Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi'nin 13 Kasım 2021 tarihli İkinci Olağanüstü Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan "Evlilik Dışında Doğan Çocuklar Yasası" Anayasanın 94'üncü maddesinin (1)'inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.
EVLİLİK DIŞINDA DOĞAN ÇOCUKLAR YASASI İÇDÜZENİ
Madde 1. Kısa İsim
BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar
Madde 2. Tefsir Madde 3. Amaç ve Kapsam Madde 4. Evlilik Dışında Doğan Çocukların Yasal Hakları
İKİNCİ KISIM Babalığın Kayıt Altına Alınması ve Çocuğun Soyadı
Madde 5. Birlikte Başvuru ile Babalığın Kayıt Altına Alınması Madde 6. Mahkemeye Başvuru Yolu ile Babalığın Kayıt Altına Alınması Madde 7. Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Soyadı
ÜÇÜNCÜ KISIM Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Velayeti
Madde 8. Doğum Kaydı Esnasında Velayetin Tesisi Madde 9. Mahkemenin Velayeti Değiştirme Yetkisi Madde 10. Velayetin Ölüm Sebebiyle Değişmesi Madde 11. Velayetin Sona Ermesi
DÖRDÜNCÜ KISIM Evlilik Dışında Doğan Çocukların Giderleri İle İlgili Anne ve Babanın Yükümlülükleri
Madde 12. Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Eğitim ve Diğer Giderleri Madde 13. Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Eğitim ve Diğer Giderleri İçin Nafaka Ödenmesi
BEŞİNCİ KISIM Evlilik Dışı Çocukla Kişisel İlişki, Çocuğun Yurt Dışına Çıkışı ve Koşulların Değişmesi
Madde 14. Evlilik Dışında Doğan Çocukla Kişisel İlişkinin Düzenlenmesi Madde 15. Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Yurtdışına Çıkışı Madde 16. Koşulların Değişmesi
ALTINCI KISIM YARGISAL İŞLEMLER
Madde 17. Yetkili Mahkeme Madde 18. İstinaflar
YEDİNCİ KISIM Uygulanacak Yasa, Tüzük Yapma Yetkisi, Geçici ve Son Kurallar
Madde 19. Uygulanacak Yasa Madde 20. Tüzük Yapma Yetkisi Geçici Madde 1. Bu Yasanın Yürürlüğe Girmesinden Önce Evlilik Dışında Doğan Çocuklara da Uygulanması Geçici Madde 2. Doğum Kaydı Yapılmış Olan Evlilik Dışı Çocukların Soyadları Madde 21. Yürürlükten Kaldırma Madde 22. Yürürlüğe Giriş
Sayı: 22/2021
EVLİLİK DIŞINDA DOĞAN ÇOCUKLAR YASASI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
- Bu Yasa, Evlilik Dışında Doğan Çocuklar Yasası olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar
Tefsir 1/1998 34/2015 5/2019 9/1976 3/1978 10/1978 6/1980 23/1980 19/1981 18/1982 34/1982 56/1982 21/1983 7/1984 20/1984 4/1985 7/1986 24/1986 2/1988 5/1988 15/1988 67/1991 8/1995 15/1995 38/1995 6/1997 42/2000 2/2002 43/2005 51/2008 15/2009 17/2013 54/2017 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:
"Evlilik Dışında Doğan Çocuk", Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası uyarınca gerçekleştirilen veya herhangi bir ülkede yasal olarak tesis edilmiş bir evlilik içerisinde doğmuş olmayan çocukları anlatır.
"Mahkeme", Mahkemeler Yasasının 32'nci maddesi uyarınca kurulan Aile Mahkemelerini anlatır.
"Velayet", çocuğun bakımı, gelişimi ve eğitimi konusunda, onun menfaat ve yararını göz önünde bulundurarak gerekli kararları alma ve uygulama yetkisini anlatır ve kendisine Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası bakımından verilen anlamdan başka bir anlam içermez.
