Sayı : 955
METROLOJİ (ÖLÇÜ VE ÖLÇÜ ALETLERİ) YASASI
(34/2014 sayılı Yasa)
Madde 10 (2) Altında Yapılan Tüzük
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu, Metroloji (Ölçü ve Ölçü Aletleri) Yasası'nın 10'uncu maddesinin (2)'nci fıkrasının (B) bendinin kendisine verdiği yetkiye dayanarak Bakanlıkça hazırlanan aşağıdaki Tüzüğü yapar:
Kısa İsim
- Bu Tüzük, Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Tüzüğü olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir 2. Bu Tüzükte metin başka türlü gerektirmedikçe;
"AB Tip Onayı", Ölçü aletinin Avrupa Birliğindeki ilgili teknik düzenlemelere göre üretildiğinin test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin her türlü işlemi anlatır.
"Akreditasyon", Bir ulusal akreditasyon kurumu tarafından bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun belirli bir uygunluk değerlendirme faaliyetini yerine getirmek üzere ilgili ulusal veya uluslararası standartların belirlediği gerekleri ve ilgili sektörel düzenlemelerde öngörülen ek gerekleri karşıladığının onayını anlatır.
"Ani Muayene", Görülecek lüzum veya ihbar üzerine, ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde haber verilmeden yapılan muayenedir.
"Bakanlık", Ticaret Dairesinin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır.
"Damga", muayene sonunda uygun olduğu anlaşılan ölçü ve ölçü aletlerinin üzerine konulan genel ayar işaretini anlatır.
"Damgalama", Muayene sonucu uygun olduğu anlaşılan ölçü ve ölçü aletlerinin dışarıdan istenmeyen müdahalelere açık yerlerinin kapatılması ve emniyet altına alınması için de kullanılan, üzerinde ilgili tüzüklerde belirtilen bilgilerin yer aldığı yakma, asitle aşındırma, yapıştırma, basma, vurma veya tele takılan kurşunun sıkılması suretiyle yapılan veya kendinden yapışma özelliğine sahip, çıkartıldığında tahrip olan özel olarak hazırlanmış hologramlı etiketi veya elektronik olarak emniyet tedbirlerinin alınmasını sağlayan sistemi, muayene sonunda ilgili teknik düzenlemeye uygun olduğu anlaşılan ölçü ve ölçü aletlerinin üzerlerine konulan genel ayar işaretini anlatır. Fiziki şekli ve/veya yapısı itibarıyla damgalanmaya elverişli olmayan ölçü ve ölçü aletlerine damga yerine verilen belgeyi de kapsar.
"Diğer tartı aletleri", Avrupa Birliği direktifini uyumlaştıran ürüne münhasır mevzuat kapsamına girmeyen tartı aletlerini anlatır.
"Etalon", çeşitli ölçü ve ölçü aletlerinin doğruluğunu tahkik etmek için sahip olunan imkanlara göre en yüksek hassasiyetli ölçü ve ölçü aletlerini anlatır.
"İlk Muayene", Yeni yapılan veya parçaların birleştirilmesi suretiyle meydana getirilen ölçü ve ölçü aletlerinin satışa veya kullanılmaya başlanmalarından önce veya ithal edilen ölçü ve ölçü aletlerinin ülkeye sokulmaları sırasında veya periyodik, ani, şikayet ve stok muayeneleri sonunda damgaları iptal olunan ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayarlanmalarından sonra veya ayarları bağlı bulundukları yere göre ayarlanmış olan ölçü ve ölçü aletlerinin ise yer değiştirmelerinde uygulanır.
"İzlenebilirlik", Bir ölçüm sonucunun veya bir ölçüm standardının değerinin, ulusal veya uluslararası kabul gören belirli referanslarla, ölçüm belirsizliğinin veya hata payının kesintisiz ve karşılaştırılmalı olarak takip edilmesi sürecini anlatır.
"Kalibrasyon", Belirlenmiş koşullar altında, doğruluğu bilinen bir ölçüm standardını veya sistemini kullanarak diğer test ve ölçüm aletinin doğruluğunun ölçülmesi, sapmalarının belirlenmesi ve doküman haline getirilmesi için kullanılan ölçümler dizisini anlatır.
"MİH", Maksimum izin verilebilir hata paylarını anlatır.
"Muayene", Ölçü aletlerinin performans ve doğruluk deneyi, yapım muayenesi, ayarlanması ve damgalanmasını anlatır.
"Muayene Belgesi", Tartı aletinin piyasaya arzından sonraki muayenesinin ne zaman, kimler tarafından yapıldığını gösteren belgeyi anlatır.
"Onaylanmış Kuruluş", Yasa altında çıkarılan uygunluk değerlendirme kuruluşları ile ilgili tüzük uyarınca onaylanmış kuruluş kabul edilen ve belli bir ürün grubu için uygunluk değerlendirme faaliyetlerinde bulunmak amacı ile Avrupa Birliği Komisyonu tarafından tahsis edilen kimlik kayıt numarası Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde veya Avrupa Birliğinin kabul ettiği diğer resmi yollarla yayımlanarak onaylanan uygunluk değerlendirme kuruluşunu anlatır.
"Otomatik Olmayan Tartı Aleti", Yükün, yük taşıyıcısı üzerine konulmasında, kaldırılmasında ve tartım sonuçlarının alınmasında bir operatörün müdahalesini gerektiren tartı aletini anlatır.
"Otomatik Tartı Aleti", Yükün, yük taşıyıcısı üzerine konulmasında, kaldırılmasında ve tartım sonuçlarının alınmasında bir operatörün müdahalesini gerektirmeyen tartı aletini anlatır.
"Ölçü", Ağırlık, uzunluk ve hacim gibi büyüklüklerin ölçülmesinde kullanılan ve üzerinde yazılı birim ve miktarların doğruluğu tasdik edilmiş ağırlık, uzunluk taksimatlı ölçüler ve ölçü kaplarını anlatır.
"Ölçü Aleti";
(A) Ağırlık ölçüleri, uzunluk, alan, hacim, basınç, hız, yoğunluk, zaman, sıcaklık ve ısı ölçüm aletleri, alkolmetre ve alkol hidrometreleri, alkol tabloları, tartı aletleri, hazır ambalajlama işlemleri, hububat muayene aletleri, sıkıştırılmış ve sıvılaştırılmış gaz sayaçları ile sıvıların veya gazların kütlesel ölçümünü yapan sistemler, su haricindeki sıvıların ölçüm sistemleri, trafikte hız ölçümünde kullanılan aletler, taşıtlarda kullanılan hızölçerler ve hız sınırlayıcıları, takograf cihazları, motorlu taşıt lastiklerinin hava basıncı ölçümünde kullanılan cihazlar, sağlık, güvenlik ve çevrenin korunması hizmetlerinde kullanılan ölçüm cihazları, gemi tankları, ölçü şişeleri ile ölçü olarak kullanılan ecza kaplarını,
(B) Ölçü aletinin parçaları, ilave cihaz ve donanımlarından oluşan ve ölçü ve ölçü aleti olarak nitelenen ürünlerini, ve
(C) Ölçü aletlerine ait yardımcı donanımlarını
anlatır.
"Periyodik Muayene" , Belli sürelerde olmak üzere, bu Yasa kapsamına giren ölçü ve ölçü aletleri için yapılan genel muayeneyi anlatır.
"Servis Sorumlusu", yetkili muayene servisinin bu Tüzük kapsamındaki faaliyetlerinden Bakanlığa karşı sorumlu olacak şekilde imza yetkisine sahip gerçek kişiyi anlatır.
"Stok Muayenesi", İlk muayene damgasını taşıdıkları halde satılmayıp depo, atölye, imal veya satış yerlerinden yahut henüz kullanılmasına ihtiyaç duyulmayarak stok halinde bulundurulan ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayene süreleri içinde tekrar tabi tutuldukları bir muayene şeklidir.
"Şikayet Muayenesi", Bir ölçü ve ölçü aletinin doğru çalışıp çalışmadığını tespit etmek üzere, ölçü ve ölçü aleti sahibi veya diğer bir kimsenin yazılı müracaatı üzerine yapılan muayenedir.
"Tartı Aleti", otomatik tartı aletlerini, otomatik olmayan tartı ve diğer tartı aletlerini anlatır.
