İhtiyat Sandığı (değişiklik) yasa önerisi

Y.Ö.No:16/2/2023) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Önerinin Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

Sandığı

İhtiyat

İHTİYAT SANDIĞI (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNER1St

GENEL GEREKÇE

İhtiyat Sandığı ve benzeri sosyal güvenlik fonlarının yönetiminde, iştirakçilerin temsili esas olmalı ve bu tür Fonların yönetim ve işletilmesinde, iştirakçilerin temsilcileri söz sahibi olabilmelidir. Bu demokrasinin ve katılımcılığın bir gereğidir.

Yönetim Kurulu ile Bakanlık ve Bakanlar Kurulu arasındaki ilişki, mevcut yapıda tam ve katıksız bir vesayet rejimini öngörmektedir. İhtiyat Sandığı fonlarını yönetmek üzere atanan veya seçilen üyeler, mevcut Yasada, ürettikleri tilin kararlann uygulanabilirliği Bakanın onayına bağlı olması nedeniyle, adeta işlevsizleştirilmekte ve üye olmaları hiç bir bir anlam taşımamaktadır.

Mevcut yasa ile oluşturulan Yönetim yapısı ve bu yapının işleyişine ilişkin düzenlemeler, bir yandan temsiliyet ve işlev sorunu yarattığı gibi, bir yandan da, yasa ile düzenlenmesi gereken konuların doğrudan tüzükle dürenlenmesini öngörmekte olması ve Fonların yönetiminde ve değerlendirilmesinde gözetilmesi gereken ilke ve ölçütlere yer verilmemiş olması nedeniyle, yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine terslik de yaratmaktadır.

Yasa yaparken Yasa Koyucunun gözetmesi gereken temel ilkelerden biri, hukuk devleti ilkesinin gereği olarak, Aı:ıayasayıt uygun yasa yapmaktır. Kamu Tüzel kişiliğine sahip "-bir kuruluş olan 'İhtiyat Sandığının Bütçesi ve kesin hesa,P.Jannın da, Anayasa gereğince, Cumhuriyet Meclisinin onayından geçmesi gerekmekte iken, Yasada bu yönde herhangi bir kural bulunmamakta ve Sandık Bütçesi Bakanlar Kurulu kararı ile onaylanıp yürürlüğe girmektedir.

Yasa Taslağı, bir yandan Anayasaya uyarlığı sağlamak; bir yandan katılımcılığı yaygınlaştırmak ve kendi katkılarıyla oluşturulan Fonların yönetiminde ve işletilmesinde iştirakçileri söz sahibi yapmak; bir yandan ti.im iştirakçi kesimlerin, katkı koydukları fonun yönetim ve işletilmesinde aktif rol oynamalarına ve doğrudan uygulanabilir nitelikte kararlar üretebilmelerine olanak yaratmak ve bir yandan da keyfi uygulamaların önüne geçebilmek için, Fonların yönetim ve işletilmesinde gözetilmesi gereken ilke ve ölçütlere yer verilmek ve Yöneticiler yetkilendirilirken, sorumluluk yükletilmek suretiyle, Yönetimde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkesinin yaşama geçirilmesi amaçlarıyla hazırlanmıştır.

32

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. Madde ile, Cumhuriyet Meclisi lçtüzüğünün 82'nci maddesinin öngördüğü

gerekler gözetilerek Yasanın Kısa İsmi düzenlenmiştir.

Madde 2. Madde ile, İhtiyat Sandığı Fonunun Amaçları, Kaynakları, Fonun yapabileceği işlemler ve Fonun İta Amirliği konularında düzenlemeler içeren 4'üncü maddesinin, ''Fonun ita amiri İhtiyat Sandığı Müdürüdür" kuralım öngören (5)'inci fıkrası,yeniden düzenlenmiş ve İta Amirliği yetkisinin, keyfiliği önlemek ve yetkinin yasal çereçevede yerine getirlmesine olanak yaratmak amacıyla, Yasa kuralları ile Yönetim Kurulu Kararları çereçevesinde kullanılacağı kurala bağlanmıştır ..

Madde 3. Madde ile, Esas Yasanın, "Yönetim Kurulwıwı Oluşumu, Yetki ve Görevleri" konusunda düzenlemeler içeren 12'nci maddesi, Genel Gerekçeye koşut gerekçelerle, yani iştirakçilerin temsiliyetine olanak yaratmak, Yönetim Kuruluna etkili iişlerlik kazandırmak suretiyle vesayet rejimini yumuşatmak, Kurulun yetkilerini, yasal çereçevede ve yasanın öngördüğü ilke ve ölçütlere uygun olarak kullanmasını sağlamak, Fonların yönetim ve işletilmesinde Yönetim Kurulunun öngörülen ilke ve lçütlere bağlı olarak karar üretmesini öngörmek suretiyle, keyfi yetki kllllanımını önlemek amaçlarıyla, bir bütün olarak yeni den düzenlenmiştir.

