Y.T.No:16/1/2022) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.

(227)

228

PARA VE KAMBİYO (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

GENEL GEREKÇE

Değişen günümüz teknolojisi ile ekonomi alanını ilgilendiren hizmet sektörünün gelişmesiyle, dünyada olduğu gibi ülkemizde de yeni iş sektörleri yaratılmaktadır. Ancak yaratılan iş sektörlerinin yasal mevzuatları olmaması nedeniyle kamu açısından sıkıntılar yaşanmaktadır. Ekonomi alanını ilgilendiren yeni iş sektörlerinden biri de Kaldıraçlı Alım Satım (Forex) faaliyetlerini yapan işyerleri ile ilgilidir. Bu tür işyerlerinin yasal bir mevzuat olmaksızın izinsiz faaliyet göstermelerinden ötürü Polis Genel Müdürlüğü nezdinde de sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu nedenle kaldıraçlı alım satım faaliyeti ile uğraşacak şirketlere yasal bir düzenleme yapılması gerekli olmuştur.

Kaldıraçlı alım satım (forex) faaliyeti, bir ülkenin para birimi ile bir başka ülkenin para birimi arasındaki veya başka ülkelerin para birimleri arasındaki değişim oranından faydalanılarak kazanç/kayıp elde edilmesidir. Kaldıraçlı işlem olma özelliği ise, yatırılan teminat miktarının kaldırac oranından faydalanmak suretiyle daha fazla işlem yapabilme özelliği nedeniyle der. Bu tür işlemler ülkemizde de yaygınlaşmıştır.

Bu nedenle, Para ve Kambiyo Yasası’nda bir değişikliğe gidilerek, kaldıraçlı alım satım şirketlerinin kuruluş ve çalışma esasları ile ilgili kurallar hazırlanmış, ayrıca Yasa’da yapılması gerekli görülen buna paralel düzenlemeler de gözden geçirilerek tekrardan düzenlenmiştir.

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1. Tasarının kısa ismi düzenlenmiştir.

Madde 2. Tasarının 2’nci maddesinde, kaldıraçlı alım satım faaliyeti gösterecek şirketlere yönelik tefsir kısmı yeniden düzenlenmiştir.

Madde 3. Tasarının 3’üncü maddesinde, Şirketler olarak adlandırılacak Kaldıraçlı Alım Satım (Forex) Şirketleri ile Döviz Bürolarının kuruluşlarına ve faaliyetlerine ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 4. Tasarının 4’üncü maddesinde, idari para cezalarındaki yetkiye ve uygulanacak yönteme ilişkin kurallar ile idari para cezalarına ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 5. Tasarının 5’inci maddesinde, esas Yasa’nın 14’üncü maddesinden sonra gelen maddelerin yeniden sayılabilirliği düzenlenmektedir.

Madde 6. Tasarının 6’nci maddesinde, suç ve cezalara ilişkin kurallar düzenlenmiştir.

Madde 7. Tasarının 7’nci maddesinde, Para, Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Dairesi’nin bağlı bulunduğu Bakanlık düzenlenmiştir.

Madde 8. Tasarının 8’inci maddesinde, geçici madde kuralları düzenlenmiştir.

Madde 9. Yasanın yürürlüğe giriş tarihini düzenlemektedir.

229

PARA VE KAMBIYO (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

Kusay Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim 1. 38/1997 Bu Yasa, Para ve Kambiyo (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan Para ve Kambiyo Yasası ile birlikte okunur.

Esas Yasanın 2. 3’üncü Maddesinin Değiştirilmesi Esas Yasa, 3’üncü maddesinin Tefsir başlıklı maddesindeki “Bakanlık” tefsiri kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni “Bakanlık” tefsiri konmak suretiyle, “Banka” tefsiri kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni “Banka” tefsiri konmak suretiyle, “Banka” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Dayanıklı Ortam” tefsiri, “Efektif” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Finansal Kuruluş” tefsiri, “Finansal Kuruluş” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Kaldıraçlı Alım Satım Faaliyeti” tefsiri, “Kaldıraçlı Alım Satım Faaliyeti” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Kaldıraçlı Alım Satım Şirketi” tefsiri, “Kaldıraçlı Alım Satım Şirketi” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Kaldıraç Oranı” tefsiri, “Kıymetli Taşlar” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Kişi” tefsiri, “Kişi” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Kontrol” tefsiri, “Muhabirler” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Nitelikli Pay Sahipliği” tefsiri, “Nitelikli Pay Sahipliği” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Özkaynak” tefsiri ve “Para” tefsirinden hemen sonra aşağıdaki yeni “Şirket” tefsiri, eklenmek suretiyle değiştirilir:

“Bakanlık”, Para, Kambiyo ve İnkışaf Sandığı İşleri Dairesi’nin bağlı bulunduğu Bakanlığı anlatır.”

