BORÇ İLİŞKİLERİNDE UYGULANACAK KURALLARI DÜZENLEYEN YASA ÖNERİSİ (Y.Ö.NO:27/3/2019)

Y.Ö.No:27/3/2019) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85'inci maddesi gereğince Resmi Gazete'de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Önerisinin içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Önerinin Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur. 5

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİNDE BORÇ İLİŞKİLERİNDE UYGULANACAK KURALLARI DÜZENLEYEN YASA ÖNERİSİ GENKL GEREKÇE

Ülke ekonomisinin gerekli kıldığı paıra ve kredi politikaları çerçevesinde, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde borç ilişkilerinde uygulanacak faiz oranlarına ilişkin hususları belirlemek, yetkili kurumların yetkileri, şeffaflıkla ilgili yükümlülükleri, sözleşme ve sözleşmeye ilişkin hak ve kuralları düzenlemek ve uygulamayı yeknesak hale getirmek, bankalar ve kredi sağlayıcıları tarafından düzenlenen borç senedi, sözleşme ve akdolunmuş kredi içeren tüm borç alacak ilişkilerini düzenlemek amac1yla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Borç İlişkilerinde Uygulanacak Kurallan Düzenleyen Yasa Önerisi hazırlanmıştır.

.MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1: Yasa'nın Kısa İsmini düzenlemektedir.

Madde2: Yasa'da yer alan Tefsiri düzenlemektedir. Madde3: Madde4: Yasa' nın Amaç ve Kapsamını düzenlemektedir.

Madde 5: Referans Faiz Oranı ve Temerrüt Faizi ile İlgili Kurallan düzenlemektedi:r. Madde6: Madde 7: Bankaların ve Kredi Sağlayıcılannın .Masra:flarla ve :rvlaliyetlerle İlgili Şeffatlık Yükümlülüğünü düzenlemektedir. Madde 8: Madde 9: Donuk, Temerrüt, Limit Aşıını ve Farklı Faiz 1Jygulan1a.sını l\fadde 10: düzenleınektedir. Madde ll: Madde 12: Kredi İle İlgili Yazılı İlan ve Reklamlarda Bulunması Gereken Standart Bilgileri düzenlemektedir.

Sözleşme Öncesi Verilecek Bilgileri düzenlemektedir.

Kredi Sözleşmelerinin İçermesi Gereken Bilgileri düzenlemektedir.

Borçlu Cari Hesaplar ile İlgili Kredi Sözleşmelerinden Kaynaklanan Yükümlülükleri düzenleınektedir.

Kredinin Erken Geri Ödenmesini düzenlemektedir.

Yıllık Maliyet Oranının Hesaplanmasını düzenlemektedir. Madde 13: 6

1\1adde 14: İdari Para Cezaları İle Cezalarda Yetki ve Yöntemi Geçici düzenlemektedir. Madde 1: Suç ve Cezaları düzenlemektedir. Madde 15: Yasanın Uygulamaya Geçiş Sürecini dÜ7..enlemek'tedir. Madde 16: Madde 17: Koruma Maddesini düzenlemektedir. Yasa~nın Yürütme Yetkisi düzenlemektedir. Yüıiirlüğe Giriş l\1addesini düzenlenıektedir. 7

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİNDE BORÇ İLİŞKİLERİNDE UYGULANACAK KURALLARI DÜZENLEYEN YASA ÖNERİSİ

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cuınhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim I. Bu Yasa, Borç İlişkilerinde Uygulanacak Kuralları Düzenleyen Yasa olarak isimlendirilir.

BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar

Tefsir 2. Bu Yasada, metin başka türlü gerektim1edikçe; "Azalan Bakiyeli KredP'~ her taksit ödemesiyle bakiyesi azalan ve 39/2001 orijinal (anapara) borç miktarı yerine bakiye (kalan) miktar 59/2002 üzerinden faizi hesaplanan nakdi kredi türünü anlatır. '"Bakanlık", Maliye işleriyle Görevli Bakanlığı anlatır.

"Banka", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası altmda faaliyet gösteren bankalan anlatır. ''Borç İlişkisi,\ bir sözleşme veya senet düzenlenn1ek suretiyle akdolunmuş bir alacak-verecek ilişkisini anlatır.

