BÖLÜM 9
(33/2006 sayılı Değişiklik Yasasıyla değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle) | |
ŞAHADET YASASI
MADDE DİZİNİ
Madde 1 Kısa isim
Madde 2 Yorum
Madde 3 İngiliz şahadet hukuku ve kurallarının uygulanması
Madde 4 İhtilaf konusu olgulara ilişkin belgesel şahadetin kabul edilebilirliği
Madde 5 Şahadete verilecek ağırlık
Madde 6 Evlenme söz verisinin yerine getirilmemesine ilişkin davalarda şahadet
Madde 7 Ölmüş bir kişinin terekesi üzerinde bir hak talebinde bulunma
Madde 8 İhanet ve ihaneti gizlemek suçları ile ilgili şahadet
Madde 9 Küçük yaştaki çocuğun yeminsiz şahadeti
Madde 10 İlk şikayetin ayrıntılarının iddia makamı adına şahadet olarak verilebilmesi
Madde 11 İlk soruşturmada verilen ifadeye daha sonra ters düşüldüğünde ifadenin belirli hallerde şahadet olarak sayılabilmesi
Madde 12 Rapor ve şahadetnamelerin belirli durumlarda şahadet olarak kabul edilmesi
Madde 13 Tanıklık yapmaya ehil olan tanıkların kimler olduğu
Madde 14 Koca ve Karı
Madde 15 Yirmi yıllık belgelerle ilgili karineler
Madde 16 Tanık huzurunda imzalanması gereken belgelerin geçerliliğinin kanıtlanması
Madde 17 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışında düzenlenen belgelerin şahadet olarak kabulü
Madde 18 Sicil ve sairenin tasdik edilmiş suretlerinin şahadet olarak kabulü
ŞAHADET HUKUKUNA İLİŞKİN BAZI KURALLARI DEĞİŞTİREN VE BİRLEŞTİREN YASA
1949 8 Ağustos 1946
Bölüm 15
36/1955
6/1957
Kısa İsim
1. Bu Yasa Şahadet Yasası olarak isimlendirilir.*
* 19/63 sayılı Pul Yasasının 35. ve 36. maddelerine bakınız.
Tefsir
2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe;
“Belge”, her türlü yayın veya yazılı veya basılı ve ayrıca bir hususu kayda geçirmek amacıyla bir cisim 33/2006 üzerinde kullanılması tasarlanan harf, rakam, şekil veya işaret yolu ile veya bu yollardan birden fazlası ile ifade edilen veya tanımlanan herhangi bir hususu kapsar. Bu paragraftaki ifadenin genelliğine halel gelmeksizin belge aşağıdakileri de içerir:
Harita, plan, kroki veya taslak,
Fotoğraf,
Disk, ses kayıt bantları, ses bantları veya başka bir aracın kullanımı ile elde edilen optik gösteri olmayan ses veya yazılı veya basılmış olan veya olmayan mahkemeye sunulması mümkün olan her türlü kayıt,
(ç) Band, mikro band, negatif, film veya video bandı, optik gösterilerin olduğu veya bir metnin kayıtlı olduğu elektronik disk veya bir veya birden fazla optik kayıt veya ses veya basılı kaydın olduğu veya bir aletin kullanılması ile Mahkemeye sunulması mümkün her türlü elektronik kayıtlar.
“Beyan”, bir olgunun sözlü, yazılı veya başka herhangi bir belge ile veya başka herhangi bir şekilde anlatılmasıdır ve her türlü raporu da içerir.
“Ceza İşlemi” ve aynı kökten deyimler, herhangi bir Yasa veya amme enstrümanına aykırı davranmak suretiyle suç işlemiş bulunan herhangi bir kişinin cezalandırılmasını sağlamak için başlatılan herhangi bir yargı işlemini anlatır.
“Hukuk işlemi” ve aynı kökten türetilen deyimler, ceza işlemi dışında herhangi bir yargısal işlemi anlatır ve tahkim işlerini ve havaleleri de kapsar.
“İşlem” veya “Yasal işlem”, tanık çağrılmasını da mümkün kılan, bir cezai veya hukuki süreci başlatmak amacı ile yapılan soruşturma ve araştırmayı anlatır.
“Mahkeme” yetkili bir Mahkemeyi anlatır ve tahkim işlerini ve havalelere ilişkin durumlarda gereğine göre yorumlanır.
Özürlülerin Şahadet
2.A. Bir kişinin konuşma ve duyma özürlü olması halinde, böyle bir kişi, yargı işleminde, yazılı veya Vermesi sağır ve dilsizlerin dili ile şahadet verebilir ve bu şahadet sözlü şahadet verilmiş gibi addolunur.
