Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi'nin 17 Kasım 2025 tarihli Altıncı Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan "İnsan Hücre, Doku ve Organ Nakli İle İlgili Kuralları Düzenleyen (Değişiklik) Yasası" Anayasanın 94'üncü maddesinin (1)'inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.
Sayı : 49/2025
İNSAN HÜCRE, DOKU VE ORGAN NAKLİ İLE İLGİLİ KURALLARI DÜZENLEYEN (DEĞİŞİKLİK) YASASI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim 57/2014
- Bu Yasa, İnsan Hücre, Doku ve Organ Nakli İle İlgili Kuralları Düzenleyen (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan İnsan Hücre, Doku ve Organ Nakli İle İlgili Kuralları Düzenleyen Yasa ile birlikte okunur.
Esas Yasanın 6'ncı Maddesinin Değiştirilmesi 2. Esas Yasa, 6'ncı maddesinin (15)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (15)'inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
"(15) Merkezlerden, Kuruluşlardan ve Doku ve Organ Tedarik Merkezlerinden aldığı her türlü bilgiyi en az 30 (otuz) yıl süreyle arşivleyip saklamak;"
Esas Yasanın 19'uncu Maddesinin Değiştirilmesi 3. Esas Yasa, 19'uncu maddesinin (4)'üncü fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (4)'üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
"(4) Hücre Kuruluşları, Doku Kuruluşları, Hücre Nakil Merkezleri, Doku Nakil Merkezleri ve Organ Nakil Merkezleri ile Doku ve Organ Tedarik Merkezleri bu maddeye uygun olarak izlenebilirliği sağlamak amacıyla gerekli verileri en az 30 (otuz) yıl süreyle arşivlerinde saklarlar. Söz konusu verilerin fiziksel ve elektronik ortamda saklanması zorunludur.
Ancak bu Yasa uyarınca ilgili Kuruluş ve Merkezin kapatılması halinde, söz konusu verilerin Koordinasyon Kuruluna iletilmesi zorunludur."
Esas Yasanın 24'üncü Maddesinin Değiştirilmesi 4. Esas Yasa, 24'üncü maddesinin (6)'ncı fıkrasının (Ç) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (Ç) bendi konmak suretiyle değiştirilir:
"(Ç) Elli altı (56) yaşını doldurmuş kişilere embriyo transferi yapılabilmesi için bu Yasa altında çıkarılan mevzuatta belirtilen özel tetkiklerin yapılması ve Etik Onay Komitesinin onayının alınması zorunludur."
Esas Yasanın 26'ncı Maddesinin Değiştirilmesi 5. Esas Yasa, 26'ncı maddesinin (1)'inci ve (2)'nci fıkraları kaldırılmak ve yerlerine sırasıyla aşağıdaki yeni (1)'inci ve (2)'nci fıkralar konmak suretiyle değiştirilir:
"(1) Yetkili Otorite, Kuruluş ve Merkezler ve Doku ve Organ Tedarik Merkezleri, insan hücre, doku ve organlarının gönüllü ve ücretsiz olarak bağışlanması için gereğini yapmakla yükümlüdür.
Ancak üremeye yardımcı tedavi yöntemleri için yapılan yumurta bağışlarında, yumurta bağışı ile bağlantılı olarak ortaya çıkan yol masrafları, ilaç giderleri ve iş kayıplarını karşılamak amacıyla Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezlerinin yumurta bağışçısını (vericiyi) yürürlükteki asgari ücretin 2 (iki) katını aşmayan bir miktar para ile tazmin etmesi bu fıkrada belirtilen yükümlülük kapsamında değildir.
(2) Maddi kazanç veya başka herhangi bir menfaat için herhangi bir hücre ve/veya doku ve/veya organ bağışında bulunmak ve/veya bu konuda aracılık yapmak yasaktır.
Ancak üremeye yardımcı tedavi yöntemleri için yapılan yumurta bağışlarında, yumurta bağışı ile bağlantılı olarak ortaya çıkan yol masrafları, ilaç giderleri ve iş kayıplarını karşılamak amacıyla Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezlerinin yumurta bağışçısını (vericiyi) yürürlükteki asgari ücretin 2 (iki) katını aşmayan bir miktar para ile tazmin etmesi maddi kazanç veya menfaat olarak değerlendirilmez."
