Y.T.No:22/1/2022) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur

(311)

312

ZEYTİN VE ZEYTİN ÜRÜNLERİ YASA TASARISI

GENEL GEREKÇE

“Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasa Tasarısı, Zeytin ve zeytin ürünlerinin;

Fiziko - kimyasal ve organoleptik özelliklerini belirlemek, ticaretteki kuralları belirlemek, engelleri ortadan kaldırmak, ulusal ve uluslararası mevzuatta uygun standartları sağlamak, ürün kalitesi kontrolü, ulusal ve uluslararası ticaret ve bunun geliştirilmesi, üretimin korunması, tüketici haklarının korunması, hileli ve yanıltıcı uygulamalar ile tağşişin önlenmesi, zeytin ağaçlarının genetik kaynaklarının belirlenmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılması, çevrenin korunması ve sürdürülebilir üretimin teşvik edilmesini sağlamak ve ayrıca bütünleşmiş ve sürdürülebilir kalkınmayı temin etmek ve zeytin yetiştiriciliği ile çevre arasındaki etkileşim hakkında çalışmaların yapılmasına olanak sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1

Yasanın Kısa İsmi “Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasa Tasarısı” olarak düzenlenmiştir.

Madde 2

Tefsir Kısmını Öngörmektedir.

Madde 3

Amaç Yapılmasını Öngörmektedir.

Madde 4

Yasanın Kapsamını Öngörmektedir.

Madde 5

Gıda Güvenliği, Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Piyasaya Arz Koşullarını Öngörmektedir.

Madde 6

Zeytin İşletmecilerinin Sorumlulukları ve Yükümlülüklerini Öngörmektedir.

Madde 7

Zeytinyağı ve Sofralık Zeytinlerin Sınıflandırılması, Adlandırılması ve Ürün Özelliklerini Öngörmektedir.

Madde 8

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi Üyelerini Öngörmektedir.

Madde 9

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyinin Kurulması, Görev, Yetki ile Sorumluluklarını öngörmektedir.

313

Madde 10

Hijyen Esasları, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları Öngörmektedir.

Madde 11

Üretim İzni Alma Zorunluluğu Öngörmektedir.

Madde 12

İşletmelerin Kayıt ve Onayını Öngörmektedir.

Madde 13

İzlenebilirlik Öngörmektedir.

Madde 14

İthalat ve İhracat İçin Ön İzin Alma Zorunluluğu İle Yasaklama ve Sınırlama Öngörmektedir.

Madde 15

İhracatla İlgili Genel Kurallar Öngörmektedir.

Madde 16

İthalatla İlgili Genel Kurallar Öngörmektedir.

Madde 17

Resmi Kontrollerin Düzenlenmesine İlişkin Genel Yükümlülükler Öngörmektedir.

Madde 18

Zeytin Sektörünün, Geliştirilmesi, Resmi Kontrollerin Yapılması İçin Zeytin ve Zeytin Ürünleri İzleme ve Değerlendirme Biriminin kurulmasını Öngörmektedir.

Madde 19

Şeffaflık ve Mesleki Gizlilik Öngörmektedir.

Madde 20

Kontrol ve Doğrulama Prosedürleri Öngörmektedir.

Madde 21

Resmi Kontrol Sonuçlarının Raporlanması ve Sonucu Uygun Olmayan Ürünlere Uygulanacak Cezalar Öngörmektedir.

Madde 22

Kontrol Faaliyetleri, Yöntem ve Teknikleri Öngörmektedir.

314

Madde 23

Resmi Kontrollere İlişkin Kurallar ve Yetkileri Öngörmektedir.

Madde 24

Numune Alımı, Testler ve Analiz Metotları Öngörmektedir.

Madde 25

Denetleme Kontrol ve Araştırma Öngörmektedir.

Madde 26

Cezalarda Yetki ve Yöntem Öngörmektedir.

Madde 27

İdari Para Cezaları Öngörmektedir.

Madde 28

Tüzük Yapma Yetkisi Öngörmektedir.

Madde 1. Geçici Madde Tüzüklerin Yayımlanmasını Öngörmektedir.

Madde 2. Geçici Madde İşletmelerin Kayıt veya İzin İşlemlerini Yaptırılması Öngörmektedir.

Madde 29

Yürürlükten Kaldırma Öngörmektedir.

Madde 30

Yürütme Yetkisi Öngörmektedir.

Madde 31

Yürürlüğe Giriş Düzenlenmeyi Öngörmektedir.

315

ZEYTİN VE ZEYTİN ÜRÜNLERİ YASA TASARISI Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim

1. Bu Yasa, Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası olarak isimlendirilir.

BİRİNCİ KISIM

Genel Kurallar

Tefsir 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe: “Bakanlık”, tarım işleri ile görevli Bakanlığı anlatır.

56/2014 “Birincil Üretim”, hasat ve hasat öncesi zeytinin üretilmesi, yetiştirilmesi, doğal alanlar ve kaynaklardan toplanmasını anlatır. “Çeşnili Zeytinyağı”, zeytinyağlarına değişik baharat, bitki, meyve ve sebzelerin ilave edilmesi ile elde edilen yağı anlatır. “Daire”, tarım işleriyle görevli daireyi anlatır. “Denetim”, faaliyetlerin ve ilgili sonuçların planlanmış düzenlemeler ile uyumlu olup olmadığının ve bu düzenlemelerin hedeflere ulaşılması için uygun olup olmadığının ve etkili bir şekilde uygulanıp uygulanmadığının kararlaştırılması için yürütülen sistematik ve bağımsız incelemeyi anlatır. “Duyusal Analiz”, gıdaların çeşitli karakteristiklerini görme, koklama, tatma, dokunma, veya işitme duyularının tepkilerini oluşturan, ölçen, analizleyen ve açıklayan bir disiplindir. “Duyusal Değerlendirme Metodu”, duyusal değerlendirmeler, Uluslararası Zeytin Konseyince yayınlanmış, naturel zeytinyağının organoleptik değerlendirmesinin şartlarını belirleyen metoda göre yapılmaktadır. “Gıda Mevzuatı”, Genel Gıda ve Yem Yasası’nın 2’inci maddesinde tefsiri yapılan mevzuatı anlatır. “Gözetim”, zeytin ve zeytin ürünleri işletmesinin, işletmecisinin veya bunların faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde gözlemlenmesini anlatır. “HACCP”, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (Hazard Analysis and Critical Control Points) olarak tanımlanan, güvenilir gıda için önemli olan tehlikeleri tanımlayan, değerlendiren ve kontrol eden sistemi anlatır. “Hijyen”, tehlikenin kontrol altına alınması ve zeytinin kullanım amacı dikkate alınarak, insan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü önlem ve koşulu anlatır. “İşletme”, zeytin ve zeytin ürünleri, zeytin yan ürünleri ile bunlardan türeyen ürünlerin üretim, işleme ve dağıtımının herhangi bir aşamasında faaliyet veya faaliyetlerin yapıldığı yerleri anlatır.

316

"İşletmeci", işletme sahibini, sahibinin yetkilendirdiği temsilciyi veya kendi kontrolü altında olan işletmedeki zeytin ve zeytin ürünlerinin üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasındaki faaliyet veya faaliyetlerin gıda mevzuatı, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak Tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluğundan sorumlu kişiyi anlatır.

"İzleme", bu Yasa kapsamındaki faaliyetlerin, gıda mevzuatı, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluk durumu hakkında genel bir görüş edinmeye yönelik, planlanmış bir dizi gözlem ve ölçümlerin yürütülmesini anlatır.

"Kodeks Alimentarius (Codex Alimentarius) Komisyonu", Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Birleşmiş Milletler Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından ortaklaşa kurulan, kaliteli ve güvenilir ürünlerin üretilmesi ve tüketicilere sunulmasının yanı sıra dünya gıda ticaretinde yer alan gıda maddelerinin kalite ve hijyen kriterlerinin belirlendiği komisyonu anlatır.