"Teknik Düzenleme", Bir ölçü ve ölçü aletinin, ilgili idari kurallar da dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten, uyulması zorunlu her türlü mevzuatı ve düzenleyici işlemi anlatır.
"Teknik Personel", yetkili muayene servisi adına sorumlu olduğu tartı aletlerinin periyodik ve stok muayenesi ile tamir sonrası ilk muayene ve damgalama işlemlerini yapan kişiyi anlatır.
"Ulusal Tip Onayı", Ölçü aletinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yer alan mevzuat kurallarına ve ilgili teknik düzenlemelere göre üretildiğinin test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin her türlü işlemi anlatır.
34/2014 "Yasa", Metroloji (Ölçü ve Ölçü Aletleri) Yasasını anlatır.
"Yetkili Muayene Servisi", Bakanlık tarafından, Yasa altında çıkarılan uygunluk değerlendirme kuruluşları ile ilgili tüzük uyarınca Uygunluk Değerlendirme Kuruluşu olarak yetkilendirilen ve yetkisi kapsamındaki tartı aletlerinin periyodik ve stok muayenesi ile tamir sonrası ilk muayene ve damgalama işlemlerinin yapılmasından yetkili ve sorumlu olan, yetkili muayene servis belgesine sahip tüzel kişiyi anlatır.
Bu Tüzükte kullanılan ve Yasada tanımlanan diğer herhangi bir sözcük, tanım veya deyim, metin başka türlü gerektirmedikçe söz konusu Yasada ona verilen anlamı taşır.
Amaç 3. Bu Tüzüğün amacı, ölçü ve ölçü aletlerinin muayene işlemleri ile bu muayeneleri yapanlar ve ölçü ve ölçü aletlerini kullananların görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektir.
Kapsam R.G.49 18.4.2016 EK III A.E.273 R.G.49 18.4.2016 EK III A.E.273
- Bu Tüzük, Yasa kapsamında çıkarılan Ölçü Aletleri Tüzüğü ve Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Tüzüğü kapsamındakiler ile tartı aletleri ile ilgili muayeneleri kapsar.
İKİNCİ KISIM
Muayene İçin Genel Esaslar, Muayene Çeşitleri, Muayenede Hatalı Bulunan Tartı Aletleri, Damgalar
Muayene İçin Genel Esaslar 5. (1) Ölçü aletleri; ilgili teknik düzenlemesine uygun olarak AB tip onayı veya ulusal tip onayı alınmış, muayene işlemleri, muayene işaretleri ve/veya damgalama işlemleri yapılmış ve onaylanmış kuruluş ile işlemleri tamamlanmış olarak piyasaya arz edilirler. Bu işlemeleri yapılmamış ölçü aletlerinin yetkililerce muayeneleri yapılmaz. Yetkili muayene servisleri en geç beş iş günü içerisinde bu durumu bir tutanakla Bakanlığa bildirir.
(2) Piyasaya arz edilmiş olan bir ölçü aletinin, AB tip onayı veya ulusal tip onayına esas teşkil eden parçalarının dışında farklı bileşenlerin kullanılması veya metrolojik özelliklerini etkileyebilecek nitelikteki değişiklikler, o ölçü aletinin ilgili teknik düzenlemesine göre yeniden AB tip onayı veya ulusal tip onayı almasını gerektirir.
(3) Ölçü aletlerinin piyasaya arzından sonraki bu Tüzük kapsamındaki muayene işlemlerinin yaptırılmasından kullanıcı sorumludur.
(4) Yapılan muayene sonrası uygun bulunan ölçü aletleri bu Tüzük kuralları çerçevesinde muayeneyi yapanlarca damgalanır. Fiziki özellikleri veya hassasiyeti bakımından damgalanmaya uygun olmayan ölçü aletleri için, muayeneyi yapanlarca damga yerine geçen belge düzenlenir. Bu belge daha sonraki muayenelerde ilgililere ibraz edilmek üzere tartı aletinin kullanıcısı tarafından muhafaza edilir.
(5) Periyodik, stok veya tamir sonrasındaki ilk muayenesi yapılarak damgalanan her bir ölçü aleti için muayeneyi yapanlarca iki adet muayene kartı düzenlenir, muayene kartlarından biri kullanıcıda diğeri de muayeneyi yapanlarca muhafaza edilir.
(6) Yetkili muayene servisinin ve teknik personelin Bakanlık tarafından belgelendirilmiş olması gerekir.
(7) Ölçü aletlerinin muayeneleri, tabi oldukları ürün gruplarına göre bu Tüzüğe bağlı EK-3, EK-4 ve EK-5'te belirtilen esaslara göre yapılır.
(8) Ölçü aletinin muayenesinde yetkili muayene servislerince kullanılacak olan etalonların her yıl akredite edilmiş laboratuvarlarca kalibrasyonları yaptırılır. Bakanlığın kullandığı etalonların izlenebilirliğinin sağlanmasından Bakanlık sorumludur. Kalibrasyon süresi içerisinde kalibrasyonu yapılmayan etalonlar, kalibrasyonları yapılıncaya kadar kullanılamaz.
(9) Maksimum kapasitesi 10.000 kg ve üzeri olan otomatik olmayan ölçü aletleri kullanıma başlandığında, ölçü aleti kullanıcısı tarafından Bakanlığa bildirimde bulunulur.
(10) Kullanılan kalibrasyon belgelerinin, etalonların ilgili doğruluk sınıfına ait maksimum izin verilebilir hata sınırları içinde olduğunu belirtmesi gerekir.
Muayene Çeşitleri 6. Ölçü aletleri, Yasada belirtilen İlk Muayene, Periyodik Muayene, Ani Muayene, Şikayet Muayenesi Ve Stok Muayenelerine tabi tutulur.
İlk Muayene 7. (1) İlk muayene; yeni yapılan veya parçaların birleştirilmesi suretiyle meydana getirilen ölçü aletlerinin satışa veya kullanılmaya başlanmalarından önce; ithal edilen ölçü aletlerinin yurda sokulmaları sırasında; periyodik, ani, şikayet ve stok muayeneleri sonunda damgaları iptal olunan ölçü aletlerinin tamir ve ayarlanmalarından sonra; ayarları bağlı bulundukları yere göre ayarlanmış olan ölçü aletlerinin ise her yer değiştirmeleri halinde uygulanır.
(2) Bu Tüzük kapsamındaki ölçü aletlerinin piyasaya arzından önceki ilk muayenesi;
(A) Onaylanmış kuruluştan AB tip onayı alınarak piyasaya arz edilecek olan ölçü aletinin ilk muayenesi, onaylanmış kuruluş veya onaylanmış kuruluştan yetki alan üretici tarafından,
(B) Bakanlıktan Ulusal Tip Onay Belgesi alınarak piyasaya arz edilen diğer ölçü aletlerinin ilk muayenesi Bakanlıkça veya Bakanlıkça görevlendirilen kişi veya kuruluşlar tarafından yapılır.
(3) Tamir sonrasında yapılacak ilk muayene;
(A) Piyasaya arz edilmiş veya kullanımda olanların periyodik, ani, şikayet veya stok muayeneleri sonunda tamire sevk edilenler ile tamir ettirilenlerden tip onayı değişikliğine sebep vermeyecek tamir ve ayar işlemlerinden sonra veya ayarları bağlı bulundukları yere göre ayarlanmış olan ölçü ve ölçü aletlerinin ise her yer değiştirmeleri halindeki ilk muayeneleri yetkili muayene servisleri tarafından periyodik muayene yetkisi dahilinde yapılır. Ayrıca söz konusu muayene, onaylanmış kuruluşlarca yetkilendirilmiş üreticiler tarafından da yalnızca kendi ürettikleri ölçü aletleri için yapılır.
(B) Tip onay değişikliğine sebebiyet veren tamir ve ayar işlemleri sonrasında ilk muayeneler, bu maddenin ikinci fıkrasına göre yapılır.
