Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitimi Yasa Tasarısını (Y.T.No:10/1/2022) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERİN EĞİTİMİ YASA TASARISI'NIN
GENEL GEREKÇESİ
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kurulduğu 1983 yılından bugüne özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimleri 17/1986 sayılı Milli Eğitim Yasası temel alınarak oluşturulan tüzük ve genelgelerle yürütülmektedir.
Özel eğitim hizmetlerinin sürdürülebilir ve nitelikli olması hayati önem taşımaktadır çünkü özel eğitimdeki temel ilkelerden belki de en önemlisi, erken yaşta ve ara verilmeksizin eğitim alabilme hakkının bireylere sunulmasıdır. Bu ilkeyi uygulanabilir kılmanın en önemli koşulları ise, kapsamlı yasal dayanak ve devamında gelecek olan güçlü kurumsal yapılanmalardır. Özel eğitimin, genel eğitimin ayrılmaz bir parçası olduğu günümüz dünyasında artık yadsınamaz bir gerçekliktir.
Öğrenme için evrensel desenleme, farklılaştırılmış öğretim, kanıt temelli öğretmenlik uygulamaları, destekleyici teknolojiler, olumlu tutum ve davranışların desteklenmesi, kaynaştırma ortamında ki paydaşların işbirliği konuları özel gereksinimli bireylerin eğitiminde temel noktaları oluşturmaya başlamıştır. Bu gelişmeler yanı sıra uluslararası mevzuat ve bu mevzuata imza atan ülkeler eğitim programlarında tüm çocukları kapsama alacak biçimde "hiç bir çocuk geride bırakılmaz" felsefesine uygun olarak yetersizlikten etkilenmiş bireylerin akranlarıyla birlikte eğitim almasını gerekli kılacak eğitim ortamlarını düzenlemeye başlamıştır. Bu konudaki uluslararası mevzuata kısaca bakacak olursak:
- 10 Haziran 1994 tarihlerinde İspanya'nın Salamanca şehrinde, 92 devleti ve 25 uluslararası kuruluşu temsil eden 300 den fazla kişi bir araya geldi. Amaçları, özellikle özel eğitim gerektiren çocuklar olmak üzere, okulu tüm çocuklara hizmet verecek şekilde güçlendirerek, "kapsayıcı eğitim" (herkesi kapsayan eğitim) yaklaşımını geliştirmek ve "herkes için eğitim" hedefini gerçekleştirmekti.
Salamanca Bildirgesi:
-
Herkes için Eğitim
-
Her çocuk, eğitim görme temel hakkına sahiptir.
-
Her çocuk, kendine özgü özelliklere, ilgi, yetenek ve öğrenme ihtiyaçlarına sahiptir,
-
Özel eğitim gereksinimi olanlar, normal okullara devam edebilmeli ve bu okullar onların ihtiyaçlarını karşılayabilecek, "çocuğu merkeze alan" eğitim sistemi içinde yetiştirmelidir.
-
Zorlayıcı başka sebepler olmadıkça, bütün çocukları normal okullara kayıt ederek, hukuki ve politik bir konu olarak kapsayıcı eğitim prensibini kabul etmelerini, Kapsayıcı eğitimin mesleki yönünde olduğu kadar, erken tanı ve müdahale yollarında da daha çok gayret harcamalarını ve daha pek çok konuda temennileri içermektedir.
Salamanca Bildirgesi yanı sıra Birleşmiş Milletler Engelli Hakları sözleşmesi de bu konuda önemli ipuçları vermektedir.
13 Aralık 2006 tarihinde Birleşmiş Milletlerce kabul edilen ve 30 Mart 2007 tarihinde imzaya açılan sözleşme, 27 Temmuz 2010 tarihinden itibaren ülkemizde de yürürlüğe girmiştir. Bu sözleşme, engelli bireylerin haklarına bütüncül olarak yaklaşmaktadır. Bu sözleşmenin 24. Maddesi eğitim hakkıyla ilgili düzenlemeleri kapsar.
(a) Özürlüler, özürleri nedeniyle genel eğitim sisteminden dışlanmamalı ve özürlü çocuklar özürleri nedeniyle parasız ve zorunlu ilk ve ortaöğretim olanaklarının dışında tutulmamalıdır;
(b) Özürlüler yaşadıkları çevrede bütünleştirici, kaliteli ve parasız ilk ve orta öğretime diğer bireylerle eşit olarak erişebilmelidir.
(c) Bireylerin ihtiyaçlarına göre makul düzenlemeler yapılmalıdır;
(d) Özürlülerin genel eğitimden etkin bir şekilde yararlanabilmeleri için genel eğitim sistemi içinde ihtiyaç duydukları desteği almaları;
(e) Özürlülere yönelik bireyselleştirilmiş etkin destekleyici tedbirlerin, özürlülerin eğitime tam katılımı/bütünleştirme hedefine uygun olarak akademik ve sosyal gelişimi artırıcı ortamlarda sağlanması.