"Natürel Zeytinyağı", zeytin ağacının meyvesinden doğal niteliklerinde değişikliğe neden olmayacak bir ısıl ortamda, sadece yıkama, dekantasyon, santrifüj ve filtrasyon işlemleri gibi mekanik veya fiziksel işlemler uygulanarak elde edilen; kendi kategorisindeki ürünlerin fiziksel, kimyasal ve duyusal özelliklerini taşıyan yağları anlatır.

"Numune Alma", bu Yasa kapsamındaki ürünlerin gıda mevzuatı ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara uygunluğunun doğrulanması ve kontrol amacıyla, üretim, işleme ve dağıtımın herhangi bir aşamasında ürünlerin veya ortamdan alınanlar da dahil herhangi bir maddenin alınmasını anlatır.

"Numunelerin Analizi", kapsamlı kimyasal analizler olarak IOC tarafından akredite bir laboratuvar tarafından veya bakanlığın uygun göreceği bir laboratuvar tarafından yapılır.

"Pirina Yağı", pirinanın çözücü (solventler) kullanılarak veya diğer fiziksel işlemlerle işlemden geçirilmesi aracılığıyla elde edilen, yeniden esterleşme (reesterifikasyon) süreçleri aracılığıyla doğal trigliserid yapısı değiştirilerek elde edilen yağlar ve/veya diğer çeşit yağlarla herhangi bir şekilde karıştırılmayan yağı anlatır. Pirina yağı zeytinyağı olarak tanımlanamaz.

"Pirina", Zeytinin sıkılması sırasında elde edilen zeytin hamurundaki yağın ve suyun büyük bir bölümünün ayrılmasından sonra geriye kalan ve yağ bakımından zenginliğini yitirmemiş nemli katı fazı anlatır.

"Piyasaya Arz", zeytin ve zeytin ürünleri ile zeytin yan ürünleri ve bunlardan türeyen ürünleri, bir bedel karşılığında veya bedelsiz olarak satış, satış teklifi verme veya başka herhangi bir devir biçimi için bulundurulması veya satışı, dağıtımı veya başka bir devir biçimini anlatır.

"Rafine Zeytinyağı", natürel zeytinyağının doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen yağları anlatır.

"Rengi Dönük/Pembe Zeytin", tam olgunlaşma periyodundan önce, renk değişim döneminde pembe, kırmızı, şarabi, açık kahverengi renklerde iken hasat edilen meyveleri anlatır.

317

"Resmi Kontrol", bu yasa kapsamına giren faaliyetlerin, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallara ve gıda mevzuatına uygunluğunu doğrulamak için gerçekleştirdiği izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, muayene, karantina, numune alma ve analiz dahil her türlü kontrolü anlatır.

"Riviera Zeytinyağı", rafine zeytinyağı ile doğrudan tüketime uygun natürel zeytinyağları karışımından oluşan yağlar anlatır.

"Siyah Zeytin", tam olgunlaşma döneminde ya da bu dönemin hemen öncesinde hasat edilen, rengi siyah veya siyaha yakın, koyu mor, yeşilimsi siyah, koyu kahverengi veya kırmızı siyahtan menekşe siyahına kadar olan meyveleri anlatır.

"Sofralık Zeytin", özellikle işlemeye uygun olan zeytinler ürettiklerinden dolayı seçilen ve yetiştirilen çeşitli zeytin ağacı (Olea europaea L.) cinslerinin meyvelerinin ticaret ve nihai tüketime sunulmak üzere gerektiği şekilde hazırlanan, muameleye tabi tutulan veya işlenerek elde edilen zeytini anlatır.

"Soğuk Sıkım", zeytin meyvelerinin yağlarının sıkılması esnasında zeytinlerin kırılması, ezilmesi, yoğrulması ve yıkama işlemleri yapılırken, zeytinlerin hamur sıcaklığının ve zeytinyağının ayrılması için kullanılan suyun 27 derece ve altında tutulduğu yağ elde etme şeklini anlatır. Soğuk Sıkım sadece natürel sızma ve natürel birinci zeytinyağları için kullanılır.

"Sıcak Sıkım", zeytin meyvelerinin yağlarının sıkılması esnasında zeytinlerin kırılması, ezilmesi, yoğrulması ve yıkama işlemleri yapılırken, zeytinlerin hamur sıcaklığının ve zeytinyağının ayrılması için kullanılan suyun 28 derece ve üzerinde tutulduğu yağ elde etme şeklini anlatır.

"Tağşiş", gıdaya temel özelliğini veren öğelerin ve besin değerlerinin tamamının veya bir bölümünün mevzuata aykırı olarak çıkarılmasını veya miktarının değiştirilmesini veya aynı değeri taşımayan başka bir maddenin, o madde yerine aynı maddeymiş gibi katılmasını anlatır. Zeytinyağı ile hiçbir bitkisel yağ karıştırılamaz.

"Tarımsal Araştırma Enstitüsü", Bakanlığa bağlı tarımsal konulardaki araştırma ve eğitim faaliyetlerini yürüten daireyi anlatır.

"Testler", IOC standartları baz alınarak yapılır.

"Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK)", zeytin, zeytinyağı ve zeytin yan ürünleri ile ilgili tüm konularda karar üreten konseyi anlatır.

"Uluslararası Zeytin Konseyi" (IOC)", zeytinyağı ve sofralık zeytin alanında dünyanın tek uluslararası organizasyonunu anlatır.

"Ürün Yılı", her yılın 1 Ekim'inden izleyen yılın 30 Eylül'üne kadar olan süreyi anlatır.

"Yeşil Zeytin", yeşilden sarımsı yeşile kadar olan olgunlaşma periyodu başlangıcında, renk değişiminden önce hasat edilen ve normal iriliğe erişmiş meyveleri anlatır.

318

“Zeytin”, zeytin ağacının (Olea europaea L.) olgun meyvesini anlatır.

“Zeytin Sanayicisi”: Zeytin bitkisinden elde edilen her türlü asıl ve yan ürünleri, işleyerek yarı mamul ve mamul ürünlere veya enerjiye dönüştüren ve bunları pazarlayan, Sanayi Odası, Ticaret Odası ile Esnaf ve Zanaatkârlar Odasına kayıtlı gerçek ve tüzel kişiler ile bunların üye olduğu kooperatif, birlik, dernek, kuruluş temsilcilerini anlatır.

“Zeytin Üreticisi”, birincil üretim yapan zeytin yetiştiricilerini anlatır.

“Zeytin ve Zeytin Ürünleri Sektörü”, kâr amaçlı olsun veya olmasın, zeytin ve zeytin ve zeytin ürünleri, zeytin yan ürünleri ve bunlardan türeyen ürünlerin, üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarında ve ayrıca ithalat ve ihracatında faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerin, birincil zeytin üretimi dâhil üretici ve alıcı konumundaki bireylerin tümünü temsil eden faaliyet alanını anlatır.

“Zeytin ve Zeytin Ürünleri”, zeytinyağları, pirina yağları ile sofralık zeytinler olmak üzere tüm zeytin ve zeytin ürünlerini anlatır.

“Zeytin Yan Ürünleri”, özellikle zeytinlerin budanmasından ve zeytin ve zeytin ürünleri sanayisinden elde edilen ürünler ve sektör ürünlerinin alternatif kullanımlarından kaynaklanan ürünleri anlatır.

“Zeytinyağı”, Sadece zeytin ağacının (Olea europaea L.) meyvelerinden elde edilen, çözücü (solventler) kullanılarak ekstrakte edilerek veya yeniden esterleşme (reesterifikasyon) süreçleri aracılığıyla doğal trigliserid yapısı değiştirilerek elde edilen yağlar ve/veya diğer çeşit yağlarla herhangi bir şekilde karıştırılmayan yağı anlatır.

“Zeytin ve Zeytin Ürünlerini İzleme ve Değerlendirme Birimi”, Bakanlık bünyesinde kurulan ve Tarım Dairesine bağlı birimi anlatır.

