Y.T.No:243/4/2024) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

ENGELLİ BAKIMI VE REHABİLİTASYONU YASA TASARISININ GENEL GEREKÇESİ

Engelli bireylere bakım ve rehabilitasyonuna ilişkin gerek BM Engelli Hakları Sözleşmesinde gerekse Anayasa’nın 57’inci maddesinin (2)’nci fıkrasında devlete yükümlülükler verilmiştir. Engelli bireylerin ve ailelerinin ihtiyacı olan bakım ve rehabilitasyon desteğini sağlamak; sosyal ve mesleki beceriler elde etmelerine ve yaşamın her alanına katılmalarını sağlamak ve sosyal hizmetler alanında kapsamlı hizmetler sunmak amacıyla kurulan veya kurulacak olan Sosyal Hizmetler Dairesi’ne bağlı merkezlerin kurum ve kuruluşların daha iyi hizmet sunmalarını sağlamak amacıyla bu Yasa hazırlanmıştır. Bu Yasa ile hedeflenen Sosyal Hizmetler Dairesi bünyesinde hali hazırda hizmet veren ve/veya hizmet verecek olan kurumlara ilişkin kuralları düzenleyerek BM Engelli Hakları Sözleşmesi 262nci maddesinin (1)inci fıkrasında ve Anayasa’nın 57’nci maddesinin (2)’nci fıkrasında düzenlenen yükümlülükleri yerine getirmek ve engelli bireylere verilecek olan destek, bakım ve rehabilitasyon hizmetleri ile topluma tam ve etkili katılımlarını ve dahil olmalarını sağlamaktır.

(453)

454

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1 Yasanın Kısa İsmi düzenlenmiştir.

Madde 2 Yasada yer alan terimlerin tefsiri düzenlenmiştir.

Madde 3 Yasanın amacı düzenlenmiştir.

Madde 4 Yasanın kapsamını düzenlenmiştir.

Madde 5 Merkezlerin türlerini düzenlenmiştir.

Madde 6 Merkezlerin birimleri düzenlenmiştir.

Madde 7 Merkezlerde engellilere verilecek olan hizmetlerin genel esasları düzenlenmiştir.

Madde 8 Merkezlerin amaçları düzenlenmiştir.

Madde 9 Merkezlerin çalışma gün ve saatleri düzenlenmiştir.

Madde 10 Merkezde çalışan personelin nöbet hizmet şartları düzenlenmiştir

Madde 11 Özel merkez, şube ve ek bina açma başvurusu ve değerlendirme işlemleri, istenen belgeler, merkez adı, bina ve çevre durumu, merkezin bölümleri, hizmete başlama, devir ve nakil, kapatma işlemlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 12 Merkez personelinin nitelik, görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin esasları düzenlenmiştir.

Madde 13 Merkezlere yapılacak bağışlar düzenlenmiştir.

Madde 14 Merkezlere gelen ziyaretçilerin kabul kriterleri düzenlenmiştir.

Madde 15 Merkezde kalacak olan personele ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 16 Merkezde çalışacak olan personelin giyim kuralları düzenlenmiştir.

Madde 17 Engelli bireylerin bildirimlerinin esasları ve incelenmesine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 18 Engelli bireylerin başvurularının incelenmesi düzenlenmiştir.

Madde 19 Merkezlere alınacak engellilerin kabulüne ve ayrılışına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.

455

Madde 20 Yatılı merkezlere kabulde öncelik gerektiren durumlar düzenlenmiştir.

Madde 21 Merkezlere kabul edilmeyecek engelli bireylerin kriterleri düzenlenmiştir.

Madde 22 Misafir olarak kabul edilecek engellilere verilecek hizmetler düzenlenmiştir.

Madde 23 Evde bakım hizmetlerinin hangi şartlarda ve nasıl yapılacağına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 24 Yatılı merkezlerde kalan kişilere verilecek cep harçlığına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 25 Merkezde kalan engellilerin eğitim ve sağlık giderlerinin ödenmesine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 26 Yatılı merkezlerde kalan engellilerin izinli olma koşulları ile ilgili kurallar düzenlenmiştir

Madde 27 Yatılı veya rehabilitasyon merkezini izinsiz terk edenler hakkında yapılacak işlemler düzenlenmiştir.

Madde 28 Yatılı merkezde kalmakta iken ölen engellilerin işlemleri ile ilgili kurallar düzenlenmiştir.

Madde 29 Merkez İdare Kurulu’nun üyeleri ile ilgili kurallar düzenlenmiştir

Madde 30 Merkezden sorumlu olacak Merkez İdare Kurulu’nun görev ve yetkilerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 31 Merkez İdare Kurulu toplantı ve karar esasları düzenlenmiştir.

Madde 32 Değerlendirme Kurulu’nun üyeleri ile ilgili kurallar düzenlenmiştir.

