BÖLÜM 95
SOKAKLARDA VE EVDEN EVE YARDIM TOPLANMASI
MADDE DİZİNİ
Madde 1 Kısa isim
Madde 2 Yorum
Madde 3 Yardım toplama düzenleyicisinin ruhsat için başvurusu
Madde 4 Sokaklarda ve evden eve yardım toplamanın ruhsatlı olması
Madde 5 Tüzük yapma yetkisi
Madde 6 Yetkisiz armalar
Madde 7 Tutuklama v.s. yetkisi
Madde 8 Kanıtlama yükü
Madde 9 Suç ve Cezalar
Madde 10 Bağışık tutma yetkisi
SOKAKALARDA VE EVDEN EVE YARDIM TOPLANMASINI
DÜZENLEYEN YASA
1949, Bölüm 164 28 Ekim 1948
Kısa isim
1. Bu Yasa, Sokaklarda ve Evden Eve Yardım Toplama Yasası olarak isimlendirilir.
Yorum
2. Bu Yasada;
“düzenleyici”, yardım toplanması ile ilgili olarak, yardım toplama amaçları için ücret karşılığı veya başka biçimde, başkalarını yardım toplayıcısı olarak davranmaya sevk eden kişileri anlatır ve “düzenle” ve “düzenleme” sözcükleri de mukabil anlamları taşır;
“ev”, iş yerini de kapsar;
“hasılat”, yardım toplanması ile ilgili olarak, yapılan çağrı sonucu, karşılık alarak veya almadan verilen tüm paralarla öteki malları anlatır;
“ruhsat”, bu Yasa uyarınca verilen bir ruhsatı anlatır;
“Ruhsatlandırma Makamı”:
(a) herhangi bir belediye sınırları içinde, başkan olarak İlçe Kaymakamını ve üye olarak da belediye başkanını ve ilçedeki polis müdürünü veya temsilcisini;
(b) belediye sınırları içinde olmayan bir bölgede de İlçe Kaymakamını anlatır;
“yardım toplama”, yardım yapacak kişilerin, herhangi bir yasa, sözleşme veya başka yasal yükümlülük uyarınca, vadesi gelmiş veya gelmesi yaklaşan para veya mal borcu olmayan bir para veya başka malı karşılık olarak veya karşılıksız vermesi için, evden eve ziyaret yapmak suretiyle veya sokaklarda veya öteki halka açık yerlerde istemek suretiyle veya her iki yöntemle halka veya belirli bir halk kesimine yapılan bir çağrıyı anlatır; ve “yardım toplayıcısı” da, yardım toplanması ile ilgili olarak söz konusu yöntemlerden herhangi biri ile böyle bir çağrıda bulunan kişiyi anlatır.
Yardım
3. (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yardım toplamak için düzenleme yapmak isteyen herhangi bir kişi, Toplama ruhsat almak için, Ruhsatlandırma Makamının Başkanı olarak Kaymakama dilekçe verir ve dilekçede, Düzenleyicisinin yardım toplama amacını belirterek saptanmış bilgiyi verir.
Ruhsat için
başvurusu
(2) Ruhsatlandırma Makamının mutlak takdirine göre ruhsat verilebilir veya verilmeyebilir veya Ruhsatlandırma Makamının koymayı uygun göreceği kayıt ve koşullara bağlı olarak verilebilir.
Ancak Ruhsatlandırma Makamının kanısınca yardım toplama amacı yasadışı, hayali veya kamu yararı açısından sakıncalı ise böyle bir ruhsat verilmez
(3) Ruhsatı, Ruhsatlandırma Makamı Başkanı olarak Kaymakam imzalar.
Sokaklarda
4. (1) Bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, yardım toplanmasının düzenlenmesi için ve evden ruhsat alınması ile ilgili olarak bu Yasanın öngördüğü gereklilikler yerine eve yardım getirilmedikçe yardım toplanamaz.
toplamanın Herhangi bir kişi bir yardım toplanması için düzenleme yaparsa ve bu düzenleme uyarınca ruhsatlı (2) yardım toplanırsa, o
olması kişiye veya onun yetkisiyle hareket etmekte olan başka bir kişiye, o yardım toplanmasını düzenlemek için yetki veren ve yardımın toplanmakta olduğu süre boyunca geçerli olan bir ruhsat bulunmaması halinde, böyle bir kişi, bu Yasaya karşı bir suç işlemiş olur ve mahkum olması halinde, yüz Kıbrıs lirasına kadar para (*) cezasına veya bir yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir..