319

Amaç

3. Bu yasanın amacı; zeytin ve zeytin ürünlerinin; fiziko-kimyasal ve organoleptik özelliklerini belirlemek, ticaretteki kuralları belirlemek, engelleri ortadan kaldırmak, ulusal ve uluslararası mevzuatta uygun standartları sağlamak, ürün kalitesi kontrolü, ulusal ve uluslararası ticaret ve bunun geliştirilmesi, üretimin korunması, tüketici haklarının korunması, hileli ve yanıltıcı uygulamalar ile tağşişin önlenmesi, zeytin ağaçlarının genetik kaynaklarının belirlenmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılması, çevrenin korunması ve sürdürülebilir üretimin teşvik edilmesini sağlamaktır.

Ayrıca bütünleşmiş ve sürdürülebilir kalkınmayı temin etmek maksadıyla, zeytin yetiştiriciliği ile çevre arasındaki etkileşim hakkında çalışmaların yapılmasına olanak sağlamaktır.

Kapsam

4. Bu yasa amaçları doğrultusunda zeytin ve zeytinin tüm ürünlerinin yönetimi ile ilgili genel ilkelerin belirlenmesini ve bu yasaya dayanarak zeytin ve zeytin ürünlerinin yönetimi ile ilgili gerekli tüzüklerin çıkarılmasına dayanak sağlayan kuralları kapsar.

Ancak bu Yasa, ev içi kullanıma yönelik birincil üretimi veya ev içi tüketim için gıdanın evde hazırlanması, işlenmesi veya depolanmasını kapsamaz.

İKİNCİ KISIM

Zeytin ve Zeytin Ürünlerinin Piyasaya Arz Koşulları ve Yükümlülükler

Gıda Güvenliği, Zeytin ve Zeytin Ürünlerin Piyasaya Arz Koşulları 56/2014

5. (1) Zeytin ve zeytin ürünleri sadece:

(A) Genel Gıda ve Yem Yasası'nın 14'üncü maddesinde belirtilen gıda güvenliği kurallarına,

(B) Bu yasa ve bu yasa uyarınca çıkarılacak tüzük kurallarına uygun olması durumunda zeytin ve zeytin ürünleri güvenilir kabul edilir ve bu gibi zeytin ve zeytin ürünleri piyasaya arz edilebilir.

(2) Zeytin ve zeytin ürünleri, insan sağlığı açısından risk taşımaması halinde güvenli gıda olarak kabul edilir. Güvenli gıda olarak mevzuatlarda uygun kriterlere dayandırılması gerekmektedir. Sağlığa zararlı olması ve insan tüketimine uygun olmaması halinde güvenli olmayan gıda olarak kabul edilir. Güvenilir olmayan zeytin ve zeytin ürünleri piyasaya arz edilemez.

320

(3) Zeytin ve zeytin ürünleri, yukarıdaki (1)'inci fıkra uyarınca güvenilir olmakla birlikte hayvan sağlığı ve refahı ile insan sağlığı ve çevre üzerinde doğrudan olumsuz bir etkiye sahip olamaz.

(4) Zeytin ve zeytin ürünlerinin piyasaya sunulabilmesi için, tanımlanan veya beyan edilen özelliklerine ve amacına uygun, bozulmamış ve ticari olarak uygun kalitede olması ve bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılması öngörülen tüzüklerde düzenlenen kurallara uygun olarak etiketlenmiş ve ambalajlanmış olmak zorundadır.

Zeytin İşletmecilerinin Sorumlulukları ve Yükümlülükleri 12/2006 27/2014

6. (1) Zeytin işletmecileri zeytin ve zeytin ürünlerinin, kendi kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılması öngörülen tüzüklerde düzenlenen ilgili kurallara uymak ve kontrolleri altındaki işlemlere ilişkin olarak üretim, işleme ve dağıtımının her aşamasında uygunluğunu sağlamakla yükümlüdürler.

(2) Zeytin ve zeytin ürünlerinin etiketlenmesinden sorumlu işletmeci, etikette yer alan bilgilerin, Dairece doğruluğunun tespiti için piyasaya arz edilen ürünün beyan edilen özellikleri veya bileşenleri ile ilgili her türlü bilgiyi Dairenin talebi üzerine vermekle yükümlüdür.

(3) Sağlık veya çevreye ilişkin herhangi bir acil durumun ortaya çıkması halinde Daire, üretici ve alıcıların meşru menfaatlerinin dengesini gözeterek ve Bilgi Edinme Hakkı Yasası uyarınca ilgili yasal haklarını da koruyarak yukarıdaki (2)'inci fıkrada belirtilen bazı bilgileri alıcıya sunabilir.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Zeytinyağı, Pirina Yağı ve Sofralık Zeytinlerin Sınıflandırılması, Adlandırılması ve Ürün Özellikleri

Zeytinyağı ve Sofralık Zeytinlerin Sınıflandırılması, Adlandırılması ve Ürün Özellikleri

7. (1) Bu Yasa amaçları bakımından farklı zeytinyağı kategorileri aşağıda gösterildiği şekilde tanımlanır ve sınıflandırılır.

(A) Natürel Zeytinyağı:

(a) Natürel Sızma Zeytinyağı: Doğrudan tüketime uygun, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,8 gramdan fazla olmayan yağlardır.

(b) Natürel Birinci Zeytinyağı: Doğrudan tüketime uygun, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her

321

100 gramda 2,0 gramdan fazla olmayan yağlardır.

(c) Rafinajlık / Ham Zeytinyağı: Serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 2,0 gramdan fazla olan veya duyusal ve karakteristik özellikleri bakımından doğrudan tüketime uygun olmayan, rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun yağlardır.

(B) Rafine Zeytinyağı: Ham zeytinyağının doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,3 gramdan fazla olmayan yağlardır.

(C) Riviera Zeytinyağı: Serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 gramdan fazla olmayan yağlardır.

(Ç) Çeşnili ve/veya Aromalı Zeytinyağı: Zeytinyağlarına değişik baharat, bitki, meyve ve sebzelerin ilave edilmesi ile elde edilen ve diğer özellikleri açısından bu Yasa kapsamında kendi kategorisindeki ürünlerin özelliklerini taşıyan yağlardır.

(2) Bu Yasa amaçları bakımından farklı pirina yağları kategorileri aşağıda gösterildiği şekilde tanımlanır ve sınıflandırılır.

(A) Ham Pirina Yağı: Pirinanın çözücülerle ekstraksiyonu veya diğer fiziksel işlemler sonucu elde edilen, reesterifikasyon işleminden geçmemiş, diğer yağlar ve karışımları ile karıştırılmamış, doğrudan tüketime uygun olmayan, rafinasyon veya teknik amaçlı kullanıma uygun yağdır.

(B) Rafine Pirina Yağı: Ham pirina yağının doğal trigliserid yapısında değişikliğe yol açmayan metotlarla rafine edilmeleri sonucu elde edilen ve serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,3 gramdan fazla olmayan yağdır.

(C) Pirina Yağı: Rafine pirina yağı ve doğrudan tüketime uygun natürel zeytinyağları karışımından oluşan, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1,0 gramdan fazla olmayan yağdır. Ancak insan gıdası olarak tüketilmesi, pazarlanması ve karışımı yasaktır.

(3) Yukarıdaki (2)'nci fıkranın (C) bendinde öngörülen karışımlar hiçbir koşul altında "riviera" olarak adlandırılamaz.

(4) Zeytinyağı diğer sıvı yağlara ve diğer sıvı yağlarda

322

zeytinyağına karıştırılamaz.

(5) Sofralık zeytinler, zeytin meyvesinin olgunluk derecelerine göre yeşil zeytin, rengi dönük/pembe zeytin, siyah zeytin türlerinden birinde yer alacak şekilde sınıflandırılması ve aşağıda belirtilen konular Bakanlıkça hazırlanacak tüzüklerle düzenlenir.

(A) Zeytinyağı, pirina yağı ve sofralık zeytinlerin fiziksel, kimyasal ve organoleptik özellikleri için standartların belirlenmesi ve uygulanmasına ilişkin kurallar ile yurt içinde üretilen zeytinyağına ilişkin özel kuralları içeren tüzükler.