Madde 33 Merkezlerin işleyişinden sorumlu değerlendirme kurulunun görev ve yetkilerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 34 Tüzük yapma yetkisine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 35 Yürütme yetkisine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 36 Yasanın Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girişi düzenlenmiştir.

456

ENGELLİ BAKIMI VE REHABİLİTASYONU YASA TASARISI

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim

1. Bu Yasa, Engelli Bakımı ve Rehabilitasyonu Yasası olarak isimlendirilir.

BİRİNCİ KISIM

Genel Kurallar

Tefsir

2. Bu Yasa'da metin başka türlü gerektirmedikçe;

"Bakan", Sosyal Hizmetler Dairesi'nin bağlı olduğu bakanı anlatır.

"Bakanlık", Sosyal Hizmetler Dairesi'nin bağlı olduğu bakanlığı anlatır.

"Bakanlar Kurulu" Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.

"Bakım", Durumları gereği bağımsız yaşama becerilerini kazanamayan veya rehabilitasyondan yararlandığı halde özel ilgi, destek ve korunmaya gereksinim duyan bireylere verilen hizmetleri anlatır.

"Bireysel Bakım Planı", Engelli bireyin bakımına ilişkin zihinsel, fiziksel, psikososyal, gelişimsel ve benzeri alanlarda yaşanan sorunları, bu sorunların sebepleri ve tespit edilen veriler dikkate alınarak hangi alanlarda ve süreçte bakıma ihtiyaçlarının olduğu belirlenerek; ihtiyaçlar doğrultusunda yapılabilecek çalışmaları içeren ve genel çerçevesi Sosyal Hizmetler Dairesi Müdürlüğü tarafından belirlenen planları anlatır.

"Bireysel Rehabilitasyon Planı", Engelli bireyin rehabilitasyonuna ilişkin olarak yapılan zihinsel, fiziksel, psikososyal, gelişimsel ve benzeri alanlara ilişkin değerlendirme sonucunda ortaya çıkan bulgulara göre engelli bireye uygulanacak rehabilitasyon ve çalışma programlarının tespit edilmesini, süresini ve amaçlarını belirleyen planı anlatır.

"Daire", Sosyal Hizmetler Dairesi'ni anlatır.

"Engelli Birey", Doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal gelişim alanlarını çeşitli derecelerde kaybetmesi veya zedelenmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişiyi anlatır.

"Gönüllü", Yatılı ve/veya rehabilitasyon merkezlerinden hizmet alan engellilerin bakımına ailesi haricinde istekli olan kişileri anlatır.

"Merkez Sorumlusu", merkezlerdeki bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinin yürütülmesini sağlayan ve yöneten kişiyi anlatır.

"Mesleki Personel", Lisans eğitimi ile aldığı mesleki unvanına uygun olarak merkezlerde görevlendirilen personeli anlatır.

"Misafir Engelli", Belli zaman aralıklarında merkezlerde veya rehabilitasyon merkezlerinde sosyal, sportif, kültürel etkinliklere katılmak veya bakım ve tedavi gibi nedenlerle geçici bir süre gündüz veya yatılı kalması uygun görülen engelli bireyi anlatır. Ayrıca, ailesi tarafından bakılmakta olup ihtiyaç halinde, merkez kapasitesi doğrultusunda, yatılı olarak bir yıl içinde en fazla bir ay merkezlerde veya rehabilitasyon merkezlerinde misafir engelli olarak kalacak olan engelli bireyi anlatır.

"Müdür", Sosyal Hizmetler Dairesi Müdürünü anlatır.

"Müdürlük", Sosyal Hizmetler Dairesi Müdürlüğü'nü anlatır.

457

“Rehabilitasyon”, Engellinin doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle oluşan engeli ortadan kaldırmak veya engelliliğin etkilerini mümkün olan en az düzeye indirmek, engelliye yeniden fiziksel, zihinsel, psikolojik, ruhsal, sosyal, mesleki ve ekonomik yararlılık alanlarında mümkün olan en üst düzeyde yetenekler kazandırarak evinde, işinde ve sosyal yaşamında kendine ve topluma yeterli olabilmesi, toplumla bütünleşmesi, ayrımcılığa karşı tedbirler alınması amacıyla verilen psiko-sosyal hizmetler bütününü anlatır.

“Rehabilitasyon Merkezi”, Onsekiz yaşından büyük engelli bireyleri kendi kendine yeterli hale getirmek, mesleki eğitime hazırlamak; aile içi ve topluma uyum düzeylerini artırmak, toplumla bütünleşmelerini sağlamak amacıyla engelli bireylere ve ailelerine hizmet sunan gündüzlü hizmet kuruluşlarını anlatır.

“Yatılı Merkez”, Bedensel ve zihinsel engelleri nedeniyle normal yaşamın gereklerine uyamayan kişilerin fonksiyon kayıplarını gidermek; evinde, işinde ve sosyal yaşamda kendine ve topluma yeterli olmasını sağlayan beceriler kazandırmak veya bu becerileri kazanamayanlara yaşam boyu bakım sağlamak üzere kurulan yatılı kuruluşları anlatır.