“Banka”, Bankacılık Yasası altında faaliyet gösteren Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kurulu mevduat bankaları, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları ile yurt dışında kurulu olup, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde şube açmak suretiyle faaliyet gösteren şube bankalarını anlatır.”

“Dayanıklı Ortam”, Kişinin gönderdiği veya kendisine gönderilen bilgiyi, kolayca ulaşabilecek şekilde bilgi saklama yeteneği veren ve saklanan bilginin, değişmeden erişimine izin veren herhangi bir araç ve/veya ortamı anlatır.

“Finansal Kuruluş”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankacılık Yasasının 23’üncü maddesinin (2)’nci fıkrasında ve (3)’üncü fıkrasında yer alan faaliyet konularından en az birini yürütmek için kurulan ve finans sektöründe faaliyet gösteren kuruluşları anlatır.

“Kaldıraçlı Alım Satım Faaliyeti”, Yatırılan teminat tutarı karşılığında, her türlü döviz, kıymetli maden ve Bakanlık tarafından belirlenecek diğer varlıkların kaldıraçlı olarak dayanıklı ortamda oluşturulmuş bir platformda alım satım işlemlerini anlatır.”

“Kaldıraçlı Alım Satım Şirketi”, Münhasıran kaldıraçlı alım satım faaliyetinde bulunacak tüzel kişileri anlatır.”

“Kaldıraç Oranı”, işlem yapmak için yatırılan teminat tutarı karşılığında alınabilecek pozisyon tutarını gösteren oranı anlatır.

“Kişi”, Gerçek veya tüzel kişileri anlatır.”

“Kontrol”, Bir tüzel kişinin sermayesinin veya oy haklarının, asgari %50’sine (yüzde elli) sahip olma koşulu aranmaksızın, sermayenin çoğunluğuna doğrudan veya dolaylı olarak sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte imtiyazlı hisselerin elde

230

Esaş Yasanın 9’uncu Maddesinin Değiştirilmesi

“Şirketlerin Kuruluşu ve Faaliyetlerine İlişkin Kurallar

Fasıl 154 3/1962 43/1963 15/1972 20/1974 31/1975 6/1983 22/1989 64/1989 11/1997 20/2004 41/2007 20/2014 45/2014 31/2009 57/2011 1/2012 38/2015 4/1972 54/1977 36/1982 37/1989 38/1991 32/2020 42/2004

bulundurulması veya diğer hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması yoluyla veya herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin karara esas çoğunluğunu atayabilme veya görevden alma gücüne sahip olunması veya her halükarda tüzel kişi yönetimi üzerinde hakim etki sahibi olma durumunu anlatır.”

“Nitelikli Pay Sahipliği”, Bir tüzel kişiliğin, sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak %10 (yüzde on) veya daha fazlasına veya bu oranın altında olsa dahi yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payları veya yönetiminde önemli derecede etkiye sahip olma durumunu anlatır.”

“Özkaynak”, Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, dönem net kârı, geçmiş yıllar kârı ve belirlenecek diğer kalemler toplamından varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve belirlenecek diğer kalemlerin düşülmesi suretiyle elde edilen tutarı anlatır.”

“Şirket”, Bu Yasa kapsamında Bakanlıkta izin alan Döviz Büroları ve Kaldıraçlı Alım Satım Şirketlerini anlatır.”

Esas Yasa, 9’uncu maddesinin kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 9’uncu madde konmak suretiyle değiştirilir:

9. (1) Şirketler ve kurucularında aranan şartlar aşağıdaki gibidir.