Taraf Devletler özürlülerin toplumun eşit üyeleri olarak eğitime tam ve eşit katılımlarını kolaylaştırmak için yaşamı ve sosyal gelişim becerilerini öğrenmelerini sağlamalıdır. Taraf Devletler bu amaçla aşağıda belirtilen uygun tedbirleri almalıdır:
(a) Braille ve diğer biçemlerdeki yazıların okunmasının öğrenilmesi, beden dilinin ve alternatif iletişim araçları ve biçimleri ile yeni çevreye alışma ve bu çevrede hareket etme becerilerinin öğrenilmesini, akran desteği ve rehberlik hizmetlerinin kolaylaştırılması;
(b) İşaret dilinin öğrenilmesine, işitme ve konuşma özürlülerin dilsel kimliğinin gelişimine yardımcı olunması;
(c) Görme, işitme veya hem görme hem işitme- konuşma özürlülerin özellikle çocukların eğitiminin en uygun dille, iletişim araç ve biçimleriyle, onların akademik ve sosyal gelişimini artırıcı ortamlarda sunulmasını sağlamak.
Uluslararası yeni uygulamalar şu an KKTC'de uygulanmakta olan "bütünleştirilmiş eğitimi" yaygınlaştırma yönündedir. Şu an öğrenciler, herhangi bir etiket almadan normal gelişen akranlarıyla "kaynak oda" dan aldıkları destekle tüm gelişmiş ülkelerde de olduğu gibi öğretim görmektedir. İşte bu bağlamda ayrı bir yasayla özel gereksinimli çocuklar, alandaki son gelişmelere ve kaynaştırma/ bütünleştirmeye sağlanması ve ailenin de gebelik döneminden itibaren sürecin içerisine dahil edilmesi elzemdir.
Hazırlık aşamasında eğitim öğretim alanındaki güncel bilimsel yaklaşımlar, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, Avrupa Birliği Kriterleri ile KKTC Anayasası, Milli Eğitim Yasası gibi ulusal ve uluslararası ölçekli mevzuat metinlerinin iç tutarlılık temelinde ele alındığı bu yasa önerisi ile özel eğitim gerektiren bireylerin;
a) Nitelikli ortamlarda ve bilimsel yaklaşımlar ışığında erken tanılanmaları, b) En az sınırlandırılmış eğitim ortamlarına mümkün olan en erken yaşta yerleştirilmeleri, c) Kıbrıs Türk Milli Eğitimi'nin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda. Örgün nitelikteki genel ve mesleki eğitim görme haklarını parasız ve parasız yatılı kullanabilmeleri, d) Tüm gelişimsel özellikleri dikkate alınarak hazırlanacak bireyselleştirilmiş eğitim programlarından (BEP) yerleştirildikleri eğitim ortamlarının tüm olanakları ile faydalanmaları, e) Eğitim ve destek hizmetleri sunulurken akranları ile birlikte olmalarına özen gösterilmesi, f) Öğrenim hayatlarının her aşamasında, bireyselleştirilmiş eğitim programlarında belirtilen özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmelerinin yasal güvence altına alınması, g) Her türlü rehabilitasyon hizmetlerinden ihtiyaçları doğrultusunda kesintisiz faydalanmaları, h) Gelişimleri doğrultusunda yeni eğitim programlarına veya uygun üst eğitim kurumlarına yerleştirilmelerine olanak sağlayacak etkin izleme hizmetlerinden faydalanmaları i) Ailelerinin de sunulacak tüm hizmetlerin karar ve uygulama aşamalarına etkin olarak katılımı, j) Özellikle yaygın eğitim olanaklarının genişletilmesi ile yaşam boyu eğitim hizmetlerinden yararlanarak gerek mesleki ve gerekse sosyal yaşam becerileri açısından toplumun aktif fertleri olmaları, öncelikli olarak amaçlanmaktadır.
Bu amaçlar gerçekleştiğinde, özel gereksinimli bireylerin yaşam standartları yükseltilerek, toplumda daha fazla kabul görmeleri sağlanacak ve her türlü eğitim hakları güvence altına alınmış olacaktır. Bu amaçlar doğrultusunda 17/1986 Milli Eğitim Yasası'nın 52'nci maddesi kaldırılarak yerine daha kapsayıcı olarak Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitimi Yasa Tasarısı'nın yapılmasına gerek duyulmuştur.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1: Yasanın ismi düzenlenmiştir.
Madde 2: Yasa'da atıfta bulunan kavramların tanımlanması sağlanmıştır.
Madde 3: Yasanın amacı belirlenmiştir.
Madde 4: yasanın kapsam alanı belirtilmiştir.
