Sayı : 611

HAVA LİMANLARI HİZMETLER VE LİMANLAR(ÜCRETLERİ) YASASI PİST YÜZEY ŞARTLARI TALİMATI

1. AMAÇ:

Bu Talimatın amacı, Ercan Havalimanı’nın, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından yayımlanmış standartlara uygun olarak, pist, taksi yolları ve apron sahaları yüzey şartlarının incelenmesi, değerlendirilmesi ve ölçülmesine yönelik usul ve esasları belirlemektir.

2. DAYANAK:

Bu talimat, 5/2013 Havalimanları Hizmetler ve Limanlar (Ücretleri) Yasası ve Fasıl 300 Hava Alanları Yasası’na (39/2008 sayılı değişiklik yasasıyla değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle) dayanır.

3. KAPSAM:

Bu Talimat, Ercan Havalimanı’nı kapsar.

4. SORUMLULUK:

4.1 Bu talimatın hazırlanmasından ve içeriğinin takibinden Sivil Havacılık Dairesi sorumludur. 4.2 Havalimanı İşletmecisi, İşletme Sözleşmesi gereği, SHD kontrol ve denetiminde bu talimat kapsamında yer alan hususlar çerçevesinde yürütülmesinden sorumludur. 4.3 Havalimanı İşletmecisi, talimatın yürütülmesinden SHD’ye karşı sorumludur. 4.4 Bu talimatın yayımlanarak, yürürlüğe girmesinden SHD sorumludur.

(1879)

1880

5. TANIM VE KISALTMALAR:

Bu talimatta geçen;

5.1. SHD; Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı'na bağlı Sivil Havacılık Dairesi'ni,

5.2. Havalimanı; Ercan Havalimanı'nı,

5.3. Hava Trafik Kontrol Şubesi; Bu talimatta Hava Trafik Kontrol Kulesini ifade eder,

5.4. PAT Sahaları; Pist, Apron ve Taksi Yolları sahalarını,

5.5. AIP; Havacılık Enformasyon Yayınını,

5.6. Banket (shoulder); Kaplanmış yüzeyler ile çevresindeki arazi arasında geçiş sağlayan kaplanmış yüzeylere bitişik sahayı,

5.7. Denetim Formu; PAT Sahalarının Yüzeyleri ile ilgili yapılan denetimlerdeki standart formu,

5.8. Pist; Havalimanlarında, uçakların iniş ve kalkışları için hazırlanmış sahayı,

5.9. Apron; Hava araçlarının paklandırılmaları, akaryakıt ikmalleri, yolcu, yük, posta, kargo, indirme/bindirmeleri ve bakımlarının yapılabilmesi için belirlenmiş sahayı,

5.10. Taksi Yolu terimi; Taksi yapan uçakların kullanabilmeleri için seçilmiş ve hazırlanmış yolu,

5.11. Hareket Sahası terimi; Uçakların kalkış, iniş ve taksi yapması için kullanılan manevra ve park sahalarını,

5.12. Pist Yüzey Ölçümü; Pist yüzeyinin hizmete uygunluk belirlemeleri için özel teçhizat veya araçla yapılan tespitleri,

5.13. Durma uzantısı (stopway); Kalkıştan vazgeçilmesi halinde, uçağın durdurulabilmesi için kalkış yönünde pist sonunda ve devamı arazi üzerindeki dikdörtgen şeklinde belirlenmiş sahayı,

5.14. Havalimanı İşletmecisi; Havaalanı Çalıştırma Sertifikasına Sahip Havalimanı İşletmecisini,

5.15. SHGM; Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nü ifade eder.

6. UYGULAMA ESASLARI

6.1. ULUSLARARASI STANDARTLAR: Havalimanı pist, taksi yolları ve apron yüzey şartları inceleme, değerlendirme ve ölçme işlemleri, ICAO Ek-14 standartları ve ICAO Doküman 9137-AN/898 (Bölüm 2- Kaplama Yüzey Şartları)'de yer alan uygulama esaslarına göre yürütülür.

6.2. YÜZEY ŞARTLARI ÖZELLİKLERİ VE DEĞİŞİMİ: Havalimanı pist ve taksi yollarının hizmete alınması sonrasında, uçaklar tarafından kullanım yoğunluğuna bağlı olarak yüzey şartlarında değişime olmaktadır. Aynı durum, araç trafiğinin de olduğu apronlar içinde söz konusudur.