(A) Kurulacak şirketin gerçek kişi hissedarlarının affa uğramış ve/veya sabıka kaydı silinmiş olsa bile;

(a) Herhangi bir yasa kuralına aykırılık nedeniyle bir yıldan fazla hapis cezasına ve/veya para cezasına çarptırılmış olmaması,

(b) Ceza Yasası veya diğer yasalar uyarınca Devletin egemenlik, güvenlik ve saygınlığına, Anayasal düzene karşı işlenen suçlar, taammüden katıllık, taammüden katıllığe teşebbüs, adam öldürme, adam öldürmeye teşebbüs etme, cinsel saldırı, cinsel taciz, cinsel tecavüz ve bu suçlara teşebbüs etme, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtekarlık, menfaat temini için sahte, gerçek dışı veya hukuka aykırı evrak düzenleme, imzalama, tasdik etme veya verme, görevi kötüye kullanma, hileli iflas, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, vergi kaçırma suçlarından, bu suçlara istirakten suçlu bulunmaması, itibari iade edilmemiş müflis, hilekarlık gerekçesiyle şirket yönetmekten men edilmiş olmaması, Şans Oyunları Yasası, Uyuşturucu Maddeler Yasası, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Yasası ile finansal kuruluşlara ilişkin mevzuat kurallarına aykırılıktan mahkum edilmiş olmaması,

4/2008 73/2009 39/1993

231

(c) Yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigortası ve Finansal İstikrar Fonu'na devredilen bankalarda, Tasarruf Mevduatı Sigortası ve Finansal İstikrar Fonu'na devredildiğinde veya talep üzerine faaliyet izni kaldırılanlar hariç, faaliyet izni kaldırılan şirketler ve finansal kuruluşlarda faaliyet izni kaldırıldığında, nitelikli paya sahip olmaması veya kontrolü elinde bulundurmaması,

(ç) Konkordato ilan etmiş veya müflis ilan edilmiş olmaması, ve

(d) İşin gerektirdiği mali güç, itibar ve yeterliğe sahip olması, koşuldur.

(e) İşin gerektirdiği mali güç, itibar ve yeterliğe sahip olma ölçüsünün değerlendirilmesinde, kişinin;

(i) Reel, finansal ve taşınmaz varlıkları,

(ii) Borçları ve yükümlülükleri,

(iii) Çalışma süresinde ortaya çıkması muhtemel zararları finanse edebilme kapasitesi,

(iv) Vergi ve Sosyal Güvenlik borcu bulunup bulunmadığı,

(v) Son 5 yıl içerisinde kullandığı krediler ve finansman kaynakları dolayısıyla yasal takibe alınıp alınmadığı,

(vi) Mali güç ve itibari tespit etmeye yönelik olarak Bakanlığın uygun göreceği diğer hususları, dikkate alınır.

(B) Tüzel kişi hissedarların,

(a) Şeffaf ve açık hissedar yapısına sahip olması,

(b) Nitelikli paya sahip gerçek kişi hissedarların yukarıdaki (A) bendinde yer alan nitelikleri taşıması, koşuldur.

(C) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışındaki ülkelerin yurttaşı olan ve/veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışındaki ülkelerde ikamet eden kişiler için yukarıdaki (A) ve (B) bentlerinde yer alan koşulların değerlendirilmesinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde uygulanan mevzuat yanında ilgili ülkelerin mevzuatı da kıyasen dikkate alınır. Kendi ülkelerinde Şirket kurucusu olma vasfına haiz olmayanların başvuruları dikkate alınmaz.

(Ç) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışındaki ülkelerin yurttaşı olan ve/veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışındaki ülkelerde ikamet eden ve/veya etmiş kişilerin, ilgili ülkenin mali bilgi edinme ve muadili herhangi bir uluslararası otorite tarafından yayımlanan kara para aklama ve terörizmin finansmanı konulu listelerinde yer almaması şarttır.

232

Fasıl 113 28/1974 7/1977 30/1983 28/1987 65/1989 56/1991 42/1997 29/2003 35/2007

(D) Şirketlerin, (a) Şirketler Yasası uyarınca limited şirket olarak kurulması, (b) Adında lisans konusunu belirten ibare bulunması, (c) Ana sözleşme ve tüzüklerinin bu Yasa kurallarına uygun olması, (c) Gözetim ve denetimini engelleyici nitelikte herhangi bir hususun bulunmaması, (d) Planlanan mali yapı ve organizasyonun öngörülen faaliyetlerle uyumlu olması, (e) Bakanlıkta ön izin almak suretiyle şirket tescilinden sonra faaliyete geçilebilmesi için lisans almaları, koşuldur.

(E) Şirketlere lisanslarına ilişkin bir belge verilir. Şirketler yetkilendirildikleri faaliyet dışında başkaca bir işle iştigal edemezler ve/veya iştigal ettikleri izlenimi uyandıracak herhangi bir faaliyette bulunamazlar. Şirketler faaliyetlerini, yapılan düzenlemelere uygun yürütmek zorundadır. (a) Döviz bürolarının adında ve varsa ticari ünvanında döviz alımı satımı yaptığını gösteren “Döviz” veya “Döviz Bürosu” veya “Change” veya “Exchange” ibarelerinden en az birinin yer alması zorunludur. (b) Kaldıraçlı alım satım şirketlerinin adında ve varsa ticari ünvanında kaldıraçlı alım satım faaliyeti yaptığını gösteren “Kaldıraçlı Alım Satım” veya “Forex” ibarelerinden en az birinin yer alması zorunludur.