"Veli", çocuğun velayet hakkını elinde tutan kişiyi anlatır.
Amaç ve Kapsam 1/1998 34/2015 5/2019 3. Bu Yasanın amacı, Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası kapsamının dışında veya herhangi bir ülkede yasal olarak tesis edilmiş bir evlilik olmaksızın doğmuş olan kişilerin nüfusa kaydedilme, soyadı, bakılma ve gözetilme, anne ve babayla kişisel ilişki, şahsının ve malının idaresi ve miras konusundaki haklarını, evlilik birliği içinde doğmuş olan kişilerle eşit bir şekilde düzenlemek ve herhangi bir yasanın uygulanmasında evlilik dışı çocuklara ayrım yapılmamasını sağlamaktır.
Evlilik Dışında Doğan Çocukların Yasal Hakları 4. (1) Her çocuk, evlilik içinde veya dışında doğmuş olmasına bakılmaksızın yasal haklar bakımından eşittir.
(2) Herhangi bir resmi kayıt veya işlem sırasında veya herhangi bir yasa kuralının uygulanmasında, bir kişinin sadece evlilik dışında doğmuş olması, o kişinin aleyhine sonuç doğurmaz.
İKİNCİ KISIM Babalığın Kayıt Altına Alınması ve Çocuğun Soyadı
Birlikte Başvuru ile Babalığın Kayıt Altına Alınması 5. Evlilik dışında doğan çocuğun annesi ile kendisini çocuğun babası olarak kabul eden kişi, doğumun gerçekleşmesinden itibaren 1 (bir) yıl içerisinde, yetkili makama birlikte başvuruda bulunarak, babalığı kayıt altına aldırabilirler.
Mahkemeye Başvuru Yolu ile Babalığın Kayıt Altına Alınması 6. (1) Babalığın daha önce kayıt altına alınıp alınmadığına bakılmaksızın, evlilik dışında doğan bir çocuğun babası olduğu iddiasıyla, bu durumun kayıt altına alınması ve/veya kaydın düzeltilmesi için herhangi bir zaman Mahkemeye genel istida ile başvurulabilir. Böyle bir başvuru, anne, baba veya çocuktan herhangi biri tarafından yapılabilir.
(2) Bir evliliğin devamı esnasında veya evliliğin son bulmasından veya erkek eşin ölümünden başlayarak 302 (üç yüz iki) gün içerisinde doğan çocuğun babasının, annenin kocası olduğuna ilişkin karine, aksi ispat edilene kadar geçerlidir.
Ancak bu şekilde doğan bir çocuğun babasının annenin eşi olmadığı ve başka biri olduğu iddiasıyla bu durumun kayıt altına alınması ve/veya kayıtların bu şekilde düzeltilmesi için Mahkemeye genel istida ile başvurulabilir. Böyle bir başvuru, anne, çocuk, baba olarak kaydedilen eş veya baba olduğunu iddia eden kişi tarafından yapılabilir.
(3) Mahkeme, bu madde uyarınca yapılan bir başvuruyu sonuçlandırırken, babalığın kayıt altına alınması bakımından çocuğun hak ve menfaatlerine öncelik verir ve özellikle babalığın kayıt altına alınmaması için haklı veya makul bir sebebin bulunup bulunmadığını ve böyle bir kaydın çocuğun hakları, esenliği ve güvenliği açısından sakıncası olup olmadığını dikkate alır.
(4) Bu madde altında dosyalanan bir istidada, taraflar, babanın belirlenmesinde zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan araştırma, inceleme, tıbbi tetkik veya tahlillere rıza göstermek ve bunların yapılması için yardımcı olmakla yükümlüdürler. Çocuk bakımından bu yükümlülük velisine aittir. Taraflardan herhangi birinin, Mahkemenin uygun ve adil gördüğü araştırma ve incelemeye rıza göstermemesi halinde Mahkeme, durum ve koşullara göre bundan beklenen sonucu, araştırma ve incelemeye rıza göstermeyen taraf aleyhine doğmuş sayabilir.
Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Soyadı 7. (1) Evlilik dışında doğan çocuğun doğum kaydı için yalnızca annenin başvurduğu veya babanın kayıt altına alınmadığı durumlarda çocuk annesinin soyadını taşır.
(2) Evlilik dışı doğan çocuğun doğum kaydı için anne ve babanın birlikte başvurduğu veya babanın kayıt altına alındığı durumlarda;
(A) Anne ve babanın soyadı konusunda uzlaşması halinde, uzlaşıya göre çocuk anne veya babanın yalnızca birisinin veya her ikisinin soyadını alabilir.
(B) Anne ve babanın soyadı konusunda uzlaşma sağlayamadığı halde, çocuk anne ve babasının her ikisinin soyadını alır.
(C) Çocuğun iki soyadı olacağı durumlarda, önce annenin sonra babanın soyadı olmak üzere kayıt yapılır.
(Ç) Bir çocuğun anne veya babasının birden fazla soyadı olması durumunda, anne veya baba kendi seçeceği bir soyadını çocuğa verir ve bu soyadları, önce ana sonra baba soyadı olarak kaydedilir. Böyle bir durumda her çocuğun en fazla iki soyadı olabilir.
(D) On sekiz yaşını bitiren her çocuğun, Mahkemeye başvurarak anne veya babasının birinin veya ikisinin soyadı olacak şekilde soyadı değiştirme ve/veya soyadı alma hakkı vardır.
ÜÇÜNCÜ KISIM Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Velayeti
Doğum Kaydı Esnasında Velayetin Tesisi 1/1998 34/2015 5/2019 8. (1) Evlilik dışında doğan çocuğun kaydı için anne ve babanın birlikte başvurması veya babanın kayıt altına alınması halinde; anne ve baba, çocuğun velisinin anne veya babanın herhangi biri olması veya her ikisinin müşterek veli olması hususunda uzlaşabilirler ve yapacakları beyanla çocuğun velayet durumunu kaydettirirler. Müşterek velayetin tesisi, Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasasının 34'üncü maddesinde düzenlenen; eşlerin, çocuklarının bakım ve sorumluluğunu eşitlik ve uyum içerisinde yürütme yükümlülüğü ile aynı sonucu doğurur. Müşterek velayet durumunda, çocuk annesi ile birlikte ikamet eder.
(2) Evlilik dışında doğan çocuğun kaydı için yalnızca annenin başvurması veya anne ve babanın velayet konusunda uzlaşı sağlayamaması halinde, veli anne olur.
Mahkemenin Velayeti Değiştirme Yetkisi 9. (1) Anne veya baba, evlilik dışında doğan çocuğun velayeti ile ilgili karar verilmesi için herhangi bir zaman genel istida ile Mahkemeye başvurabilir.
(2) Mahkeme, böyle bir başvuru neticesinde münferit veya müşterek velayetin iptal edilmesine; veliliğin diğer tarafa verilmesine; müşterek velayetin münferit velayete dönüştürülerek taraflardan birinin veliliğine son verilmesine; münferit velayetin müşterek velayete dönüştürülmesine veya müşterek velayette çocuğun ikamet yerinin değiştirilmesine emir verebilir.
(3) Mahkeme, bu madde altında karar verirken, çocuğun yaşı, fiziksel sağlığı, ruhsal durumu, maddi ve manevi ihtiyaçları ile anne ve babanın fiziksel sağlığı ve ruhsal durumunu göz önünde bulundurur.
(4) 7 (yedi) yaşında olan ve 7 (yedi) yaşından büyük çocukların hangi taraf ile birlikte yaşamak istediklerinin tespitini yapabilmek maksadıyla Mahkeme, kamu sağlık kuruluşuna bağlı çalışan uzman çocuk psikiyatristi veya psikoloğundan aldığı görüşü göz önünde bulundurur. Bu görüşler doğrultusunda Mahkeme, çocuğun kendisi ile ilgili kararları anlayacak olgunluğa sahip olduğuna kanaat getirirse hangi tarafın velayetine verilmek istediği hususunda çocuğun görüşlerine öncelik verir.