(C) Yasa kapsamında, ölçü ve ölçü aletlerinin tamir, bakım, ayar ve kalibrasyon hizmetlerinde çalışanlara yetki belgesinin verilmesine ve iptaline ilişkin usul ve esasları düzenleyen tüzük uyarınca geçici damgası yapılan ölçü aletinin kullanıcısının, geçici damganın yapıldığı tarihten itibaren en geç on gün içerisinde muayene ve damgasının yapılması için ölçü aletinin periyodik muayene yetkisine göre Bakanlığa, yetkili muayene servislerine veya onaylanmış kuruluştan yetki almış söz konusu ölçü aletinin üretici firmasına müracaat etmesi zorunludur. Bu süre içerisinde müracaat etmeyen kullanıcıların tespiti halinde, damga süresi dolmuş ölçü aletini kullanma fiilinden dolayı Yasa kurallarına göre idari ve cezai işlemler uygulanır.
Periyodik Muayene 8. (1) Yetkili muayene servislerince muayene edilecek ölçü aletleri aşağıdaki gibidir:
(A) Otomatik tartı aletleri,
(B) Otomatik olmayan tartı aletleri,
(C) Diğer tartı aletleri,
(Ç) Belediyelerce tespit edilecek yer ve günlerde kurulan, üretici ve pazarcılar tarafından malların doğrudan tüketicilere perakende olarak satıldığı açık veya kapalı pazar yerlerinde kullanılan tüm tartı aletleri, ayrıca hallede kullanılan tartı aletleri,
(D) Yay ve elektronik tertibatı bulunmayan mekanik tartı aletleri: masa terazileri, asma teraziler, tek kollu kantarlar, ibreli teraziler.
(2) Periyodik muayene zamanı ve müracaat şekli aşağıdaki gibidir:
(A) Ölçü aletlerinin periyodik muayene süresi iki yıldır. Periyodik muayene süresinin hesaplanmasında damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır. Damga süresini doldurmuş ölçü aletlerinin periyodik muayeneleri için, kullanıcılar tarafından sürenin dolduğu yılı takip eden yılın Ocak ayının başından Şubat ayının sonuna kadar periyodik muayene için başvurulması gerekir. Şubat ayının son günü tatile rastladığı takdirde müracaat sonraki ilk iş gününün mesai bitimine kadar yapılabilir.
(B) Ölçü aleti kullanıcıları tarafından periyodik muayene için; ölçü aletinin tipi, markası, seri numarası, sınıfı ve kapasitesinin yer aldığı ve Bakanlık internet sitesinde yayımlanan ölçü aleti muayene başvuru formuyla yetkili muayene servislerine müracaat edilir. Yapılan başvuru sonrası müracaat edildiğini gösteren bir belge alınması ve söz konusu belgenin, ölçü aletinin muayenesi yapılıncaya kadar muhafaza edilmesi ve talep edilmesi halinde ilgililere ibraz edilmesi gerekmektedir.
(3) Bakanlık, yetkili muayene servislerinin yetki alanında bulunmayan veya muayene edilemeyen tüm ölçü aletlerinin muayenesi için gerekli değerlendirmeyi yaparak, öncelikli alanları belirler. Öncelikli alanlarda muayenelerin yapılması için gerekli çalışmaları yapar.
Ani Muayene 9. (1) Bakanlık tarafından ani muayeneler yapılır. Bakanlık ani muayeneleri yaparken, yetkili muayene servislerinden hizmet alabilir.
(2) Ölçü aleti kullanıcısı, muayene için gelen görevliye, muayene işlemlerini yapabilmesi için gerekli her türlü yardımı yapmakla yükümlüdür.
Şikayet Muayenesi 10. (1) Ölçü aletlerinin şikayet muayenesi Bakanlık tarafından yapılır. Bakanlık şikayet muayeneleri yaparken, yetkili muayene servislerinden hizmet alabilir.
(2) Şikayet muayenesi için; şikayet sahibinin adı, soyadı, kimlik/pasaport numarası, adres bilgileri ve şikayete konu ölçü aletinin kullanıldığı yerin adres bilgilerini içeren bir dilekçe ile Bakanlığa başvurulur.
(3) Şikayet muayenesi talebinin ölçü aleti kullanıcısı tarafından yapılmadığı durumlarda, kullanıcıya haber verilmez. Kullanıcı, muayene için gelen görevliye, muayene işlemlerini yapabilmesi için gerekli her türlü yardımı yapmakla yükümlüdür.
Stok Muayenesi 11. Muayene için başvuru, stok bulunduran tarafından (8)'inci maddenin kurallarına göre yapılır. Bu muayene (8)'inci maddede yetkilendirilen kişi veya kurumlarca, yetkileri dâhilindeki ölçü aletleri için yapılır.
Muayenede Hatalı Bulunan Ölçü Aletleri 12. (1) Muayenelerde damgası kopmuş, bozulmuş, damga süresi dolmuş olan ölçü aleti tespit edilmesi durumunda;
(A) Yetkili muayene servisleri tarafından damgası kopmuş, bozulmuş, damga süresi dolmuş olan ölçü aletinin tespiti halinde, tespitin yapıldığı günden itibaren en geç beş iş günü içerisinde durum, Bakanlığa bir tutanakla bildirilir.
(B) Bakanlık veya yetkili muayene servisi tarafından aykırılık tespit edilen ölçü aleti için, Bakanlıkça yapılacak inceleme ve değerlendirmeler sonucunda gerekiyorsa yasal işlem tesis edilir. Ölçü aletinin kullanımı mevzuata uygunsa gerekli muayene ve damgalama işlemlerinin yaptırılmasını müteakiben kullanımına izin verilir.
(2) Muayenede damgaları sağlam olmakla birlikte ayarı doğru olmayan ölçü aleti tespit edilmesi durumunda;
(A) Ani ve şikâyet muayenelerinde; aykırılık tespit edilen ölçü aleti için, Yasanın ilgili maddesine göre Bakanlıkça idari yaptırım uygulanır. Ölçü aletinin damgası iptal edilerek, tamir ve ayarları yapılıncaya kadar kullanılmaması şartıyla muayeneyi gerçekleştiren tarafından bir telle bağlanarak mühürlenir ve tamir müsaade fişi düzenlenir. Mühürlenen ölçü aletlerinin tamir ve ayar servisine sevk edilmesi kullanıcı tarafından yapılır ve Bakanlığa bildirilir.
(B) Periyodik ve stok muayenelerinde; ölçü aletinin damgası iptal edilerek, tamir ve ayarları yapılıncaya kadar kullanılmaması şartıyla muayeneyi gerçekleştiren tarafından bir telle bağlanarak mühürlenir. Etiket kullanılması halinde ise uygun bir şekilde şeritle kapatılan gösterge mühürlenir. Bu durumdaki ölçü aletleri, tamir müsaade fişi düzenlenir. Mühürlenen ölçü aletlerinin tamir ve ayar servisine sevk edilmesi kullanıcı tarafından yapılır ve Bakanlığa bildirilir.
(C) Tamir ve ayarı yapılan ölçü aletlerinin, bu Tüzüğün (7)'nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen kurallar çerçevesinde muayenelerinin yapılması gerekmektedir.
(3) Bu maddenin (1)'inci ve (2)'nci fıkrasında belirtilenler dışında, Yasanın adli ve idari cezalar kapsamına giren aykırılıkların yetkili muayene servisleri tarafından tespit edilmesi halinde Bakanlığa en geç beş iş günü içerisinde bir tutanakla bildirimde bulunur. Gerek yetkili servis gerekse Bakanlık tarafından aykırılık tespit edilen ölçü aleti için, Bakanlık tarafından yapılacak inceleme ve değerlendirmeler sonucunda gerekiyorsa Yasanın ilgili maddelerine göre yasal işlem yapılır.
Damgalar 13. (1) Damgalar; muayene sonucu uygun olduğu anlaşılan ölçü aletlerinin dışarıdan istenmeyen müdahalelere açık yerlerinin kapatılması ve emniyet altına alınmasında kullanılan; yakma, asitle aşındırma, yapıştırma, basma, vurma veya tele takılan kurşunun sıkılması suretiyle yapılan veya kendinden yapışma özelliğine sahip, çıkartıldığında tahrip olan özel olarak hazırlanmış hologramlı veya hologramsız etiketi veya elektronik olarak ayar ve kalibrasyonuna müdahale edilmesini önleyen emniyet tedbirlerinin alınmasını sağlayan sistemdir.