(F) Şirketlerin asgari nakden ödenmiş sermayeleri her türlü muvazaadan ari olarak; (a) Döviz Büroları için € 100,000.- (Yüz bin EURO), (b) Kaldıraçlı Alım Satım Şirketleri için € 400,000.- (Dört yüz bin EURO), muadili Türk Lirası’ndan az olamaz. Şirketler, özkaynaklarının her yılın 31 Aralık tarihi itibariyle ödenmiş sermayelerinin altına düşmesi halinde, eksilen tutarı nakit olarak en geç müteakip yılın Nisan ayı sonuna kadar tamamlamak zorundadır. Bakanlar Kurulu, asgari ödenmiş sermaye miktarını beş katına kadar artırmaya yetkilidir.

(G) Yıllık lisans ücretleri, (a) Döviz Bürosu ve açacağı her bir Şube için € 3,000.- (Üç bin EURO), (b) Kaldıraçlı Alım Satım Şirketleri ve açacağı her bir Şube için € 15,000.- (Onbeş bin EURO), muadili Türk Lirası’dır. Yıllık lisans ücretlerinin her yılın en geç Ocak ayı sonuna kadar Gelir ve Vergi Dairesi şubelerine yatırılmış olunduğu Bakanlığa belgelenerek Lisans Belgesinin yenilenmesi şarttır. Bakanlar Kurulu, lisans ücretlerini beş katına ulaşıncaya kadar artırabilir.

(Ğ) Şirketlerin;

233

(a) Yurt içinde veya dışında şube açmak istemesi halinde Bakanlığın iznine başvurmaları zorunludur. Şirketler her ne ad altında olursa olsun şube dışında teşkilatlanmaya gidemez, iştirak edinemez, temsilcilik açamaz ve acentelik veremez.

(b) Nitelikli pay sahibi hissedarlarının her daim kurucularda aranan koşullara haiz olması zorunludur. İzne tabi olduğu halde izin alınmadan yapılan pay devirleri geçersizdir. Pay devir izinleri, Bakanlığın aldığı pay devir izin kararının verildiği tarihten itibaren üç aylık bir süre için geçerlidir.

(c) Bu Yasa kurallarının uygulaması ile ilgili olarak Bakanlıkça istenecek her türlü bilgi ve belgeleri talep edildiği anda gizli dahi olsa vermeleri zorunludur.

(ç) Faaliyetleri ile ilgili her türlü belgelerin asıllarını veya aslına uygun olduklarına dair şüpheye yer vermeyecek kopyalarını veya suretlerini ve gerçekleştirilen işlemlere ilişkin kayıtlarını, fiziksel ve/veya dayanıklı ortamda, en az on iki yıl süreyle güvenli ve istenildiği an erişime olanak sağlayıp ibraz edilebilecek şekilde kayıtlı adresinde saklamaları zorunludur.

(d) İşlemleri kayıt dışı bırakılamaz ve gerçek mahiyetlerine uygun düşmeyen bir şekilde muhasebeleştiremez. Bakanlık tarafından belirlenen muhasebe standartları ile hesap planına uymak ve tüm işlemlerin muhasebe kayıtlarını gerçek niteliklerine uygun, zamanında, eksiksiz ve doğru bir şekilde tutmakla yükümlüdür.

(e) Sundukları hizmet hakkında müşterilerini zamanında, doğru, tam ve anlaşılır şekilde bilgilendirmek, müşteri ile yapılan tüm işlemlerine ilişkin her türlü belgenin bir suretini yazılı ve/veya dayanıklı ortamda müşterilerine vermeleri, Bakanlık tarafından belirtilen hizmet kurallarına uymak, kendilerine yönelik yapılacak şikayetleri değerlendirmeleri ve şikayet başvurusunun taraflarına ulaşmasından itibaren, otuz gün içinde yazılı olarak cevaplandırmaları zorunludur.

(f) Yetkili muhasip murakıpları tarafından onaylanmış ve yönetim kurulu tarafından imzalanmış yıllık bilanço, kâr ve zarar hesapları ile bu hesaplara ek diğer mali tablolarını, takip eden yılın Mayıs ayı sonuna kadar Bakanlığa sunmaları zorunludur.