Amaç

3. Bu Yasanın amacı, bakım ve eğitim muhtaç on sekiz yaş üstü engellilerin gündüzlü ve/veya yatılı olarak bireysel bakım ve eğitim hizmetlerinin yapıldığı rehabilitasyon merkezleri ile yatılı merkezlerin çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.

Kapsam

4. Bu Yasa, rehabilitasyon merkezleri ile yatılı hizmet verecek merkezlerin işleyişi ve bu merkezlerde bakım ve eğitim gören engelli bireylere ilişkin kuralları kapsar.

İKİNCİ KISIM

Merkezler

BİRİNCİ BÖLÜM

Merkezlerin Türleri, Birimleri, Hizmet Esasları ve Amaçları

Merkezlerin Türleri

5. (1) Hizmet Yönünden Merkezler:

(A) Yatılı Merkezler:

a) Yatılı merkezlerde sürekli ve geçici hizmet sunan b) Evde saatlik bakım hizmeti sunan

(B) Gündüzlü Merkezler: 18 yaş üstü engelli rehabilitasyon merkezleri

(2) Engel Grubu Yönünden Merkezler: Zihinsel (hafif, orta ve ağır) ve bedensel (spastik, ortopedik, felçli, görme, işitme) engellilere hizmet veren merkezlerdir.

(3) Yaş grubu yönünden: 18-35 yaş grubuna hizmet veren merkezler ile 35-60 yaş grubuna hizmet veren merkezlerdir.

Yatılı merkezler yaşam boyu hizmet veren merkezler ve 60 yaş üzeri engelli bireyler için olan gündüz bakım merkezlerinden oluşur. Merkez hizmet binalarının yeterlilik durumuna göre ihtiyaç halinde 1’nci fıkrada belirtilen türler birleştirilerek aynı merkezde hizmet verilebilir

458

Merkezlerin Birimleri

6. (1) (A) Gündüzlü Merkezlerde: Engelli bireylerin engel durumları dikkate alınarak bakım ve rehabilitasyonu için uygun bir şekilde düzenlenmiş idari ve mesleki personel birimleri, kişisel çalışma odaları, grup çalışma odaları, mutfak, uygulama mutfağı, yemekhane, bilgisayar odası, çok amaçlı salon, günlük yaşam atölyesi, iş uğraşı ve üretim atölyeleri, fizyoterapi odası, banyo, tuvalet, revir, depo ile gereksinim duyulan diğer bölümler bulunur.

(B) Merkezlerde bulunacak birimlere ve birimlerin görevlerine ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak Tüzükle belirlenir.

(2) (A) Yatılı Merkezlerde engelli bireylerin engel durumları dikkate alınarak bakım ve rehabilitasyonu için uygun bir şekilde düzenlenmiş idari ve mesleki personel birimleri, yatakhaneler, mutfak, yemekhane, çok amaçlı salon, dinlenme ve oyun salonu, fizyoterapi odası, mülakat odası, arşiv, spor salonu, misafir veya görüşme odası, çamaşırhane, banyo, tuvalet, revir, ilk kabul ve gözlem odası, ambar, teknisyen odaları, depo ile gereksinim duyulan diğer bölümler bulunur.

(B) Merkezlerde bulunan birimlere ve görevlerine ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak Tüzükle belirlenir.

(3) Hizmet binalarının yeterlilik durumuna göre ihtiyaç halinde; yukarıdaki (1)inci ve (2)nci fıkralarda belirtilen türler birleştirilerek aynı merkezde hizmet verilebilir.

(4) Daire Müdürlüğü, değişen koşullara göre hizmet binasının genel özelliklerini, birimlerin niteliğini ve niceliğini ulusal ve uluslararası standartları dikkate alarak belirler.

Merkezlerin Hizmet Esasları

7. (1) Engelli bireylerin ailesi yanında evde bakımına öncelik verilir.

(2) Ailesi olmayan veya ailesi yanında bakımı sağlanamayan engelli bireylerin merkezlerde bakımı ve rehabilitasyonu alternatif hizmet modeli olarak sağlanır.

(3) Yatılı hizmet veren merkezlerde, hizmet binalarının yeterlilik ve uygunluk durumuna göre merkez içinde uygun koşullar sağlanarak aynı merkezde, farklı engel, yaş ve cinsiyet durumundaki engelli bireylere de hizmet sunulabilir.

(4) Engelli bireylerin ihtiyaç duydukları bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine ulaşabilmeleri amacıyla, gündüzlü hizmet veren merkezlerde de, fiziki şartların yeterli olması ve gerekli düzenlemelerin yapılması halinde, farklı engel, yaş ve cinsiyet grubunda bulunan engellilere hizmet sunulabilir.