(5) Mahkeme, çocuğun velayeti veya ikameti ile ilgili karar vermeden önce, çocuğun esenliği ve sağlığını gözetmek maksadıyla, çocuğun yaşayacağı ev ortamı ve sosyal çevre ile eğitim göreceği okul hakkında Sosyal Hizmetler Dairesinden aldığı görüşü göz önünde bulundurur.
Velayetin Ölüm Sebebiyle Değişmesi 10. Evlilik dışında doğan çocuğun velayetini elinde bulunduran anne veya babanın ölmesi durumunda, Mahkeme başka türlü karar vermedikçe velayet hayatta bulunan anne veya babaya geçer.
Velayetin Sona Ermesi 11. Çocuğun 18 (on sekiz) yaşını doldurması ile velayet kendiliğinden sona erer.
DÖRDÜNCÜ KISIM Evlilik Dışında Doğan Çocukların Giderleri İle İlgili Anne ve Babanın Yükümlülükleri
Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Eğitim ve Diğer Giderleri 12. Anne ve baba, kendi güçleri dahilinde olmak üzere, müşterek çocuklarının öğrenim, eğitim ve diğer giderlerini karşılamakla yükümlüdürler.
Ancak anne ve baba yoksulsa veya başka bir nedenle çocuğun öğrenim, eğitim ve diğer giderlerini tamamen karşılayacak güçte değillerse Mahkeme, anne ve/veya babaya çocuğun bütün giderlerini karşılamak üzere, çocuğun gelirlerini kullanması için yetki verebilir.
Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Eğitim ve Diğer Giderleri İçin Nafaka Ödenmesi 13. (1) Mahkeme, evlilik dışında doğan çocuğun velayetini almayan tarafın veya hale göre müşterek velilerden herhangi birinin, çocukların iaşe, ibate, eğitim ve bakım giderlerinin karşılanmasına katkıda bulunmak için çocuk başına ve her çocuk için ayrı ayrı ödenmek suretiyle uygun görülen bir meblağı aylık olarak ödemesine hükmedebilir.
(2) Ekonomik durumları ve kazançları ile orantılı olarak anne veya babanın çocuklarına karşı bakım ve eğitim masraflarına katkı yapma yükümlülükleri çocuğun, eğitim süreci sona erinceye kadar devam eder. Bu Yasa uyarınca eğitim süreci, çocuk 18 (on sekiz) yaşını bitirmiş olsa dahi, lise eğitimine devam ettiği ve/veya lisans eğitimi aldığı süreyi de kapsar. Çocuğun 18 (on sekiz) yaşını doldurmasını müteakip, eğitiminin devam ettiğinin belgelenmesi halinde, yukarıdaki (1)'inci fıkradaki ödeme aynen devam eder. 18 (on sekiz) yaşını doldurmuş olan kişinin talep etmesi halinde nafakanın kendisine ödenmesi mümkündür.
Ancak lisans eğitimi alınan eğitim kurumunun olağan süresinin bir buçuk katının aşılması halinde nafaka ödemesi sona erer.
(3) Mahkeme, bu madde uyarınca hükmedilen nafakanın, ödemeyi yapacak olan tarafın maaşından kesilmesine ve/veya ödemeyi alacak olan tarafın banka hesabına yatırılmasına emir verebilir.
(4) Mahkeme, bu madde uyarınca verilen bir emri bozabilir, değiştirebilir veya herhangi bir kısmını geçici olarak durdurabilir ve bu biçimde durdurulan herhangi bir kısmın yeniden uygulanmasına ilişkin emir verebilir. Mahkeme böyle bir emir verirken tarafların gelirlerindeki ve çocuğun giderlerindeki herhangi bir çoğalma veya azalma dahil, konunun tüm olgularını dikkate alır.