Madde 5: Özel gereksinimli bireylerin eğitim – öğretim hakkı vurgulanmıştır.
Madde 6: Özel eğitimin ilkelerini belirlemektedir.
Madde 7: Özel eğitim hizmetlerinin muhteviyatını belirtmektedir.
Madde 8: Özel eğitim talebinin nasıl yapılacağını açıklamaktadır.
Madde 9: Gelişimsel risk taşıyan bireylerin tespiti ve istatistik oluşturmakla ilgilidir.
Madde 10: Eğitsel Değerlendirme ve yönlendirme yöntem ve esaslarını açıklamaktadır.
Madde 11: Özel gereksinimli bireylerin yerleştirme işlemlerine ilgili yükümlülüğü belirtmektedir.
Madde 12: Özel gereksinimli bireylerin izleme sürecindeki esasları belirlemektedir.
Madde 13: Eğitimi ve ailenin katılımı ile ilgili süreci ve esasları belirtmektedir.
Madde 14: Erken çocukluk dönemindeki esasları belirlemektedir.
Madde 15: Okul öncesi dönemdeki özel eğitim hizmetlerinin esasları açıklanmıştır.
Madde 16: İlköğretim kademesimdeki özel eğitim hizmetlerinin düzenlemesi öngörülmektedir.
Madde 17: Ortaöğretim kademesindeki özel eğitim hizmetlerinin düzenlenmesi öngörülmüştür.
Madde 18: Yükseköğrenim kademesindeki özel eğitim hizmetlerininden yararlanabilmesi düzenlenmiştir.
Madde 19: Yaygın eğitimdeki uygulamaları düzenleyen esaslar belirtilmiştir.
Madde 20: Üstün yetenekli ve üstün zekalı bireylerin eğitimi ile ilgili esası açıklamaktadır.
Madde 21: Özel eğitim hizmetleri verilecek ortamları ifade etmektedir.
Madde 22: Özel eğitim okulu açma esasları düzenlenmektedir.
Madde 23: Kaynaştırma uygulamalarının esasları belirtilmektedir.
Madde 24: Herhangi bir kuruma devam edebilecek durumda olmayan bireylerin evde alacakları eğitime atıfta bulunmaktadır.
Madde 25: Yatarak tedavi gören bireylerin eğitim durumları ile ilgili esasları belirlemeketedir.
Madde 26: Özel gereksinimli bireylerin eğitim programlarının esasları belirtilmektedir.
Madde 27: Özel gereksinimli bireylerin akademik başarılarıyla ilgili esaslar belirtilmektedir.
Madde 28: Eğitim araçlarının sağlanması ile ilgili olarak eğitim işleri ile ilgili bakanlığa görev yüklemektedir.
Madde 29: Bu yasa ve Öğretmenler Yasası ile birlikte özel eğitim hizmetlerinde çalışacak personelin sağlanması ile ilgili hükümleri içermektedir.
Madde 30: Bu Yasa'nın koordinasyonunun nasıl sağlanacağının hükmünü içermektedir.
Madde 31: Bu Yasaya bağlı olarak denetleme ve değerlendirme işlemlerinin nasıl yapılacağını açıklamaktadır.
Madde 32: Yasa'nın özel eğitim hizmetlerinin düzenlenmesini ve yürütülmesini sağlamak amacıyla oluşturulacak Özel Eğitim Hizmetleri Üst Kurulu'nun görev ve oluşumunu açıklamaktadır.
Madde 33: Özel eğitim hizmetlerinin uygulama usul ve esaslarını düzenleyecek tüzük çıkarma yetkisi belirtilmiştir.
Madde 34: Yasanın yürütme yetkisi düzenlenmektedir.
Madde 35: Bu Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Milli Eğitim Yasası'nın 52'nci maddesinin yürürlükten kaldırılması düzenlenmektedir.
Madde 36: Yasanın yürürlüğe giriş tarihini düzenlemektedir.
ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERİN EĞİTİMİ YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
- Bu yasa, Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitimi Yasası olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe;
"Anayasa"; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasasını anlatır.
"Bakanlar Kurulu"; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.
"Bakanlık"; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde eğitim ve öğretim işleriyle görevli Bakanlığı anlatır.
"Bireyselleştirilmiş Aile Hizmet Planı (BAHP)"; Erken çocukluk döneminde özel gereksinimli olan veya risk altındaki çocukların fiziksel, bilişsel, dil ve konuşma, psikososyal gelişim ve öz bakım alanlarında eğitim gereksinimlerinin karşılanması amacıyla çocuk ve aileye hizmet eden plandır.
"Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP); Bireyselleştirilmiş eğitim programı, özel eğitime gereksinimi olan bireylerin gelişim özellikleri, eğitim performansları ve gereksinimleri doğrultusunda hedeflenen amaçlara yönelik hazırlanan ve bu bireylere verilecek destek eğitim hizmetlerini de içeren özel eğitim programıdır.