(g) Faaliyetine yönelik olarak her türlü iletişim araçları ile yapılan yayın, ilan, duyuru ve reklamlarda objektif olunması esastır. Şirketler, gerçek dışı, yanlış, yanıltıcı veya abartılmış bilgilere dayalı yayın, ilan, duyuru ve reklamlar hazırlayamaz ve kamuoyu ile paylaşamaz.

234

(H) Bu Yasa ile ilgili gözetim ve denetim faaliyetleri Bakanlık tarafından yürütülür.

(I) Bakanlık tarafından Şirketlere lisans verilmesi ve lisansının iptaline ilişkin kararlar Resmi Gazete'de yayımlanır.

(I) Bakanlık, şirketlerden, şirketlerin nitelikli paya sahip hissedarlarından, bağımsız denetim kuruluşlarından, kamu kurum ve kuruluşlarından ve diğer kişilerden bu Yasa kurallarının uygulaması ile ilgili olarak gerekli göreceği her türlü bilgi ve belgeleri gizli dahi olsa istemeye ve/veya incelemeye yetkilidir.

(2) Kaldıraçlı alım satım şirketlerinin;

(A) Bakanlık tarafından belirlenecek eğitim ve tecrübe şartlarına sahip, tam zamanlı olarak görev yapacak en az bir genel müdür ve bir genel müdür yardımcısı istihdam etmeleri ve bu kişilerle ilgili önceden Bakanlığın onayını almaları zorunludur.

(B) Müşterilerine uygulayacağı kaldıraç oranı 1:10 (bire on)'dur.

Bu oran Bakanlar Kurulunca 1:100 (bire yüz)'e kadar arttırabilir veya 1:5 (bire beş)'e kadar indirilebilir.

(C) Kaldıraçlı alım satım faaliyetlerinde alınacak teminat tutarı, hesaplanması, takibi, başka bir para birimine çevrilmesi ve tamamlama yükümlülüğü ile pozisyonların otomatik kapanmasını da içerecek şekilde çerçeve sözleşmesinde yer alacak esas ve usuller Bakanlar Kurulunca belirlenir.

(Ç) Müşterileri ile arasındaki ilişkiyi genel olarak düzenleyen başlangıçta bir kez akdedilen ve münferit işlemlerin esasını oluşturan bir çerçeve sözleşmesi imzalamaları ve müşteri hesaplarına ilişkin olarak kayıtları anlık olarak tutmaları, bu bilgilere erişime imkân sağlamaları ve müşterilerine günlük ve aylık bildirimlerde bulunmaları zorunludur.

(D) Yayın, ilan, duyuru ve reklamlarında faaliyetlerine ilişkin olarak mutlak getiri ve/veya zarara karşı garanti taahhüdünde bulunamaz.

(3) Şirketin lisansı aşağıdaki hallerde Bakanlığın kararıyla kaldırılır. Şirketin;

(A) Lisans verildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde faaliyete başlamaması,

(B) Faaliyetlerine kesintisiz olarak bir yıl süre ile ara vermesi,

(C) Bakanlığın onayı ile başka bir şirketle birleşmesi ve/veya başka bir şirkete devri ve/veya gönüllü olarak faaliyetlerine son vermesi,

(Ç) Kurucularda aranan şartların kaybedilmesi,

(D) Yıllık lisans ücretini süresi içinde ödememesi,

(E) Gözetim ve denetim faaliyetleri sonucunda;

(a) Özkaynağının bu maddenin (1)'inci fıkrasının (F) bendinde öngörülen asgari sermayenin altına düşmesi,

(b) Bakanlık tarafından istenen raporlamaları yapmaması, eksik, gecikmeli veya hatalı yapması

235

veya gözetim ve denetimi engelleyici herhangi bir hususun, girişimin veya tutumun bulunması, faaliyeti veya mali bünyesi hakkında Bakanlığı yanıltmak veya yanlış yönlendirmek maksadıyla eksik ve/veya hatalı bilgi ve belge sunulduğuna kanaat getirilmesi, Bakanlığa hatalı, eksik veya yanıltıcı bilgi verilmesi veya gözetim ve denetimi engelleyici herhangi bir hususun bulunması,

(c) Bakanlığın iznine tabi işlemleri izin almadan gerçekleştirmesi,

(c) Bu Yasa ve ilgili diğer mevzuatlara ve/veya Bakanlık tarafından alınan kararlara aykırı işlemlerinin bulunması,