(6) Yukarıdaki (1)'inci, (2)'nci ve (5)'inci fıkrada belirtilen sınıflandırmalar, Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC)'nin ilgili kurallarına göre düzenlenir. IOC, dünyadaki zeytin ve zeytin ürünlerindeki uygulamalarındaki bahçeden sofraya gıda güvenlik zincirini oluşturan denetimlerin kriterlerini belirleyen ürün geliştirme ve ticaretin kurallarını ortaya koyan üye zeytin üreticisi ve sanayicisi ülkelerden oluşan bir konseydir.

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi Üyeleri

8. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi 13 üyeden oluşur; Konseyin oluşumunda sektör örgütlerinin gönderdikleri üyelerin Bakan tarafından onaylanması gerekmektedir.

(1) Tarım Dairesi Müdürü (Başkan); (2) Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü (Üye); (3) Genel Tarım Sigortası Müdürü (Üye) (4) Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde görev yapan Zeytin Konusunda bir uzman (Üye) (5) Tarım Bakanlığının görevlendireceği bir (Üye) (6) Kıbrıs Türk Ziraat Mühendisleri Odasından bir (Üye) (7) Zeytin Üreticileri ve Sanayiciler Derneğinden bir (Üye) (8) Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odasından bir (Üye) (9) Tüm Zeytin Kooperatiflerinden en fazla üyeye sahip üç kooperatiften birer (Üye) (10) Kıbrıs Türk Gıda Mühendisleri Odasından bir (Üye) (11) Kıbrıs Türk Sanayi Odasından bir (Üye)

323

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyinin Kurulması, Görev, Yetki ile Sorumlulukları

9. (1) Konsey Başkanı'nın yurt dışında bulunması hastalık veya herhangi bir nedenle çalışamayacak durumda olması halinde Bakan, Konsey üyesi olan bakanlığa bağlı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürünü, Konsey Başkanının yokluğu süresince Konsey Başkanı olarak atayabilir.

(2) Bu Yasanın 8'inci maddesinin (5)'inci, (7)'nci, (8)'inci, (9)'uncu, (10)'uncu, (11)'inci fıkralarında bahsi geçen üyeler ilgili tarafların yönetim kurulu kararanlarının yazılı bildiriminden sonra bakan tarafından atanır. Yazılı bildirim Tarim Bakanlığına yapılır.

(3) Bu Yasanın 8'inci maddesin (4)'üncü, (5)'inci, (6)'nci, (7)'nci, (8)'inci, (9)'uncu, (10)'uncu, (11)'inci fıkralarındaki konsey üyelerinin görev süresi üç yıldır. Görev süresi sona eren veya görevinden çekilen Konsey üyesi yeniden atanabilir.

Konseyin salt çoğunluğu ile bu yasanın 8'inci maddesin (4)'üncü, (5)'inci, (6)'nci, (7)'nci, (8)'inci, (9)'uncu, (10)'uncu, (11)'inci fıkralarındaki kurallara bağlı kalmak koşulu ile herhangi bir zamanda herhangi bir üyenin görevine son verebilir ve yerine başka bir üye atayabilir.

(4) Konsey üyeleri, Bakan yazılı bildirimde bulunmak suretiyle herhangi bir zaman üyelikten çekilebilir.

(5) Konsey üyeliklerinden herhangi birinin boşalması durumunda Konseyin faaliyette bulunmasına ve salt çoğunluğa dayalı karar üretilmesine engel teşkil etmez. Boşalan üyeliğe en geç 1 ay içerisinde atama yapılması zorunludur.

(6) Konsey, en az yılda iki kez olmak üzere, Konsey Başkanın saptayacağı tarih ve yerde, önceden yazılı olarak bildirilen gündemle toplanır.

(7) Konsey, üyelerinin üçte birinin yazılı ve gerekçeli olarak Konsey Başkanına yapacakları başvuru üzerine, Konsey Başkan tarafından toplantıya çağrılır.

(8) Konseyin toplantı yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğu, toplantı karar yeter sayısı ise toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğudur.

(9) Konsey Başkan ve üyelerine çalışmalarına karşılık herhangi bir ödenek verilmez.

(10) Olağanüstü durumlarda başkanın sözlü çağrısıyla konsey toplanır.

(11) Konsey zeytin ve zeytinyağı ile zeytin yan ürünleri ile ilgili tüm konularda tavsiye nitelikli karar üretebilir ve bakanın onayına sunabilir.

(12) Zeytin, zeytin ürünleri ve zeytin yan ürünleri alanında yetiştiricilik, üretim, eğitim, yasal düzenlemeler, araştırmalar, üniversite ve sivil toplum örgütleriyle iş birliği alanlarında piyasa ithalat/ihracat pazarları yaratılmasında projeler oluşturmak,

(13) Türkiye Cumhuriyeti, Avrupa Birliği ve Uluslararası Zeytin Konseyi'ne bağlı Zeytin Sektöründeki Örgütler ve Bakanlıklar ile koordineli ilişkiler geliştirmek,

(14) Ülkemizdeki zeytin sektörünün gelişmesi için, zeytin ağacı varlığının korunması, plantasyonların artırılması, zeytin ve zeytin ürünlerinin üretimi, tüketimi, sanayisinin geliştirilmesi, eğitim ve kültürel birikiminin artırılması, üretim çeşitliliği, izlenile bilirlik ve denetlene bilirlik konusunda

324

Tarım Dairesi, Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Bakanlıkla koordineli çalışmalar yaparak politikalar oluşturmak,

(15) Mevcut zeytin alanlarının yeterliliği ya da arttırılıp geliştirilmesi için, araştırmalar yapmak, sektörün hızlı ve güvenilir bir şekilde gelişebilmesi için alternatif fikirler hazırlamak, Bakanlık ile istişare halinde yeni açılımlar, kısıtlamalar ve yasalar ile ithalat ve ihracat alanında imkânlar yaratarak ürettiği fikirler ile Bakanlığın politikalarına katkı yapmak,

(16) Zeytin, zeytinyağı ve zeytin yan ürünlerine ilişkin tarladan sofraya, başta üretim, işleme, gıda denetim, kontrol, izlenebilirlik ve laboratuvar analizlerinin kamu ile paylaşımında aktif faaliyet yürütmek,

(17) Zeytin üretiminin gelişmesi için eğitim programları, panel ve yarışmalar düzenleyip konusunda uzman sektör paydaşları ile çalışma yapmak.

(18) Zeytin kültür, zeytin sanayisi ve turizminin geliştirilmesine katkı koymak,

(19) Meslek lisesi ve üniversitelerde zeytin ürünü ve zeytin yetiştiriciliği konusunda eğitim çalışması ve ara eleman iş gücüne yatırım yapılması konusunda çalışmalar yürütmek,

(20) Zeytin, zeytin ürünleri ve zeytinyağı sanayi ürünlerine tescillenmelerine ilişkin faaliyetleri yürütmek,

(21) Ülkemiz zeytin ve zeytinyağı üretiminin ve ürün kalitesinin artırılması için bilgilendirici ve ödüllendirici çalışmalar yapmak,

(22) Üreticileri yeni üretim teknikleri konusunda uygulamalı olarak bilgilendirmek ve üreticilerin bu teknikleri zeytin alanlarında uygulamasına katkı yapmak,

(23) Ülkemiz kişi başına düşen zeytin ve zeytinyağı tüketiminin artırılması amacıyla tanıtıcı ve bilinçlendirici çalışmalar yapmak,

(24) Sektörün sorunlarını veya uygulamadaki kararlarını kamuoyuyla paylaşmak,

(25) Tüm sektörün haklarını korumak, kalite ve denetimin yapılmasını teşvik etmek

DÖRDÜNCÜ KISIM

Hijyen Esasları, İyi Uygulama Kılavuzları, İşletmelerin Kaydı ve Sorumlulukları

Hijyen Esasları, Tehlike Analizi Ve Kritik Kontrol Noktaları ve İyi Uygulama Kılavuzları

10. (1) Birincil üretim yapanlar, perakende işyerleri ile zeytin ve zeytin ürünleri işletmecileri, kendi kontrolleri altındaki faaliyet alanı ile ilgili aşağıdaki (4)'üncü fıkra uyarınca çıkarılması öngörülen tüzükte belirlenen genel ve özel hijyen esaslarına uymak zorundadır.