"Destek Eğitim Hizmetleri", özel gereksinimli bireylerin tıbbi ve eğitsel değerlendirme ve tanılama sonucunda belirlenen eğitim ihtiyaçları doğrultusunda kendilerine, ailelerine, öğretmenlerine ve okul personeline uzman personel, araç-gereç, eğitim ve danışmanlık hizmetleri sağlamayı anlatır.
"Devlet"; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletini anlatır.
"Eğitsel değerlendirme", özel gereksinimli bireylerin güçlü ve zayıf yönleri ile bireysel özelliklerini, ilgilerini belirlemek amacıyla eğitim alanlarında yapılan değerlendirme sürecini anlatır.
"En az kısıtlayıcı ortam", özel gereksinimli bireyin; toplumla bütünleşmesini sağlamaya yönelik sosyal, öz bakım, dil ve iletişim alanlarındaki davranışlar ile düzeyine uygun akademik ve mesleki bilgi ve becerileri kazandırmak amacıyla destek eğitim hizmetlerinin de verildiği ve mümkün olduğunca özel gereksinimli olmayan akranlarıyla bir arada olmasını sağlayan en uygun genel eğitim okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, mesleki teknik öğretim okul ortamını anlatır.
"İlgili Daire", Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı bünyesindeki İlköğretim Dairesi, Genel Ortaöğretim Dairesi, Mesleki Teknik Öğretim Dairesi ve Eğitim Ortak Hizmetler Dairelerini anlatır.
"Kaynaştırma", özel gereksinimli bireylerin yetersizliği olmayan akranlarıyla karşılıklı etkileşim içinde bulunmalarını sağlamak ve eğitim amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için geliştirilmiş eğitim ortamlarını anlatır.
"Kaynak Oda (Destek Eğitim Odası)", kaynaştırma uygulamaları yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler ile üstün yetenekli öğrencilere ihtiyaç duydukları alanlarda destek eğitim hizmetleri verilmesi için düzenlenmiş ortamı anlatır.
"Okul", özel gereksinimli bireylere hizmet veren, özel olarak yetiştirilmiş personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemlerinin uygulandığı, Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki resmi özel eğitim okullarını anlatır;
25/1985 33/1985 11/1986 32/1987 14/1988 34/1988 14/1989 3/1990 52/1990 13/1991 61/1991 12/1992 50/1992 5/1993 11/1994 3/1995 19/1995 60/1995 14/1996 17/1997 2/1998 15/1998 4/1999 20/1999 49/1999 16/2000 20/2000 11/2001 24/2001 32/2001 22/2002 4/2003 31/2004 36/2004 29/2005 60/2005 45/2006 60/2006 33/2007 6/2008 33/2008 38/2008 71/2009 49/2011 31/2006
"Özel Ders Öğretmeni", Öğretmenler Yasası'nda belirtilen görevleri yerine getiren öğretmeni anlatır.
"Özel Eğitim"; özel gereksinimli bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile onların farklılık ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi anlatır.
"Özel Eğitim Hizmetleri Üst Kurulu" müsteşar veya görevlendireceği Bakanlık personeli başkanlığında kurulacak kurulu anlatır.
"Özel Eğitim Öğretmeni", Öğretmenler Yasası'nda belirtilen görevleri yerine getiren öğretmeni anlatır.
"Özel Gereksinimli Birey"; çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi anlatır.
"Psikolojik Danışma ve Rehberlik Araştırma Şubesi (PDRAŞ)"; Bakanlığa bağlı her tür ve düzeydeki okulların ve Bakanlığın izniyle faaliyet gösteren kurumların psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi, geliştirilmesi ve denetlenmesini sağlamakla görevli Bakanlık Eğitim Ortak Hizmetler Dairesi'ne bağlı Şubeyi anlatır. Aynı zamanda "Özel Eğitim Değerlendirme Ekibi" olarak da çalışır.
"Rehber Öğretmen", Öğretmenler Yasası uyarınca atanmış olan ve Eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinde öğrencilere rehberlik ve psikolojik danışma hizmeti veren, üniversitelerin rehberlik ve psikolojik danışmanlık ile eğitimde pskolojik hizmetler alanında en az lisans eğitimi almış personeli, anlatır.
"Üst Öğrenim", halen takip etmekte olduğu bulunduğu öğrenim programının bir üst kademesindeki öğrenim programını anlatır.
"Üstün Yetenek", bir veya daha fazla alanda olağanüstü potansiyele sahip olan ya da bu alanların en az birinde olağanüstü performansı olan bireyi anlatır.
"Üstün Zekâ", zekâ, yaratıcılık, sanat, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda yaşıtlarına göre yüksek düzeyde performans gösterdiği uzmanlar tarafından belirlenen bireyi anlatır.
