/veya Özel bahçesi, Huzurevi (B) Bina girişinde danışma, bekleme odası, telefon santralı ve genel

Hizmet tuvalet, (C) Müdür, müdür