6.2.1. PAT sahaları yüzeyinde değişime neden olarak sürtünmeyi etkileyen ve giderilmesi gereken hususlar aşağıda gösterilmiştir.

6.2.1.1. Yapısal bozukluklar,

6.2.1.2. Lastik izleri,

6.2.1.3. Çizgiler,

6.2.1.4. Yakıt, yağlayıcı maddeler, hidrolik yağlar,

Ayrıca, yağışlı havalarda pist üzerindeki su birikintileri, uçak lastikleri ile pist yüzeyi arasındaki sürtünmede azalma meydana gelir.

PAT sahaları yüzey şartları özellikleri, değişime neden olan etkenler ve giderilme yöntemleri konusunda, SHGM tarafından hazırlanan, 9137-AN/898 sayılı (Bölüm 2- Kaplama Yüzey Şartları) ICAO Dokümanı esas alınarak bir Rehber Belge hazırlanır. Havalimanı İşlemecisi anılan belge kapsamında, ilgili personeli eğitir. Rehber Belge'nin bir örneği SHD Müdürlüğü'ne de gönderilir.

1881

6.3. KONTROL VE TEMİZLİK İŞLEMLERİ:

6.3.1. PİST YÜZEY ŞARTLARI KONTROLLERİ:

Ercan Havalimanı İşletmecisi uçak trafiğine göre, Pist Yüzey Şartları Talimatı çerçevesinde, pist yüzey şartları kontrol programı geliştirmek ve uygulamak zorundadır. Uygulanan Program, SHD Müdürlüğü’ne, Meydan İşletme Şube Amirliği’ne ve Hava Trafik Şube Amirliği’ne bildirilir.

Pist yüzey şartları kontrolleri, hafif yoğun trafiği olan Ercan Havalimanında Şafak, Sabah, Öğlen, Gece olmak üzere günde 4 defa yapılır.

Yoğun trafiklerde ve kış şartlarında yağışın devam ettiği zamanlarda yağış, pist durumu ve kule taleplerine göre bu sayıyı bağımlı kalınmaksızın kontroller ayrıca yapılmaya devam edilir. İhtiyaç görülmesi halinde pist frenleme ölçümleri yapılır.

6.3.2. TAKSİ YOLLARI VE APRON KONTROLLERİ:

Taksi yolları ve apron kontrol usulleri ve zamanlamaları, Havalimanı İşletmecisi tarafından, Havalimanı trafik yoğunluğuna göre belirlenir ve uygulanır.

6.4. KONTROL KAPSAMI:

Kontroller, aşağıdaki hususları kapsamalıdır.

6.4.1.

Pist ve taksi yolları üzerinde kontrollere başlamadan önce, Hava Trafik Kontrol Şube Amirliği’nden izin alınmalı ve inceleme süresince irtibat kesilmemeli söz konusu alanların terk edilmesi raporlanmalıdır.

6.4.2.

Kontrollerde, pist yüzeyinin yanı sıra banketler, stopway’ler ve kaplanmamış sahalar (şerit sahalar) da incelenmelidir.

6.4.3.

Araçla yapılan kontrollerde araç hızının artması, inceleme yeterliliğini azaltır. Bu nedenle incelemenin amacına ulaşması için araç hızı 25km/h olmalıdır.

6.4.4.

İncelemenin başlangıç ve bitiş saatleri ile tespit edilen aksaklıklar kapsayan bilgiler PAT Sahaları Günlük Kontrol Çizelgesine işlenir. Çizelgenin bir nüshası SHD Meydan İşletme ofisine her vardiya sonunda teslim edilmeli, bir nüshası da Havalimanı İşletmecisince oluşturulan dosyaya konmalı, aksaklığın giderilmesi için yazılı ve sözlü olarak gidermekten sorumlu birime aktarılmalıdır.

6.4.5.

Belirlenen aksaklıklar, en kısa sürede, ilgili birim tarafından giderilmeli ve yapılan işlemlere esas bilgiler Havalimanı İşletmecisince dosyalanmalı, SHD Meydan İşletme Amirliğine yazılı olarak bildirilmelidir.

6.4.6.