Amaç 3. Bu Yasanın amacı, özel gereksinimli bireylerin Kıbrıs Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim görme haklarından yararlanabilmelerini sağlamaya yönelik esasları ve özel eğitim okullarının açılması, birim ve kurul kurulması, bunların denetimi ve bu kurumların çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam 4. Bu Yasa, özel gereksinimli bireyleri, ailelerini ve onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak eğitim ve öğretim hizmetleri ile bu hizmetleri yürütecek okulların / kurumların çalışmalarını ve uygulanacak ilke ve programları kapsar.
İKİNCİ KISIM
Eğitim Hakkı ve Özel Eğitim İlkeleri
Eğitim Öğretim Hakkı 5. Özel gereksinimli bireylerin eğitim alması hiçbir gerekçeyle engellenemez. Özel gereksinimli bireylere, bireysel farklılıkları dikkate alınarak, öncelikle akranlarıyla birlikte en az kısıtlayıcı ortamlarda, gerektiğinde ise özel eğitim okullarında eğitim imkânı sağlanır.
Özel Eğitim İlkeleri 6. Kıbrıs Türk Milli Eğitimini düzenleyen genel esaslar doğrultusunda özel eğitimle ilgili temel ilkeler şunlardır:
(1) Atatürk ilke ve devrimleri ve Atatürk Milliyetçiliği ile belirlenen doğrultuda sosyal ve kültürel bütünleşme sağlanır.
(2) Özel eğitim gereksinimi olan her öğrenciye ilgi ve yeteneklerini azami derecede geliştirme fırsatı ve olanağı verilir.
(3) Öğrencileri, kendilerine ve topluma yararlı yurttaşlar olarak yetiştirilmesi için, gerektiğinde mesleki rehabilitasyonları sağlanır.
(4) Özel gereksinimli bireylerin eğitimine, özel eğitim ihtiyacı fark edildiği andan itibaren başlanır.
(5) Özel gereksinimli bireylerin, eğitsel performansları dikkate alınarak, amaç, içerik ve öğretim süreçlerinde uyarlamalar yapılarak özel gereksinimli olmayan akranları ile birlikte eğitilmelerine öncelik verilir.
(6) Özel gereksinimli bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için her türlü rehabilitasyonlarını sağlayacak kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde çalışılır.
(7) Özel gereksinimli bireyler için BEP geliştirilir ve eğitim programları bireyselleştirilerek uygulanır.
(8) Özel eğitim, genel eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır.
Kuruluş 7. Özel eğitim hizmetleri; özel programlar uygulayan ayrı okul ile diğer okul bünyelerindeki kaynak oda, sınıf içi destek, özel eğitim danışmanlığı hizmetlerinden oluşur.
Özel Eğitim Talebi 8. Öğrenciler için okulları tarafından, öğrenci olmayan bireyler için de velileri ve/veya bakmakla yükümlü olan kurum tarafından Bakanlığın görevlendireceği ilgili birime başvuru yapılır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Erken Tanı, Değerlendirme, Yönlendirme, Yerleştirme ve İzleme
Erken Tanılama ve Müdahale 9. Riskli gebelik ve doğum sonrası gelişimsel risk altında olan ya da kesin tanı almış bebeklerin istatistikleri, Bakanlık tarafından Sağlık Bakanlığından talep edilir. İstatistiki bilgilere göre hizmet düzenlemeleri Bakanlıkça planlanır
Eğitsel Değerlendirme ve Yönlendirme 10. (1) Eğitsel değerlendirme ve yönlendirme sürecinde, eğitsel amaçla bireyin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri ile eğitim gereksinimleri belirlenerek o birey için en az kısıtlayıcı olacak eğitim ortamına ve özel eğitim hizmetine karar verilir.
(2) Bireyin eğitsel değerlendirme ve yönlendirmesi, Psikolojik Danışmanlık Rehberlik Araştırma Şubesi (PDRAŞ) tarafından nesnel, standart testler ve bireyin özelliklerine uygun ölçme araçlarıyla yapılır. Değerlendirmede, bireyin varsa, engelli sağlık kurulu raporu ile zihinsel, fiziksel, ruhsal, duyusal, sosyal gelişim özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterlilikleri, eğitim performansı, gereksinimi, eğitim hizmetlerinden yararlanma süresi ve bireysel gelişim raporu dikkate alınır.
(3) Eğitsel değerlendirme ve yönlendirme; eğitimin her tür ve kademesindeki geçişler ile bireylerin eğitim performansı ve eğitim ihtiyaçları dikkate alınarak veli ya da okulun talebi üzerine gerektiğinde tekrarlanır.
(4) Yönlendirme, özel gereksinimli bireyin eğitsel değerlendirme sonucuna göre öncelikle en az kısıtlayıcı eğitim ortamına yerleştirme olacak şekilde eğitsel değerlendirme raporu hazırlama sürecidir.