(5) Kendisine ve çevresine zarar verecek durumda olan engelli bireylerle ilgili; acil müdahaleye, gerekli güvenlik tedbirlerine ve sağlık kuruluşlarına sevk ve takibe ilişkin esaslar Daire Müdürlüğü tarafından belirlenerek merkezlere bildirilir.

459

(6) On sekiz yaşın altında olup yatılı merkezden hizmet alan engelli bireylerin eğitim, özel eğitim, teknik eğitim, yaygın eğitim ve destek eğitim ihtiyaçları, Millî Eğitim ve Kültür Bakanlığına bağlı özel okullar ile özel eğitim veya rehabilitasyon merkezlerinden veya özel kurslardan karşılanır.

(7) Çalışabilecek durumda olan engelli bireylerin isimleri ve engel durumları merkez sorumlularınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ilgili birimlerine bildirilir. Bu engelli bireylerin iş ve meslek edinmelerine ve istihdamlarına yönelik olarak gerekli işbirliği çalışmaları yapılır.

(8) Tam gün hizmet verilen yatılı merkezde bireysel ve grup çalışması içeren rehabilitasyon hizmetleri ile bakım hizmeti birleştirilerek verilir. Ayrıca engelli çocuğu olan ailelere yönelik danışmanlık hizmetleri sunulur.

(9) Geçici ve misafir olarak merkeze kabul edilen engelliler de merkezde kalan diğer engelli bireylere verilen tüm bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlanır.

(10) Yatılı merkez ve rehabilitasyon merkezlerinde rehabilitasyon hizmetleri, grup ortamında veya bakım hizmetini de kapsayacak şekilde verilir. Merkezlerdeki rehabilitasyon hizmetleri on sekiz yaşın altındaki kişilere verilmez.

(11) Hem yatılı hem de gündüzlü hizmet veren merkezlerin iş ve işlemlerinde “Yatılı Merkez veya Rehabilitasyon Merkezi” ibaresi kullanılır.

(12) Merkeze bağlı birimler engelli bireylerin toplum içinde bakım ve rehabilitasyonu amacıyla Daire Müdürlüğü onayı ile açılabilir. Bu durumda ek ünite veya birimin tüm ihtiyaçları yatılı merkez veya rehabilitasyon merkezi tarafından karşılanır. Ayrıca ek birimlerin çalışma esas ve usulleri Daire Müdürlüğü tarafından belirlenir.

(13) (A) Belediyeler ile gerçek veya tüzel kişiler Dairenin denetiminde ve Daire tarafından belirlenen hallerde ve yerlerde, özel yatılı veya gündüzlü hizmet veren rehabilitasyon merkezi veya yatılı merkez açabilir.

(B) Yukarıdaki (A) bendi uyarınca açılacak olan merkezin hangi koşullarda açılacağı ve denetleneceğine ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir Tüzükle belirlenir.

Merkezlerin Amaçları

8. (1) Bireylerin, ailelerin ve toplumun her kesiminin engelli bireylere ilişkin farkındalıklarını artırmak, bilinçlerini yükseltmek; hak ve onurlarına saygı duyulmasına teşvik edici çalışmalarda bulunmak,

(2) Engelli bireylerin toplum hayatı ile bütünleşmelerini sağlayıcı ve kolaylaştırıcı çalışmaları yürütmek; sportif, sosyal ve kültürel aktiviteler yapmak, teşvik etmek ve yaygınlaştırmak,

(3) Üniversiteler, özel kuruluşlar, engelli bireylere hizmet vermek amacıyla kurulmuş vakıf, dernek ve bunların üst kuruluşları; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki

460

meslek kuruluşlarıyla ortak çalışmalar yaparak engelli bireylere yönelik toplum temelli rehabilitasyon programları uygulamak,

(4) Gündüzlü veya yatılı merkezlere başvuran engelli birey ve ailesine psiko-sosyal danışmanlık ve rehberlik hizmetleri vermek; engellilikle ilgili konularda özel eğitim almalarını, bilgilendirilmelerini ve bilinçlendirilmelerini sağlamak amacıyla konferans, sempozyum, seminer gibi etkinlikler düzenlemek,

(5) Engelli bireyler ve aileleri için bilgilendirme, bilinçlendirme hizmetleri vermek; bu hizmetleri verecek personelin teknik bilgi ve beceriye sahip olması için gerekli eğitim almasını sağlamak,

(6) Engelli bireylerin ve ailelerinin zihinsel, duygusal ve sosyal yönden üst düzeyde gelişmesine yardımcı olmak kazandıkları bu bilgi birikimini mesleki, özel ve sosyal hayatlarında etkin bir şekilde kullanmalarını sağlamak.

İKİNCİ BÖLÜM

Merkezlerin Çalışma Usul ve Esasları

Merkezlerin Çalışma Gün ve Saatleri 7/1979

9. (1) Merkezlerin çalışma gün ve saatleri Kamu Görevlileri Yasası uyarınca belirlenir.