(d) Lisans verilen faaliyet dışında başkaca bir işle iştigal etmeleri ve/veya iştigal ettikleri izlenimi uyandıracak herhangi bir faaliyette bulunması, hallerinden herhangi birinin tespit edilmesi ve Bakanlığın altı ayı aşmamak üzere belirlediği süre içerisinde gerekli gördüğü tedbirlerin alınması ve uygulanması ile aykırılıkların giderilmesini şirket yönetim kurulundan istemesine rağmen alınması istenen tedbirlerin verilen süre içerisinde alınmaması veya alınan tedbirlere rağmen sorunların giderilememesi veya benzer sorunların tekrar etmesi veya tedbir alınması durumunda dahi sonuç alınamayacağına kanaat getirilmesi.

(4) Lisansı iptal edilen şirketlerin, faaliyetlerini derhal durdurması ve lisansın iptal edildiği tarihten itibaren üç ay içinde genel kurullarını toplayarak, şirket konusu ve unvanını değiştirmek veya tasfiye işlemlerini başlatmak üzere karar almaları zorunludur.

(5) Bu Yasa ve ilgili diğer mevzuat ile açıkça yetkilendirilenler dışında, hiçbir kişi ana sözleşme ve tüzüğünde şirketlerin faaliyet alanına yönelik kural bulunduramaz, adında döviz alım satımı ve/veya kaldıraçlı alım satım yaptığı izlenimi veren ibareler kullanamaz. Bu yönde ilan, reklam, tabela düzenleyemez ve işlem yapamaz.

(6) Bu Yasanın bu maddesinde yer alan kurucu olma ve kuruluş şartları, ön izin ve lisans alma koşulları, lisans yenileme, faaliyet izni, yurt dışı faaliyetler, şube açma, pay sahipliği, ana sözleşme, tüzük veya ad değişiklikleri, hisse devri, asgari nakden ödenmiş sermaye ve özkaynaklara ilişkin yükümlülükler, bilgi verme ve mali rapor yükümlülükleri, gözetim ve denetimine ilişkin yükümlülükler, her türlü tevsik, her türlü mali tablo ve değerlendirmeler, taahhütnameler, tutanaklar, resmi belgeler ve bunların şekil ve koşulları, süreler, izin, kısıt ile ilgili hususlar varsa istisnaları ile pay sahipliğinin kapsamı, niteliği, kontrol tespiti için talep edilebilecek tüm belge ve bilgiler, kontrol ve hisselerin el değişmesi süreci, müşteri haklarının korunmasına ilişkin amaç, şekil, suret, süre kapsam, esas, unsur, nitelik, hesaplama, ilan, reklam, muhasebeleştirme, beyan usulü, fiili uygulamalar için kıstaslar, kaldıraçlı alım satım şirketlerinin kaldıraçlı alım satım faaliyetlerindeki kaldıraç oranı ile teminat miktarının belirlenmesine, belge ve kayıt düzenine ve kamunun aydınlatılmasına yönelik usul ve

236

esasları, şirketlerin muhasebe sistemi, hesap planı ve izahnamesi, muhasebe standartları, bilgi sistemleri, kamuya açıklanacak finansal raporlar, hesaplar, tablolar, dipnotlar, bunların şekli ile zamanı, dönemsel raporlamalar ve bunların içereceği hesaplar, hesapların nitelikleri, alt düzenlemeleri, takibi, formatı, bildirim zamanı, bildirim şekli, koruyucu düzenlemeler ile hizmetlerin sunumu ve tüm bunlara ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık tarafından hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazetede yayımlanacak Tüzük ile belirlenir.

Esas Yasaya Yeni 15’inci ve 16’ncı Madde Eklenmesi

İdari Para Cezalarında Yetki ve Uygulanacak Yöntem

İdari Para Cezaları

Esas Yasa, yeni 15’inci madde ve yeni 16’ncı madde eklenmek suretiyle değiştirilir:

15. (1) Bu Yasada yer alan idari para cezaları, Bakanlık tarafından verilir ve ilgili kişilere yazılı olarak tebliğ edilir.

(2) Bakanlık, bu Yasaya bir aykırılık olması halinde, ilgili kişilerden yazılı savunma ister. Savunma, tebliğ tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde Bakanlığa yazılı olarak verilir.

(3) Yukarıdaki (2)’nci fıkrada belirtilen sürede yazılı savunma verilmemesi halinde ilgili kişilerin savunma hakkından feragat ettiği kabul edilir.