(2) Birincil üretim hariç olmak üzere, zeytin ve zeytin ürünleri işletmecisi, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayanan gıda güvenilirliği sistemini kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Zeytin ve zeytin ürünleri işletmecisi üründe veya ürünün üretim, işleme veya dağıtım aşamalarında değişiklik olması halinde, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayanan sistemin uygulanmasını gözden geçirmek, sistemde gerekli değişiklikleri yapmak ve bu değişiklikleri kayıt altına almak zorundadır.

325

(3) Bakanlık iyi uygulama kılavuzlarının hazırlanmasını, yaygınlaştırılmasını ve uygulanmasını teşvik eder.

(4) Zeytin işletmecileri, yukarıdaki (2)'nci fıkrada belirtilen tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları uygulamaları hakkında hazırlanan prosedürlerin yanında bu sisteminin bir parçası olarak yukarıdaki (3)'üncü fıkra uyarınca geliştirilmiş uygulama kılavuzlarına uyumlu olan iyi uygulamalara ilişkin kılavuzlarını da kullanabilirler.

(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete 'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

Üretim İzni Alma Zorunluluğu

11. (1) Daire, bu Yasada düzenlenen kurallara uygun olarak işletme, faaliyet ruhsatı verme, bunları kayıt altına alma ve onaylama yetkisine sahiptir.

(2) Sofralık zeytin üretecek salamura hanelerin ve yarı mamul zeytin muhafaza ünitelerinin kurulması ile zeytinyağı sıkım tesisleri bakanlığın iznine bağlıdır.

İşletmelerin Kayıt ve Onayı

12. (1) Bu Yasa kapsamındaki işletmelerden onaya veya kayıt işlemine tâbi olanlar ile onay ve kayıt işlemlerine ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir. Onaya tâbi işletmeler için, faaliyete geçmeden önce Bakanlıkta onay alınması çıkarılacak tüzüklerle belirlenir. Kayıt işlemine tâbi işletmeler, faaliyetleri ile ilgili işletme kayıtlarını Bakanlığı yaptırmak zorundadır.

(2) Bakanlık, onaya tâbi bir işletmenin ilgili tüzük düzenlemelerine uygun faaliyette bulunmadığının belirlenmesi durumunda bu işletmenin faaliyetini durdurur ve faaliyet askıya alınır. Askıya alma süresi, belirlenen eksikliklerin tamamının giderilmesine kadar devam eder. Bu eksikliklerin askıya alma tarihinden itibaren bir yıl içerisinde karşılanmaması durumunda onay Bakanlıkça iptal edilir.

(3) Gıda ve yem işletmecisinin, faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını durdurması durumunda, bu durumun üç ay içerisinde Bakanlığı bildirilmesi zorunludur. Bu süre içerisinde Bakanlığı bildirimde bulunulmadığının tespit edilmesi halinde, faaliyetle ilgili onay veya kayıt Bakanlıkça iptal edilir.

(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak tüzükte belirlenir.

(5) Üreticisi tarafından küçük miktarlardaki birincil ürünlerin son tüketiciye veya son tüketiciye doğrudan satışını yapan yerel perakendecilere doğrudan arz eden yerler. İlgili kurumlardan usulüne göre alınan izin

326

belgesi/kayıt çıktıları işletme kayıt belgesi yerine kabul edilir.

BEŞİNCİ KISIM

İzlenebilirlik

İzlenebilirlik

13. (1) Zeytin işletmecileri sorumluluğundaki zeytin ve zeytin ürünlerinin veya tedarik edilen herhangi bir madde veya malzemenin veya bu madde ve malzemeyi sağlayan herhangi bir kişinin veya kendi ürünlerini sattıkları diğer işletmelerin takibinin yapılabilmesi için, üretim, işleme ve dağıtımın her aşamasında izlenebilir bir sistem geliştirmek ve bu bilgiler talep edildiği zaman Bakanlığa sunabilmelerini sağlayacak sistem ve prosedüre sahip olması gerekir.

(2) Piyasaya sürülen veya piyasaya sürülebilecek olan zeytin ve zeytin ürünleri, uygun şekilde etiketlenmiş olmalı ve izlenebilirliğini sağlamak amaçlı, ilgili belgeler veya bilgiler etikette belirtilmelidir.

(3) Bakanlık, bu maddenin gerekliliklerini yerine getirebilmek için kılavuz belgeler hazırlar veya hazırlattır.

(4) İzlenebilirlik ile ilgili ayrıntılı kurallar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

ALTINCI KISIM

İthalat ve İhracat Kuralları

İthalat ve İhracat 14. (1)

Bu Yasa kapsamına giren zeytin ve zeytin ürünleri ithal ve ihraç etmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, ön izin almak için Daireye ön bildirimde bulunmak ve tüm sevkiyatı kontrole tabi tutmak üzere hazır bulundurmak zorundadır.

İçin Ön İzin Alma Zorunluluğu ile Yasaklama ve

327

(2) Aşağıdaki (5)'inci fıkra uyarınca çıkarılması öngörülen tüzükte aksi kural belirtilmediği sürece ön izin alma zorunluluğu olduğu halde, Daireden ön izin almaksızın ve bu ön ithal izninde belirtilen şartlara uygun olmayan ürünlerin ülkeye giriş veya çıkışına izin verilmez.

(3) Ülkemizin taraf olduğu ikili veya çok taraflı uluslararası anlaşmaların varlığı halinde, ithalatta ve ihracatta söz konusu anlaşma kuralları geçerli olur.

(4) Bu Yasa kapsamında ithal ve ihraç olunacak zeytin ve zeytin ürünlerine kota koymaya, kısmen veya tamamen yasaklamaya ve bu gibi bir sınırlama ve yasaklamaya ilişkin standart ve prosedürleri belirlemeye, Bakanlığın önerisi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.

(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin ayrıntılı usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete 'de yayımlanacak tüzüklerde düzenlenir.

İhracatla İlgili Genel Kurallar

15. (1) İhracat amaçlı üretilen zeytin ve zeytin ürünleri bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılan tüzüklerin kurallarına uygun olması gerekir.

(2) Zeytin ve zeytin ürünlerin ihracatında yapılan resmî kontrollerde, alıcı ülkenin farklı bir talebinin olmaması halinde, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılması öngörülen kuralları dikkate alınır.

(3) Sağlık için tehlike oluşturanlar hariç, bu Yasa kurallarına uygun olmayan ürünler, alıcı ülkenin mevzuatına uygun olması ya da alıcı ülkeye ürünle ilgili açıklamalar yapılması ve alıcı ülkenin kabul etmesi durumunda ihraç edilebilir. İhracatçı, Dairenin alacağı her türlü tedbire uymakla yükümlüdür.

(4) İhraç edilen ancak çeşitli nedenlerle geri dönen zeytin ve zeytin ürünleri, geri dönme sebebi de dikkate alınarak, geri dönen ürünün, ihraç edilenle aynı olduğuna ilişkin tespit yapıldıktan sonra, Bakanlıkça resmî kontrole tâbi tutulur. Kontrol sonucu mevzuata uygun olan ürünlerin girişine izin verilir. Uygun olmayan ürünler için aşağıdaki tedbirlerden biri uygulanır:

(A) Yeniden ihraç edilir. (B) Özel işleme tâbi tutulur. (C) Esas kullanım amacı dışında başka bir kullanım amaçlı girişine izin verilir. (C) İmha edilir.

(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin ayrıntılı kurallar ile zeytinin ihracatında sertifikaların düzenlenmesi ve ihracattan geri dönen ürünler için uygulama kuralları bu Yasanın 28’nci maddesinin (2)’nci fıkrası uyarınca çıkarılması öngörülen tüzükte düzenlenir.