33/2006
İngiliz Şahadet Hukuku
3. Bu Yasada veya ilgili zamanda yürürlükte bulunan veya yürürlüğe konulacak olan başka herhangi bir ve Kurallarının Yasada aksine kural bulunmadıkça veya öngörülmedikçe, bütün Mahkemeler herhangi bir hukuk veya ceza Uygulanması işleminde yargı yetkisini kullanırken koşulların izin verdiği ölçüde, 5 Kasım 1914 tarihinde İngiltere’de yürürlükte bulunan şahadet hukukunu ve kurallarını uygular.
İhtilaf Konusu
4. (1) Bir olgu hakkında doğrudan doğruya sözlü şahadet verilmesinin kabul edilebileceği Olgulara İlişkin herhangi bir hukuk işleminde, bir kişinin bir belgede yaptığı ve böyle bir olguyu Belgesel Şahadetin kanıtlamaya yönelik herhangi bir beyan, aşağıdaki koşullar yerine getirilmişse, Kabul Edilebilirliği belgenin aslının ibraz edilmesi üzerine o olgu için şahadet olarak kabul edilir:
(a) Beyanı yapan kişi;
(i) beyanda yer alan hususlar hakkında şahsen bilgi sahibi ise; veya
(ii) Söz konusu belgenin sürekli olduğu ileri sürülen bir kayıt olduğu veya böyle bir kaydın bir bölümünü oluşturduğu durumlarda, beyanı (kendi şahsi bilgisi dahilinde olmayan hususları ilgilendirdiği oranda), o hususlar hakkında kişisel bilgiye sahip olan veya makul olarak olduğu sanılan bir kişi tarafından verilen bilgileri kayda geçirmek görevini yerine getirirken yapmışsa; ve
(b) Bu maddenin (2). fıkrasına bağlı kalınması koşuluyla, beyanı yapan kişi yargı işlemine tanık olarak çağrılmışsa:
Ancak, beyanı yapan kişinin ölmüş olması veya bedensel veya ussal durumunun tanıklık yapmak üzere hazır bulunmasına uygun olmaması veya denizaşırı bir yerde olup hazır bulunmasını sağlamanın makul biçimde pratik olmaması veya kendisini bulmak için girişilen tüm makul çabaların bir sonuç vermemesi durumunda, beyanı yapan kişinin yargı işlemine tanık olarak çağrılması koşulunun yerine getirilmesi gerekmez.
(2) Herhangi bir hukuk işleminde, Mahkeme hukuk işleminin herhangi bir aşamasında, davanın bütün durum ve koşulları göz önünde tutulduğunda başka türlü davranmanın gereksiz gecikme ve masrafa neden olacağına kanaat getirdiği takdirde.
(a) Beyanı yapanın, hazır olduğu halde, tanık olarak çağrılmamış olmasına; ve
(b) Belgenin, duruma göre, aslının yerine Mahkeme emrinde belirtildiği veya Mahkemenin onayladığı bir biçimde tasdik edilmiş aslına uygun bir suretinin veya esaslı bir bölümünün ibraz edilip belgenin aslının ibraz edilmemiş olmasına bakılmaksızın bu maddenin (1). fıkrasında belirtilen beyanın şahadet olarak kabul edilmesini emredebilir veya böyle bir emir vermeksizin beyanı şahadet olarak kabul edebilir.
(3) Bu madde kurallarının hiçbiri, beyanın, kanıtlanmasına yönelik herhangi bir olgu hakkındaki uyuşmazlığı konu eden bir yargı işleminin askıda bulunduğu veya başlatılmasının beklendiği veya umulduğu bir sırada çıkarı olan bir kişinin söz konusu olgu ile ilgili olarak yaptığı beyana kabul edilebilir şahadet niteliği kazandırmaz.
(4) Belgenin tümü veya onun esaslı bir bölümü beyanı yapanın kendi eliyle yazılmış, hazırlanmış veya yapılmış olmadıkça veya kendisi tarafından imzalanmış veya parafe edilmiş veya doğruluğundan sorumlu tutulabileceği bir belge olduğu başka bir biçimde yazılı olarak kabul edilmiş olmadıkça, bu madde amaçları bakımından belgedeki beyan o kişi tarafından yapılmış sayılmaz.