Havalimanının uçak trafiği hafif yoğun olduğundan kullanılan pistlerde, pist yüzeyindeki lastik izleri yakın incelemeye alınmalı yağışlı havalarda günde 1 defa ölçüm değerleri tespit edilmelidir.

6.4.7.

PAT Sahalarındaki silik, eksik, yanlış çizimlerin tespit edilerek düzeltici önleyici faaliyet başlatılmalıdır.

6.5. KONTROL ARAÇ VE GEREÇLERİYLE TEMİZLEME MALZEMELERİ:

PAT sahaları kontrolü ve temizliğinde kullanılan araç/gereç listesi aşağıda verilmiştir.

6.5.1. Follow-me araçları,

6.5.2. Süpürme araçları,

6.5.3. Pist yüzey sürtünme ölçüm araçları,

6.5.4. Lastik izi silme makinesi.

1882

6.6. ARAÇ, GEREÇ VE MALZEMENİN KULLANIMI: PAT sahaları kontrol, bakım ve onarımında kullanılan araç, gereç ve malzemenin önemli bir kısmı özel maksatlı olduğundan aşağıdaki hususlara uyulması gereklidir.

6.6.1. Özel maksatlı araçlar, sadece gerekli eğitimi almış personel tarafından, kılavuz/talimatlara uygun kullanılmalıdır.

6.6.2 Her kullanım sonrasında araçların kontrol, ikmal ve bakımları eksiksiz yapılmalıdır.

6.6.3. Uzun süre kullanılmayan kimyasal özellikli malzeme, kontrolü yapılmadan kullanılmamalıdır.

6.7. PAT SAHALARI TEMİZLİĞİ:

Pist ve Taksi yolları ışıklarının (yaklaşma, eşik, kenar, taksi yolları ve pist sonu ışıkları) kontrolü yapılması gerekmektedir. Bitki örtüsünün düzenli temizliği yapılarak ışıkları örtmesinin engellenmesi sağlanmalıdır. Tespit edilen ışık aksaklıklarının Hava Trafik Şube Amirliği, Teknik İşler Şube Amirliği ve Meydan İşletme Şube Amirliği’ne bildirilmesi gerekmektedir. Giderilmeyen arızlar için düzeltici önleyici faaliyet başlatılması gerekmektedir.

6.8. ÖNLEMLER: PAT sahaları yüzeyinde, uçuş ve can emniyetini olumsuz etkileyebilecek unsurların en seri şekilde giderilmesi gerekmektedir.

Pist yüzeyinde, su birikintisi nedeniyle kayma katsayında ciddi bir düşüş tespit edildiğinde, mevcut su birikintilerinin en hızlı şekilde temizlenmesi gereklidir.

6.9. LASTİK İZLERİNİN TEMİZLENMESİ: Yüksek hızla inen uçaklar, pist yüzeyinde tekerleğin temas ettiği alanlarda sürtünmenin yol açtığı yüksek ısıdan dolayı, eriyip yüzey dokusuna yapışan lastik atıkları oluştururlar. Tespit edilen lastik izlerinin temizlenmesi için düzeltici önleyici faaliyet başlatılır. Bu atıkların temizlenmesinde üç yöntem kullanılır.

a) Kimyasal Yöntem: Temizlenecek olan saha, sprey bölümü olan depolu bir araçtan kimyasal sıvı ile ya da hortum yoluyla elle spreylenir. Kimyasalın reaksiyon süresi lastik atığın derinliğine bağlı olarak 8 – 15 dakika arasında değişir. Bu süre içerisinde lastik boya kabarır ve yüksek basınçlı su ile silinir. Süpürücü kamyon veya diğer aletler gevşek lastiği yüzeyden emerek suyla dolu bölgeyi temizlemelidir.

b) Yüksek Basınçlı Su Yöntemi: Yüksek basınçlı su fıskiyelerinin eğik açılarla döşeme yüzeyine tutulmasıyla lastik artığı temizliği yapılır. Temizleme belirli bir mesafeden kamyonu takip eden süpürücülerle yapılmak zorundadır. Su tedarikinin sorun olmadığı yerlerde yüksek basınçlı su yöntemi, çevre koruması yönünden de en etkili yöntemdir.

c) Sıcak Kompres Havalı Yöntem: Bu yöntem, yanma olayının gerçekleştiği yanma odasına gönderilen bir hava/gaz karışımına dayanan bir makina ile yapılır. Çıkan egzoz, hızla doğrudan yüzeye gönderilir. Bu gazlar, yüzeydeki lastik artıklarını yumuşatıp parçalar. Söz konusu parçalar fırçalama makinasının yardımıyla süpürülür

6.10. ÇEVRE KORUMA: Temizleme işlemlerinde kimyasal özellikli maddeler kullanıldığı zamanlarda, çevre korumaya yönelik önlemler alınmalıdır.