İthalatla İlgili

16. (1) Zeytin ve zeytin ürünleri ithalatı yalnızca aşağıdaki koşullara uygun

328

Genel Kurallar

olarak yapılır;

(A) Bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılan tüzüklerde belirtilen sağlık ve güvenlik koşullarının yerine getirilmesi,

(B) İlgili uluslararası kuruluşların belirlediği sağlık statüsünü ve gıda güvenliği açısından ilgili ülkelerdeki işletmelerde sağlanan hijyen koşulları ve üretim süreçlerini da göz önünde bulundurarak, Bakanlık tarafından oluşturulan listedeki kayıtlı ülkelerden veya belirli bir bölgesinden ve uygun olması durumunda işletmelerden temin edilmesi,

(C) Talep edilmesi durumunda, aşağıdaki (2)'nci fıkranın (C) bendi kapsamında hazırlanacak örnek belge veya belgelere eşdeğer, ithalatın yapılacağı menşe ülkenin yetkili makamı tarafından onaylanacak, zeytin ürününün gerekli şartları yerine getirdiğini veya yukarıdaki (A) bendinde belirtilen koşulları taşıdığını veya bu koşullara eşdeğer teminatların sağlandığını gösteren bir sertifika veya belgeye sahip olması gereklidir.

(2) Zeytin ve zeytin ürünlerinin ithalatına ilişkin ayrıntılı usul ve esaslar aşağıda belirtilen konular Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete' de yayınlanacak Tüzükte düzenlenir.

(A) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın (A) bendinde belirtilen koşullar.

(B) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın (B) bendinde belirtilen ülkelerin listesi.

(C) Yukarıdaki (1)'inci fıkranın (C) bendinde belirtilen belgelerin örneği ve modelleri.

(C) Resmi ithalat kontrollerinin yapılacağı yerler.

YEDİNCİ KISIM

Zeytin, Zeytinyağı ve Zeytin Ürünlerine İlişkin Resmi Kontrol Kuralları, Numune Alımı, Testler, Analiz

Resmi Kontrollerin Düzenlenmesine İlişkin Genel Yükümlülükler

17. (1) Resmi kontroller, Bakanlık tarafından bu Yasanın amaçları bakımından, birincil üretim aşaması dahil, zeytin ve zeytin ürünleri, zeytin yan ürünleri ile bunlardan türeyen ürünlerin üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında; uygun sıklıkta, tarafsız, şeffaf ve mesleki gizlilik ilkelerine uygun ve düzenli olarak, risk esasına göre, ön bildirim gereken haller dışında önceden haber vermeksizin gerçekleştirilir.

(2) Resmi kontroller zeytinin üretiminin, işlenmesinin ve dağıtımının herhangi bir aşamasında yapılır. Bu kontroller, bu Yasanın amaçlarının gerçekleştirilmesi için öngörülen zeytin işletmelerine, zeytinin kullanımına, saklanmasına, zeytine uygulanan her türlü işleme, maddeye, faaliyetlere veya sevkiyat da dahil olmak üzere zeytine uygulanan işlemlere ve zeytin yan ürünlerine ilişkin kontrolleri içerir.

(3) Resmi kontroller, zeytin ve zeytin ürünlerinin gerek piyasaya

329

sürülmesinde gerekse ihraç ve ithalatında aynı titizlikle gerçekleştirilir.

(4) Zeytin ve zeytin ürünlerinin varış noktasında veya depolanması veya sevkiyatı esnasında yapılan kontrolde Daire, bu Yasanın gerekliliklerine herhangi bir şekilde uyulmadığını tespit etmesi durumunda, söz konusu zeytin ve zeytin ürünlerini ithal edilen ülkeye geri gönderilmesi de dahil olmak üzere gerekli önlemleri alır.

(5) Bakanlık, yıllık ve daha uzun vadeli ulusal kontrol planı hazırlar, her yılın sonunda kontrollere ilişkin yıllık rapor düzenler.

(6) Bu Yasa kapsamında faaliyet gösteren ilgililer resmi kontroller sırasında gerekli olan her türlü yardım ve kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.

(7) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete 'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

(8) Bakanlık, resmi kontrol faaliyetlerini şeffaflık ilkeleri doğrultusunda yürütür, uygun gördüğü hallerde bu yönde sahip olduğu bilgileri, kamuoyunun bilgisine sunar.

a) Ancak, ön araştırma aşamasında veya yürütülmekte olan yasal işlemler, kişisel bilgiler, meslek sırları, müzakerelerle ilgili gizli bilgiler, uluslararası ilişkiler ve ulusal savunma ile ilgili mevzuatla korunan bilgiler saklıdır.

b) Bitki sağlık sertifikaları ile diğer sertifikalara ilişkin kurallar, iş ve işlemler ile sertifika modelleri Bakanlıkça belirlenir.

İlgililer, resmi kontrol sonuçları hakkında, tebligat yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde Bakanlığı itiraz etme hakkına sahiptir. Ancak, insan, hayvan ve bitki sağlığı için risk oluşturan acil durumlarda, raf ömrü kısa olan veya kolay bozulabilen ürünlerde, beklenmesi mikrobiyolojik analiz sonuçlarını etkileyecek durumlarda, numune alımı ve analiz metotları özel mevzuatla belirlenen ürünler ile ilgili itiraz, işlemin yapıldığı anda yapılır. İtirazdan doğan masraflar sahibine aittir.

18. (1) Bakanlık bünyesinde bu yasa ve bu yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde öngörülen görev ve yetkilere ek olarak aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmek amacı ile Bakanlığı bağlı zeytin konusunda uzman bir amir ile yeteri kadar ziraat mühendisi ve gıda mühendisinden Zeytin ve Zeytin Ürünleri İzleme ve Değerlendirme Birimi oluşturulur. Birimin Görev ve Yetkileri:

(A) Bakanlık bünyesinde oluşturulacak zeytin ile ilgili konularda ürün ve üretim faaliyetlerinin iyileştirilmesi, geliştirilmesi, pazar kriterleri, analizlerin yapılması, sonuçların değerlendirmesini yapmak,

(B) Zeytin ve zeytin ürünlerinin üretim, hasat, işleme teknolojileri ile

Zeytin

Sektörünün

Geliştirilmesi,

Resmi

Kontrollerin

Yapılması için

Zeytin ve Zeytin

Ürünleri İzleme

ve Değerlendirme

Birimi

330

piyasaya arzı konuları ve zeytinciliğin geliştirilmesi amacı için eğitici faaliyetler düzenlemek.

(C) Zeytin ve zeytin ürünlerinin yasa ve tüzüklerle belirlenen sağlık, hijyen, kalıntı, tağşiş ve kalite kriterleri, etiket bilgileri ile uygunluk halk sağlığı açısından risk oluşturmadan piyasadan alınan numune örnekleri ile analizlerin yapılıp değerlendirilmesi ve kamuoyu ile paylaşılması.

(D) Zeytin ve zeytin ürünleri sektörünün geliştirilmesi için ülkede gerekli çalışmaların yönlendirmesi ve değerlendirmesini yapmak.

(E) Ülkenin iklim ve toprak yapısına uygun, verim ve kalite açısından avantaj yaratabilecek çeşitlerin ülkeye girişine Tarımsal Araştırma Enstitüsü ile birlikte onay vermek.

(F) Bakanlığa zeytin ile ilgili konularda görüş ve öneri sunmak.

(G) Uluslararası kuruluşlar ile koordinasyon sağlamak.

(H) Konseyi gerekli görülen konularda bilgi sunmak.

(I) Zeytin ve Zeytin Ürünlerini İzleme ve Değerlendirme Birimi yasal yetkiler çerçevesinde zeytin alanları, zeytin üretim ve zeytin işleme tesisleri, piyasaya ürünlerin sunumu ve denetlenmesine ilişkin numune toplama, işletme izni, piyasaya çıkacak ürünlerde izin verme, numune alımı ve analizleri yapma veya yaptırma yetkilerine sahiptir.

(2) Bakanlık Zeytin ve Zeytin Ürünleri İzleme Birimindeki, resmi kontrolleri yapan yetkilendirilmiş kontrol görevlilerinin aşağıda belirtilen hususları yerine getirdiğini temin eder:

(A) Görevini yetkin bir şekilde yerine getirmesini ve resmi kontrolleri tutarlı bir şekilde yapmasını sağlayacak gerekli eğitimi alması;

(B) Yenilikleri takip etmesini ve ihtiyaç halinde gerekli ek eğitimleri alması,

(C) Konu ile ilgili diğer kurumlarla işbirliğine yatkın olması.