Yerleştirme 11. Özel gereksinimli bireyin yapılan eğitsel değerlendirmesi doğrultusunda ilgili daire, öğrencinin uygun eğitim ortamına yerleştirilmesine karar verir.
İzleme 12. Özel eğitim hizmetlerinin planlaması ve eğitimde sürekliliğin sağlanması amacıyla erken çocukluk döneminden başlayarak eğitimin her kademesinde özel gereksinimli bireylerin gelişimlerinin izlenmesi çalışmaları Psikolojik Danışma ve Rehberlik Araştırma Şubesi (PDRAŞ) tarafından yapılır. Özel gereksinimli bireylerin gelişimlerinin izlenmesine yönelik etkinlikler, Bakanlıklar ile işbirliği çerçevesinde yürütülür. Özel gereksinimli bireyin eğitsel değerlendirmesi erken çocukluk ve okul öncesi dönemde yılda bir, daha sonra iki yılda bir tekrarlanır, bir üst öğrenime geçecek olan özel gereksinimli birey için eğitsel değerlendirme yeniden yapılır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Eğitim Tür ve Kademelerindeki Özel Eğitim Hizmetleri
Aile Eğitimi ve Aile Katılımı 13. (1) Aile eğitimi, özel gereksinimli bireylerin eğitiminde sürekliliği olan bir hizmettir. Bu hizmetlere ve özel eğitim sürecinin her boyutuna ailelerin aktif katılımı ve katkısını sağlayacak önlemler alınır.
(2) Aile eğitimi programları, özel gereksinimli bireyin anne-babası, kardeşleri ile bakımı ve eğitiminden sorumlu diğer bireylerin, koşullara göre birlikte ya da farklı eğitim programları içinde eğitilmeleri ve bilgilendirilmeleri sağlanarak sürdürülür.
(3) Özel eğitimdeki aile eğitim hizmetleri, aile rehberliği hizmetleri ile bütünleştirilir. Aile eğitim programları ailenin ve özel gereksinimli bireyin özelliklerine göre okulundaki özel eğitim öğretmeni ve rehber öğretmen tarafından hazırlanır ve yürütülür. Bu hizmet gerektiğinde evlerde de sürdürülebilir. Bu programların içeriği, ailelerin ihtiyacına göre belirlenerek geliştirilir ve uygulanır.
Erken Çocukluk Döneminde Özel Eğitim Hizmetleri 14. Erken çocukluk dönemindeki özel eğitim hizmetleri öncelikli olarak ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi amacıyla Bireyselleştirilmiş Aile Hizmet Planı (BAHP) hazırlanarak uygulanır.
Okul Öncesi Döneminde Özel Eğitim Hizmetleri 15. Özel gereksinimli bireyler için okul öncesi eğitimi esastır. Bu eğitim öncelikle okul öncesi eğitim kurumlarında kaynaştırma uygulamaları kapsamında ve/veya özel eğitim okullarında verilir. Gelişim ve bireysel özellikleri dikkate alınarak, özel gereksinimli bireylerin okul öncesi eğitim süreleri okul öncesi öğretmeni ve varsa özel eğitim veya rehber öğretmeninin önerisi üzerine ailenin de onayı alınarak bir defaya mahsus olarak bir (1) yıl daha uzatılabilir.
İlköğretimde Özel Eğitim Hizmetleri 16. İlköğretimdeki özel eğitim hizmetleri, özel eğitim okullarında ve/veya genel eğitim okullarında kaynaştırma uygulamaları özel eğitim destek hizmetleri yoluyla yürütülür.
(1) Okul öncesi eğitimini tamamlayan veya zorunlu ilköğretim çağına gelmiş, zorunlu ilköğretim programlarının amaçlarını gerçekleştirebilecek durumda olan özel gereksinimli bireyler için, kaynak odalarda özel eğitim destek hizmetleri sağlanır.
(2) Zorunlu ilköğretim programlarının amaçlarını gerçekleştirecek durumda olmayan özel gereksinimli bireylerin eğitimleri, gelişim alanlarındaki performans düzeyleri dikkate alınarak hazırlanmış eğitim programlarının uygulandığı, Bakanlıkça öngörülen özel eğitim okullarınca yapılır.
(3) Zorunlu ilköğretim programlarının amaçlarını gerçekleştirecek durumda olmayan özel gereksinimli bireylerin eğitimleri, akademik becerilerinin gelişimi amacıya özel eğitim okullarında, sosyal becerilerinin gelişiminin desteklenmesi amacıyla da özel gereksinimi olmayan akranları ile birlikte sürdürülür.