"Borçlu Cari Hesap", tespit edHen bir limit çerçevesinde müşteriye dilediği zaman para çekme ve yatırma olanağı sağlayan hesabı

anlatır.

''Canlı Kredi~', bankalarda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası kapsamında, standart nitelikli ve yakın izlemedeki kredileri, kredi sağlayıcılarında ilgili mevzuatlan gereği bu nitelikleri taşıdıkları değerlendirilen kredileri anlatır. ""Dayanıklı Ortam~\ saklanan bilgilerin aynı şekilde çoğaltılmasına imkan veren ve bilgi amaçları çerçevesinde yeterli bir süre için gelecekte erişebilir biçimde kişisel olarak kredi kullanıcısına veriln1iş olan bilgilerin kredi kullanıcısı tarafından saklanmasına ve değiştioneden kopyalanmasına imkan veren, elektronik iletişim ortam ve araçlan dahil herhangi bir aracı anlatır. '"Donuk Alacak~', bankalarda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası kapsamında donuk alacak olarak nitelenen kredileri ve kredi sağlayıcılarında ilgili mevzuatları gereği tahsilinde sıkıntı yaşadığı değerlendirilen kredileri anlatır. "Kredi · Aracısı'', kendisi doğrudan kredi sağlayıcısı olmayıp, yaptığı ticari iş veya profesyonel işi çerçevesinde, kredinin sağlanması konusunda belli bir ücret karşıhğmda kredi anlaşmaları için teklifleri hazırlayan, ön hazırlıkları gerçekleştiren ve kredi müşterisi adına kredi anlaşmalarını gerçekleştiren gerçek veya tüzel

kişileri anlatır.

'"Kredi Sağlayıcısı~\ devamlı ve mutad meslek halinde ödünç para verme işleri ile uğraşan banka hariç diğer tüzel kişileri anlatır.

'·Maliyet", faiz~ komisyon, temerrüt faizi ve her türlü masraf için bankalar tarafından kredi verıne karşılığında alınan toplam miktan

anlatır. 8

"Merkez Bankası~'~ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez

Bankasını anlatır.

"'Özel Nitelikli Kredi Anlaşması'\ sözleşmede özel koşuHar belirlenen kredi anlaşmas1m anlatır.

"Referans Faiz Oranı'\ yurtiçi piyasalarda finansal işlemlerde kullanıcıların bilgisine sunuLmuş ve oranları belirli dönemlerde ve belirli koşullarda yeniden Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından hesaplanan faiz oranını anlatır. "'Sabit Vadeli Kredi", anapara miktarı ve ödem.e süresi önceden belirlenmiş olup düzenli ödemelerle itfa edilen ve faiz oranı sabit veya değişken olabilen nakdi kredi türünü anlatır. '•Temerrüf', kredi sözleşmesinde yazılı taahhütlerin gerektirdiği

ödemenin belirlenen vadelerde veya süreler içinde ifa edilmemesi sonucu oluşan durumu anlatır. "'Yan Hizmet Sözleşmesi'\ sunulan ana hizmetin tamamlayıcısı niteliğinde veya o hizmeti almanın koşulu olan ancak kredi sağlayıcısı tarafından sunulmayan hizmeti temsil eden hizmete

ilişkin sözleşmeyi anlatır.

''Yetkili Kurum'\ Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti :tvlerkez Bankasını, Kooperatİf Şirketler Mukayyitliğini ve diğer kredi sağlayıcıları ile ilgili yetkili denetim organını anlatır. "Yıl.lık Faiz Oranı'\ kredi türlerine göre yıllık bazda ifade edilen faiz oranını anlatır.

"Yıllık Maliyet Oran(', kredinin bütün ntaliyetlerini de içerecek şekilde hesaplanan ve toplaınınaliyet üzerinden oluşucak yıllık yüzdelik oranı anlatır. "Zarar Nitelikli Kredi ve Alacaklar "~ bankalarda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası kapsamında zarar niteliğindeki krediler ve diğer alacaklar olarak nitelenen kredileri ve kredi sağlayıcılarında ilgili mevzuatlan gereği tahsilinin mümkün olmadığına kanaat getirilen kredileri anlatır.