(3) Yardım toplama amaçları için yardım toplayıcısı olarak hareket eden herhangi bir kişi, yetkisi altında hareket etmekte olduğu düzenleyiciye veya yardım toplayıcısının kendisine o yardım toplamayı düzenlemek için yetki veren ve yardım toplayıcısı olarak hareket etmekte olduğu süre boyunca geçerli olan bir ruhsat sahibi değilse, bu Yasaya karşı bir suç işlemiş olur.
Tüzük
5. (1) Bakanlar Kurulu, bu Yasa ile saptanmasına gerek görülen herhangi bir hususu saptamak ve Yapma ruhsatlı yardım toplanmasının nasıl yapılacağını ve düzenleyicilerle toplayıcıların Yetkisi yardım toplanması ile ilgili davranışlarını düzenlemek ve genel olarak bu Yasa kurallarının gerçekleştirilmesini sağlamak için Tüzük yapabilir.
(2) Yukarıdaki (1)’inci fıkranın verdiği yetkilerin genelliği saklı kalmak koşuluyla, söz konusu fıkra uyarınca yapılan Tüzükler, aşağıdaki maddelerin tümünü veya herhangi birini öngörebilir:
(a) Toplayıcıların arma ve yetki belgesi kullanmalarının ve arma ve yetki belgelerinin verilmesinin, muhafazasının, ibrazının, teşhirinin ve iadesinin gerekli kılınmasını, düzenlenmesini ve özellikle yardım toplayıcılarının, üniformalı bir polis memuru veya ziyaret edilen bir ev sakini veya kendisinden yardım vermesi istenilen herhangi bir kişinin talebi üzerine yetki belgelerini göstermelerinin gerekli kılınmasını ve düzenlenmesini;
(b) Yetki belgelerinin resmen onaylanmasını ve armalarda yardım toplama amacının açık olarak gösterilmesini;
(c) Toplanan paralar için makbuz verilmesinin gerekli kılınmasını;
(d) Yardım toplama düzenleyicilerinin toplanan ve ödenen tüm paraların doğru bir hesabını vermelerini ve yayımlanmalarının gerekli kılınmasını;
(e) Belirli bir yaştan küçük olanların yardım toplayıcısı olarak hareket etmelerinin ve başkalarının da onları toplayıcı olarak hareket etmeye sevk etmelerinin veya izin vermelerinin yasaklanmasını;
(f) Ziyaret edilen evlerin sakinlerinin veya halkın rahatsız edilmesinin önlenmesini;
(g) Yardım toplama amaçları, giderleri, hasılatı ve hasılatın kullanılması ile ilgili saptanmış bilginin ruhsat sahibi kişi tarafından Ruhsatlandırma Makamı Başkanı olarak Kaymakama verilmesinin ve bu bilginin saptanacak biçimde tevsik ve tasdik edilmesinin gerekli kılınmasını.
(3) Bu Yasa uyarınca çıkarılan Tüzüklerin kurallarına veya Ruhsatlandırma Makamının verdiği herhangi bir ruhsata konan kayıt ve koşulların herhangi birine aykırı bir davranışta bulunan veya onlara uymayan herhangi bir kişi, bu Yasaya karşı bir suç işlemiş olur.
Yetkisiz
6. (1) Herhangi bir yardım toplanması ile ilgili olarak;- Armalar (a) Bu Yasa uyarınca veya bu Yasaya dayanılarak çıkarılan Tüzükler uyarınca teşhirine veya kullanılmasına yetki verilen arma veya yetki belgesi dışında, arma veya yetki belgesi teşhir eden veya kullanan; veya
(b) Herhangi bir arma, şekil, amblem, belge veya başka evrakı, ruhsatlı yardım toplama amaçları için yetkili bir toplayıcı olmadığı halde, herhangi bir kişinin bunları teşhir edenin veya kullananın, böyle bir yetkili toplayıcı olduğuna inanmasına neden olmak niyetiyle, kanısıyla veya ihtimaliyle teşhir eden veya kullanan,
herhangi bir kişi, bu Yasaya karşı bir suç işlemiş olur.
(2) Bu Yasa amaçları için veya bu Yasa uyarınca çıkarılan Tüzüklerin amaçları için herhangi bir bilgi verirken, esasa ilişkin bir hususta bilerek veya doğru olup olmadığını umursamadan gerçek dışı beyanda bulunan herhangi bir kişi, bu Yasaya karşı bir suç işlemiş olur.