(5) Yukarıdaki kurallar dolayısıyla bir beyanın şahadet olarak kabul edilip edilmeyeceğini kararlaştırmak amacıyla, Mahkeme, beyanın yazılı olduğu belgenin biçiminden veya içerdiklerinden veya herhangi başka bir durumdan makul olan herhangi bir sonuca varabilir ve bir kişinin tanık olarak hazır bulunmasına sağlık durumunun müsaade edip etmediğini kararlaştırırken kayıtlı bir hekimin verdiği belgeye dayanarak işlem yapabilir ve bu maddenin öngördüğü koşullar yerine getirilmiş olmasına rağmen Mahkeme, adaletin gerçekleşmesi bakımından beyanın herhangi bir nedenle kabul edilmesinin uygun olmayacağı kanısına varırsa beyanı kendi takdirine göre reddedebilir.
(6) Bu madde kurallarının hiçbiri, bu kurallar olmasa idi geçerli sayılacak olan bir şahadetin geçerliliğini etkilemez veya bu Yasa yapılmamış olsa idi şahadet olarak geçerli sayılmayacak olan bir soydanlık konusuna ilişkin herhangi bir beyanla ilgili olarak belgesel şahadet verilmesine olanak sağlamaz.
Şahadete Verilecek Ağırlık
5. (1) Bu Yasanın 4. maddesiyle şahadet olarak kabul edile bilinir kılınan bir beyana verilecek ağırlığı, eğer varsa, saptarken beyanın doğru olup olmadığı hakkında bir sonuca vardırabilecek bütün durumlar, özellikle beyanın beyanda değinilen olguların yer aldığı veya varolduğu özdeş zaman içerisinde yapılıp yapılmadığı ve beyanı yapanın gerçekleri gizlemek veya tahrif etmek için herhangi bir nedeni bulunup bulunmadığı göz önünde tutulur.
(2) Bu Yasanın 4. maddesi kuralları uyarınca şahadet olarak kabul edile bilinir bir beyan, şahadetin teyidini gerekli kılan veya teyit edilmemiş şahadetin nasıl değerlendirileceğini düzenleyen herhangi bir hukuk kuralı veya uygulama bakımından beyanı yapan kişinin şahadeti teyit edici bir beyan olarak kabul edilmez.
Bilgisayardan Alınan
5.A. (1) Bilgisayardan elde edilen belgenin içeriğinde yer alan bir beyan, herhangi bir Belgelerdeki Beyanların ceza veya hukuk işleminde şahadet olarak kabul edilir. (2)’nci fırkada Şahadet Olarak Kabulü belirtilen şartların mevcut olması halinde ise bu beyan sözlü şahadet olarak 33/2006 kabul edilir.
(2) (A) Beyanı içeren belgenin bir faaliyetle ilgili olması halinde, bu faaliyetin kar amaçlı olup olmamasına bakılmaksızın, bilgisayar kayıtları belli bir dönem içerisinde bu faaliyetle ilgili doğal veya yasal olarak toplanan bilgileri işlemek amacı ile sistematik olarak yapılmışsa,
(B) Yukarıdaki (A) bendindeki bendindeki şartlar dahilinde elde edilen kayıtlardaki bir beyanda yer alan bilgiler veya bu bilgilerden kaynaklanan aynı tür bilgiler ise,
(C) Bahse konu belli dönem içerisinde veya belli dönem içerisindeki bir zaman diliminde bilgisayarın düzenli çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın, belgenin içeriğini, ortaya çıkışını veya içeriğinin doğruluğunu etkileyecek nitelikte değil ise,
(Ç) Beyanda yer alan bilgiler, bilgisayarın normal faaliyetlerinin gerçekleşmesi sırasında elde edilen bilgilerden kaynaklanmış ise sözlü şahadet olarak kabul edilir.
33/2006
(3) Yukarıdaki 2’nci fıkranın (A) bendinde belirtilen şartlar dahilinde, sözü edilen faaliyetle ilgili bahse konu dönem sırasında toplam bilgilerin sistematik olarak tek bir bilgisayara işlenmesi veya,
Bahse konu belli dönem içerisindeki faaliyetle ilgili bilgilerin birden fazla bilgisayarda kayıtlı olması halinde, bu kayıtların birleşimi veya, Bahse konu dönem içerisindeki faaliyetle ilgili bilgilerin ard arda kayıt edildiği farklı bilgisayar kayıtları olması veya,
Bahse konu dönem içerisindeki faaliyetle ilgili, ard arda farklı bilgisayarların kullanılması suretiyle bilgilerin kayıt edilmesi ve bu bilgisayar kayıtlarının birleştirilmesi veya,
(Ç) Bahse konu dönem içerisindeki faaliyetle ilgili toplanan bilgileri, herhangi bir yöntemle bir veya birden fazla bilgisayara bir sıra ile kayıt eden, bir veya birden fazla bilgisayar kaydı olması halinde, Bahse konu dönem sırasında, o amaç için kullanılan tüm bilgisayarlar, işbu madde amaçları bakımından tek bilgisayar olarak farz edilir ve bu maddedeki bilgisayar ifadeleri aynı şekilde yorumlanır.
