HUZUREVLERİ VE YAŞLI BAKIMEVLERİ YASA TASARISI Y.T.NO:116/2/2023

Y.T.No:116/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

HUZUREVLERİ VE YAŞLI BAKIMEVLERİ YASA TASARISI

GENEL GEREKÇESİ

Yürürlükte.bulunan Huzurevleri Yasası (71/1989) ve Özel Huzurevleri Yasası (32/2006) güncelliklerini yitirmiş olgu.klan için günümüz şartlarında uygulanamaz duruma gelmişlerdir. Ayrıca, bugüne kadar huzurevi ve yaşlı bakımevi ayırımı yapılmadığı için bakımevi yasası da bulunmamaktadır.

Huzurevleri, kendi kendine bakabilen yaşWarın kaldığı yerler, bakımevleri ise bakıma muhtaç yaşlıların kaldığıyerlerdir. Ülkemizde bulunan bakımevleri, b~~vi yasası bulunmadığı için belediyeler altında, herhangi bir işyerleri olarak açılmaktadırlar. Dolayısı ile açılan bakımevleri, bina ve personel ile ilgili hiç bir standarda sahip olmadıkları gibi, bu yerlerin denetlenmesi, ceı.ai yaptırımların uygulanması ve kapatılması gibi konularda da büyük zorluklar yaşanmaktadır.

Ülkemizdeki sosyal ve ekonomik yönden yoksun yaşlılarımızın bakımlarında zorluklar ve çaresizlikler yaşandığı, yakın geçmişte ülkemizi acıya boğan Sınırüstü_Bakınıevi örneğinin etkin denetim eksikliği ile cezai müeyyidenin uygulanamaz olmasından kaynaklandığı bilinen bir gerçektir. Son yıllarda ülkemizde gittikçe artan yaşlı nüfusu, kurumsal bakıma olan ihiyacın daha da artmasına neden olmuştur. · Artan talep karşısında, bu sektöre hem yerli hem de yabancı yatırımcıların büyük ilgi duyduğu fakat yasal bir çerçeve olmadığı için, yeni bakımevleri açılamadığı tam tersine son iki yılda 2 bakımevinin kapandığı bilinmektedir. Ülkemizde mevcut olan 2 kamu ve 4 özel olmak ilzere 6 bakımevi top\~da sadece 230 civarında yaşlıya bakabilmektedir. Yaklaşık 50,000 yaşlısı olan bir ülkede 230 kişilik kurumsal bakım kapasitesi çok küçük bir rakamdır. Günümüzde birçok aile yaşlısını koyabilecek bir bakım.evi bulamamakta ve çaresizlik yaşamaktadır.

"Huzurevleri ve Yaşlı Bakım.evleri Yasa Tasarısı"nın amacı ülkemizde faaliyet gösteren kamu veya özel tüm huzurevleri ile. yaşlı bakımevlerinin izinlendirilmesine, lcunıluşuna, hizmet standardına, işletilme koşullarına,denetimüıe ve kapatılasına ilişkin kuralları düzenlemektir. Bu yasa Türkiye ve Avrupa Birliği üye ülkelerinin yaşlı huzurevleri ve bakımevlerini düzenleyen yasalar dikkate alınarak yapılmıştır. Yaşlı ihmal ve istismarlarını önleyecek kuralların bulunduğu bu yasa tasarısında, huzu.revi ve yaşlı bakım.evi olarak kullanılacak binaların yaşlıların ilıtiyaçlarına uygun olarak inşa edilmiş binalar olması ve yeterli sayıda ve niteliklerde personel bulundurulması zorunlu olacaktır.

Mevcut yasal boşlukları doldurup yaşlılarımızın sağlıklı ve güvenli bir ortamda insan onuruna yaraşır bir şekilde bakılmasını sağlayacak standartların ortaya konması için bu yasa tasarısının ivedilikle görüşülmesi son derece önemlidir. 271

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. Yasanın kısa ismini düzenlemektedir.

Madde 2. Yasa -Tasaı;ısında geçen bazı kelime, ifade ve söz dizilerinin yasa amaçlan bala.mından tanımı

yapılmaktadır.

Madde 3 . ..Y.asanın ülkemizde faaliyet. gösteren kamu veya özel huzurevleri ile yaşlı bakımevlerinin .izinlenctirilmesine, -kuruluşuna, hizmet standardına, işletilme koşullarına, denetimine ve kapatılmasına ilşkin tüm kuralları dUzenlemektedir.

Madde 4. Yasanın ülkemizde faa11yet gösteren tüm huzurevleri ile bakımevlerini kapsadığı öngörülmüştür.