Ortaöğretimde Özel Eğitim Hizmetleri 17. Özel gereksinimli bireyler, ortaöğretimlerini özel eğitim okullarında ve/veya diğer genel ve mesleki teknik ortaöğretim okullarında kaynaştırma uygulamaları yoluyla sürdürür.
Yüksek Öğrenimde Özel Eğitim Hizmetleri 18. Özel gereksinimli bireylerin ilgi, istek, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda ve ölçüsünde yükseköğrenim imkânlarından faydalanabilmeleri için gerekli özel tedbirler alınır.
Yaygın Eğitimde Özel Eğitim Hizmetleri 19. Özel eğitimin temel ilkeleri doğrultusunda farklı konu ve sürelerde, özel gereksinimli bireyler için temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak, işe ve mesleğe hazırlamak amacıyla yaygın eğitim programları düzenlenir.
Özel gereksinimli bireylerin aileleri ve yakın çevrelerinin bireyin gelişim sürecinde aktif rol almalarına ve toplumsal yaşam becerilerini geliştirmelerine yönelik yaygın eğitim programlarına öncelik verilir.
Üstün Yetenekli, Üstün Zekâlı Bireyler ve Eğitimi 20. Eğitim çağındaki üstün yetenekli ve üstün zekâlı bireylerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak üzere bu yasada öngörülen kuralların uygulanması Bakanlıkça Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak sağlanır.
BEŞİNCİ KISIM
Eğitim Ortamları ve Eğitim Programları
Eğitim Ortamları 21. Özel gereksinimli bireylere öncelikle her tür ve kademedeki okullarda kaynaştırma uygulamaları şeklinde, gerektiğinde özel eğitim okullarında özel eğitim hizmetleri sağlanır.
Özel Eğitim Okulu Açma 17/1986
- (1) Gerçek ve tüzel kişiler, özel gereksinimli bireylerin eğitim ve öğretimleri için bu Yasa ve Milli Eğitim Yasasındaki esaslara uygun olarak, Bakanlığın izni ile özel eğitim okulu veya merkezi açabilir.
(2) Milli eğitimin genel amaçları ve temel ilkeleri, eğitim-öğretim programları, okuldaki öğretimin düzeyi ve bina araç-gereç yeterliliği yönünden, özel eğitim okullardaki, özel eğitim merkezlerindeki eğitim ve öğretim, Bakanlığın gözetim ve denetimine bağlıdır.
RG 3 6.1.2011 EK III A.E 12
(3) Faaliyet gösteren ve yeni açılacak olan özel eğitim okulları ve özel eğitim merkezlerinin bina, araç-gereç yeterliliği ile ilgili olarak Özel Okullar, Dershaneler ve Kurs Yerleri Tüzüğüne göre Bakanlıkça düzenlenir.
Kaynaştırma Uygulamaları Yoluyla Eğitim 23. Kaynaştırma uygulamaları yoluyla eğitim, özel gereksinimli bireylerin eğitimlerini, destek eğitim hizmetleri, ilgili diğer hizmetler de sağlanarak özel gereksinimi olmayan akranları ile birlikte, resmî ve özel okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, mesleki teknik öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında sürdürmeleri esasına dayanan özel eğitim uygulamalarıdır.
Evde Özel Eğitim Hizmetleri 24. Herhangi bir kuruma devam edecek durumda olmayan özel gereksinimli bireylere, temel yaşam becerilerini geliştirme ve öğrenme gereksinimlerini karşılamaya yönelik eğitim programları evde uygulanır.
Sağlık Kuruluşlarında Yatarak Tedavi Gören Bireyler İçin Sağlanan Eğitim 25. Resmi ve özel sağlık kuruluşlarında yatarak tedavi gören veya süreğen hastalığı olan zorunlu öğrenim çağındaki bireylerin eğitimlerini sürdürmeleri için, Bakanlık, sağlık işleri ile görevli Bakanlık ile işbirliği içerisinde bu sağlık kuruluşlarında kendi kadrolarından yeterli sayıda öğretmen görevlendirebilir.
Eğitim Programları 26. (1) Kaynaştırma uygulamasında, özel gereksinimli bireylerin eğitsel performansları dikkate alınarak ve bulunduğu okulun programının amaçları bireye uyarlanarak hazırlanacak olan Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) uygulanır.
(2) Özel eğitim okullarında ise bireyin eğitsel performansları dikkate alınarak, özel eğitim okulları için Bakanlıkça hazırlanacak olan çerçeve programın amaçları uyarlanarak Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) uygulanır. Bu programları tamamlayanlara verilecek diploma ve/veya sertifikaların denkliği ile üst öğrenime devam konuları ve öğrenciye sağlayacağı haklar Bakanlıkça belirlenir.
(3) Özel gereksinimli bireylerin iş ve mesleğe hazırlayıcı öğrenim programları; uygulama ağırlıklı ve bireyin o işi ve mesleği amaçlanan yeterlilikte yapmasını sağlayacak şekilde sürdürülür.