Tutuklama
7. Polis Örgütünün üniformalı bir mensubu, bu Yasaya aykırı suç işlemekte olan herhangi bir kişiyi v.s Yetkisi müzekkeresiz olarak tutuklayabilir ve o kişinin topladığı para ile başka mal içinde bulundukları kaplarla birlikte el koyabilir.
Kanıtlama yükü
8. Bu Yasa kurallarına aykırı bir davranıştan ötürü bir kişi aleyhine kovuşturma başlatılması halinde, bu Yasa kuralları uyarınca Ruhsatlandırma Makamından ruhsat aldığını kanıtlama yükü suçlanan kişiye aittir.
Suç ve
9. (1) Bu Yasaya aykırı bir suç işleyen herhangi bir kişi, söz konusu suç için özel bir ceza Cezalar öngörülmediği takdirde, yirmi beş Kıbrıs Lirasına kadar para cezasına veya altı aya (*) kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.
(2) Herhangi bir tüzel kişinin, cemiyetin, derneğin veya gerçek kişilerin oluşturduğu bir grubun bu Yasaya karşı bir suç işlemesi halinde, o tüzel kişinin, cemiyetin, derneğin veya grubun iş veya faaliyetlerini denetiminde bulunduran veya yöneten veya denetim veya yönetimi ile yükümlü veya ilgili olan herkes, o suçu işlemiş sayılır ve uygun cezaya çarptırılabilir.
Ancak böyle bir kişi, kendi ihmal veya kusuru olmadan, suçun işlenmekte olduğu veya işlenmesinin başlamak üzere olduğundan haberi bulunmadığını veya işlenmesini önlemek için tüm makul önlemleri aldığını kanıtlarsa, cezaya çarptırılmaz.
(3) Bu Yasaya karşı bir suç oluşturduğu iddia edilen herhangi bir suç ile ilgili yargılama, mahkumiyet ile sonuçlanırsa, Mahkeme, kendisine ibraz edilen veya kendisinin, polisin veya herhangi bir kamu görevlisinin muhafazasında bulunan ve Mahkemenin kanısınca bu Yasaya karşı işlenmiş bir suç sonucu elde edilen herhangi bir para veya malın, sahibi bilinirse, sahibine iade edilmesini veya müsadere edilmesini veya el konulmasını emredebilir.
Bağışık tutma
10. Bakanlar Kurulu, Resmi Gazetede yayımlanacak bir bildiri ile, koymayı uygun göreceği kayıt ve Yetkisi koşullara bağlı kalmak koşuluyla, herhangi bir kişiyi, bu Yasa kurallarından bağışık tutabilir.
(*)
NOT: (*) işareti taşıyan maddeler ile ilgili olarak güncelleştirme önerisi yapılmıştır.
GÜNCELLEŞTİRME ÖNERİLERİ
1. 4’üncü maddenin (2)’nci fıkrasının sonunda yer alan “Yüz Kıbrıs Lirasına kadar para cezasına” söz dizisi kaldırılmalı ve yerine, “.................Türk Lirasına kadar para cezasına” söz dizisi konmalı;
2. Aynı şekilde, 9’uncu maddenin (1)’inci fıkrasında yer alan “Yirmi beş Kıbrıs Lirasına kadar para cezasına” söz dizisi kaldırılmalı ve yerine, “............. Türk Lirasına kadar para cezasına” söz dizisi konmalıdır.
3. 10’uncu madde ile, belirli kişileri, Yasa kurallarının uygulanmasından bağışık tutma konusunda, Bakanlar Kuruluna tanınan yetki, Yasa ile hiç bir kayıt, koşul veya esas belirlenmeden verilmiş ve keyfi uygulamalara açık bir yetkidir.
Anayasa Mahkememizin bir çok Kararında vurgulandığı gibi, Yasa koyucu, bir konuda Bakanlar Kuruluna düzenleme yetkisi verirken, o konunun esaslarını ve/veya genel çerçevesini çizmeli ve/veya düzenlemelidir.
Bu nedenle, maddede, Anayasa Mahkemesi kararlarına uygun biçimde düzenleme yapılmalı ve çerçeve kurallara Yasada yer verilmelidir. Örneğin, hangi nitelikte kişilerin, hangi esasların veya koşulların varlığına bağlı olarak bağışık tutulacağı Yasada düzenlenmelidir.
(NOT: Sayın Ümit Özdil bu görüşe katılmamakta ve maddenin aynen korunması gerektiği görüşünü savunmaktadır.)