Esas Yasaya Yeni 26A Maddesinin Eklenmesi 6. Esas Yasa, 26'ncı maddesinden hemen sonra aşağıdaki yeni 26A maddesi eklenmek suretiyle değiştirilir:
"Yumurta Bağışçılarına Yapılacak Ödemelere İlişkin Kurallar 26A. (1) (A) Bu Yasanın 26'ncı madde kuralları saklı kalmak kaydıyla, üremeye yardımcı tedavi yöntemleri için yapılan yumurta bağışlarında, yumurta bağışı ile bağlantılı olarak ortaya çıkan yol masrafları, ilaç giderleri ve iş kayıplarını makul ölçüde karşılamak amacıyla, Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri yumurta bağışçısını (vericiyi) yürürlükteki asgari ücretin 2 (iki) katını aşmayan bir miktar para ile tazmin edebilir. Bu kapsamda yapılacak ödemeler, bu Yasanın 26'ncı maddesi uyarınca yasaklanan menfaat kapsamında değerlendirilmez. (B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen ödemelere ilişkin tutulan kayıtlar ile bu kapsamda ödemelere ilişkin makbuzların bir kopyası, yetkili otoriteye en geç 3 (üç) ayda bir raporlanmak zorundadır. (2) Yukarıdaki (1)'inci fıkra uyarınca yapılan ödemelerle ilgili usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanacak, Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir."
Esas Yasanın 29'uncu Maddesinin Değiştirilmesi 7. Esas Yasa, 29'uncu maddesinin (2)'nci fıkrasında yer alan (I) bendinden hemen sonra aşağıdaki yeni (İ) bendi eklenmek ve mevcut (İ) bendi de (J) bendi olarak yeniden sayılandırılmak suretiyle değiştirilir:
"(İ) Bu Yasanın 26A maddesinin (1)'inci fıkrasının (B) bendi kurallarına aykırı davranılması halinde,
Bu durumda Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezine uyarma cezası yanında ayrıca 20 (yirmi) asgari ücret tutarında idari para cezası verilir."
Esas Yasanın 31'inci Maddesinin Değiştirilmesi 8. Esas Yasa, 31'inci maddesinin (5)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine sırasıyla aşağıdaki yeni (5)'inci ve (6)'ncı fıkralar konmak suretiyle değiştirilir:
"(5) Bu Yasanın 26A maddesinin (1)'inci fıkrasının (A) bendinde belirtilen kurallara aykırı Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri ve yumurta bağışında bulunan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde, asgari ücretin 15 (on beş) katına kadar para cezasına veya 3 (üç) yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler. (6) Bu madde kuralları uyarınca belirtilen suçların tüzel kişi tarafından işlenmesi halinde, tüzel kişinin direktörleri de aynı suçu işlemiş addolunurlar."
Esas Yasanın 32'nci Maddesinin Değiştirilmesi 9. Esas Yasa, 32'nci maddesinin (36)'ncı fıkrası kaldırmak ve yerine aşağıdaki yeni (36)'ncı fıkra konmak suretiyle değiştirilir:
"(36) Bu Yasanın 24'üncü maddesinin (6)'ncı fıkrasının (Ç) bendi uyarınca 56 (elli altı) yaşını doldurmuş kişilere embriyo transferi yapılabilmesi için uygulanacak özel tetkiklere ilişkin usul ve esaslar,"
Geçici Madde Bu (Değişiklik) Yasasının Yürürlüğe Girdiği Tarihten Önce Yumurta Bağışçısına (Vericiye) Yapılan Ödemelere İlişkin Kurallar
- Bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten önce, Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezlerine bağışlanan yumurtalarla bağlantılı olarak yumurta bağışçısına (vericiye) mali kayıplarının tazmin edilmesi için ödenen miktarlar, bu (Değişiklik) Yasasıyla Esas Yasaya eklenen 26A maddesinin (1)'inci fıkrasının (A) bendi altında yapılmış addolunur. Ancak ödemenin, bu (Değişiklik) Yasası ile Esas Yasaya eklenen 26A maddesinin (1)'inci fıkrasının (A) bendinde belirtilen miktarın üzerinde olması halinde, Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezine ve yumurta bağışında bulunan kişiye Esas Yasanın 31'inci maddesinde belirtilen ilgili suç ve ceza kuralları uygulanır.
Yürürlüğe Giriş 10. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.