33/2006
(4) Herhangi bir Mahkeme sürecinde, herhangi bir işlemle ilgili bu madde tahtında Mahkemeye sunulan ve şahadet olarak kabul edilen bir beyana verilecek ağırlık Mahkemece saptanır.
33/2006
(5) Bu madde amaçları bakımından;
Bir bilgisayara bilgiler doğrudan insan müdahalesi ile veya insan müdahalesi olmadan başka herhangi uygun bir araçla veya bağımsız olarak herhangi uygun bir yöntemle ikmal edilmişse bilgilerin bilgisayara ikmal edildiği farz olunur.
Gerçek veya tüzel kişi faaliyetlerinin gerçekleşmesi sırasında herhangi bir zamanda faaliyetle ilgili ve amaçları bakımından tedarik edilen bilgiler, eğer gerekli yöntemle bilgisayar veya bilgisayarlara depolanmış veya ikmal edilmişse, o zaman bilgisayar kayıtlarının bahse konu faaliyetler sırasında ikmal edildiği kabul edilir.
Doğrudan veya insan müdahalesi ile veya müdahalesiz başka uygun bir araç kullanımı ile bilgisayardan alınan herhangi bir belge bilgisayardan alınmış kabul edilir.
33/2006
(6) Bilgisayar, bilgi toplamak veya bilgi işlemek için üretilen, keza yukarıdaki
(3)’üncü fıkradaki şartları içeren tanımlamada belirtilen araçtır. Toplanan bilgiler, bu bilgilerden kaynaklanan veya bu bilgilerle ilgili hesaplama veya kıyas yolu ile veya başka metotla elde edilen bilgilerden kaynaklanan bilgileri de ifade eder.
33/2006
(7) Mahkemeye şahadet olarak ibraz edilen herhangi bir belge ile ilgili beyan elde edilirken veya hazırlanır-ken, kasıtlı yalanbeyanda bulunan veya yalan olduğunu bildiği bir bilgiyi veya gerçek olmadığına inandığı bir bilgiyi kaydeden veya aktaran herhangi bir kişi başka herhangi bir yasa altında işlediği suçlara halel gelmeksizin bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde 10.00.-YTL (On Bin Yeni Türk Lirası)’na kadar para cezasına veya 7 (yedi) yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.
Bilgisayar ve Diğer 5 B. Bu Yasanın 5A maddesindeki kurallara uygun olarak şahadet olarak kabul edilen bir beyana Araçlardan Alınan Beyanların verilecek değer mahkeme tarafından saptanırken beyanın doğru olup olmadığı hakkında bir sonuca Değerlendirilmesi varabilmek için aşağıda belirtilenler de dahil tüm oldu, olay ve hususlar göz önünde tutulur:
33/2006
(A) Beyanı içeren bilgileri veren kişinin, ne oranda bahse konu bilgilerle ilgili bilgisi olduğu, beyanda değinilen olguların ortaya çıkışı veya varolduğu, aynı zaman içerisinde yapılıp yapılmadığı,
(B) Beyanı yapanın, beyanı içeren veya üreten bilgisayara bilgi aktaran veya başka herhangi bir aracın kullanımı ile bilgisayara ilgi ikmal eden kişi veya bu bilgilerle ilgisi ve aktarımda etkisi olan başka kişilerin, gerçekleri gizlemek veya tahrif etmek için herhangi bir eylemde bulunup bulunmadığı veya bu yönde teşvik edilip edilmediği.
Şahadet Veren Kişilerin 5C.
(1) Bu Yasanın mümkün kıldığı şartlarda şahadet olarak kabul edilen kabul edilen ir Şahadetlerinin Güvenirliği beyanla ilgili tanık çağrılmaması halinde;
33/2006 Yukarıda sözü edilen beyanı şahadet olarak sunan taraf dışındaki biri tarafından tanık çağrılması halinde, bu tanıkların güvenirlirliği veya güvenirsizliği, mahkeme tarafından değerlendirilir.
Beyan yapan veya beyanla ilgili somut bilgi veren kişinin (Sözlü, yazılı veya başka bir yöntemle) bu bilgiyi verdiği zamanın öncesi ve sonrasında, bu bilgi ile çelişen bir bilgi verdiği yönünde ortaya şahadet çıkması halinde, konu kişinin şahadetinde çelişkiye düştüğü kabul edilir.
33/2006
(2) Bu maddenin (1)’inci fıkra hükümleri uyarınca Mahkemeye çağrılan tanık veya tanıkların esas sorgu veya çapraz sorgu veya tekrar sorgu esnasındaki şahadetlerinin inanılır bulunmaması halinde, bu tanıkların beyanla ilgili şahadeti geçerli şahadet olarak kabul edilmez.