(4) (A) Alınan yazılı savunmanın yeterli görülmemesi veya verilen sürenin dolmasına rağmen savunma verilmemesi durumunda, ilgili kişilere bu Yasa kuralları uyarınca idari para cezası verilir.

(B) Bakanlık tarafından verilen idari para cezası, gerekçesi ile birlikte ilgili kişilere tebliğ edilir.

16. (1) Bu Yasanın;

(A) 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (F) bendi,

(B) 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (G) bendi,

(C) 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (Ğ) bendinin (e) alt bendi,

(Ç) 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (Ğ) bendinin (f) alt bendi,

(D) 9’uncu maddesinin (2)’nci fıkrasının (Ç) bendi, kurallarına aykırı hareket eden kişilere, aylık brüt asgari ücretin beş katı tutarında Bakanlık tarafından idari para cezası verilir.

(E) 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (Ğ) bendinin (b) alt bendi,

(F) 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (Ğ) bendinin (g) alt bendi,

(G) 9’uncu maddesinin (2)’nci fıkrasının (D) bendi, kurallarına aykırı hareket eden kişilere, aylık brüt asgari ücretin on katı tutarında Bakanlık tarafından idari para cezası verilir.

(Ğ) 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (E) bendi,

(H) 9’uncu maddesinin (2)’nci fıkrasının (A) bendi,

(I) 9’uncu maddesinin (2)’nci fıkrasının (B) bendi,

237

(1) Kaldıraçlı alım satım şirketlerinde teminat miktarının belirlenmesi ile ilgili, kurallarına aykırı hareket eden kişilere, aylık brüt asgari ücretin otuz katı tutarında Bakanlık tarafından idari para cezası verilir.

(2) Bu Yasada belirtilen yönteme uygun olarak verilen idari para cezalarının tebliğ tarihinden itibaren Gelir ve Vergi Dairesi Gelirler Veznelerine bir ay içerisinde ödenmesi zorunludur. Süresi içerisinde ödenmeyen idari para cezaları kamu alacağı olup, Kamu Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası kuralları uyarınca tahsil olunur.

(3) Bu madde kurallarına uygun olarak verilen idari para cezaları için ilgili kişilerin yargı yoluna başvurma hakları saklıdır.

(4) Bu maddede düzenlenen kurallar uyarınca idari para cezası verilmesinin öngörülmüş olması ve/veya idari para cezası verilmiş olması, bu Yasa veya başka bir yasada suç olarak tanımlanmış bir aykırılıktan oluşan cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

(5) Bakanlık bu Yasada öngörülen idari para cezası ve/veya ceza kuralları saklı kalmak koşuluyla, Şirketlerin faaliyet izinlerinin kaldırılması da dahil uygun gördüğü her türlü idari yaptırımı ayrı ayrı veya birlikte uygulamaya yetkilidir.

Esas Yasanın 5. Esas Yasa, 14'üncü maddesinden sonra gelen maddeler yeniden sayılandırılmak suretiyle değiştirilir.

Esas Yasanın 14'üncü Maddesinden Sonra Gelen Maddelerin Yeniden Sayılandırılması

Esas Yasanın 6. Esas Yasa, 15'inci maddesinin (1)'inci fıkrası ile (2)'nci fıkrasının kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 17'nci madde konmak suretiyle değiştirilir:

Suç ve Cezalar

17. (1) Bu Yasa kurallarına aykırı olarak, yasada belirtilen Lisansa bağlanan faaliyetleri yürüten ve/veya bu faaliyetleri yürüttüğüne dair izlenim yaratan ve/veya izinsiz şube, iştirak, temsilcilik ve/veya benzeri organizasyon yapıları açmak suretiyle faaliyette bulunan veya fon toplayan bir kişi ile şirketin hukuka aykırı işleme talimat veren yöneticileri bir suç işlemi olurlar ve mahkumiyetleri halinde, aylık brüt asgari ücretin yüz katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır. Ayrıca, mahkeme bu faaliyetlerin yürütülmesi için kullanılan her türlü belge, ilan ve reklamların toplatılması ve durdurulmasına, bu faaliyetlerin bir işyeri bünyesinde yürütülmesi durumunda ise bu işyerinin geçici veya sürekli olarak kapatılması, cezai soruşturma safhası da dahil karar verir. Bu şekilde elde edilen kazançlar müsadere edilir ve Hazineye gelir olarak kaydedilir.