Madde 5. Huzurevi ve yaşlı bakımevi açılınasına ve izinlendirilmesine ilişkin kuralları dUzen!emiştir. Madde 6. Özel huzurevi ve yaşlı bakımevi açacak, işletecek gerçek veya tüzel kişilerde aranacak koşullan

dUzenlemiştir.

Madde?. Huzurevi ye yaşlı bakımevlerinin konum ve fiziksel durumuna ilişkin koşullar ile binaların hizmet bölümlerine ilişkin kuralları düzenlemesi amaçlanmıştır.

Madde 8. Tefsirde tanımı yapılan özel bakını yaşlılarının bakımlarına ve hizmet alınalanna ilişkin kurallar

dUzenlenmiştir.

Madde 9. Huzurevleri ile yaşlı bakımevlerinde iç hizmetler açısından çalıştırılınası gereken personel ve Madde 10. personelin nitelikleri ve çalışma koşullarına ilişkin kuralları düzenlemiştir.

Madde 11. Bakanlık tarafından kurulan ve hizmet veren ıiuzıırevleri ve yaşlı bakıınevine hangi statüdeki Madde 12. yaşWann kabul edilebileceği, ·sosyal hizmet memurlarınca hazırlanan Sosyal Tahkikat Formları ve bu gibi yerlerin hizmetlerinden yararlanma koşullanru düzenlemiştir.

Özel huzurevi ve yaşlı·bakımevlerine yaşlı kabul koşullan, hangi yaşlının qu giöi yerlere kabul edilemeyeceği· ve kıinı.luşlara kabul edilen yaşWann hizmet koşulları dUzenlenmiştir.

. .Huzureyi. .ve,yaşlı bakımevinde bulunan yaşWann ölümü halinde uygulanacak kurallar ile cenaze işlemlerine ilişkin kuralları düzenlemesi amaçl~ştır.

Madde 13. Huzurevi ve yaşlı bakımevinde ölen yaşlının öanka mevduatlarının durumu dUzenlenmiştir.

Madde 14. Yasanın Dördilncü Kısmı altında dUzenlenen 14.ilncü maddesi ülkemizde faaliyet gösteren tüın Madde 15. huzurevi ve yaşlı bakımevlerinin Sosyal Hizmetler Dairesi ile Temel Sağlık Hizmetleri Dairesi denetimi altında olduğu, her iki dairenin rutin denetimlerde hazırladıkları raporlar ve raporların

değerlendirilmesine ilişkin kuralları düzenlemiştir.

Bakanlık· bünyesinde yaşlı bakımına ilişkin politikalar belirlemek, denetim raporlanni değerlendirip önerilerde bulunmak ve ülkemizdeki yaşlı nüfüsO verilerine dayanarak ihtiyaç alanlarını belirlemekgibi misyonu olan ve resmi kurumlaryanında ilgili sivil toplum kuruluşlarının da katılımının olacağı bir İzleme Kurulu'nun oluşturıı!ması öngörülmüştür.

··,.,, Madde·1-6,"· ··~ Yasanın ıtsuç ve·Cezalaı:"· adındaki Beşinci Kısmı altında yer alan bu maddede sabit para cezası kesıne yetkisinin Sosyal Hizmetler Dairesinde olacağı kuralına bağlanmıştır.

Madde 17. Sabit para cezalarının ödeİımesine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 18. Bu Yasaya aykırı durumlar ile denetimlerde saptanan olumsuzluklara uygulanacak idari para .-cezaları ile.mahkumiyet halinde uygulanacak cezalara ilişkin k:urallan dUzenlemiştir. 272

Madde 19. Huzurevleri ve yaşlı bakımevlerinde kalan yaşlıları hiçbir şekilde teşhir edecek şekilde reklam

yapılmayacağı öngörülmOŞtür.

-Madde20.. • Yasanın -Çesitli.Kurallar -adını taşıyan Altıncı Kısım altında yer alan bu maddede yaşWar için ayrılan oda ve bölümlerin başka amaçlarla kullamlaınayacağı öngörülm~.

· · · Madde2h BuYasa kapsamındaki kuruluşlarda bulundurulması gereken evrak ve dosyalar belirtilmiştir.

Madde 2-2.- . Huzurevleri ,ve y-aşlı·bakımevlerinde çalışan personel ve görevWerinperiyodiksağlık kontrollerine . ·.-: . . ••, · - .... ili~kin•kuraJlar düzenl"enıtıiş,·ala1 ve ruh sağlığı yerinde olmayan yaşWar ile ağır fiziksel ve ruhsal

,hastalığı. bulunan yaşWann sağlık kontrollerine özel kurallar getirilmiştir.