(2) Damganın yaptırılması, muhafazası, izlenebilirliği ve kullanımından yetkili muayene servisleri sorumludur. Yetkili muayene servisinin kullanacağı damgada, yetkili muayene servisi belge numarası, muayeneyi yapan personelin yetki belge numarası ve damgalama yılı yer alır. Ayrıca, bir sonraki başvuru ve damgalama yılını gösteren, kendinden yapışma özelliğine sahip etiket, kolaylıkla görünür şekilde ölçü aletine iliştirilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Yetkili Muayene Servisi Belgesi/Personel Yetki Belgesi Başvurusu, Başvurunun Değerlendirilmesi ve Belgelendirme
Yetkili Muayene Servisi Belgesi ve Personel Yetki Belgesi Başvuruları 14. (1) Yetkili Muayene Servisi Belgesi ve Personel Yetki Belgesi başvuruları, servis sorumlusu tarafından Bakanlığa yapılır.
(2) Servis sorumlusu, bu Tüzüğe bağlı EK-1'de verilen Yetkili Muayene Servisi Başvuru Formu ve bu Tüzüğe bağlı EK-2'de belirtilen listedeki sıraya uygun olarak hazırlanmış belge ve bilgileri içeren, eksiksiz olarak doldurulmuş bir dosya ile Bakanlığa başvurur. Bakanlık tarafından gerekli altyapının tamamlanması ile birlikte başvurular elektronik ortamda da yapılabilir.
(3) Bu Tüzüğe bağlı EK-2'de belirtilen usullere göre ve aşağıda belirtilen esasların karşılanması zorunludur:
(A) Yetkili muayene servisi şirketinin bir set onay belgesi,
(B) Yetkili muayene servisinin adresi,
(C) Yetkili muayene servisinin; tartı aletleri için TS EN/ EN ISO/IEC 17020 - Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşların Çalıştırılmaları için Genel Kriterler standardına göre (Avrupa Akreditasyon Birliği (European Cooperation for Accreditation (EA))'ya üye bir akreditasyon kurumunca akredite edilmiş test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının) akreditasyon belgesi.
(Ç) Kullanılacak damganın bir numunesi,
(D) Yetki talep edilen personel listesi,
(E) Servis sorumlusuna ait öğrenim ve diğer bilgiler,
Ancak servis sorumlusunun, üniversitelerin lisans programlarında Fen Bilimleri ve/veya Mühendislik bölümlerinden herhangi birinden mezun olması koşuldur.
(F) Personel yetki belgesi alacak kişiye ait öğrenim ve diğer bilgiler,
Anacak personel yetki belgesi başvurusunda bulunacak kişilerin en az ortaokul mezunu olması koşuldur.
(G) Tüm yetki talebinde bulunanların ve/veya şirket direktörlerine ait; taksirli suçlar hariç olmak üzere beş yıldan fazla hapis cezasına hüküm giymediğine yahut basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, görevi kötüye kullanma, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık, hileli iflas, ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya vergi kaçakçılığı suçlarından mahkûm olmadığına dair karakter belgesi.
Başvurunun Değerlendirilmesi, Onaylama Ve Belgelendirme 15. (1) Yetkili muayene servisi olarak yetkilendirilmek için Bakanlığa yapılan başvurular, bu Tüzüğün 14'üncü maddesinde istenilen bilgi ve belgelerin tamam olması halinde, Bakanlık tarafından değerlendirilir. Gerek görülmesi halinde yerinde inceleme de yapılabilir. Yapılan değerlendirme neticesinde bu Tüzüğün ilgili kurallarına uygunluğunun tespiti halinde, Bakanlık ikişer adet yetkili muayene servis belgesi ve personel yetki belgesi düzenler, düzenlenen belgelerden bir adedini ilgililere verir, diğeri de Bakanlık tarafından açılan dosyada muhafaza edilir. Düzenlenen bu belgeler üzerinde asgari olarak;
(A) Belge adı,
(B) Belge onay numarası,
(C) Belge düzenlenen kişinin isim, unvan ve adresi,
(Ç) Muayenesi yapılacak ölçü aletinin tip/tipleri, kapasitesi, sınıfı,
(D) Belgenin düzenlenme tarihi ve vize tarihi,
(E) Yetkili muayene servisi adı
bilgileri yer alır.
(2) Başvurunun, bu Tüzük kurallarında uygun bulunmaması halinde Bakanlık, başvuru dosyasındaki uygunsuzlukları ve eksiklikleri başvuru sahibine bildirir. Bu uygunsuzlukların ve eksikliklerin üç ay içerisinde giderilmesi halinde yukarıdaki (1)'inci fıkraya göre işlem yapılır. Uygunsuzluğun ve eksikliğin bu süre içerisinde giderilmemesi halinde başvuru iptal olur.
Belgelerin Geçerlilik Süresi, Askıya Alınması Ve İptali 16. (1) Yetkili muayene servisi belgesi ve personel yetki belgesinin geçerlilik süresi, belgelerin düzenlenmiş olduğu tarihten itibaren üç yıldır. Belgelerin geçerlilik süresi, ilgililerin başvurusu ve Bakanlık tarafından yapılacak incelemede, yürürlükteki mevzuata uygunluğun devam ettiğinin tespiti halinde vizesi yapılmak sureti ile üç yıllık sürelerle uzatılır.
(2) Üzerinde belirtilen süre sonunda vizesi yapılmamış olan belgelerin geçerliliği sona erer. İlgilinin talebi ve Bakanlık tarafından yapılacak işlem sonucunda, vize yapılması sağlanana kadar yetkili muayene servisleri muayene hizmeti veremez; teknik personel, personel yetki belgesine konu görevi yapamaz.
(3) Belgelerin vizesi için, başvuru yapılan tarihi takip eden otuz gün içerisinde Bakanlık, gerekli inceleme ve değerlendirmeyi yaparak neticeyi ilgiliye yazılı olarak bildirir.
(4) Belgelerin vizesi için; geçerlilik tarihinin dolduğu tarihe kadar müracaat edilmemesi halinde, belge ilgiliye tebligat yapılmaksızın iptal olur.
(5) Vize işlemleri Bakanlık tarafından, belgelerin ilk verilişindeki koşulların sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilerek yapılır.
(6) Bakanlık, servis hizmetlerinin verilmesinde bu Tüzüğün 17'nci maddesinin (3)'üncü, (5)'inci, (6)'ncı, (8)'inci ve (9)'uncu, (11)'inci, (13)'üncü ve (14)'üncü fıkralarından herhangi birine aykırı bir durum tespit ederse ilgililere aykırılığın giderilmesi için yazılı olarak üç ay süre verir, belge veya belgeleri askıya alır. Bu durumda servis, muayene faaliyetlerinde bulunamaz; teknik personel, yetki belgesine konu görevi yapamaz. Bu süre içerisinde aykırılığın giderildiği talebiyle ilgililerce Bakanlığa başvurulması ve Bakanlık tarafından yapılan kontrolde aykırılığın giderilmiş olduğunun tespiti halinde, tespit tarihinden itibaren on iş günü sonunda askıya alma işlemi sonlanır. Aksi durumda Bakanlık belge veya belgeleri iptal eder ve yaptığı işlemle ilgili işletmeye yazılı olarak bilgi verir.
(7) Bakanlık, servis hizmetlerinin verilmesinde bu Tüzüğün17'nci maddesinin (1)'inci, (2)'nci, (4)'üncü, (7)'inci, (10)'uncu ve (12)'nci fıkralarından herhangi birine aykırı bir durum tespit ederse, yetkili muayene servisi yazılı olarak uyarılır. Tekerrürü halinde yetki belgeleri iptal edilir. Belgesi iptal edilenler, iptal tarihinden itibaren bir yıl süre ile belge talebinde bulunamaz. Bir yıl dolduktan sonra tekrar belge talebinde bulunanların müracaatları ilk müracaat olarak değerlendirilir. Belge iptalinin tekrarı halinde üç yıl süreyle belge talebinde bulunulamaz.
(8) Bu Tüzüğün 14'üncü maddesinde belirtilen bilgi, beyan veya belgelerde bir değişiklik olması halinde yetkili muayene servisi, bu değişikliği on beş gün içinde yazılı olarak Bakanlığa bildirir ve değişikliğe konu işlem için gereğini Bakanlıktan talep eder. Bu Tüzük kuralları çerçevesinde yapılacak değerlendirme neticesinde;
(A) Değişiklik, belge veya belgeler üzerinde yeni bir düzenleme gerektiriyor ise Bakanlık mevcut belge veya belgeleri iptal eder, yeni belge veya belgeleri düzenler.