Amaç ve Kapsam 3. Bu Yasanın amacı, iilke ekonomisinin gerekli kıldığı para ve kredi politikaları çerçevesinde, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde borç Referans Faiz ilişkilerinde uygulanacak faiz oranlan ve faiz oranlarına ilişkin Oranı ve hususları belirlemek~ yetkili kurumların yetkileri, şeffafhkla ilgili yükümlülükleri, sözleşme ve sözleşmeye ilişkin hak ve kurallan düzenlemek ve uygulamayı yeknesak hale getirmektir. Bu Yasa, bankalar ve kredi sağlayıcılan tarafından düzenlenen borç senedi, sözleşme ve akdelunmuş kredi içeren tünı borç, alacak ilişkilerini kapsar.

İKİNCİ KISIM

Merkez Bankasının, Bankalarm ve Kredi Sağlayıcılarımn Görevleri ve Yükünılülükleri

4. (1) (A) Bankalar ve kredi sağlayıc.ılan kredi işlemlerinde uyguladıkları faiz oranlarını ve diğer maliyetleri ve bunlara ilişkin her türlü bilgiyi~, :N1erkez Bankasının 9

Temerrüt Faizi talep edeceği formatta Merkez Bankasına bildirmekle İle İlgili Kurallar yük'Ülnl.üdürler. Bankaların ve (B) Merkez Bankası yukandaki (A) bendi uyarınca Kredi kendisine bildirilen bilgileri kullanarak, kredi türlerine Sağlayıcılarının göre en çok kredi veren on bankanın, kredi türlerine göre yıllık kredi faiz oranlarının ağırlıklı ortalamasını Masraftarla ve hesaplar ve bruıu referans faiz oranı olarak kamunun Maliyetlerle İlgili bilgisine gelecek şekilde yayımlar.

Şeffaflık Ancak, hazine ve fon kaynaklı kredilerde Devlete Yükümlülüğü ve kamu kurum ve kuruluşlarına kullandırılan ve/veya Devlet teşvikli ve/veya Devlet garantili krediler referans faiz oranı hesaplamasında dikkate alınmaz. (C) Bankalar ve kredi sağlayıcılan tarafından kredi müşterilerine uygulanan yıllık maliyet oranlan Merkez Bankasının hcsaplayıp yayımladığı referans faiz oranının2.4 (iki nokta dört) katını aşamaz. (2) (A) Bankaların ve kredi sağlayıc.ılannın temerrüde düşmüş kredi alacaklarına uygulayabilecekleri faiz oranı, ilgili kredi sözleşmesinde geçerli olan faiz oranının 1.2 (bir nokta iki) katını ve her halUkarda alacağın temenüde düştüğü tarih itibariyle Merkez Bankası tarafından hesaplanan referans faiz oranının 2 (iki) katını aşamaz. (B) Temerrüde düşmüş kredilere temcrrüt faizi dışında hiçbir ek maliyet uygulanam az.

(3) Bankalardan gerekli bilgilerin alınması, referans faiz oranımn hesaplanması ve yayımlanması ile ilgili usul ve esaslar N1erkez Bankası tarafından önerilecek, Bakanlık tarafindan hazırlam~cak ve Bakanlar Kuruluncaonayianarak Resmi Gazete'de yayımlanacak bir tüzükle düzenlenir.

5. Bankaların ve kredi sağlayıcılarınm masraflar ve nıaliyetlerle ilgili şeffaflık yükümlülükleri şunlardır: (1) Her türlü kredi işlemJeri için kredi türleri bazında fiilen uyguladıkları asgari ve azanıi yıllık faiz oranlarını ve yıllık maliyet oranlarını güncel olarak kendilerine ait resmi web sayfasında ve kamunun bilgisine gelecek şekilde yayınlamak ve bu bilgileri her değiş-ikliği içerecek şekilde düzenli olarak Yetkili Kuruma da bildirmek, (2) Kredi kullandırdıkları borçlulan özel olarak, kul1andıklan krediye uygulanacak yıllık faiz oranı, yıllık faiz oranının hesaplanma yöntemi , faizin tahsil edileceği veya hesaba intikal. edeceği tarih konularında ve her değişiktiktc sürekli olarak bilgilendirmek ~ (3) Her bir borçluya, ödeyeceği faiz miktarına ilaveten tüm maliyetler ile ilgili detaylı bilgi sağlamak,

(4) Yıllık faiz oranlarında, yıllık faiz oranlarının

hesaplannıasında, faizlerin ödenme dönemlerinde yapılacak değişiklikleri ve diğer genel değişiklikleri günlük yerel basında veya her bankanın kendine ait resıni web sitesinde lO

yayınlamak ve kişiye özel olarak yapılacak yazılı bir bildirim yoluyla borçlulan bilgilendirmek.