(5) Bu madde uyarınca alınan kararlara uymayanlar ve gerekli ödemeleri yapmayanlar suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde aylık brüt asgari ücretin 10 (on) katını aşmayan miktara kadar para cezasına veya 1 (bir) yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler. Mahkeme bu cezaya ek olarak ödemenin yapılmadığı süreye ilişkin toplam miktarın, geçerli faiz uygulanmak suretiyle ödenmesine karar verebilir.
BEŞİNCİ KISIM Evlilik Dışı Çocukla Kişisel İlişki, Çocuğun Yurt Dışına Çıkışı ve Koşulların Değişmesi
Evlilik Dışında Doğan Çocukla Kişisel İlişkinin Düzenlenmesi 14. (1) Evlilik dışında doğan çocuğun, velayeti elinde bulundurmayan veya çocukla aynı ikametgahta yaşamayan anne veya babasıyla kişisel ilişkisinin düzenlenmesi için genel istida ile Mahkemeye başvurulabilir.
(2) Böyle bir başvuru tahtında Mahkeme, velayeti elinde bulundurmayan veya çocukla aynı ikametgahta yaşamayan anne veya babanın çocukla kişisel ilişkisinin, uygun ve adil gördüğü şekilde düzenlenmesine emir verir.
(3) Mahkeme bu madde altında karar verirken, çocuğun yaşı, fiziksel sağlığı, ruhsal durumu, maddi ve manevi ihtiyaçları ile ana ve babanın fiziksel sağlığı ve ruhsal durumunu göz önünde bulundurur. Mahkeme özellikle, kişisel ilişki tesisinin çocuğun fiziki ve ruhsal sağlığı, güvenliği ve esenliği üzerinde olumsuz bir netice doğurup doğurmayacağını dikkate alır.
(4) Mahkeme, bu madde gereğince bir düzenleme yapmadan önce bu Yasanın 9'uncu maddesinin (4)'üncü ve (5)'inci fıkralarındaki prosedürü takip edebilir.
Evlilik Dışında Doğan Çocuğun Yurt Dışına Çıkışı 15. (1) Veli veya müşterek velilerden herhangi biri, çocuğu yurt dışına çıkarırken diğer tarafın yazılı onayını almak zorundadır.
(2) Çocuğun yurt dışına çıkabilmesi için diğer tarafın yazılı onay vermemesi veya ülkede bulunmaması durumunda diğer taraf gerekli izin için genel istida ile Mahkemeye başvurabilir.
(3) Mahkeme, çocuğun yurt dışına çıkabilmesine karar vermesi halinde, çocuğu yurt dışına çıkarmak isteyen tarafın gecikme dolayısıyla uğradığı zararın ve Mahkeme masraflarının diğer tarafça ödenmesini de emredebilir. Ayrıca Mahkeme, diğer tarafın, çocuğun yurt dışına çıkabilmesini kötü niyetle engellediğine kanaat getirirse, çocuğun müteakip yurt dışı çıkışlarında diğer tarafın iznine tabi olması koşulunu kaldırabilir.
Koşulların Değişmesi 16. (1) Evlilik dışında doğan çocuğun anne veya babasından birinin evlenmesi, ülkeden ayrılması, ölümü veya başka herhangi bir nedenle koşulların değişmesi halinde Mahkeme, diğer tarafın veya hale göre o tarafın anne veya babasının genel istidayla yapacağı talep üzerine çocuğa ilişkin yeni bir emir verebilir.
(2) Evlilik dışında doğan çocuğun anne veya babasının ölümü halinde, ölen tarafın anne veya babası, Mahkemeden çocuğun velayeti, kişisel ilişki tesisi ve nafaka ödenmesi dahil talepte bulunma hakkına sahiptir.