Evlenme Söz verisinin Yerine
6. Evlenme söz verisinin yerine getirilmediğine ilişkin bir davada, davacı kadın veya erkeğin Getirilmesine İlişkin şahadeti, evlenme söz verisini teyit eden esaslı başka bir şahadet ile doğrulanmadıkça, davacı Davalarda Şahadet kendi lehine hüküm alamaz. Davalının, davacıya evlenme söz verisinde bulunduğunu ileri süren mektuplara cevap vermemesi böyle bir teyit sayılmaz.
Ölmüş Bir Kişinin Terekesi
7. Ölmüş bir kişinin terekesi üzerinde bir hak talebinde bulunulursa, söz konusu talep ister bir Üzerinde Bir Hak Talebinde alacak isterse bağış iddiasına dayalı bir talep olsun, talebi muhtemel kılan bir durum veya Bulunma asılsız olduğunu kanıtlama yükünü miras bırakanın yasal temsilcilerine bırakan bir durum görülmedikçe veya kanıtlanmadıkça, talepte bulunan kişinin teyit edilmemiş şahadeti üzerine ileri götürülemez.
İhanet ve İhaneti Gizlemek
8. İhanet ve ihaneti gizlemek davalarında, böyle bir suçla itham edilen bir kişi, katillik suçu Suçları ile İlgili Şahadet ile itham edilmiş olsa idi ne gibi bir şahadetin ibrazı ile mahkum edilebilecekse o şahadetin ibrazı üzerine mahkum edilebilir.
Küçük Yaştaki Çocuğun
9. Kimse, küçük yaştaki bir çocuğun yeminsiz şahadeti ile herhangi bir suçtan mahkum edilemez, Yeminsiz Şahadeti meğer ki bu gibi yeminsiz şahadet sanığı suçlu gösterecek esaslı başka bir şahadetle teyit edilmiş olsun.
İlk Şikayetin Ayrıntılarının
10. İlk soruşturmanın yapıldığı veya bir sanığın yargılandığı herhangi bir Mahkeme, aleyhine İddia Makamı Adına Şahadet suç işlenen bir kişi tarafından, veya aleyhine suç işlenen bir maldan sorumlu olan ve suç Olarak Verilebilmesi işlendiği zaman hazır bulunan bir kişi tarafından, yapılan herhangi bir şikayetin ayrıntılarını veya suçla ilgili olarak verilen herhangi bir beyanı iddia makamı adına şahadet olarak kabul edebilir.
Ancak, ilk soruşturmanın yapılmakta olduğu veya sanığın yargılanmakta olduğu Mahkeme, söz konusu şikayet veya beyanın, davanın bütün durum ve koşulları göz önünde tutularak, suçun işlenmesinden hemen sonra, ve şikayeti veya beyanı yapan kişinin suçun işlenmesinden sonra ilk konuştuğu kişiye veya kişilere veya suç hakkında şikayette veya beyanda bulunmasının doğal olduğu kabul edilen kişiye veya kişilere yapılmış olduğuna Mahkeme kanaat getirmedikçe, bu gibi bir şikayet veya beyanın ayrıntıları iddia makamı adına şahadet olarak kabul edilemez.
İlk Soruşturmada Verilen
11. (1) Herhangi bir suçla itham edilen bir kişinin bir iddianameye dayanarak İfadeye Daha Sonra Ters yargılanmasında, herhangi bir tanık ilk soruşturmada verdiği yazılı ve yeminli Düşüldüğünde İfadenin ifadesinde yer alan herhangi bir olguyla ilgili beyanına doğrudan doğruya ters Belirli Hallerde Şahadet düşen esasa ilişkin bir beyanda bulunduğu veya ilk soruşturmadaki beyanını inkar Olarak Sayılabilmesi ettiği veya hatırlamadığını söylediği takdirde, ilk soruşturmadaki yazılı ve yeminli ifadesi şahadet olarak ibraz edilebilir. Mahkeme, davanın bütün durum ve koşullarını göz önünde tutarak tanığın ilk soruşturmadaki beyanına ters düşen beyanda bulunmasına, onu inkar etmesine veya hatırlamadığını söylemesine bakmaksızın onun ilk soruşturmada verdiği beyanının doğru olduğuna kanaat getirirse, sanığın iddianamedeki suçu veya yargılanması üzerine yasal olarak mahkum edilebileceği herhangi başka bir suçu işleyip işlemediğini incelerken, tanığın ilk soruşturmada verdiği yazılı ve yeminli ifadedeki olguyla ilgili beyanını tanığın doğru şahadeti olarak kabul edip gereğine göre işlem yapabilir.