6.11. ÖLÇÜM ARAÇLARI VE ÖZELLİKLERİ: Pist yüzey sürtünme seviyesinin belirlenmesinde Mu-Meter, Skiddometer, GripTester, Runway Friction Tester (Pist sürtünme test cihazı) veya Surface Friction Tester (Yüzey sürtünme test cihazı), ASFT, SARSYS gibi mekanik elektronik araç/cihazlar kullanılır. Pist yüzey sürtünme seviyesinin belirlenmesinde Havalimanımızda bulunan 1 adet Mu-Meter cihazı kullanılmaktadır. Mu-meter, 15 derecelik dahili bir açıda pist kaplama yüzeyinden geçen sürtünme ölçüm tekerlek lastikleri arasında üretilen yanal kuvvet sürtünmesini ölçmek üzere dizayn edilmiş 245 kg'lık bir römorktur.

6.12. PİST YÜZEY SÜRTÜNME SEVİYESİNİN ÖLÇÜMÜ:

Havalimanımızda Kar yağışı olmadığından, yağmurlu havalarda yağışın başlaması ile beraber pist frenleme ölçümü yapılır, yağışın şiddet ve sürekliliğine göre ölçüm işlemi sık tekrarlanır. Pist yüzeyinde frenleme ölçümü Havalimanı İşletmecisi tarafından özellikle pist ıslak veya su birikintisi olduğunda yapılır. Pist frenleme ölçümü, frenleme ölçüm aracı ile pist eşişinden ve merkez hattının yaklaşık 5-6 m sağından başlanarak gidiş dönüş yapmak sureti ile tamamlanır. Pist frenleme ölçüm sonuçları ATC birimlerine de iletilerek bir dosyada muhafaza edilmelidir.

Pist frenleme ölçüm cihazlarının/araçlarının kullanımı sonunda alınan sonuçların örnek değerlendirmesi aşağıda verilmiştir.

ÖLÇÜLEN VEYA HESAPLANAN SÜRTÜNME KATSAYISI	TAHMİN EDİLEN FRENLEME DURUMU	KOD
0,40 ve üzeri	İYİ	5
0,39 - 0,36	ORTA/İYİ	4
0,35 - 0,30	ORTA	3
0,29 - 0,26	ORTA/ZAYIF	2
0,25 ve aşağısı	ZAYIF	1

Gerekli özel teçhizatın bulunmadığı durumlarda, araç ile pist frenleme ölçümü yapıldığından, 1500 kg ağırlığında, ABS fren özelliği olmayan ve tekerlek basıncı 2 kg/cm² olan araç ile 40 km/saat hızla seyir halindeyken ani yapılan frenleme sonucunda elde edilen değerler aşağıda verilmiştir (Frenleme işlemi pistin her 3'te 1'lik bölümü için ayrı ayrı yapılmalıdır).

1884

DURMA MESAFESI (M)	ZAMAN (SN)	RAPOR EDILECEK DEĞER	KOD
15	2,7	İYİ	5
16-17	2,9	ORTA/İYİ	4
18-20	3,2	ORTA	3
21-24	3,6	ORTA/ZAYIF	2
25-40	3,7 - 5,2	ZAYIF	1

Havaalanı Kaplama Yüzey Koşulları HAD /T-33 (Airport Services Manual (Doc 9137), Part 2 Pavement Surface Conditions) kapsamında tavsiye edilen asgari sürtünme inceleme ve kauçuk giderme sıklığı aşağıdaki gibidir.