(3) Kontrol görevlisi, bu Yasa kapsamında faaliyet gösteren yerlere kontrol amacıyla girebilir. Kontrol amacıyla, gerek duyulduğunda numune alabilir, alınan numuneler için herhangi bir bedel ödenmez.

(4) Kontrol görevlisi, Bakanlık adına gıda mevzuatı, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallar doğrultusunda resmi kontrolleri yapmaya, kontrol sonucuna göre, her türlü etkiden uzak ve bağımsız olarak karar almaya ve bu Yasayla kendisine verilen yetkiler çerçevesinde, bu Yasada öngörülen idari yaptırımları uygulamaya yetkilidir.

Şeffaflık ve 19. (1) Bakanlık faaliyetlerini yüksek düzeyde şeffaflık içerisinde yürütür ve

331

Mesleki Gizlilik 12/2006 27/2014

89/2007

sahip olduğu bilgileri mümkün olan en kısa sürede kamunun bilgisine getirir.

(2) Bilgi Edinme Hakkı Yasası ve Kişisel Verilerin Korunması Yasası kuralları ile uluslararası hukuk ile güvence altına alınan kurallar saklı kalmak kaydıyla, kamu;

(A) Bakanlığın kontrol faaliyetleri ve bu faaliyetlerin etkinliğine,

(B) Zeytin ve zeytin ürünlerinin insan sağlığı açısından risk teşkil ettiği yönünde şüphelerin ortaya çıkması durumunda, riskin mahiyeti, ciddiyeti ve büyüklüğüne göre, bu riskin önlenmesi, azaltılması veya ortadan kaldırılması için alınan veya alınacak olan önlemlere, ilişkin bilgilere erişim hakkına sahiptir.

(3) Bakanlık, resmi kontrolleri gerçekleştiren kontrol görevlileri ve ilgili diğer personelinin yaptıkları işin gereği olarak mesleki gizlilik içeren ve görevleri sırasında elde ettikleri bilgileri ifşa etmemelerinin teminine yönelik önlemler alır. Kamu Görevlileri Yasasına ilişkin cezai kurallar uygulanır.

Ancak, mesleki sırların korunmasına ilişkin olarak alınan bu önlemler yukarıdaki (2)'nci fıkranın (B) bendinde belirtilen bilgilerin Bakanlık tarafından kamu ile paylaşımını engelleyici nitelikte olamaz.

(4) Kişisel Verilerin Korunması Yasası ile güvence altına alınan mesleki sır kapsamındaki bilgiler;

(A) Bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılan tüzüklerin kurallarına aykırı bir durumun varlığından şüphe edildiği hallerde yürütülen ön soruşturma veya yasal sürecin,

(B) Kişisel bilgi ve verilerin,

(C) Gizli müzakereler, uluslararası ilişkiler ve ulusal savunma ile ilgili bilgilerin gizliliğini içerir.

Kontrol ve Doğrulama Prosedürleri

20 (1) Bakanlık, resmi kontrolleri yazılı prosedürlere uygun olarak yapar. Bu prosedürler resmi kontrolleri gerçekleştiren kontrol görevlilerine yönelik bilgi ve talimatları içerir.

(2) Bakanlık veya Bakanlık personelinin görevlerini yerine getirebilmeleri için zeytin işletmecilerinin binalarına, belgelerine erişim hakları vardır. Bakanlık bünyesinde bulunan Zeytin ve Zeytin Ürünlerini İzleme ve Değerlendirme Birimi tarafından denetim ve analizleri yapılır.

(3) Bakanlık:

(A) Yapmış olduğu resmi kontrollerin etkililiğini doğrulamak

(B) Gerektiğinde düzeltici eylemin gerçekleştirildiğini ve yukarıdaki (1)'inci fıkrada belirtilen belgelerin uygun şekilde güncellendiğini sağlayacak kuralları koyar.

(4) Bakanlık kontrol görevlileri tarafından yürütülecek olan resmi kontrollere yönelik kılavuz oluşturabilir. Kılavuz özellikle, aşağıda belirtilen hususlarda yapılacak resmi kontrollere ilişkin bilgileri içermelidir:

332

(A) HACCP (Tehlike Analizleri ve Kritik Kontrol Noktaları) ilkeleri ile KAK (Kodeks Alimentarus Komisyonu) standartları bu Yasanın 20’nci maddesinde belirtilen kurallara göre uygulanması;

(B) Zeytin işletmecilerinin bu Yasanın gerekliliklerini yerine getirmek amacıyla kullandıkları yönetim sistemleri;

(C) Zeytin ve zeytin ürünlerinin mikrobiyolojik, fiziksel ve kimyasal açıdan güvenliği.

(5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

Resmi Kontrol Sonuçlarının Raporlaması Ve Sonucu Uygun Olmayan Ürünlere uygulanacak Cezalar

21. (1) Bakanlık, kontrol görevlilerinin yaptığı resmi kontrollere ilişkin raporları hazırlar. Bu raporlar, resmi kontrollerin amacını, kullanılan kontrol yöntemini, resmi kontrollerin sonuçlarını ve uygun olması halinde de zeytin işletmecisinin alması gereken önlemleri içerir.

(2) Kontrol görevlisi, herhangi bir uygunsuzluğun tespit edilmesi halinde, ilgili zeytin işletmecisine yukarıdaki (1)’inci fıkrada belirtilen raporun bir nüshasını sunar.

(3) Bakanlık, resmi kontrol sonucu, mevzuat şartlarını taşımadığı ve insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından tehlike oluşturduğu tespit edilen zeytin ve zeytin ürünlerini ile ilgili aşağıdaki önlemlerden bir veya bir kaçını uygular;

(A) Zeytin ve zeytin ürünlerinin piyasaya arzını, ithalat veya ihracatını kısıtlar veya yasaklar.

(B) Söz konusu zeytin ve zeytin ürünlerinin piyasaya arz edilmiş ise, sahibi veya işletmecisi tarafından satışı derhal durdurulur ve piyasadan toplanır.

(C) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi mümkün olan zeytin ve zeytin ürünlerinin, Bakanlık ve diğer ilgili kurumların kontrolünde değerlendirilmesine izin verilebilir.

(Ç) Piyasaya arz amacı dışında değerlendirilmesi de mümkün olmayan zeytin ve zeytin ürünleri, Bakanlığın gözetiminde sahipleri veya işletmecisi tarafından imha edilir.

(4) Resmi kontrol sonucu, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzüklerde belirlenen kurallar ile gıda mevzuatı bakımından düzeltilebilecek bir eksiklik tespit edilen ancak gıda güvenliği ile insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından herhangi bir tehlike oluşturmayan ürünlerin, mevzuata uygun hale getirilmesi koşuluyla piyasaya arzına

333

izin verilebilir.

Kontrol Faaliyetleri, Yöntem ve Teknikleri

22. (1) Resmi kontrollere ilişkin görevler genel olarak izleme, gözetim, doğrulama, denetim, teftiş, numune alımı ve analiz gibi uygun kontrol yöntem ve teknikleri kullanılarak gerçekleştirilir.

(2) Kontrol faaliyetleri, yöntem ve teknikleri ile ilgili usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete ‘de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

Resmi Kontrollere İlişkin Kurallar ve Yetki

23. Zeytin ve Zeytin Ürünlerini İzleme ve Değerlendirme Birimi tarafından hazırlanan raporda belirtilen eksiklikleri verilen zaman dilimi içerisinde işletmeciler yerine getirmek zorundadır.

Numune Alımı, Testler ve Analiz Metotları

24. (1) Zeytin ve Zeytin Ürünlerini İzleme ve Değerlendirme Birimi, Zeytinyağları ve Sofralık zeytinlerin resmi kontrolleri için yapılacak testler ve analiz metotlarını belirler.