Madde 4. Madde ile, Yönetim Kurulunda görevlendirileceklerin, kendilerine yasa ile verilen görevleri etkili ve verimli bir biçimde yerine getirmeleri ve verilen yetkileri yasal gereklere ve görev gereklerine uygun olarak kullanabilecek yetenek ve yeterliğe sahip olmaları gerekliliği gözetilerek Esas Yasaya, 12'nci maddesinden sonra, üyelerin taşımaları gereken nitelikleri içeren yeni 12A ve Üyelerin , görevlerini yansızlık, dürüstlük ve eşitlik ilkeleri çereçevesinde yerine getirmeleri ve yakınlarına herhangi bir yolla çıkar sağlamalarını önlemek ve hizmet yararı yerine çıkar gözeten üyelerin görevlerine son verilmesine ilişkin düzenlemeleri yaşama geçirmek amacıyla, Üyelerin yapamayacakları işler ile sorumluluklarına ilişkin yeni 12B maddesi eklenmesi öngörülmüştür.

Madde 5. Madde ile, Esas Yasanın, Yönetim Kurulu üyesi olmaya engel durumları düzenleyen 13'üncü madddesine, Anayasanın 72'nci maddesinde öngörülen hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka ayrıcalık )1ipılaınaz amir kuralının gereği olarak, ayrımcılık yapma yasağını yaşama geçirmek amacıyla, üçüncü dereceye kadar akrabası Sandıkta personel olarak çalışanların üye olarak görevlendirilemeyeceğini öngören yeni (7)'nci fıkra eklenmiştir.

Madde 6. Madde ile, Esas Yasanın, Yönetim Kurulu toplantıları ve çalışma esaslarını, tümüyle Tüzükle dtizenlemeye bırakan lS'inci maddesinin yerine, yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine ve "Anayasa ve yasa açıkça yetki vermedikçe Devletin hiçbir cn-ganının tüzük yapamayacağını" öngören 122'nci madde kuralına uyarlığı sağlamak amacıyla, konunun temel yönlerinden olan toplantı ve karar yeiersayısı ve benzeri temel çalışma esaslarını düzenleyen yeni 15'inci madde konmuştur.

33

Madde?.

Madde 8.

Madde 9.

İhtiyat Sandığı Fonunun Hesaplarına ilişkin Madde ile, Esas Yasanın, düzenlemeler içeren 26'ncı maddesinin, (2)'ncü ve (3)'üncü fıkrasında yer alan ve fonda biriken paraların değerlendirilmesine ilişkin düzenlemeler içeren kuralları, bu yönde, 12'nci madde ile Yönetim Kuruluııa açık ve ilke ve ölçütlerle sınırlandırılmış değerlendirme ve işletme yetkisi verilmiş olduğundan, maddeden çıkarılmış ve Fonwı denetimine ilişkin (4)'üncü fıkrası kuralları yerine de, fon hesaplan yanında bütçenin ve kesin hesapların dış denetiminin Sayıştay yai1ında, Yönetim Kurulu kararıyla yetkilendirilmiş yeminli bir muhasipçe denetlenmesinie olanak tanımak ve bu raporların , yönetsel açıklık gereği, Bakana, Bakanlar Kurulwıa ve Meclise Swıulması ve Resmi Gazetede yayımlanmasını öngören yeni (2)'nci fıkra konmuştur.

Madde ile, Esas Yasanın, İhtiyat Sandığı emeklilik Fonwıun Yönetimine ve işletilmesine ilişkin düzenlemeler içeren ve Yönetimi , açıkça Yönetim Kuruluna verirken, Fonwı işletilmesi yönündeki ilke ve ölçütleri doğrudan Tüzükle düzenlemeye bırakan 43 'üncü maddesi kuralları, bu Fonun işletilmesine ilişikin esasların, ilke ve ölçütlerin Yönetim Kurulunun yetkilerini düzenleyen 12'nci maddede düzenlenmiş olması nedeniyle, maddeden çıkarılmış ve yeni madde ile yalmzca Fonun yönetim ve işletilmesi yetkisinin, Yönetim Kurulwıa ait olduğu 'yönüirde düzenlemeye yer verilmiştir.