Pist sonu günlük turbo-jet uçak iniş sayısı	Pist sonu yıllık uçak kütlesi (milyon kg)	Asgari sürtünme inceleme sıklığı	Asgari kauçuk giderme sıklığı
15'in altında	447'in altında	yılda bir kez	her 2 ayda bir
16 ila 30	448 ila 838	her 6 ayda bir	yılda bir kez
31 ila 90	839 ila 2404	her 3 ayda bir	her 6 ayda bir
91 ila 150	2405 ila 3969	her ayda bir	her 4 ayda bir
151 ila 210	3970 ila 5535	her 2 haftada bir	her 3 ayda bir
210'un üzerinde	5535'in üzerinde	haftada bir	her 2 ayda bir

Günlük 31 turbo-jet jet uçak inişi sayısını havalimanları, artan uçak faaliyetinden dolayı kauçuk birikintisinin neden olduğu sürtünme bozulması açısından daha kritiktir.

Pist sonlarına ilişkin günlük turbo-jet uçak inişi sayısına ilaveten, havalimanı işleticisinin, kauçuğun giderilmesinin belirlenmesinde, kaplamanın türü ve yaşı, yıllık iklim koşulları, yılın belirli zamanı, pistlerde faaliyet gösteren geniş gövdeli uçakların sayısı ve pistlerin uzunluğu gibi göz önünde bulundurması gereken başka faktörler de vardır.

6.13. PİST YÜZEY ŞARTLARINDAKİ DEĞİŞİKLİKLERİN YAYIMLANMASI:

Yağmur yağışlarında alınan ölçüm değerleri Kontrol Kulesine, SHD Meydan İşletme Şube Amirliği'ne bildirilir. İlgili birimlerin dosyalarında muhafaza edilir.

Pist yüzey şartlarında sürtünmeyi olumsuz etkileyen gelişmelerin, ICAO EK-14 ve EK-15 (Havacılık Bilgi Hizmetleri) gereğince, ölçüm değerleriyle birlikte NOTAM ile yayınlanır.

6.14. PERSONEL EĞİTİMİ:

SHD denetiminde olmak üzere Havalimanı İşletmecisi, PAT sahaları yüzey şartları inceleme, değerlendirme ve ölçümü işlemlerinin öngörülen seviyede, emniyetli, etkin, verimli ve düzenli yürütülmesini teminen personelin işbaşı ve teorik eğitim gereksinimleri planlar ve gerçekleşmesine yönelik önlemleri alır.

1885

6.15. İŞ GÜVENLİĞİ:

Havalimanı İşletmecisi tarafından, PAT sahaları yüzey şartları inceleme, değerlendirme ve ölçümü işlemlerinde çalışacak personelin iş güvenliğine yönelik koruyucu malzemenin sağlanması için gerekli önlemler alınır.

6.16. YÜRÜRLÜK:

Bu Talimat, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

EK:

1. EK - Pat Sahaları Günlük Kontrol Formu

1886

	ERCAN HAVALİMANI PAT SAHALARI GÜNLÜK KONTROL FORMU					Kontrol Tarihi: ...
	S.No	Konrol Edilecek Hususlar	1. Kontrol Saati(...)	2. Kontrol Saati(...)	3. Kontrol Saati(...)	4. Kontrol Saati(...)
1	Pist, taksiyolu ve apron üzerinde FOD var mı?
2	Pist, taksiyolu ve apron üzerinde kaba veya kırık yüzey var mı?
3	Pist, taksiyolu ve apron üzerinde su birikintisi var mı?
4	Hareket alanında veya yakınında yapım veya bakım çalışması
5	Hareket alanında veya yakınındaki işaretlemelerde herhangi bir problem var mı?
6	Hareket alanında veya yakınındaki (mevcut ise) işaretlemelerde herhangi bir problem var mı?
7	Hareket alanında veya yakınında ışıklardaki herhangi bir problem var mı?
8	Hareket alanında veya yakınındaki levhalarda herhangi bir problem var mı?
9	Hareket alanında veya yakınında mania oluşumu var mı?
10	Hareket alanında veya yakınında otta mücadele ihtiyacı var mı?
11	Hareket alanında veya yakınında vansı hayat / kuş var mı?
12	Hareket alanında veya yakınında park etmiş uçaklar dahil olmak üzere diğer geçici tehlikeler
Açıklamalar
Bilgi verilen birimler:
Kontrol Edenler
1. KONTROL		2. KONTROL	3. KONTROL		4. KONTROL
Formu Düzenleyen		Formu Düzenleyen	Formu Düzenleyen		Formu Düzenleyen
Denetleyen		Denetleyen	Denetleyen		Denetleyen

1887