Özel Gereksinimli Öğrencilerin Başarılarının Değerlendirilmesi 27. Akranları ile birlikte eğitim gören özel gereksinimli bireylerin hazırlanan eğitim programındaki amaçları gerçekleştirme düzeyleri, devam ettikleri okulun sınıf geçme ve sınav yönetmeliği temel alınarak değerlendirilir. Ancak özel gereksinimli bireyin özellikleri dikkate alınarak sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler yapılır. Özel gereksinimli bireylerin değerlendirilmesinde, öncelikle bireyselleştirilmiş eğitim programlarında konulan amaçların gerçekleştirilmesi esas alınır.
Özel Eğitim Araçları 28. Özel gereksinimli bireylerin öğrenim gördüğü özel eğitim okullarında, kaynak odalarda eğitim ve öğretim hizmetlerinin etkinliğini artırmak amacıyla gerekli her türlü araç-gereç Bakanlıkça karşılanır.
Personel 29. (1) Özel eğitim okul ve kurumlarının eğitim öğretimle ilgili personel ihtiyacı Bakanlıkça karşılanır, ayrıca özel eğitim alanında eğitim görmüş olan idari personelin dışında, hizmetin gerektirdiği personelin sayısı ve nitelikleri uluslararası ölçütler çerçevesinde Bakanlıkça belirlenir.
(2) Özel eğitim okul ve kurumlarının eğitim-öğretimle ilgili özel eğitim öğretmeni, özel ders öğretmeni ve rehber öğretmen ihtiyacı Bakanlıkça karşılanır.
(3) İdari personelin dışında hizmetin gerektirdiği ihtiyaç duyulan tüm destek hizmetlerle ilgili personel Bakanlıkça sağlık işleriyle görevli Bakanlık, sosyal hizmetlerle görevli Bakanlık ve/veya diğer bakanlıklarla işbirliği yapılarak görevlendirilir.
ALTINCI KISIM
Koordinasyon, Denetleme ve Değerlendirme
Koordinasyon 30. Eğitim öğretim kurumlarındaki özel eğitim hizmetlerini düzenlemek, koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, izlemek ve değerlendirmek üzere Bakanlığa bağlı ilgili daireler bünyesinde Özel Eğitim Birimi oluşturulur. Özel Eğitim Birimleri'nin koordinasyonu Müsteşarlık tarafından sağlanır.
Denetleme ve Değerlendirme 41/2006 31. (1) Resmi veya özel özel eğitim okulları ile özel eğitime destek sağlayan kurumların/vakıfların faaliyetlerinin teftiş ve denetimi Bakanlığa bağlı Milli Eğitim, Denetleme, Değerlendirme ve Yönlendirme Kurulu Yasası kuralları uyarınca yapılır.
(2) Özel eğitim okulları ve kaynak odalar ile özel eğitime destek sağlayan kurumların faaliyetlerinin denetimi Eğitim Denetmenleri tarafından yapılır.
Özel Eğitim Hizmetleri Üst Kurulu 32. (1) Özel Eğitim Hizmetleri Üst Kurulu, Müsteşar veya görevlendireceği Eğitim Ortak Hizmetler Dairesi Müdürü başkanlığında; özel eğitim hizmetlerini düzenlemek, koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, eğitsel değerlendirme ve yerleştirme kararlarına yapılan itirazları değerlendirme görevlerini yürütür.
(2) Özel Eğitim Hizmetleri Üst Kurulu Müsteşar veya Müsteşarın olmadığı hallerde Müsteşarın görevlendireceği ilgili Daire Müdürü başkanlığında; Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Araştırma Şube Amiri, ilgili dairenin özel eğitim uzmanı, ilgili özel eğitim okulu müdürü, kaynak oda öğretmeni, rehber öğretmen ve özel eğitim öğretmeninden oluşur.
(3) Özel Eğitim Hizmetleri Üst Kurulunun toplanma ve çalışma usulüne ilişkin kurallar bu Yasaya bağlı olarak çıkarılacak Özel Eğitim Hizmetleri Tüzüğünde düzenlenir.
YEDİNCİ KISIM
Çeşitli ve Son Kurallar
Tüzük Yetkisi 33. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde özel eğitim hizmetlerinin uygulama usul ve esaslarına ilişkin Bakanlık tarafından hazırlanacak ve Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete'de yayımlanacak Özel Eğitim Hizmetleri Tüzüğü yürürlüğe girer.
Yürütme 34. Bu Yasa, eğitim işlerinden sorumlu Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlükten Kaldırma 17/1986 10/1987 40/1999 53/2002 55/2006 35. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlayarak Milli Eğitim Yasası'nın 52'nci maddesi yürürlükten kaldırılır.
Yürürlüğe Giriş 36. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.