Donuk Alacak, 6. (1) Bankalarda donuk alacak haline gelen, kredi

Temerrüt, sağlay1cılarmda ise ilgili mevzuatları gereği tahsilinde

Liınit Aşıını ve sıkıntı yaşadığı değerlendirilen kredilere, yasal takibe tabi

Farklı Faiz tutulunca:ya kadar bankanın veya kredi sağlayıcılarının canlı

Uygulaması İle kredi halinde uyguladıkları cari borçlanma faizi uygulanır.

İlgili Kurallar

(2) Bankalarda donuk alacak haline gelen, kredi

sağlayıcılarında ise ilgili mevzuatları gereği tahsilinde

sıkıntı yaşadığı değerlendirilen kredilerin zarar nitelikli

krediye ve alacağa dönüşmesi durumunda, borç, kredinin

zararnitelikli krediye ve alacağa dönüştüğü tarihten itibaren

en geç bir ay içerisinde yasal takibe tabi tutulur.

(3) Borcun, yukarıdaki (2fnci fıkrada belirtilen sürede yasal

takibe tabi tutulmaması durumunda, borcun yasal takibe tabi

tutulması gereken tarih ile borcun yasal takibe alındığı tarih

arasındaki dönem için sözkonusu krediye ve alacağa faiz

işletilınez.

(4) Borcun yasal takibe tabi tutulması durumunda Mahkemenin

vereceği kararlarda kredinin donuk alacak haline geldiği

tarih dikkate alınmak suretiyle azami olarak bu Yasanın

4'üncü maddesinde bildirilen oranlar dikkate alınır.

(5) Borçlu cari hesap şeklindeki kredilerde limit aşıını dunımunda liınit aşımı olmadan uygulanan yıllık faiz oranından farklı bir oran uygulananıaz.

(6) Sözleşınede düzenlenen yıllık faiz oranıyla; sözkonusu borca banka veya kredi sağlayıcısı tarafından uygulanan cari yıllık faiz oranları arasında kredi kullanıcısı lehine fark olması halinde, banka veya kredi sağlayıcısı tarafından bahsekonu borca fiilen uygulanan yıllık faiz oranı esas

alınır.

ÜÇÜNCÜ KISIM Kredi İlanları ve Sözleşme Öncesi Bilgilendiı111eye İlişkin Kurallar

Kredi İle İlgili 7. (l) Herhangi bir üüz oranı veya masraf içeren kredi Yazı lı İlan ve (2) anlaşmasına yönelik her türlü yazılı ilan ve reklamlar aşağıdakj (2Ynci fıkrada yer alan asgari standart bilgileri Reklaınlarda içermelidir. Bu standart bilgiler açık, kesin, özlü ve göze Bulunması çarpan nitelikte, yazı şekli en az on dört punto büyüklükte düzenlenıneli ve örneklerle açıklann1ış şekilde olmalıd1r. Gereken Standart Yazılı ilan ve reklamlarda yer alması gereken standart Bilgiler bilgiler şunlardır:

(A) Yıllık üı.iz oranı (sabit veya değişken faiz veya her

ikisi) ile kredinin borçJuya toplam maliyetini oluşturan masraflan da içeren detaylar; (B) Toplam kredi tutan; ll

Sözleşn1e Öncesi (3) (C) Uygulanacak yıllık maliyet oranı; 8. (1) (Ç) Eğer varsa, kredi sözleşmesi süresi; ve Verilecek Bilgiler (D) Eğer varsa, krediyi kullanacak olan tarafından BİRİNCİ (2) ödenecek toplam tutar ve taksit tutarı. CETVEL Kredi alabilmek veya krediyi pazarianan şekilde alabilmek

için kredi sözleşmesi ile ilgili bir yan hizmet sözleşmesinin

zorunlu olduğu hallerde ve bu yan hizmetin maliyetinin önceden belirlenemediği durun1larda, yan hizmet sözleşme yükümlülüğü de açık ve görülebilecek şekilde yıllık maliyet