(2) Personelin çalışma gün ve saatleri, engelli bireylerin günlük yaşam aktivitelerine göre yatılı merkez veya rehabilitasyon merkezi sorumlusu tarafından düzenlenir ve müdür tarafından onaylanır.

Merkezlerde Nöbet

10. (1) (A) Rehabilitasyon merkezlerinde, mesai saatleri içindeki zamanlarda hizmet alan engellilerin sayısı göz önünde tutularak nöbetçi veya nöbetçiler görevlendirilir.

(B) Yatılı merkezlerde, mesai saatlerinde ve mesai saatleri dışında yatılı olarak merkezlerde kalan personelden; yatılı hizmet alan engellilerin sayısı göz önünde bulundurularak nöbetçi veya nöbetçiler görevlendirilir.

(2) Rehabilitasyon merkezi veya yatılı merkezin ve hizmet verilen engelli bireylerin ihtiyaçları doğrultusunda nöbetçinin görevlendirilmesi ve çalışma esasları, yatılı merkez veya rehabilitasyon merkezi sorumlusu tarafından düzenlenir ve müdür tarafından onaylanır.

Özel Merkez, Şube ve Ek Bina Açma Başvurusu Ve Değerlendirme İşlemleri, İstenen Belgeler, Merkez Adı, Bina Ve Çevre Durumu, Merkezin

11. (1) Özel rehabilitasyon merkezleri ile özel yatılı engelli merkezleri, gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulup işletilebilir. Özel veya tüzel kişilerce kurulan merkezler tümüyle bu yasa kurallarına bağlıdır.

(2) Gerçek veya tüzel kişiler, rehabilitasyon merkezi veya yatılı merkez açabileceği gibi, bu yasaya bağlı olarak her iki kapsamda hizmet verebilecek gündüzlü rehabilitasyon merkezi ve yatılı merkez bir arada olmak üzere de açabilir ve çalıştırabilir.

(3) Özel merkez, şube ve ek bina açma başvurusu ve değerlendirme işlemleri, istenen belgeler, merkez adı, bina ve çevre durumu, merkezin bölümleri, hizmete başlama, devir ve nakil, kapatma işlemlerine ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp

461

Bölümleri, Hizmete Başlama, Devir Ve Nakil, Kapatma İşlemleri

Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir Tüzükle belirlenir.

Merkez Personelinin Nitelikleri, Görev, Yetki ve Sorumlulukları 8/1988 33/1994

12. Merkez personelinin nitelikleri, görev, yetki ve sorumlulukları Sosyal Hizmetler Dairesi Yasası’na uygun olarak düzenlenir.

Merkezlere Yapılacak Bağışlar 41/2019

13. (1) Merkezlere yapılacak ayni bağışlar, bağış makbuzu karşılığında yatılı merkez veya rehabilitasyon merkezi sorumlusu tarafından kabul edilir. Bağışların bağış yapan kişi tarafından dağıtılmasına izin verilmez.

(2) Nakdi bağışlar için müdürün talimatı ile bir bankada hesap açılır. Bu hesap ile ilgili işlemler müdürün uygun görenerek yetkilendireceği; bağışın yapıldığı hesabın bağlı olduğu merkezin sorumlusu, paranın çekileceği hesabın bağlı olduğu merkezin şube amiri ve müdür ile birlikte toplam üç imza karşılığında yapılır.

Merkezlerde Ziyaretçi Kabulü

14. Yatılı merkezler ve rehabilitasyon merkezlerinde uygulanan programı aksatmamak koşuluyla sorumlunun uygun göreceği yer ve zamanda, müdürlüğün talimatına uymak koşuluyla aileler ve diğer kişiler merkezi ziyaret edebilir.

Yatılı Merkezlerde İkamet

15. Yatılı merkezlerde görevli olan ve hizmeti süreklilik gerektiren personel vardiya usulü çalışır.

Yatılı /Gündüzlü Merkezlerdeki Personelinin Giyimi

16. Engelli bireylere yönelik faaliyet ve çalışmaların uygulanması sürecinde merkez personelinin, hizmetin özelliği ve gereğine uygun olarak ve Kamu Görevlileri Yasası’nda belirtilen esaslar dikkate alınarak, çalışmalarını kolaylaştıracak nitelikte giyinmelerine izin verilir.

462

ÜÇÜNCÜ KISIM

Engelli Bireylerin Bildirimi ve Kabulü

Engelli Bireylerin Bildirimi

17. (1) Mülki amirler, sağlık kuruluşları, köy muhtarları, polis ve belediye görevlileri, çevrelerinde bulunan engelli bireyleri bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırılması amacıyla ilgili Kaza Sosyal Hizmetler Dairesi amirliklerine bildirebilirler. Ayrıca, diğer kamu kurum ve kuruluşları, vatandaşlar, engelli bireylerin kendileri veya akrabaları da bildirimde bulunabilirler.