Madde ile, Esas Yasanın, Emeklilik Fonunun Sayıştayca denetleneceğini düzenleyen 44'üncü maddesi, 26'ncı m addede, İhtiyat Sandığı Fonu ile ilgili olarak yapılan düzenlemeye koşutluk sağlamak amacıyla, kaldırılmış ve yerine, Fon hesaplarının dış denetiminin Sayıştay yanında,Yönetim Kurulu kararıyla yetkilendirilmiş yeminli bir muhasipçe denetlenmesinie olanak tanımak ve bu raporların , yönetsel açıklık gereği, Bakana, Bakanlar Kuruluna ve Meclise Sunulması ve Resmi Gazetede yayımlanmasını öngören yeni 44 'üncü madde konmuştur.

Geçici Madde 1.

Taslağa, Yönetim Kurulunda gö'tev alacakların görev sürelerinin 3+3 = 6 yıl ile sınırlandınlmış olması nedeniyle, Yasanın yürürlilğe girdiği tarihte görevde olan ve 6 yılını doldurmuş olanların yeniden görevlendirilmesini önleyici düzenlemeler ieren Geçici bir madde konmuştur.

MaddelO.

Madde ile, İçtüzüğün, yasaların yapılmasında uyulması zorunlu ilke ve ölçütleri öngören 82'nci maddesi ile Tefsir Yasası kurallarının gereği olarak her yasada yer alması gereken yürürlükle ilgili düzenleme yapılmış ve Yasanın Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten başlayarak yürülüğe gireceği belirlenmiştir.

34

İHTİYAT SANDIĞI (DEĞİŞİKLİK) YASA ÖNERİSİ

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağidaki Yasayı yapar.

Kısa İsim 34/1993 65/1993 1/1995 18/2000 25/2001 50/2002 47/2003 68/2003 30/2004 41/2004 74/2007 27/2008 6/2010 4/2012

Esas Yasanın 4'üncü maddesinin Değiştirilmesi

ı.

Bu Yasa, İhtiyat Sandığı (Değişi.klik) Yasası olarak isimlendirilir've aşağıda "Esas Yasa" olarak anılan İhtiyat Sandığı Yasası ile birli~e okunur.

2.

Esas Yasa, 4'üncü maddesinin (5)'inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (5)'inci fıkra korunak suretiyle değiştirilir:

"(5)

Fonı.tn İta Amiri, İhtiyat Sandığı Müdürüdür. Müdür bu yetkisini, bu Yasa kuralları ile Yönetim Kurulu katarları çerçevesinde kullanır."

3.

Esas Yasanın 12'nci Maddesinin Değiştirilmesi

Esas Yasa, 12'nci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 12'nci madde korunak suretiyle değiştirilir: "Yönetim 12. Kurulunun Oluşwnu, Görev ve Yetkileri

(1) Bu Yasa ile kurulan İhtiyat San,dığı

Fonu ile İhtiyat Sandığı Emeklilik Fonunu yönetmek ve bu madde ile bu Yasada verilen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmek üzere, bir Yönetim Kurulu kurulur.

(2)

İhtiyat Sandığı Yönetim Kurulu, aşağıda belirtilen on üç temsqci üyeden oluşur: (A) Bakanın önerisi uyarınca

Bakanlar Kurulu karan ile, biri Başkan ve biri de Başkan Vekili olmak üzere atanan iki temsilci üye;

(B) Maliye işleri ile görevl,i Bakanın önereceği ve , Bakanlar Kurulunun ' onaylayacağı bir temsilci

35

(üye);

(C) Devlet Planlama Örgütü Müsteşarının önereceği ve i Bakanlar Kurulunun onaylayacağı bir temsilci üye;

(Ç) Ana Muhalefet Partisinin

(D)

(E)

(F)

(G)

görevlendireceği bir teı:t\silci üye; En çok üyeye sahip iki işveren örgütünün göre~len- direcekleri birer temsfü;i üye; Bu bent amaçlan bakımından "örgüt" sözcüğü, oda, birlik, sendika veya sendika üst kuruluşlarıriı anlatır. En çok üyeye sahip iki işçi örgütünün görevlendireceği birer temsilcisi üye;

Bu bent amaçları bakımından "örgüt" sözcüğü, sendikaları ve sendika üst kuruluşlarını anlatır. En çok üyeye sahip iki Kamu 1 görevlisi sendikasının ı görevlendireceği birer · temsilci üye; En çok üyeye sahip iki Öğretmen Sendikasının görevlendireceği birer 1 temsilci üye.