Geçici·Madde 1. Bu Yasanın yüıiirlüğe girdiği tarihte faaliyette bulunan kuruluşların da bu yasa ··kapsamında-olduğu, Yasanın yüıiirlüğe girdiği tarih itibarıyla iki yıl içerisinde bu Yasaya uygun olarak gerekli izinleri almaları gerektiği öngörülmOŞtür.

Madde 23. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak halen yürürlükte bulunan Huzurevi Yasası ile Özel Huzurevleri Yasası 'mn yürülükten kalkacağı öngörülmtiştür.

Madde 24. BuYasa'nın yürütme yetki.sinin SosyalHizmetler Dairesinin bağlı bulunduğu Bakanlığa ait olduğu Madde 25. düzenlenmiştir.

Bu YasanınResnii Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe gireceği öngörülmüştür.

HUZUREVLERİ VE YAŞLI BAKIMEVLERİ YASATASARISI Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar.

.Kısa İsim ı· Bu Yasa, HUZUrevleri ve Yaşlı Bakımevleri Yasası olarak isimlendirilir. Tefsir BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar

2 Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe;

"Bakan", Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı bulunduğu bakanı anlatır. "Bakanlık", Sosyal Hizmetler Dairesinin bağlı bulunduğu bakanlığı anlatır.

"Daire", Sosyal Hizmetler Dairesi (kuruluş görev ve çalışma esasları) yasası ile oluşturulan

sosyal hizmetler dairesini anlatır. ·

"Huzurevi", Kendi kendine yetebilen sağlıklı yaşlıları huzurlu bir ortamda korumak, bakılmalarını desteklemek, sosyal, psikolojik, fiziksel ve tibbi ihtiy·açlarllll karşılamak

amacıyla kurulan v.e yirmi dört saat yatılı hizmet veren kamu veya gerçek veya tüzel kişiye

ait sosyal hizmet kuruluşunu anlatır. ''Huzurevi ve Yaşlı Bakımevi", Sağlıklı, kendi kendine yetebilen yaşlılar ile özel bakını

··yaşltlanna buyasa kurallarına bağlı olarak aynı bina çatısı altında hizmet veren kamu veya

gerçek veya tüzel kişilere ait sosyal hizınet.kunı11:JŞunU anlatır.

"Yaşlı Bakımevi", Yaşlanma veya başka bir nedenle günlük yaşamsal ihtiyaçlarını desteksiz karşılayamayacak bakmıa muhtaç kişilerin bakımını üstlenen sosyal hizmet kuruluşunu

anlatır.

"Ekonomik (A) Yüıiirlüktek:i mevzuata uygun olarak sosyal yardım alan yaşWarı

yoksunluğu anlatır. · ·

olan kişiler" (B) Engelli yasası kapsamında engelli maaşı alanlardan taşınır ve

taşınmaz mal varlığı ve g~lir açısından ekonomik yoksunluk içinde olduğu daire tarafiı:idan saptanan kişileri anlatır.

· (C) Aylık geliri yüıiirlü)cteki aylık asgari ücretin altında olan ve taşınır

ve taşınmaz mal varlığı ve gelir açısından ekonomik yoksunluk

içinde olduğu d~e tarafından saptanan kişileri anlatır. 273

"Sosyal Yoksunluk", Kişinin sosyal ilişkilerini düzenleyeceği ortam içinde bulu.nm,aması,

yardımlaşabileceği veya kendine bakabileceği biryakınının bulunmaması ve yakını olsa bile

bu yakınının yaşlıya bakabilecek olanaklardan yoksun olması halini anlatır.

"Özel (A) Akıl ve ruh sağlığı yerinde olmadığı halde huzurevi veya yaşlı

Bakım bakımevinde kalması halinde diğer yaşlılara karşı herhangi bir

Yaşlısı" • ,· ·· sakıncalı durumu bulunmadığına ilişkin psikiatri uzman doktor raporu

buluna.Q.,

(B) Bulaşıcı veya sürekli tibbi bakım gerektiren bir durumu bulwınıayan

veya bu durum.lan bulunan ancak ilgili uzman doktor raporu ile toplu

t' • •• :,,•• , ~ ,! ..... ..,:,., ... "' - ...... ,.. •:- .. yaşam yerinde kalmasında sakınca görülmediğine ilişkin raporu

bulunan,

-{C) Yaşlılığa bağlı demans, alzheiıner gibi, ağır felçli, yatağa bağımlı veya

özel ·bakım gerektiren diğer hallerde başkasının desteğine ihtiyaç

duyan yaşlıyı anlatır.