(2) Engelli bireylerin bildirimini müteakiben, talep edilen hizmetler hakkında bildirimde bulunan kişi ile Kaza Sosyal Hizmetler Dairesince ön görüşme yapılır. Görüşme sonucunda gerek görülmesi halinde dilekçe düzenlenir.

Engelli Bireylerin İncelenmesi

18. (1) Engelli bireylerin yatılı merkez bakımı talepleri incelenir. Talebin yapıldığı Sosyal Hizmetler Dairesi amirlikleri tarafından ilgili amirlik engelli birey ve ailesi hakkında gerekli bilgi ve belgeleri toplayarak sosyal inceleme raporu düzenler. Kaza Sosyal Hizmetler Dairesi amirlili, sosyal inceleme raporu ve ilgili mevzuat dahilinde gerekli bilgi ve belgeleri toplayarak engelli birey hakkında gerekli işlemleri gerçekleştirir. İlgili kurallar bu madde altında çıkartılan tüzük hükümleri uyarınca yapılır.

(2) Yatılı merkezler ve rehabilitasyon merkezlerine ilişkin müracaatların incelenmesi ve onaylanması Sosyal Hizmetler Dairesi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilir.

Engelli Bireylerin Kabulü ve Ayrılış Esasları

19. (1) Yatılı hizmet veren merkezler ve rehabilitasyon merkezlerine engelli bireylerin kabulü ve ayrılışına ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanarak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzükle belirlenir.

(2) Müdürlük tarafından onaylanan müracaatlar, yatılı merkez veya rehabilitasyon merkezi sorumlusu tarafından Değerlendirme Kurulu’na getirilerek uygun rehabilitasyon programlarına dahil edilir.

(3) Yatılı merkeze kabul edilen engelli bireylerin bakım ücreti ile ilgili kurallar bu madde altında çıkartılan tüzük hükümleri uyarınca yapılır.

(4) Hizmet aldığı yatılı merkez veya rehabilitasyon merkezinden ayrılmak isteyen veya merkezlerden çıkarılmak istenen engellilerin durumu merkez sorumlusu tarafından değerlendirme kuruluna getirilerek karar verilmesi sağlanır.

Engelli Bireyin Önceliği

20. Ailesi tarafından terkedilen, ailesi tarafından bakımı karşılanamayan, ihmal ve istismara uğradığı Daire tarafından da tespit edilen ve Devlet himayesinde olan engelli bireyler öncelikli sayılacaktır.

Engelli Bireylerin Reddi

21. Kontrol altına alınamayan bulaşıcı bir hastalığı olan, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı olan, şok ve reaksiyon döneminde olan, psikiyatrik hastalığından dolayı atak dönemde olan veya kendisine ve çevresine zarar

463

verme durumu olup bu durumu kontrol altına alınamayan engelli bireyler merkeze kabul edilmezler. Bu tür bireyler ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilir.

Misafir Olarak Kabul Edilecek Engellilere Verilecek Hizmetler

22. (1) Yatılı merkezlerde misafir olarak bakım taleplerinin karşılanabilmesi için merkezlerin kapasitesi ve ihtiyaçları dikkate alınarak uygun odalar veya yataklar bu amaç için yeniden düzenlenir. Bu düzenleme neticesinde misafir olarak bakılacak engelliler için öngörülen kapasite müdürün onayına sunulur.

(2) Yatılı merkezlerde misafir olarak bakımın hangi şartlarına ve nasıl yapılacağına ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanarak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzükle belirlenir.

Evde Bakım Hizmetleri

23. (1) Merkez aracılığıyla engelli bireye ikametgâhında bakım hizmeti verilebilir.

(2) Bu durumda merkez bünyesinde en az bir meslek elemanından ve yeterli sayıda bakıcı personelden evde bakım hizmet birimi oluşturulur.

(3) Evde bakım hizmet birimi merkez sorumlusunun gözetim ve denetiminde çalışır.

(4) Evde bakım hizmet biriminde görevli bir meslek elemanının hazırlayacağı bireysel bakım planı doğrultusunda bakıcı personel tarafından bakım hizmeti verilir.

(5) Evde bakım hizmet biriminde görevli en az bir meslek elemanı veya ihtiyaç hâlinde merkez sorumlusunun uygun göreceği farklı bir meslek elemanı engelli bireyi ve ailesini en az üç ayda bir düzenli olarak ikametgâhında ziyaret ederek bakım hizmetlerinin sunumunu takip eder, engelli bireye ve ailesine aile danışmanlığı hizmetlerini verir.

(6) Evde bakım hizmetinin hangi şartlarda ve nasıl yapılacağına ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanarak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzükle belirlenir.

Harçlıklar

24. Yatılı merkezlerde kalan 18 yaş altı çocuk, gençlere yürürlükteki asgari ücretin %30’u oranında ve 18 yaşından büyük genç ve yetişkinlere yürürlükteki asgari ücretin %40 oranında harçlık verilir.