(3)

(4)

Yukarıdaki (2)'nci fıkra kuralları uyarınca görevlendirilen Üyeler ile , Yönetim Kurulu üyeliklerinde meydana gelen değişiklikler, Bakanlar Kurulwıca onaylanır ve Resmi Gazete'de yayunlanmak suretiyle duyurulur ..

Yönetim Kurulu, Sandığın en üst düzeyde yetkili ve sorumlu ka;ar organıdır. Bu Yasa ile kurulan İhtiyat Sandığı Fonu ile İhtiyat Sandıgı Emeklilik Fonu, bu Yasa ve aşağıdaki (6)'ıncı fıkra kuralları çerçevesinde, Yönetim Kurulu tarafından işletilir ve yönetifü.

36

(5) Yönetim Kurulunun yetki ve

görevleri şunlardır: (A) 4'üncü maddenin (3)'üw;:ü fıkrasında belirlenen işlemleri yapmak ve sözkonusu işlemlerin gerektirdiği kararlan üretmek;

Bu bent uyarınca üretilen kararlar Bakana sunulur ve Bakan tarafiqdan bir önerge ile onay için · Bakanlar Kuruluna sunı.tlur. İhtiyat Sandığı Fonu ile İhtiyat Sandığı Emeklilik Fonunda biriken pariı,ıarın, azaltılması ilkesine riskin göre piyasa koşullarında Fonların lehine en yüksek getiriyi sağlayacak şekilde değerlendirilmesine; karlı alanlarda verimli bir biçimde işletilmesine ve değerlendiril­ I fıkra mesine, kuralları çerçevesinde karar vermek; İştirak sahiplerine, lO'iliıcu madde kuralları çerçevJsinde Avans verilmesini onaylamak;

(6)'ıncı

1

(B)

(C)

Yönetim Kurulu, bu

konudaki yetkisini, kısmen veya tamamen Müdüre devredebilir.

(Ç) Müdürlükçe, görüş, yöneri

ve kararları çerçevesinde hazırlanacak İhtiyat Sajıdığı bütçesini kabul etmek ve onaylanması için C~uriyet Meclisine sunulmak üzere, Bakanlık aracılığıyla onay için Bakanlar Kuruluna sunmak; İhtiyat Sandığı bütçesinin uygulama sonuçları hakkında ve yapılan harcamalara ilişkin al~ ayda bir rapor düzenlemelq ve bu raporları, Bakanlar Ku'rulu ile Meclisine Cumhuriyet

bütçeden

(D)

37

(E)

(F)

(G)

(H)

(I)

(İ)

(J)

üzere, Bakana

onaylamak Kuruluna

iletilmek sunmak; Gerekli gördüğü durumlarda, bütçe kalemleri arasında aktarına yapılmasına karar vennek; İhtiyat Sandığının bilaıiço ve kesin hesaplarının yasal süre içinde hazırlanmasını sağlamak, bilgi ve onayına sunulan bilanço ve kesin ve hesapları ve Bakanlar Cumhuriyet Meclisine sunmak; Ihtiyat Sandığının dış denetimi için Sayıştay yanında, hizmet satın alına yoluyla Yeminli bir muhasip tayin etmek; Bakan veya Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri tarat:ından yapılacak önerileri ve Bakan tarafından veya Müdürlükçe aktanlacak konulan gö,Uşüp karara bağlamak; Bu Yasanın uygulanmasını gözetmek, izlemek ve Yasanın uyglanmasından kaynaklanan sorunları ele almak ve gerekli göıiilen değişiklik önerilerini gerekçeleri ile birlikte Bakana sunmak; İhtiyat Sandığının alacakları­ nın zamanında ve düzenli bir biçimde tahsili konusunda gerekli kararları üretmek ve gerekli önlemleri almak; İhtiyat Sandığı personelinin atanmalarını, onaylanma larını, sürekli ve emeklilik hakkı kazandıran kadrolara yerleştirilmelerini, terfilerini (yükselmelerini), yer değiştir­ melerini (nakillerini), çekil miş sayılma, mecburi emek liye sevketme, görevden uzaklaştirına ve göreve son venne dahil tüın disiplin

1

26/1977

38

(6)

'

işlemlerini bu Yasa, Emeklilik Yasası ve Kaıhu Görevlileri Yasası kuralları ile , dürüstlük, yansızlık:ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde yürütmek; İhtiyat Sandığı personelinin hizmet gereklerine uygun olarak yetişmelerini sağla­ mak amacıyla hizmet içi eğitimlerini planlamak, düzenlemek ve Müdürl~çe uygulamastnl gözetmek 'Ve izlemek; İhtiyat Sandığı ve Yönetim Kıınılunun daha verimli bir şekilde çalışabilmesi için bu Yasanın açıkça yetki verdiği konularda, Bakana sunµlmak taslaklarını tızere

tüzük

(K)

(L}

hazırlamak;

(M) Bu Yasa ile veya bu Yasaya çıkaı;ılacak dayanılarak tüzüklerle yukarıda belirtilenlerin dışında kendisine verilen götevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak.