Ancak, davada, tanığın ilk soruşturmada verdiği yazılı ve yeminli ifadesinde yer alan olguyla ilgili beyanını teyit eden başka bir şahadet bulunmadığı takdirde, Mahkeme, söz konusu beyanı tanığın şahadeti olarak kabul etmez.
(2) Bu madde amaçları için “ilk soruşturmada verilen yazılı ve yeminli ifade” deyimi Ceza Muhakemeleri Usulü Yasasındaki anlamı taşır.
Bölüm 155
Rapor ve Şahadetnameler- in
12. (1) İnceleme, tahlil veya rapor için kendisine sunulan bir madde veya şey hakkında Belirli Durumlarda Şahadet bir bilirkişi tarafından imzalanıp verilen bir şahadetname veya rapor olduğu Olarak Kabul Edilmesi ileri sürülen herhangi bir belge, herhangi bir ceza işleminde, üzerindeki imzanın böyle bir bilirkişinin imzası olduğu veya bilirkişinin o amaç için görevlendirildiği kanıtlanmaksızın, orada belirtilen olguların şahadeti olarak kabul edilir, meğer ki Mahkeme, kendiliğinden veya taraflardan birinin istemi üzerine, böyle bir bilirkişinin tanıklık yapmak üzere Mahkemeye çağrılmasını istemiş olsun.
(2) Bu maddede “bilirkişi” deyimi;
(a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kamu hizmetinde zaman zaman:
(i) Patoloji uzmanı
(ii) Devlet Kimyageri
(iii) Jeoloji ve Maden Dairesi Müdürü,
mevkilerini asaleten veya vekaleten işgal eden memurları; ve Yüksek Mahkeme Başkanının tavsiye ve yardımı ile Bakanlar
(b) Kurulunca Resmi Gazetede yayınlanan bir emirname ile bu madde amaçları için bilirkişi olarak kamuya duyurulan memur veya kişileri,
anlatır.
Tanıklık Yapmaya Ehil Olan
13. Bu Yasanın 14. maddesine bağlı kalınması koşuluyla, küçük yaş, ussal yetersizlik veya bu tür Tanıkların Kimler Olduğu başka bir neden yüzünden doğru söylemek gerektiğini bilmekten, sorulan soruları anlamaktan veya bu sorulara makul yanıtlar vermekten aciz olduğuna Mahkemece kanaat getirilmedikçe, herkes hukuk veya ceza işlemlerinde şahadet vermeye ehildir.
Koca ve Karı
14. (1) Bu maddenin (2). fıkrasına bağlı kalınması koşuluyla, herhangi bir kişi aleyhine başlatılan ceza işlemlerinde, o kişinin, duruma göre, kocası veya karısı iddia makamı için o kişi aleyhine tanıklık yapma hususunda ehil bir tanık değildir ve o kişi ile birlikte suçlandırılan herhangi başka bir kişi aleyhine tanıklık yapmaya mecbur bir tanık da olamaz.
(2) Aşağıdaki suçlarla, yani;
(a) Kendine veya çocuklarından herhangi birine bedensel zarar vermek veya şiddet kullanmakla veya bunlara teşebbüs etmekle;
Cetvel (b) Bu Yasaya ek Cetvelde belirtilen Ceza Yasası maddeleri ile Çocuklar Bölüm 154 Yasasının 54. maddesindeki suçlardan biriyle, Bölüm 352
itham edilen bir kişinin kocası veya karısı, iddia makamı için o kişi aleyhine tanıklık yapma hususunda ehil bir tanık ve o kişi ile birlikte suçlandırılan herhangi başka bir kişi aleyhine tanıklık yapmaya mecbur biri tanık olur.
(3) Bu madde kurallarının hiçbiri, bir kocayı evlilikleri süresince karısı tarafından kendisine bildirilen herhangi bir şeyi veya karıyı da evlilikleri süresince kocası tarafından kendisine bildirilen herhangi bir şeyi ifşa etmeye zorlayamaz.
Yirmi Yıllık Belgelerle
15. Herhangi bir hukuk veya ceza işleminde, yirmi yıldan eski olduğu kanıtlanan veya ileri İlgili Karineler sürülen bir belge hususunda uygulanacak karine, bu Yasa yürürlüğe girmeden önce otuz yıldan eski olduğu kanıtlanan veya ileri sürülen özdeş nitelikteki bir belge hususunda uygulanacak karinenin aynı olur.