Eğitim ve Sağlık Giderleri

25. Yatılı merkezlerde kalmakta olan engelli bireylerin eğitim ve sağlık giderleri ile her türlü araç gereç, kayıt ücretleri ve diğer masrafları devlet tarafından karşılanır.

Engelli Bireylerde İzinli Olma Koşulları

26. (1) Engelli bireyler, hafta sonu, resmi tatil günleri ve/veya diğer günlerde velilerinin veya vasilerinin yatılı merkez sorumlusundan izin alması şartıyla izinli sayılırlar.

(2) Engelli bireylerin velisi veya yasal vasisinin haricinde yakınlarına veya gönüllüsüne, yapılacak araştırma neticesinde hazırlanacak sosyal inceleme raporu ışığında, müdürün onayı ile izin verilebilir.

464

Yatılı Merkezi Ve Rehabilitasyon Merkezini İzinsiz Terk Edenler

(3) Engelli bireylerin izinli olma koşullarına ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanarak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir Tüzükle düzenlenir.

27. (1) Engelli bireyin merkezi izinsiz terk ettiği tespit edildiğinde merkezin bulunduğu bölgenin bağlı olduğu karakola veya en yakın polis müdürlüğüne, Daire Müdürlüğü’ne ve ailesine, veli veya vasisine merkezde görevli personel tarafından en hızlı haberleşme araçlarıyla bilgi verilir. Konu ile ilgili tutanak düzenlenir ve akabinde durum yazılı olarak ilgili makamlara bildirilir.

(2) Merkezi izinsiz terk eden engelli bireylerin merkeze geri dönmesi veya teslim edilmesi halinde, merkez tarafından ilgili makamlara ve ailesine, veli ya da vasisine izinsiz terk durumunun sonlandığı bildirilir.

(3) Merkeze döndüğünde veya teslim edildiğinde engelli bireylerin devlet hastanesinde tıbbi muayenesi ve gerekli görülen tetkik ve tahlilleri yaptırılır.

(4) Merkezi izinsiz terk eden engelli bireyle ve engelli bireyi merkeze teslim eden kişi ve görevlilerle yapılan görüşmelerde engelli bireyin merkezi izinsiz terk ediş nedenleri, geçen sürede nerede ve kimlerle kaldığı, bu sürede meydana gelen olumlu ve olumsuz olaylar, merkeze dönmeyi kendisinin isteyip istemediği gibi bilgiler araştırılır. Bu bilgiler çerçevesinde bir rapor düzenlenir ve gerekiyorsa devlet hastanelerinin psikiyatri bölümleri gibi ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılır. Bu çalışmaların kaydı tutulur ve engelli bireylerin dosyasında yer alır.

(5) Merkezi izinsiz terk eden engelli bireylerin merkeze geri döndüğü veya teslim edildiği durumda yapılan tıbbi muayene, inceleme ve değerlendirme sonucu herhangi bir istismara maruz kaldığının belirlenmesi halinde, yetmiş iki saat içinde suç işlediğinden şüphelenilen şahıslar hakkında, merkez tarafından, bağlı olduğu polis karakoluna veya polis müdürlüğüne suç duyurusunda bulunulur. Konu ile ilgili Daire Müdürlüğüne bilgi verilir.

(6) Merkezi izinsiz terk eden engelli bireyin otuz gün içinde bulunamaması durumunda Müdürlükten onay alınarak engelli bireyin kaydı silinir.

Ölüm Halinde Yapılacak İşlemler

28. (1) Yatılı merkezde kalırken ölen engelli bireylerin ailelerine ve müdürlüğe yirmi dört saat içinde bilgi verilir. Aile cenaze töreni yapmak isterse cenaze kendilerine teslim edilir.

(2) Yatılı merkezde kalanlardan yakını bulunmayanların veya yakınları cenazeyi kaldıracak durumda olmayanların cenazelerinin usulüne uygun olarak, defin işlemi kuralları çerçevesinde yapılmak üzere defnedileceği yerin belediyesine teslim edilir.

465

DÖRDÜNCÜ KISIM

Merkez İdare Kurulu ve Değerlendirme Kurulu

Merkez İdare Kurulu

29. Merkez İdare Kurulu aşağıdaki üyelerden oluşur:

(1) Sosyal Hizmetler Dairesi Müdürü, (Başkan) (2) Sosyal Hizmetler Dairesi Engelli Şube Amiri, (Üye) (3) Mağusa bölgesine hizmet veren rehabilitasyon merkezinin sorumlusu, (Üye) (4) Karpaz bölgesine hizmet veren rehabilitasyon merkezinin sorumlusu, (Üye) (5) Mesarya bölgesine hizmet veren rehabilitasyon merkezinin sorumlusu, (Üye) (6) Lefkoşa ve Girne bölgesine hizmet veren rehabilitasyon merkezinin sorumlusu, (Üye) (7) Güzelyurt ve Lefke bölgesine hizmet veren rehabilitasyon merkezinin sorumlusu, (Üye) (8) Yatılı hizmet veren merkezin sorumlusu (9) Vakıflar İdaresi'nden bir temsilci, (Üye) (10) Engellilik alanında faaliyet gösteren engelli federasyonuna bağlı en fazla üyeye sahip üç sivil toplum örgütünden birer temsilci, (Üye) (11) Sağlık Bakanlığı'ndan bir temsilci, (Üye)