(B) Değişiklik, bilgi mahiyetinde olup belge veya belgeler üzerinde yeni bir düzenleme gerektirmiyor ise Bakanlık bu değişikliğe konu bilgi, beyan veya belgeleri ilgili yetkili muayene servisinin dosyasında muhafaza eder.
(C) Bakanlık, yaptığı işlem neticesini yazılı olarak ilgiliye bildirir.
(9) Bakanlık tarafından, herhangi bir bildirim yapmadan servisin adresinden ayrıldığı veya teknik personelin servisten ayrıldığı tespit edilirse, yetkili muayene servis belgesi ve/veya personel yetki belgesi iptal edilir.
(10) Yetkili muayene servisi veya teknik personelin, yetki belgesi kapsamındaki işlemlerinde suç şüphesi bulunması halinde bu durum derhal adli makamlara bildirilir. Soruşturma/kovuşturma süresince belgeler askıya alınır. Soruşturma/kovuşturma sonucunda verilen kararın belge sahibi aleyhine kesinleşmesi halinde belge iptal edilir. Bu sebeple belgesi iptal edilenler beş yıl süreyle belge talebinde bulunamaz. Kararın belge sahibi lehine sonuçlanması halinde, kararın Bakanlığa ulaşmasını müteakip askıya alma işlemi ortadan kaldırılır.
(11) Bakanlık, ibraz edilen bilgi ve belgelerde gerçeğe aykırılık tespit ederse adli makamlara suç duyurusunda bulunur. Düzenlenmiş yetkili muayene servisi belgesi ve/veya personel yetki belgesi varsa iptal edilir. Bu sebeple belgesi iptal edilenler beş yıl süreyle belge talebinde bulunamaz.
(12) Herhangi bir sebeple belgesi iptal edilenler, tekrar belge almak istemeleri durumunda ilk başvuru esaslarına tabi olurlar.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yetkili Muayene Servislerinin Yükümlülükleri ve Bakanlığın Sorumlulukları
Yetkili Muayene Servislerinin Yükümlülükleri 17. (1) Yetkili muayene servisleri, yetkili oldukları ölçü aletlerine ilişkin yapılan müracaatları, müracaatın yapıldığı yıl içerisinde sonuçlandırmak zorundadır. Yetkili muayene servisleri almış olduğu başvuruları kendisi gerçekleştirir. Alınan müracaatların bir bölümü veya tamamı Bakanlığın onayı olmadan başka bir yetkili muayene servisine devredilemez. Yetkili muayene servisi, devir talebinin nedenini yazılı olarak Bakanlığa bildirir.
(2) Yetkili muayene servislerinin kullanacağı damgaların yaptırılması, güvenliği ve izlenebilirliğinden servisler sorumludur. Yetkili muayene servisleri, muayene ettikleri ölçü aletlerinde kendilerine ait olmayan damga kullanamaz.
(3) Yetkili muayene servisleri, muayenesini yapmış olduğu ölçü aletleri ile ilgili tüm işlemlere dair bilgi ve belgeleri en az on yıl muhafaza eder.
(4) Yetkili muayene servisleri, ölçü aletlerinin muayeneleri ile ilgili hizmetleri mevzuatta öngörülen şekilde verir.
(5) Yetkili muayene servisleri, denetim için gelen Bakanlık görevlisine, denetim işlemlerini yapabilmesi için gerekli her türlü yardımı yapmakla yükümlüdür.
(6) Yetkili muayene servisleri, muayene hizmeti sunacağı işletme veya değerlendireceği ölçü aleti kullanıcısı ile ticari bağı olmayan üçüncü bir taraf niteliğinde olmak zorundadır. Periyodik veya stok muayenesini yaptıkları ölçü aletinin tasarımı, imalatı, bir araya getirilmesi, uygunluk değerlendirmesi, tamir veya bakımında yer almaması gerekmektedir.
(7) Yetkili muayene servisinin kapsamı dışında olan ölçü aletleri için gelen başvurular kayıt altına alınır ve Bakanlığa bildirilir.
(8) Yetkili muayene servisleri, kendisinin, idarecilerinin ve muayeneyi yapacak personelinin tarafsızlığını sağlamak yükümlülüğündedir.
(9) Yetkili muayene servis belgesi ve personel yetki belge/belgeleri güncellenmiş olarak servis içerisinde görülebilecek bir yere yerleştirilir.
(10) Teknik personel, yetkili muayene servis belgesi ve personel yetki belgesi için verilen yetkiler dışında muayene ve damga yapamaz.
(11) Muayene hizmeti verecek personel, teknik düzenlemenin ilgili temel gerekleri ve kuralları hakkında yeterli bilgiye, kayıt ve raporları hazırlama kabiliyetine sahip olmak zorundadır.
(12) Teknik personel, Bakanlığın gerek görmesi halinde düzenleyeceği hizmet içi eğitimlere katılmak zorundadır.
(13) Yetkili muayene servisleri aldığı muayene başvurularında, yaptığı periyodik ve stok muayenelerinde her ölçü aleti için Bakanlıkça yayımlanan güncel rapor ve formları kullanmak zorundadır.
(14) Yetkili muayene servisi şubeleri, bu Tüzükte belirtilen şekilde belgelendirilmek ve tüm gereklilikleri sağlamak zorundadır.
Bakanlığın Sorumlulukları 18. (1) Bakanlık, muayene hizmetlerinin yürütülmesinde bu Tüzük gerekliliklerinin sağlanması için servislerin denetimini yapar.
(2) Ölçü aleti kullanıcısının servise başvuru yaptığı halde periyodik muayenenin yapılmadığını ispatlaması durumunda kullanıcılarına damga süresi geçmiş ölçü aleti kullanma fiilinden idari işlem uygulanmaz. Söz konusu damga süresi geçmiş ölçü aletinin muayenesinin yapılması sağlanır. Bir sonraki muayene yılında, muayene başvurusu yapmak kullanıcının sorumluluğundadır.
BEŞİNCİ KISIM
Son Kurallar
Muayene ve Damga Ücreti 19. Yetkili muayene servisleri tarafından ölçü aletlerine yapılacak olan muayeneler ve damgalama işlemleri için Yasa altında çıkarılan ilgili tüzükte belirlenen miktar ve esaslara göre damga ücreti alınır. Yetkili muayene servisleri tarafından bu miktarlara göre fatura düzenlenir.
Bildirim ve Kayıt Tutulması 20. (1) Bu Tüzük kuralları uyarınca Bakanlığa yapılacak bildirimler gerekli altyapı sağlanana kadar yazılı olarak gerçekleştirilir. Altyapının tamamlanması durumunda, ilgili işlemler elektronik ortamda gerçekleştirilebilir.
(2) Yetkili muayene servisleri o yıl için aldığı muayene başvurularını, bu Tüzüğün 8'inci maddesinin (2)'nci fıkrasında belirtilen periyodik muayene müracaat tarihi bitiminden sonraki beş iş günü içerisinde Bakanlığa bildirir.
(3) Bu Tüzük kapsamında muayenesi gerçekleştirilen ölçü aletlerinin; sınıf, marka, tip, seri numarası, kullanıcı adı, damgalama yılı ile bir sonraki damgalama yılı bilgileri Bakanlıkça oluşturulacak veri tabanına muayeneyi yapan yetkililer tarafından girilir. Veri tabanı oluşturuluncaya kadar, ay itibarı ile yapılan muayeneye ilişkin bilgiler, bir sonraki ayın ilk beş iş günü içerisinde elektronik ve yazılı olarak Bakanlığa bildirilir. Bakanlık, yapılan bu muayenelerle ilgili istatistiki bilgileri piyasa gözetimi ve denetimi için veri tabanına girer.
Mücbir Sebepler 21. Ölçü aletlerinin periyodik ve stok muayene müracaatlarını ve/veya söz konusu muayenelerin yapılmasını engelleyecek yangın, deprem, sel gibi mücbir sebeplerin ortaya çıkması durumunda bu işlemler Bakanlık onayı ile ertelenebilir.
Ceza 22. Bu Tüzük kurallarına aykırı hareket edenler hakkında Yasanın ilgili ceza kuralları uygulanır.