Tanık Hususunda İmzalanması
16. Herhangi bir hukuk veya ceza işleminde geçerli olması için tanık huzurunda imzalanması Gereken Belgelerin gerekli olan bir belge, belgede imzası bulunan tanık tarafından kanıtlanma yerine,böyle bir Geçerliliğinin Kanıtlanması tanığın hayatta olmaması halinde kanıtlanabileceği biçimde kanıtlanabilir.
Ancak, bu madde kuralları vasiyetnamelerin veya vasiyetname nitelikli diğer belgelerin kanıtlanmasında uygulanmaz.
Kuzey Kıbrıs Türk
17.* (a) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışında Birleşik Krallıkta veya Kraliçenin hükümet Cumhuriyeti Dışında etme yetkisi olan herhangi başka bir yerde düzenlenen ve imzalanan ve;
Düzenlenen Belgelerin (i) Vekaletnamelerde, bir noterin veya o yerde Şahadet Olarak Kabulü noterlik işlerini görmeye yasa ile yetkili kılınmış herhangi bir kişinin veya görevlinin;
(ii) Vekaletnameden başka belgelerde ise; bir sulh
yargıcının, veya Birleşik Krallığın herhangi bir
yerinde veya Kraliçenin yetki alanında bulunan
başka herhangi bir yerde yemin ettirmek veya
noterlik işlemi yapmak için yasa ile yetkili
kılınmış bulunan bir noterin veya başka herhangi
bir kişinin veya görevlinin
mühür veya imzasını taşıdığını gösteren herhangi bir
belge,
(b) Yabancı bir ülke veya yerde düzenlenen ve aşağıdaki kişilerden herhangi birisi tarafından, yani, yabancı bir ülkede görev yapan herhangi bir İngiltere büyükelçisi, murahhası, ortaelçisi, maslahatgüzarı veya bir elçilik veya temsilcilik sekreteri veya bir İngiltere başkonsolosu, konsolosu, konsolos yardımcısı, prokonsülü veya fahri konsolosu tarafından, herhangi bir yemin, yemin varakası veya işlemin kendisi tarafından veya huzurunda imzalandığının bir kanıtı olarak verilen ve onun mühür ve imzasını taşıdığını gösteren herhangi bir belge,
yürürlükte bulunan bir yasa ile herhangi bir konu veya şey hususunda özel olarak konmuş başka kural bulunmadıkça, söz konusu kişinin mühür ve imzası veya resmi niteliği kanıtlanmadan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin herhangi bir Mahkemesinde veya yürürlükte bulunan herhangi bir yasanın öngördüğü bir işlem veya işte şahadet olarak kabul edilir.
Sicil ve Sairenin Tasdik
18. Yürürlükte bulunan herhangi bir yasa uyarınca, tutulan herhangi bir sicilin veya yapılan Edilmiş Suretinin Şahadet herhangi bir kaydın, sicili tutmaya veya kaydı yapmaya yetkili kişi tarafından verilen ve aslına Olarak Kabulü uygun olduğu imza ve tasdik edilen bir sureti veya alıntısı, söz konusu sicil veya kayıt ile ilgili olarak belirttiği tüm hususlar bakımından herhangi bir hukuk veya ceza işleminde şahadet olarak kabul edilir.
Mikro Fotoğraf Kopyaları
19. Mikro fotoğraflama ve mikro resimleme veya optik gösterilerin elektronik diske aktarılması 33/2006 ile ortaya çıkan belgenin içeriği (ister esası var olmaya devam etsin veya etmesin) herhangi bir yasal işlemde, bahse konu belgenin kopyasının büyük bir bölümünü ya da esas bölümünü içermesi halinde şahadet olarak değerlendirilebilir.
Banka Defterleri
20. (1) Bu maddede belirtilen koşullar saklı kalmak şartı ile, mahkemeye ibraz edilen 33/2006 banka defterleri veya banka defterlerine ilişkin kayıtlar ve diğer tüm hususlar herhangi bir yasal işlemde şahadet olarak kabul edilir.
(2) Kayıt yapıldığı dönemde sözü edilen banka defterlerinin, bankanın kullanmakta olduğu defterlerden olduğu ve kayıt işleminin bankanın gerçekleştirdiği olağan işler çerçevesinde yapıldığı ve banka defterlerinin bankanın koruma ve denetiminde olduğunun ispatı dışında, verilmek istenen herhangi bir kaydın kopyası şahadet olarak Mahkemece kabul edilemez.
Yukarıdaki olgu hakkında, bankanın müdürü veya yetkili memuru tarafından sözü edilen olgu ile ilgili sözlü şahadet verilebileceği gibi yeminli beyan da mahkemeye şahadet olarak ibraz edilebilir.