Merkez İdare Kurulunun Görevleri

30. (1) Merkezlerin yıllık faaliyet programlarını hazırlamak, yılda bir kez uygulamadan alınan sonuçları değerlendirmek, (2) Merkezde yapılan faaliyetleri altı aylık dönemler halinde gözden geçirmek, bir sonraki döneminin planlamasını yapmak, engelli bireylerin ihtiyaçlarını görüşmek, konuya ilişkin görüş ve önerilerini değerlendirip karara bağlamak, (3) Merkez hizmetlerinin geliştirilmesi için gerekli çalışmaları yapmak, (4) Merkezde hizmet alımı karşılığında çalışma talebinde bulunan kişilerin başvurularını incelemek, gerekli onaylar alındıktan sonra çalışmalarını izlemek ve değerlendirmek.

Merkez İdare Kurulu Toplantı ve Karar Esasları

31. Merkez İdare Kurulu en az altı ayda bir kez ve ihtiyaç halinde Sosyal Hizmetler Dairesi Müdürünün talebi üzerine başkan ve en az altı üyenin katılımı ile toplanır. Toplantıda kararlar katılanların salt çoğunluğunun oyu ile alınır. Oy eşitliği halinde başkanın katıldığı taraf oy çokluğunu sağlamış sayılır.

Değerlendirme Kurulu

32. Değerlendirme Kurulu aşağıdaki üyelerden oluşur:

(1) Sosyal Hizmetler Dairesi Müdürünün görevlendireceği amir veya kıdemli memur, (2) Merkez sorumlusu, (3) Merkez sorumlusunun görevlendireceği en az üç mesleki personelden oluşur.

466

Değerlendirme Kurulunun Görevleri

33. (1) Merkeze kabulü yapılan engelli bireyin bakım ve rehabilitasyon ihtiyacı ile ilgili olarak belirtilen kriterler ve öncelikler doğrultusunda gerekli değerlendirmeyi yapar.

(2) Değerlendirmesi yapılan engelli bireye uygulanacak bireysel bakım ve rehabilitasyon planını hazırlar, uygulanmasını sağlar, uygulama sürecinde bireysel bakım ve rehabilitasyon planlarında değişiklik önerilerini dikkate alarak gerekli görülen değişiklikleri yapar ve bunları aylık raporlar şeklinde Daire Müdürlüğü'ne sunar.

(3) Sunulan raporlar değerlendirilerek engelli bireyin gelişimi, güvenliği ve kontrolü için gereken tedbirler merkez sorumlusu tarafından alınır.

(4) Engelli bireylere sunulan hizmetlerin etkin ve verimli olması için gerek görülen veya görüşülmesi istenilen vakaları inceler, değerlendirir ve önerilerde bulunur. Vaka hakkında karşılaşılan sorunlar görüşülürken ilgili meslek elemanları da Kurula dahil edilir.

(5) Merkezde uygulanan bakım ve rehabilitasyon hizmetleri ile ilgili değişiklik ve yenilik önerilerini merkez sorumlusuna bildirir.

(6) Gelen her türlü şikayeti görüşüp değerlendirir ve Müdürlüğe bilgi verir.

BEŞİNCİ KISIM

Çeşitli ve Son Kurallar

Tüzük Yapma Yetkisi

34. (1) Yatılı merkez ve rehabilitasyon merkezlerine engelli birey kabulü ve ayrılış esaslarına,

(2) Yatılı ve rehabilitasyon merkezine kabul için yapılacak müracaatlarda yetkili mercilere ve müracaat şekline,

(3) Yatılı merkez ve rehabilitasyon merkezlerinin hizmetlerinden yararlanmak için yapılacak müracaatlarda istenecek belgelere,

(4) Başvurusu kabul edilen ve dosyası tamamlanan engelli bireylerin yatılı merkez ve rehabilitasyon merkezlerine yerleştirilmesi için yapılacak işlemlere,

(5) Engelli bireylerin yatılı merkez ve rehabilitasyon merkezinden ayrılışına, bakım ve rehabilitasyon merkezlerinden çıkarılmasına ve kayıtların tutulmasına,

(6) Rehabilitasyon merkezleri ve yatılı merkezlerde verilecek olan eğitimlere ilişkin kurallar Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir Tüzükle düzenlenir.

Yürütme Yetkisi

35. Bu Yasa, Sosyal Hizmetler Dairesi’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürütülür.

Yürürlüğe Giriş

36. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.