Geçici Madde Kullanımda Olan Ölçü Aletleri
- Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten önce piyasaya sunulan ve kullanımda olan AB Tip Onayı veya Ulusal Tip Onay Belgesi olmayan tüm ölçü aletlerinin 1/1/2025 tarihine kadar kullanımdan kaldırılması zorunludur.
Geçici Madde İlk Periyodik Muayene 2. Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği ilk yılda, bu Tüzüğün 8'inci maddesinde belirtilen tarihler Bakanlık tarafından belirlenir.
Geçici Madde Akreditasyon 3. Yetkili muayene servisleri ölçü aletleri için EN ISO/IEC 17025 Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği İçin Genel Şartlar standardına göre Avrupa Akreditasyon Birliği (European Cooperation for Accreditation (EA))'ya üye bir akreditasyon kurumunca akredite olmaları halinde, bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde Avrupa Akreditasyon Birliği (European Cooperation for Accreditation (EA))'ya üye bir akreditasyon kurumu tarafından EN ISO/IEC 17020 - Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşların Çalıştırılmaları için Genel Kriterler standardına göre akredite olmaları gerekmektedir.
Yürütme Yetkisi 23. Bu Tüzük, Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlüğe Giriş 24. Bu Tüzük, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
EK-1
(Madde 14)
YETKİLİ MUAYENE SERVİSİ BAŞVURU FORMU
-
Başvuru sahibinin adı ve soyadı: ……………………………………………………………………………………
-
Başvuru sahibinin kimlik numarası: ……………………………………………………………………………………
-
Yetkili muayene servisi unvanı: ……………………………………………………………………………………
-
Yetkili muayene servisine ait M.Ş. numarası/Vergi Numarası: ……………………………………………………………………………………
-
Yetkili muayene servisinin;
Adresi: ……………………………………………………………………………………
Telefon ve faks numaraları: ……………………………………………………………………………………
E-posta adresi: ……………………………………………………………………………………
- Başvuru sahibinin adli sicil kaydı:
VAR □ YOK □
- Yetkili muayene servisinin hizmet vereceği ölçü aletleri:
| Otomatik kütle belirleme terazileri | |
| Otomatik gravimetrik dolum terazileri | |
| Sürekli toplayıcılar | |
| Kesintili toplayıcılar | |
| Diğer tartı aletleri. | |
| I , II, III, ve IV nci sınıf otomatik olmayan tartı aletleri |
Yukarıdaki bilgilerin tarafımdan doldurulduğunu ve doğruluğunu beyan ederim.
Tarih : Adı Soyadı : Kaşe/İmza :
EK-2
(Madde 14)
YETKİLİ MUAYENE SERVİSİ BAŞVURU BELGELERİ (*)(**)
1- Eksiksiz olarak doldurulmuş, EK-1'de verilen Yetkili Muayene Servisi Başvuru Beyan Formu.
2- Yetkili muayene servisinin güncel Şirket Onay Belgeleri seti.
3- Yetkili muayene servisinin merkezine ve varsa şubelerine ait açık adresler.
4-Yetkili muayene servisinin; tartı aletleri için TS EN/ EN ISO/IEC 17020 - Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşların Çalıştırılmaları için Genel Kriterler standardına göre (Avrupa Akreditasyon Birliği (European Cooperation for Accreditation (EA))'ya üye bir akreditasyon kurumunca akredite edilmiş test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları) akreditasyon belgesi.
5- Yetkili muayene servisi tarafından damgalama işlemlerinde kullanılacak damganın bir numunesi ve bu damgaya ait ölçeklendirilmiş çizim örneği.
6- Yetki talep edilen personel listesi.
7- Servis sorumlusuna ait;
a) Öğrenim belgesi veya diplomasına ait belge tarihi ve sayısını içeren beyanı.
b) Kimlik numarası beyanı.
c) Son altı ay içerisinde çekilmiş iki adet vesikalık fotoğraf.
ç) Bu Tüzüğün 4'üncü maddesinde belirtilen idari eğitimi aldığına dair beyanı.
8- Personel yetki belgesi alacak kişiye ait;
a) Öğrenim belgesi veya diplomasına ait belge tarihi ve sayısını içeren beyanı.
b) Kimlik numarası beyanı.
c) Son altı ay içerisinde çekilmiş iki adet vesikalık fotoğraf.
ç) Bu tüzüğün 4'üncü maddesinde belirtilen idari eğitimi ve muayenesi yapılacak tartı aleti için teknik eğitimi aldığına dair beyanı.
9- Tüm yetki talebinde bulunanlar ve/veya şirket direktörlerine ait; taksirli suçlar hariç olmak üzere beş yıldan fazla hapis cezasına hüküm giymediğine yahut basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, görevi kötüye kullanma, güveni kötüye kullanma, kaçakçılık, hileli iflas, ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya vergi kaçakçılığı suçlarından mahkûm olmadığına dair karakter belgesi.
(*) İstenilen belgelerin ve yazılı dokümanların ilgili firma kaşesi ve yetkili imzasına havi olması esastır.
(**) İstenilen belgelerin yabancı dilde olması durumunda bu belgelerin Noter onaylı Türkçe tercümeleri olmalıdır.
EK-3
(Madde 5)
OTOMATİK OLMAYAN TARTI ALETLERİNİN MUAYENESİ
A. Görsel Kontrol
Muayenesi yapılacak otomatik olmayan tartı aletinin öncelikle ilgili teknik düzenlemesine uygun olarak piyasaya arz edilip edilmediği kontrol edilir. Bunun için;
a) Tip onayının bulunup bulunmadığı, b) Etiket bilgilerinin ve işaretlemelerinin uygun olup olmadığı, c) Damgasının uygun olup olmadığı, ç) Damgasına ve/veya kendisine müdahale edilip edilmediği
kontrol edilir.
Yukarıdaki kontrollerden herhangi birinin uygun olmaması durumunda metrolojik kontrole geçilmez.
B. Metrolojik Kontrol
1- Otomatik olmayan tartı aletinin ilk muayenesinde maksimum izin verilebilir hatalar, Tablo 1'de verilen değerleri geçmemelidir. Kullanımda bulunan otomatik olmayan tartı aletlerinin, periyodik, stok, şikayet ve ani muayenelerinde maksimum izin verilebilir hatalar, ilk muayenedeki değerlerin iki katıdır.
| Yük, (m), muayene sabiti, e, cinsinden — Sınıf I | Sınıf II | Sınıf III | Sınıf IV | MİH |
|---|---|---|---|---|
| 0 ≤ m ≤ 50 000 e | 0 ≤ m ≤ 5 000 e | 0 ≤ m ≤ 500 e | 0 ≤ m ≤ 50 e | ± 0,5 e |
| 50 000 e < m ≤ 200 000 e | 5 000 e < m ≤ 20 000 e | 500 e < m ≤ 2 000 e | 50 e < m ≤ 200 e | ± 1,0 e |
| 200 000 e < m | 20 000 e < m ≤ 100 000 e | 2 000 e < m ≤ 10 000 e | 200 e < m ≤ 1 000 e | ± 1,5 e |
Tablo 1 - Otomatik olmayan tartı aleti için ilk muayenede maksimum izin verilebilir hatalar
2- Otomatik olmayan tartı aletlerinin muayeneleri TSE EN 45501 standardının (Tartı Aletleri- Otomatik Olmayan – Metrolojik Özellikler) aşağıdaki maddelerine uygun olarak yapılacaktır.
- Sıfır kontrol testi (TSE EN 45501 Madde A.4.2 Sıfır Kontrolü )
- Tartım performansı testi (TSE EN 45501 Madde A.4.4 Tartım Performansının Belirlenmesi)
- Köşe yükü testi (TSE EN 45501 Madde A.4.7 - Eksantriklik (Merkezden Kaçık Yükleme) Deneyleri)
- Tekrarlanabilirlik (TSE EN 45501 Madde A.4.10 - Tekrarlanabilirlik Deneyi)
- Maksimum limit kontrol testi (TSE EN 45501 Madde 4.2.3 - Göstergenin Sınırları)
- Dara performansı testi (TSE EN 45501 Madde A.4.6.1 Dara-Tartım Deneyi)
3-Ağırlık/fiyat etiketlemeli otomatik olmayan tartı aletlerinde ödenecek fiyat, her ikisi de tartı aleti tarafından gösterilmiş olan ağırlık ve birim fiyatın çarpılmasıyla hesaplanmış olmalı ve en yakın ödenecek fiyat dilimine yuvarlatılmış olmalıdır. Hesaplama işlemini yapan tertibatlar her halükarda tartı aletinin bir parçası sayılırlar.