(3) Bu madde amaçları bakımından ortaya konacak şahadet, banka defterlerindeki kayıt ile Mahkemeye sunulan kaydın kopyasının aynı olduğunun ispatı yönünde olmalıdır. Bunun dışında sunulması istenen herhangi başka şahadet kabul edilemez.
Yukarıdaki olgu hakkında, kontrolü yapan banka memuru veya kişi sözlü şahadet verebileceği gibi bu hususta yapılan yeminli bir beyan da mahkemeye sunulabilir.
(4) Bankacı veya banka memuru, bu maddedeki şartlar dahilinde mahkemeye ibraz edilen bir banka defterindeki kaydın içeriği ile ilgili şahadet vermek veya defterin aslını mahkemeye ibraz için hazır bulunmaya mecbur değildir.
Ancak, taraflardan birinin müracaatı ve/veya mahkemenin uygun görmesi halinde mahkeme, bu konuda şahadet vermek veya banka defterindeki kaydın aslının sunulması amacı ile tanık çağrılmasına emir verebilir.
(5) Taraflardan herhangi birinin müracaatı ile mahkemedeki işlemler için banka defterindeki kayıtların kopyalarınıalmasına ve denetlemesine mahkeme emir verebilir.
(6) İşbu madde maksatları bakımından;
“Banka”, Şirketler Yasası ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası altında kurulan bankalar ile yabancı bankaların Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki şubeleri ile diğer yasal mevzuat altında faaliyette bulunan bankaları anlatır.
“Banka Defteri”, ana defter, günlük iş defteri, kasa, hesap defteri, mikro filimler, manyetik filimler veya herhangi başka bir cihaz veya elektronik bilgi saklama cihazında saklanan ve bankanın olağan çalışmaları sırasında kullanılan her türlü belgeyi anlatır.
153
CETVEL
(Madde 14)
SUÇLAR
Ceza Yasası, Bölüm 154
Madde Yan Başlık
144 Irza geçmenin tanımı
146 Irza geçmeye teşebbüs.
148 Kadın kaçırma
149 On altı yaşını doldurmamış kız kaçırma
150 Evlenmeye zorlama
151 Kadınlara karşı ahlak ve namusa aykırı saldırı
152 Erkeklere karşı ahlak ve namusa aykırı saldırı
153 On üç yaşını doldurmamış kızların ırzına geçilmesi
155 Kısıtlıların ırzına geçilmesi
156 Genelevlerin kapatılması
157 Fuhşa teşvik
158 Çocuk veya genç bir kişinin genelevlere sık sık gitmesine müsaade etme 159 Tehdit, hile veya uyuşturucu madde verme yoluyla bir kadının ırzına geçilmesini temin etme.
160 Kendi binasında on üç yaşını doldurmamış bir kızın ırzına geçilmesine izin veren ev sahibi vs.
161 Kendi binasında on altı yaşını doldurmamış bir kızın ırzına geçilmesine izin veren ev sahibi vs.
162 Cinsel münasebette bulundurmak niyetiyle veya bir genelevde alıkoyma.
164 Fuhuştan veya sürekli kadın tedarikinden elde ettiği kazançla geçinen kişi 171 Doğaya aykırı suçlar
178 Yalandan evli olduğunu gösterme
179 Evli iken ikinci evlilik
181 Çocukları terk etme
185 Çocuk hırsızlığı
209 Yeni doğmuş çocuğu öldürme
221 Başkasının yaşam gereksinmeleri ile idaresini üstlenen kişinin sorumluluğu 222 Aile reisinin görevi
223 Patronun görevi
NOT: * Değiştirilmesi önerilmiştir.
NOT
Güncelleştirme Önerileri:
Yasanın 17. maddesi Kıbrıs dışında düzenlenen ve imzalanan belgelerin şahadet olarak ibraz edilmesini düzenleyen kurallar içermekte ve Birleşik Krallıkta veya kraliçenin yetki alanı içinde düzenlenip imzalanan belgelerin noter veya benzeri yetki kullanan kişilerin mühür veya imzası veya resmi kişiliği kanıtlanmadan şahadet olarak kabul edilmesini öngörmektedir.
Yüksek Mahkeme Hukuk/İstinaf 2/75 sayılı kararında bu maddede yer alan “Birleşik Krallığın”, “Türkiye”olarak okunması gerektiğini beyan etmiş olduğundan bu maddenin sözü edilen mahkeme kararı ışığında “Birleşik Krallık” sözcükleri yerine “Türkiye” sözcüğü konmak suretiyle; veya Birleşik Krallıkta yaşamakta olan çok sayıda Kıbrıslı bulunduğu göz önünde tutularak “Birleşik Krallık”a ilaveten “Türkiye’nin de eklenmesi suretiyle değiştirilmesi önerilir.