(2) Bu Yasanın 6'ncı maddesinin, 7'nci maddesinin, 9'uncu maddesinin (1)'inci fıkrasının (D) bendi, 9'uncu maddesinin (5)'inci fıkrası, 13'üncü maddesinin ve 14'üncü maddesinin kurallarına aykırı hareket eden kişiler ile tüzel kişilerin

238

direktörleri ve sorumlu yöneticileri ve/veya fiilen katkısı olan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde, aylık brüt asgari ücretin ikiyüz katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(3) Bu Yasanın belgelerin saklanması yükümlülüğüne aykırılık halinde, bu konuda görevi gereği sorumluluğu bulunan gerçek kişi ile tüzel kişinin görevlisi ve/veya yetkilisi bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin elli katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(4) Bu Yasaya aykırı olarak Şirketlere veya müşterilerine ait sırları açıklayan kişiler ile tüzel kişilerin direktörleri ve sorumlu yöneticileri ve/veya fiilen katkısı olan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin elli katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(5) Bu Yasaya aykırı olarak finansal sisteme ve/veya Şirketlere olan güveni zedeleyebilecek veya şöhretine veya servetine zarar verebilecek bir hususa kasten sebep olan veya bu yolla yalan haber yayan kişiler ile tüzel kişilerin direktörleri ve sorumlu yöneticileri ve/veya fiilen katkısı olan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin elli katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(6) Bu Yasaya aykırı olarak denetim amacıyla istenen bilgi ve belgeleri vermeyen veya denetim görevinin yerine getirilmesine engel olan kişiler ile tüzel kişilerin direktörleri ve sorumlu yöneticileri ve/veya fiilen katkısı olan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin elli katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(7) Bu Yasaya aykırı olarak Şirketlerin işlemlerinin kayıt dışı bırakılmasında, gerçek niteliklerine uygun düşmeyen bir şekilde muhasebeleştirilmesinde görevi gereği sorumluluğu bulunan gerçek kişi ile tüzel kişinin görevlisi ve/veya yetkilisi bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin elli katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(8) Kamu kurum ve kuruluşlarına, ilgili diğer mercilere ve denetim görevlilerine verilen veya yayımlanan belgelerdeki gerçeğe aykırı beyanlarda görevi gereği sorumluluğu bulunan kişiler ile tüzel kişilerin direktörleri ve sorumlu yöneticileri ve/veya fiilen katkısı olan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin altmış katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(9) Görevi nedeniyle koruma ve gözetmekle yükümlü olduğu para veya para yerine geçen evrak veya senetleri veya diğer malları, dolandırmak niyetiyle veya yetkisiz olarak, kendisinin veya başkasının tasarrufuna geçiren gerçek kişi ile tüzel kişinin görevlisi ve/veya yetkilisi bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin yüz katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

239

(10) Bu Yasa veya ilgili diğer mevzuat ve Bakanlık kararlarına aykırı karar ve işlemlerle menfaat temin eden kişiler ile tüzel kişilerin direktörleri ve sorumlu yöneticileri ve/veya fiilen katkısı olan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin yüz katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

(11) Haklarında bu Yasa gereğince idari para cezası verilmesine rağmen kasten yükümlülüklerini yerine getirmeyen ve/veya getirmemeye devam eden kişiler ile tüzel kişilerin direktörleri ve sorumlu yöneticileri ve/veya fiilen katkısı olan kişiler bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyeti halinde, aylık brüt asgari ücretin seksen katına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılır.

Esas Yasanın 7. 17’nci Maddesinin Değiştirilmesi Yürütme Yetkisi

Geçici Madde 8.

Yürürlüğe 9. Giriş

Bu Yasayı, Para, Kambiyo ve İnkışaf Sandığı İşleri Dairesinin bağlı bulunduğu Bakanlık yürütür.

1. Döviz Büroları, 9’uncu maddedeki koşullara uygun işlemleri, özkaynak hariç, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dokuz ay içerisinde bu Yasaya uygun hale getirmekle yükümlüdürler. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen döviz bürolarının lisansları Bakanlık tarafından iptal edilir.

2. Döviz Bürolarının özkaynakları, bu Yasanın 9’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (F) bendinin (a) altbendinde öngörülen sermaye miktarının altında olanlar, eksik kalan tutarı, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ikinci 31 Aralık tarihine kadar tamamlamakla yükümlüdürler. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen döviz bürolarının lisansları Bakanlık tarafından iptal edilir.

Bu Yasa, Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

240

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Gümrük Vergileri Tarife (Değişiklik) Yasa Tasarısını (