(2) Resmi kontroller kapsamında yürütülen numune alma, testler ve analiz metotları, uluslararası alanda tanınmış standart kurallarına veya protokollere uygun olarak yapılır. Ancak bu protokollerin olmadığı durumlarda, ilgili amaca hizmet edecek metotlar veya bilimsel protokoller kullanılır. Zeytin ürünlerinin ürün yılı, soğuk sıkım veya sıcak sıkım olduğu, zeytin ve zeytinyağları tüm ürünlerinin etiket bilgileri ile içeriğinin aynı olması şartları aranır. Sofralık zeytinlerin işleme tekniklerinin değerlendirilmesi, zeytinyağlarının sınıflandırılması, duyusal analiz ve duyusal değerlendirme metotları kullanılarak konu uzmanları tarafından değerlendirme yapılır.

(3) Yukarıdaki (2)’nci fıkra kurallarının geçerli olmadığı durumlarda, analiz yöntemleri uluslararası düzeyde kabul edilen protokole göre ulusal veya uluslararası bir laboratuvarda yapılır.

(4) Uygun olması halinde analiz yöntemleri Bakanlık tarafından belirlenen kriterlere göre nitelendirilir.

(5) Numunelerin, yasal ve analitik geçerliliklerini garanti edecek bir şekilde işleme tabi tutulması ve etiketlenmesi gerekir.

(6) Zeytin ve zeytin ürünlerinin resmi kontrolleri için numune alımı ve analiz metotlarına ilişkin ayrıntılı kurallar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete ‘de yayımlanacak tüzüklerle düzenlenir.

334

SEKİZİNCİ KISIM

Denetleme, İdari Yaptırımlar, Suç ve Cezalara İlişkin Kurallar

Denetleme, Kontrol ve Araştırma

25. Bakanlık, denetleme, kontrol ve araştırma ile ilgili, Zeytin ve Zeytin Ürünleri İzleme ve Değerlendirme Birimini görevlendirir.

Cezalarda Yetki ve Yöntem

26. (1) Bu Yasada yer alan idari para cezaları, Daire tarafından verilir ve ilgililere yazılı olarak tebliğ edilir.

(2) Cezanın, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içerisinde makbuz karşılığında Gelir ve Vergi Dairesi veznelerine ödenmesi halinde söz konusu suç davasız halledilmiş olur ve mahkemeye intikal ettirilmez.

(3) Bu Yasa kuralları uyarınca verilen idari para cezasını yukarıdaki (2)'nci fıkrada belirlenen otuz günlük süre içinde ödemeyen gerçek veya tüzel kişiler hakkında yargısal işlem başlatılır.

İdari Para Cezaları

27. (1) Bu Yasa kurallarına aykırı davranan gerçek veya tüzel kişiler bir suç işlemi olurlar ve haklarında aşağıda belirtilen idari yaptırımlar ile cezalar uygulanır.

(A) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (3)'üncü ve (4)'üncü fıkra kurallarına aykırı hareket eden ve güvenilir olmayan zeytin ve zeytin ürünlerini piyasaya arz eden gerçek veya tüzel kişiler, bir suç işlemi olurlar ve haklarında, aylık asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendindeki suçun, bu Yasanın 26'ncı maddesinin (3)'üncü fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde, gerçek veya tüzel kişiler, aylık asgari ücretin altı katına kadar para cezasına, bir aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

(2) (A) Bu Yasanın 5'inci maddesinin (4)'inci fıkra kurallarına aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişiler, bu Yasa ve bu Yasa uyarınca çıkarılması öngörülen tüzüklerde düzenlenen kurallara uygun olmayan zeytin ve zeytin ürünlerini piyasaya arz etmesi halinde bir suç işlemi olurlar ve haklarında aylık asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendindeki suçun, bu Yasanın 26'ncı maddesinin (3)'üncü fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde, gerçek veya tüzel kişiler, aylık asgari ücretin altı katına kadar para cezasına, bir aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

(3) (A) Bu Yasanın 6'ncı maddesinin (1)'inci ve (2)'nci fıkra kurallarına aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişiler, bir suç işlemi olurlar ve haklarında aylık asgari ücretin bir katı tutarında idari para cezası uygulanır.

335

(B) Yukarıdaki (A) bendindeki suçun, bu Yasanın 26’ncı maddesinin (3)’üncü fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde, gerçek veya tüzel kişiler, aylık asgari ücretin iki katına kadar para cezasına, bir aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

(4) (A) Bu Yasanın 7’nci maddesinin (3)’üncü, (4)’üncü fıkra kurallarına aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişiler bir suç işlemiş olurlar ve haklarında, aylık brüt asgari ücretin on katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ayrıca, işletmenin işletme ruhsatı bakanlık tarafından sadece bir kez olmak kaydı ile bir yıl dondurulur. Aynı suçun ikinci kez tespit edilmesi halinde ise, brüt asgari ücretin onbeş katı tutarında idari para cezası uygulanır ve işletmenin, işletme ruhsatı iptal edilerek işletme yeri kapatılır. İşletme sahibi ve varsa ortakları bir daha işletme ruhsatı alamaz.

(B) Yukarıdaki (A) bendindeki suçun, bu Yasanın 26’ncı maddesinin (3)’üncü fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde, gerçek veya tüzel kişiler, aylık asgari ücretin yirmi katına kadar para cezasına, bir aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

(5) (A) Bu Yasanın 12’ncı maddesinin (1)’inci fıkra kurallarına aykırı hareket eden ve onay almadan faaliyete geçen, gerçek veya tüzel kişiler bir suç işlemiş olurlar ve haklarında, aylık brüt asgari ücretin on katı tutarında idari para cezası uygulanır.

(B) Yukarıdaki (A) bendindeki suçun, bu Yasanın 26’ncı maddesinin (3)’üncü fıkrası uyarınca mahkemeye intikali ve mahkumiyet halinde, gerçek veya tüzel kişiler, aylık asgari ücretin yirmi katına kadar para cezasına, bir aya kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

DOKUZUNCU KISIM

Geçici ve Son Kurallar

Tüzük Yapma Yetkisi

28. Bu Yasanın ilgili maddelerinde tüzük yapılması öngörülen konular ile aşağıda öngörülen konular Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak tüzüklerle düzenlenir:

(1) Zeytin ve zeytin ürünlerinin üretim izni ile işletmelerin kayıt ve onayı, hijyeni, piyasaya arz koşulları, etiket bilgileri, izlenebilirlik ile ürünlerin ithaline ilişkin konularda (2) Zeytin ve zeytin ürünlerinin ihracatında sertifikaların düzenlenmesi

336

ve ihracattan geri dönen yurt içine girişine ilişkin konularda

(3) Zeytin ve zeytin ürünlerinin resmi kontrolü, numune alımı ve analiz teknikleri konularında (4) Zeytinyağları ve sofralık zeytinlerin fiziksel, kimyasal ve organoleptik özellikleri için standartların belirlenmesi ve uygulanmasına ilişkin kurallar ile yurt içinde üretilen zeytinyağına ilişkin özel kurallar ile ilgili konularında

Geçici Madde Tüzüklerin Yayımlanması

1. Bu Yasanın uygulanmasıyla ilgili tüzükler, Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlıkça hazırlanır, Bakanlar Kurulunca onaylanır ve Resmi Gazete’de yayımlanır.

Geçici Madde İşletmelerin Kayıt veya İzin İşlemlerini Yaptırılması

2. Bu Yasanın yürürlüğe giriş tarihinden önce; ruhsat almış olan veya izin ya da kayda tabi olmadan faaliyette bulunan ancak bu Yasaya göre onay ya da kayıt altına alınması gereken işletmeler, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıl içinde bu Yasa kurallarını yerine getirerek kayıt veya izin işlemlerini yaptırırlar.

Yürürlükten Kaldırma 23/1963 4/1974 FASIL 76

29. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak 1963 Zeytin Yağı Yasası ve Zeytinler ve Başka Ürünler (Koruma) Yasası yürürlükten kaldırılır. Ancak, bu Yasalar ve bu Yasalar altında çıkarılan tüzükler uyarınca yapılan işlemlere halel gelmez.

Yürütme Yetkisi

30. Bu Yasa Tarım işleri ile görevli bakanlık tarafından yürütülür.

Yürürlüğe Giriş

31. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.