EK-4
(Madde 5)
OTOMATİK TARTI ALETLERİNİN MUAYENESİ
A. Görsel Kontrol
Bütün otomatik tartı aletleri tipleri, Ölçü Aletleri Tüzüğündeki ve bu Tüzüğe bağlı Ek-1'deki Temel Gerekler Madde 9.1' deki tanıtıcı karakteristik bilgileri taşımak zorundadırlar.
Aksi durumdaki tartı aleti için metrolojik kontrole geçilmez.
B. Metrolojik Kontrol
Ölçü Aletleri Tüzüğü ve bu Tüzüğün ekindeki EK MI-006'daki kurallara uyumlu olarak; otomatik tartı aletinin ilk muayenesinde maksimum izin verilebilir hatalar, tablolarda verilen değerleri geçmemelidir. Tabloda aksi belirtilmedikçe kullanımda bulunan otomatik tartı aletlerinin, periyodik, stok, şikayet ve ani muayenelerinde izin verilen en büyük hatalar, maksimum izin verilebilir hataların iki katıdır.
B.1 Otomatik Kütle Belirleme Terazisi
B.1.1 Maksimum İzin Verilebilir Hatalar
Otomatik kütle belirleme terazilerinde X ve Y kategorileri için otomatik işlemde maksimum izin verilebilir hata değerleri Tablo 2 ve Tablo 3'te, X kategorisi için işlemde maksimum izin verilebilir sapma değerleri Tablo 4' de verilmektedir.
| Yük değeri, m, (muayene sabiti, e, cinsinden) — XI | XII | XIII | XIV | Maksimum İzin Verilebilir Ortalama Hata — İlk Muayene |
|---|---|---|---|---|
| 0 < m ≤ 50000e | 0 < m ≤ 5 000e | 0 < m ≤ 500e | 0 < m ≤50e | ± 0,5 e |
| 50000e < m ≤ 200000e | 5000e < m ≤ 20000e | 500e < m ≤ 2000e | 50e < m ≤ 200e | ± 1,0 e |
| 200000e < m | 20000e < m ≤100 000e | 2000e < m ≤ 10000e | 200e < m ≤ 1000e | ± 1,5 e |
Tablo 2 – X kategorisi tartı aletleri için otomatik işlemde MİH değerleri
| Yük değeri, m, (muayene sabiti, e, cinsinden) — Y(I) | Y(II) | Y(a) | Y(b) | Maksimum İzin Verilebilir Hata — İlk Muayene | Periyodik Muayene |
|---|---|---|---|---|---|
| 0 < m ≤ 50000e | 0 < m ≤ 5000e | 0 < m ≤ 500e | 0 < m ≤50e | ± 1,0 e | ± 1,5 e |
| 50000e < m ≤ 200000e | 5000e < m ≤ 20000e | 500e < m ≤ 2000e | 50e < m ≤ 200e | ± 1,5 e | ± 2,5 e |
| 200000e < m | 20 000e < m ≤100000e | 2000e < m ≤ 10000e | 200e < m ≤ 1000e | ± 2,0 e | ± 3,5 e |
Tablo 3 – Y kategorisi tartı aletleri için otomatik işlemde MİH değerleri
| Net yükün kütle değeri, m (g) | Maksimum İzin Verilebilir Sapma (Kütlenin yüzdesi veya g cinsinden) | |
|---|---|---|
| m ≤ 50 | 0.48 % | 0.6 % |
| 50 < m ≤ 100 | 0.24 g | 0.3 g |
| 100 < m ≤ 200 | 0.24 % | 0.3 % |
| 200 < m ≤ 300 | 0.48 g | 0.6 g |
| 300 < m ≤ 500 | 0.16 % | 0.2 % |
| 500 < m ≤ 1 000 | 0.8 g | 1.0 g |
| 1 000 < m ≤ 10 000 | 0.08 % | 0.1 % |
| 10 000 < m ≤ 15 000 | 8 g | 10 g |
| 15 000 < m | 0.053 % | 0.067 % |
Tablo 4 – X kategorisi için maksimum izin verilebilir sapma
Statik tartımda X ve Y kategorileri için otomatik işlemde maksimum izin verilebilir hata değerleri Tablo 5'te verilmektedir.
| Yük değeri, m, (muayene sabiti, e, cinsinden) — XI ve Y(I) | XII ve Y(II) | XIII ve Y(a) | XIV ve Y(b) | X ve Y Kategorisi için Statik MİH — İlk Muayene |
|---|---|---|---|---|
| 0 < m ≤ 50 000e | 0 < m ≤ 5000e | 0 < m ≤ 500e | 0 < m ≤50e | ± 0,5 e |
| 50 000e < m ≤ 200000e | 5000e < m ≤ 20000e | 500e < m ≤ 2000e | 50e < m ≤ 200e | ± 1,0 e |
| 200000e < m | 20 000 e < m ≤ 100000 e | 2000e < m ≤ 10000e | 200e < m ≤ 1000e | ± 1,5 e |
Tablo 5 – Statik tartımda X ve Y kategorisi tartı aletleri için MİH değerleri
B.1.2 Metrolojik Testler
OIML R51-1 Uluslararası Tavsiyesinin (Otomatik kütle belirleme terazileri Bölüm 1: Metrolojik ve teknik gerekler – Testler, 2006) aşağıda belirtilen maddelerine uygun olarak yapılacaktır.
B.1.2.1 Statik Testler
B.1.2.1.1 Sıfır ayarının doğruluğu testi (OIML R51-1 Madde A.5.4.3 Sıfır Ayarının Doğruluğu)
B.1.2.1.2 Tartım performansı testi (OIML R51-1 Madde A.5.1.2 Tartım Performansının Belirlenmesi)
B.1.2.1.3 Köşe yükü testi ( OIML R51-1 Madde A.5.7.2 Eksantriklik (Merkezden Kaçık Yükleme) Deneyleri
B.1.2.1.4 Dara performansı testi (OIML R51-1 Madde A.5.6.1.2)
B.1.2.2 Dinamik Testler
B.1.2.2.1 Tartım performansı testi (OIML R51-1 Madde A.5.1.1 Tartım Performansının Belirlenmesi)
B.1.2.2.2 Köşe yükü testi ( OIML R51-1 Madde A.5.7.1 Eksantriklik (Merkezden Kaçık Yükleme) Deneyleri)
B.1.2.2.3 Dara performansı testi (OIML R51-1 Madde A.5.6.1.1)
B.1.2.3 Ağırlık/fiyat etiketlemeli otomatik kütle belirleme terazilerinde ödenecek fiyat, her ikisi de tartı aleti tarafından gösterilmiş olan ağırlık ve birim fiyatın çarpılmasıyla hesaplanmış olmalı ve en yakın ödenecek fiyat dilimine yuvarlatılmış olmalıdır. Hesaplama işlemini yapan tertibatlar her halükarda tartı aletinin bir parçası sayılırlar.
B.2 Otomatik Gravimetrik Dolum Terazisi
B.2.1 Maksimum İzin Verilebilir Sapma Değerleri
Otomatik gravimetrik dolum terazisi için maksimum izin verilebilir sapma değerleri Tablo 6' da verilmektedir. Maksimum izin verilebilir sapma (MİS), Tablo 6' da belirtilen sınıf tanım faktörü (x) ile çarpılmış olarak, her bir dolumun ortalamadan maksimum izin verilebilir sapma değerine eşit olmalıdır.
| Dolum kütlesi değeri, F (g) | X(1) sınıfı için her bir dolumda, dolumların ortalamasından maksimum izin verilebilir sapma (F'nin yüzdesi veya gram cinsinden) — İlk Muayene | Periyodik Muayene |
|---|---|---|
| F ≤ 50 | %7,2 | %9 |
| 50 < F≤ 100 | 3,6 g | 4,5 g |
| 100 < F≤ 200 | %3,6 | %4,5 |
| 200 < F≤ 300 | 7,2 g | 9 g |
| 300 < F≤ 500 | %2,4 | %3 |
| 500 < F≤ 1000 | 12 g | 15g |
| 1000 < F≤ 10000 | %1,2 | %1,5 |
| 10000 < F≤ 15000 | 120 g | 150 g |
| 15000 < F≤ | %0,8 | %1 |
Tablo 6 - Her dolumda maksimum izin verilebilir sapma (MİS)
B.2.2 Metrolojik Testler
OIML R61-1 Uluslararası Tavsiyesinin (Otomatik gravimetrik dolum aletleri Bölüm 1: Metrolojik ve teknik gerekler – Testler, 2004) aşağıda belirtilen maddelerine uygun olarak yapılacaktır.