Yönetim Kurulu, İhtiyat Sandığı Fonu ile Emeklilik Fonunda biriken kaynaklann piyasa koşullarında değerlendirmesine karar verirken. aşağıda öngörülen ilkeler çerçeve sinde hareket eder . Kaynakların değerlendirilmesinde aşağıda öngörülen yatının araçları, belirlenen esaslara bağlı olarak kullanılır: (A)

ilkesine

Fon kaynaklarının, riskin göre azaltılması koşullarında Fon piyasa lehine en yüksek getiriyi şekilde, sağlayacak

(B)

değerlendirilmesi esastır. ile İhtiyat Sandığı Fonu Emeklilik Fonu kaynakları, Ttirk Kooperatif Kıbrıs Merkez Bankası Limited ile bankalar kamu ve özel

39

nezdinde açtırılacak döviz ve Türk mevduat hesaplarında değerlendirile­ bilir;

Lirası

yıl

önceki

(C) Özel banka mevduatları için, bir sonu bilançolarında toplam aktif büyüklüklerine göre ilk on sıradaki bankalardan teklif almak suretiyle banka seçimi yapılır;

(Ç) Özel bankalar nezdindeki Lirası veya döviz Türk cinsinden mevduat tutarı, İhtiyat Sandığı Fonlarının portföy değerinin %30'unu ve her özel banka için de %10'unu geçemez;

(D) Mevduat hesaplanmn, Türk Lirası veya döviz cinsinden olmayacaklarına ve olup vadelerine, piyasa koşulları ve dikkate alınarak karar verilir;

nakit

akışı

(E) Yönetim Kurulu, Devletin çıkaracağı veya kefil olduğu bono veya tahvillere de İhtiyat Sandığı Fonlannın portföyünün %30 oranını aşmamak koşuluyla yatının yapabilir.

(7)

(8)

(4)'üncü fıkranın (A) bendi kuralları ile (5)'inci fıkra kuralları çerçevesinde Yönetim Kurulunca üretilen kararlar, Bakanlar Kurulunca onaylanmak ilzere, Bakana iletilir. Bakanlar Kwulunca onaylanan kararlar, Resmi Gazetede yayımlanır.

Yukarıdaki (2)'nci fıkra kuralları uyarınca görevlendirilen Yönetim Kurulu üyeleri, üç yıl süreyle görev yaparlar ve yalnızca bir kez olmak üıere ikinci bir defa daha görevlendirilebilirler.

(9) Üyeliklerde süre dolmadan

herhangi bir sebeple boşalma

40

olduğu takdirde, boşalan üyelikler için bunların görev sürelerini tamamlamak üzere yeni görevlendirme yapılır.

(1 O) Süreleri biten üyeler, yeni üyeler

grevlendirilinceye kadar görevlerine devam ederler. Görevlendirme işlemleri, süre bitiminden başlayarak en geç bir ay içinde gerçekleştirilir.

4. Esas Yasa, 12'nci mactdesinden sonra, aşağıdaki yeni 12A ve 12B

maddeleri eklenmek suretiyle değiştirilir:

''Yönetim Kurulunda Görevlendirile Ceklerin Nitelikleri

12A. Fon Yönetim Kurulunda görev alacak

üyelerde aranacak nitelikler Şunlardır:

Esas Yasaya yeni 12A ve 12B Maddelerinin Eklenmesi

(1)

(2)

12'nci maddenin (2)'nci fıkrasının (A), (B) ve (C) bendleri uyarınca görevlendirilecek kişilerin en az dört yıllık bir üniversite mezunu olması ve İhtiyat Sandığında veya Devlette kamu personeli veya kamu görevlisi olarak sosyal güvenlik veya mal! konularla ilgili görevlerde en az on yıl hizmet etmiş olması gerekir.

12'nci maddenin (2)'nci fıkrasının (A), (B) ve (C) bentlerinde belirtilen üyeler dışında kalan üyelerin, en az dört yıllık bir üniversiteden mezun olmaları ve Yönetim Kurulundaki görevlerini, görev gereklerine uyğun olarak yerine getirebilecek bilgi birikimine ve deneyime sahip olmaları koşuldur.

oldukları

Yönetim Kurulu