Amaç "Sağlıklı Yaşlı", Akıl ve ruh sağlığı yerinde olan, kendi öz bakımını bağımsız şekilde yapabilen ve herhangi bir bulaşıcı hastalığı, alkol ve uyuşturucu madde bağımlılığı olmayan

yaşlıyı anlatır.

"Özel Huzurevi ve Yaşlı Bakımevi", Gerçek veya tüzel kişiler tarafından açılan ve işletilen huzurevi ve yaşlı bakımevini anlatır. -· · "Sabit Para Gez.ası", Sosyal Hizmetler Dairesi yetkilendirilmiş personelin bu yasanın 18'inci maddesinde belirtilen suçlara davasız olarak kesecekleri para cezalarını anlatır.

3. Bu yasanın amacı. ülkemizde faaliyet gösteren kamu veya özel tüın.huzurevleri ile yaşlı bakımevlerinin ·izinlendirilmesine, kuruluşuna, hizmet standardına, işletilme koşullarına, denetimine vekapatılasına ilişkin kuralları düıenlemektir.

Kapsam 4. Bu yasa, bakanlık tarafından kurulan huzurevleri ve yaşlı bakımevleri ile özel veya tüzel

kişilerce kurulan ve işletilen tilin huzurevleri ve yaşlı bakımevlerini kapsar.

İKİNCİ KISIM Huzurevleri ile yaşlı bakımevlerinin açılmasına, izinlendirilmesine, ve yönetim ile personele ilişkin kurallar.

Huzurevi· ve yaşlı 5 .. (1) Huıurevleri ve yaşlı bakımevleri bakanlık himayelerinde (tarafından) kurulup bakımevi . -~· (2) hizmet verebildiği gibi gerçek veya tüzel kişiler tarafından da kurulup işletilebilir. (3) Gerek bakanlık bünyesindeki ve gerekse özel veya tüzel kişilerce kurulanlar açılmasına ilişkin (4) tümüyle bu yasa kurallarına bağlıdır. Huzurevi ve yaşlı bakımevi açılması ve çalıştırılması bu yasada öngörülen başvuru ve · · •('5) · kurallara uygun olması durumunda ve bakanlık izni ile açılır. izini endirme (6) Başvurular bakanlıktan temin edilecek bir başvuru formu ile yapılır. Başvuru formları huzurevi, yaşlı bakımevi veya her ikisi birlikte olacaksa huzurevi ve yaşlı bakımevi şeklinde ayn ayn olarak düzenlenir.

Gerçekveyaülzel kişiler sadece hıızurevi veya yaşlı bakımevi açabileceği gibi her iki :kapsamdaki yaşlılara hizmet verebileceği huzurevi ve yaşlı bakımevi birarada olınak üzere de açabilir ve çalıştırabilir. Bu, kamu huzurevleri ve bakımevleri için de söz konusudur. '· , Başvuruda bulunan gerçek veya tüzel kişiler bu yasanın 6. Maddesinde öngöıiilen nit~lilçleri taşıdığını kanıtlayıcı belger ile işletilecek binanın projesini ve bu yasanın 7. Maddesinde öngörülen kurallara uygunluğıl ile ilgili istenecek belgeleri

Bakanlığa swıarlar.

Yaptlan başvurular Bakanlık ve Sosyal Hizmetler dairesi tarafuıdan birlikte değerlendirilir. Uygun bulunması halinde başvuru sahibine huzurevi, yaşlı bakımevi ve ikisini birlikte açma ön izni verir. 274

f • :1 ~ ._ ••••• · (7) · Ön izin almış ve öngörülen sürenin sonunda gerekli tilin işlemleri tamamlayan işletme sahibine, bakanlık tarafından " işletme izni" verilir. İşletilecek bina için (8) · de·başvuruya·uygun olarak "huzurevi işletme yeri izni", "yaşlı bakıınevi işletme (9) yeri izni" veya "huzurevi ve yaşlı bakıınevi işletme yeri izni" verilir. Bu izinler

işyerinin girişine asılmak zorundadır.

Verilen izinlerde, hem işletme izni hem de işyeri izinleri için ayrı ayn yürürlükteki aylık asgari ücret kadar harç alınır.

Özel.huzurevleri ve yaşlı bakımevlerininin devir işlermlerinde de bu madde kuralları uygulanır ve yürürlükteki aylık asgari ücret tutarında harç alınır

· Özel huzurevi ve 6.