B.2.2.1 Malzeme testleri (OIML R61-1 madde A.8' e göre, A.8.2.4 Doğruluk sınıfı X(x) tespit edilir, Madde A.8.2.3 malzeme testleri için prosedür uygulanır.)
B.3 Kesintili Toplayıcı
B.3.1 Maksimum İzin Verilebilir Hatalar
Kesintili toplayıcılarda dinamik testler için, doğruluk sınıflarına göre maksimum izin verilebilir hatalar Tablo 7' de verilmektedir.
| Doğruluk sınıfı | Maksimum izin verilebilir hatalar (Toplam yükün yüzdesi cinsinden) |
|---|---|
| 0,2 | ± % 0,10 |
| 0,5 | ± % 0,25 |
| 1 | ± % 0,50 |
| 2 | ± % 1,00 |
Tablo 7 - Kesintili toplayıcılarda dinamik testler için MİH değerleri
Kesintili toplayıcılarda statik testler için, yük değerlerine göre maksimum izin verilebilir hatalar Tablo 8'de verilmektedir.
| Toplamın taksimat aralığı (dt) cinsinden yük, (m) | MİH |
|---|---|
| 0 < m ≤ 500 dt | ± 0,5 dt |
| 500 dt < m ≤ 2 000 dt | ± 1,0 dt |
| 2 000 dt < m ≤ 10 000 dt | ± 1,5 dt |
Tablo 8 - Kesintili toplayıcılarda statik testler için MİH değerleri
B.3.2 Metrolojik Testler
OIML R107-1 Uluslararası Tavsiyesinin (Kesintili toplama yapan otomatik tartı aletleri Bölüm 1: Metrolojik ve teknik gerekler – Testler, 2007) aşağıda belirtilen maddelerine uygun olarak yapılacaktır.
B.3.2.1 A.5.2'deki malzeme testi; A.5.1.1 de belirtilen ayrı doğrulama metodu veya A.5.1.2 de belirtilen entegre doğrulama metoduna uygun olarak, 6.1 Genel test prosedürü dahilinde kontrol aleti kullanılarak gerçekleştirilir.
B.4 Sürekli toplayıcı
B.4.1 Maksimum İzin Verilebilir Hatalar
Sürekli toplayıcılar için maksimum izin verilebilir hatalar Tablo 9' da verilmektedir.
| Doğruluk sınıfı | Maksimum izin verilebilir hatalar (Toplam yükün yüzdesi cinsinden) |
|---|---|
| 0,5 | ± % 0,25 |
| 1 | ± % 0,5 |
| 2 | ± % 1,0 |
Tablo 9 - Sürekli toplayıcılar için MİH değerleri
B.4.2 Metrolojik Testler
OIML R50-1 Uluslararası Tavsiyesinin (Sürekli toplama yapan otomatik tartı aletleri (bant baskülleri) Bölüm 1: Metrolojik ve teknik gerekler – Testler, 1997) aşağıda belirtilen maddelerine uygun olarak yapılacaktır.
B.4.2.1 Sıfır ayarı testi (OIML R50-1 Madde A.6.3.4 Sıfır Ayarı)
B.4.2.2 Köşe yükü testi (OIML R50-1 Madde A.6.3.2 Eksantriklik (Merkezden Kaçık Yükleme) Deneyleri
B.4.2.3 Tekrarlanabilirlik (OIML R50-1 Madde A.9.1 Tekrarlanabilirlik)
B.4.2.4 Malzeme testleri (OIML R50-1 Madde A.11 Malzeme testi madde 5.2.1.1 ve A.11.1 e göre kontrol aleti kullanılarak gerçekleştirilir)
EK-5
(Madde 5)
HAREKET HALİNDE BULUNAN YOL ARAÇLARI İÇİN OTOMATİK TARTI ALETLERİ (AKS KANTARLARI)
A. Görsel Kontrol
Hareket halinde bulunan yol araçları için otomatik tartı aletleri OIML R134-1 Uluslararası Tavsiyesinin (Hareket Halinde Bulunan Yol Araçları için Otomatik Tartı Aletleri Bölüm 1: Metrolojik ve teknik gerekler – Testler, 2006) 3 üncü maddesindeki "Tanımlayıcı İşaretleri" taşımak zorundadırlar.
Aksi durumda metrolojik kontrole geçilmez ve tartı aleti reddedilir.
B. Metrolojik kontrol
Hareket halinde bulunan yol araçları için statik ve dinamik testlerde, otomatik tartı aletlerinin ilk muayenesinde maksimum izin verilebilir hatalar, Tablo 12 ve Tablo 13'de verilen değerleri geçmemelidir. Kullanımda bulunan otomatik tartı aletlerinin, periyodik, stok, şikayet ve ani muayenelerinde maksimum izin verilebilir hata değerleri, ilk muayene için geçerli değerlerin iki katıdır.
| Doğruluk sınıfı | Yük (m), taksimat aralığı cinsinden | MİH — İlk Muayene |
|---|---|---|
| 0.2 0.5 1 | 0 < m ≤ 500 d 500 d < m ≤ 2000 d 2000 d < m ≤ 5000 d | ± 0.5 d ± 1.0 d ± 1.5 d |
| 2 5 10 | 0 < m ≤ 50 d 50 d < m ≤ 200 d 200 d < m ≤ 1000 d | ± 0.5 d ± 1.0 d ± 1.5 d |
Tablo 12 - Statik Testler İçin MİH Değerleri
| Doğruluk sınıfı | Toplam aracın kütlesinin yüzdesi — İlk Muayene |
|---|---|
| 0.2 | ± 0.10 % |
| 0.5 | ± 0.25 % |
| 1 | ± 0.50 % |
| 2 | ± 1.00 % |
| 5 | ± 2.50 % |
| 10 | ± 5.00 % |
Tablo 13 - Dinamik Testler İçin MİH Değerleri
Hareket halinde bulunan yol araçları için otomatik tartı aletlerinin ilk, periyodik, stok, şikayet ve ani muayenelerinde OIML R134-1 (Hareket Halinde Bulunan Yol Araçları için Otomatik Tartı Aletleri Bölüm 1: Metrolojik ve teknik gerekler – Testler,2006) aşağıda belirtilen maddelerine uygun olarak yapılacaktır.
NOT: Uluslararası Tavsiye (OIML R134-1, 2003)'e göre tip onayı alarak üretilen veya yalnızca aracın toplam kütlesini belirlemek üzere üretilmiş aks kantarlarına, aks kütlesi ile ilgili testler uygulanmaz.
B.1 Statik Testler
B.1.1 İki Akslı Araç İçin Statik Tek Aks Ağırlığının Belirlenmesi Testi (OIML R134-1 Madde A.9.3.1.3)
B.1.2 Tartım Performansı Testi (OIML R134-1 Madde A5.2.2 Tartım Performansının Belirlenmesi)
Eğer hareket halinde bulunan yol araçları için kullanılan otomatik tartı aleti statik yükler için kontrol aleti olarak da kullanılıyorsa aşağıdaki testlere de tabidir.
B.1.3 Sıfır-ayarı (OIML R134-1 Madde A.5.1 Sıfır-ayarı)
B.1.4 Eksantrik yükleme (OIML R134-1 Madde A.5.2.3 Eksantriklik Testi)
B.2 Dinamik Testler
B.2.1 Tartım Performansı Testi (OIML R134-1 Madde A.5.1.1 Tartım Performansının Belirlenmesi)
B.2.2 İki Akslı Araç İçin Hareketli Tartım Testi (OIML R134-1 Madde A.9.3.2.2.1)
B.2.3 İkiden Fazla Akslı Araç İçin Hareketli Tartım Testi (OIML R134-1 Madde A.9.3.2.2.1)