(3) Bu madde uyarınca herhangi bir genel istidayı ele alan Mahkeme, bu Yasanın velayet, kişisel ilişki, nafaka hususundaki kıstas ve kurallarını dikkate alır.
ALTINCI KISIM Yargısal İşlemler
Yetkili Mahkeme 17. (1) Bu Yasa uyarınca başlatılacak yargısal işlemler, taraflardan birinin olağan olarak oturduğu veya çalıştığı yerin Mahkemesinde başlatılır.
(2) Tarafların yurt dışında ikamet eden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları olması halinde işlem, Lefkoşa Aile Mahkemesinde başlatılır.
(3) Bu Yasa uyarınca yapılacak talepler, tek bir genel istida altında birlikte yapılabilir.
(4) Mahkeme, bu Yasa uyarınca başlatılan yargısal işlem sona erinceye kadar çocuğun geçimi, iskânı ve korunmasına ilişkin uygun göreceği geçici emirler verebilir.
İstinaflar 18. Mahkemenin bu Yasa tahtında vereceği herhangi bir emir, Yüksek Mahkemeye istinaf edilebilir.
YEDİNCİ KISIM Uygulanacak Yasa, Tüzük Yapma Yetkisi, Geçici ve Son Kurallar
Uygulanacak Yasa 19. (1) Bu Yasa, bu maddenin (2)'nci fıkrası kuralları saklı kalmak koşuluyla, içerdiği konularda Mahkemece uygulanacak yegane Yasadır.
(2) Mahkeme bu Yasayı uygularken bu Yasanın herhangi bir maddesinde beliren herhangi bir konunun gerektiği şekilde sonuçlandırılması için yürürlükteki başka herhangi bir Yasanın uygulanmasını gerekli gördüğü takdirde o Yasayı da uygular.
Ancak bu, Mahkemenin yargı yetkisini, bu Yasada düzenlenen konular dışına genişlettiği anlamına gelmez.
Tüzük Yapma Yetkisi 20. (1) Yüksek Mahkeme, bu Yasayı uygulayabilmek için aşağıdaki konularda tüzük yapabilir:
(A) Bu Yasa kuralları uyarınca dosyalanacak istida, itiraz ve başvuru usulleri ile Mahkeme usullerini düzenlemek.
(B) Mahkeme kararlarının ve emirlerinin icrasını düzenlemek.
(2) Bu Yasa uyarınca yapılacak kayıt işlemlerinin usulleri ile başvuru ve kayıt formları, Nüfus Kayıt Dairesinin bağlı olduğu Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanarak Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.
Geçici Madde Bu Yasanın Yürürlüğe Girmesinden Önce Evlilik Dışında Doğan Çocuklara da Uygulanması
- Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce evlilik dışında doğan çocuklar, bu Yasa kurallarına tabidir.
Ancak bu madde, taksim edilmiş veya kapatılmış terekeleri veya bu gibi terekelerden hak sahibi olan varislerin haklarını etkiler şekilde yorumlanamaz.
Geçici Madde Doğum Kaydı Yapılmış Olan Evlilik Dışı Çocukların Soyadları 2. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce doğum kaydı yapılmış bulunan evlilik dışında doğmuş çocukların soyadlarında, bu Yasanın 7'nci maddesine istinaden değişiklik yapılabilmesi için Nüfus Kayıt Dairesine başvuruda bulunulabilir. 18 (on sekiz) yaşını tamamlamamış olan çocuklar için bu madde uyarınca başvuruyu anne veya babaları yapar. 18 (on sekiz) yaşını doldurmuş olanlar ise şahsen başvuruda bulunabilir.
Yürürlükten Kaldırma Fasıl 278 TCM 4/1966 21. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak, Evlilik Dışı Çocuklar Yasası, bu Yasa tahtında yapılmış veya başlatılmış olan işlemlere halel gelmeksizin yürürlükten kaldırılır.
Yürürlüğe Giriş 22. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.