BÖLÜM 4
TAHKİM
DİZİN:
1. Kısa İsim.
2. Yorum.
3. Tahkim Sözleşmesinin Geri Çekilememesi ve Mahkeme Emri Gibi Geçerli Olması.
4. Tahkim Sözleşmesinin Taraflardan Birinin Ölümü İle Geçerliliğini Yitirmemesi.
5. İflas İle İlgili Kurallar.
6. Tahkim Sözleşmesinde Zımnen Bulunan Kurallar.
7. Resmi Hakeme Havale.
8. Tahkim Sözleşmesi Bulunduğu Hallerde Yargı İşlemini Durdurma Yetkisi.
9. Hakemin Tarafsız Olmadığı Veya Başvurunun Sahtekarlıkla İlgili Olduğu Hallerde Mahkemenin Mağduriyeti Giderme Yetkisi.
10. Mahkemenin Bazı Hallerde Hakem, Üst hakem Veya Üçüncü Hakem Atama Yetkisi.
11. İki Hakem Atanması İle İlgili Kurallar.
12. Üç Hakem Atanması İle İlgili Kurallar.
13. Hakemlerin Gereken Süratle Hareket Etmeleri
14. Hakemin Uzaklaştırıldığı veya Atanmasının İptal Edildiği Hallerde Mahkemenin Yetkisi.
15. Üst hakemin Tek Hakem Olması.
16. Hakemin Yetkileri.
17. Tanıkları Celp.
18. Kararı Vermek İçin Sürenin Uzatılması.
19. Kararı Geri Gönderme Yetkisi.
20. Kararın İcrası.
21. Karara Uygulanacak Faiz.
22. Kararlar İçin Faiz.
23. Masraflar İle İlgili Kurallar.
24. Tahkim İşlemlerinin Başlatılması İçin Zaman Aşımı.
25. Resmi Hakem Atanması Ve Ücretler.
26. Mahkemenin Ek Yetkileri.
27. Hakem Veya Üst hakemin Belli Sorunu Karar İçin Mahkemeye Havale Etmesi.
28. Masraflar.
29. Hakemin Veya Üst hakemin Ücretlerinin Saptanması.
30. Mahkeme Tüzüğü.
31. Devleti Bağlayıcı Olması.
32. Askıdaki Tahkimler İçin Koruma.
33. 42/96, Uzlaşma Kurulu Veya Hakem Kurulu İşlemlerine Uygulanması.
BİRİNCİ CETVEL
Tahkim Sözleşmelerinde Varolduğu Zımnen Kabul Edilen Kurallar
İKİNCİ CETVEL
Mahkemenin Emir Isdar Edebileceği Meseleler.
UYUŞMAZLIKLARIN HAKEME HAVALESİNİ VE SUNULMASINI DÜZENLEYEN KURALLAR KOYAN YASA
Kısa İsim.
1. Bu Yasa Tahkim Yasası olarak isimlendirilir.
Yorum
2. (1) Bu Yasada ;
“Tahkim sözleşmesi” içeriğinde bir hakemin isminin bulunup bulunmamasına bakılmaksızın, şimdiki veya ilerideki anlaşmazlıkları hakeme havale etmek için yapılmış yazılı bir anlaşmayı anlatır.
“Mahkeme” bir davada yargı yetkisine sahip Kaza Mahkemesini veya söz konusu Mahkemenin herhangi bir yargıcını anlatır.
(2) Bu Yasada hakem kararına yapılan bir atıf, bir ara karara yapılan atıfları da kapsar.
Tahkim Sözleşmesinin
3. Bir tahkim sözleşmesi içeriğinde aksine bir niyet belirtilmedikçe, Mahkemenin izni olmadan geri Geri Çekilememesi ve çekilemez ve Mahkeme emri olarak verilmiş gibi her bakımdan ayni surette etkili olur.
Mahkeme Emri Gibi
Geçerli Olması.
Tahkim Sözleşmesinin
4. (1) Tahkim sözleşmesine taraf olan birinin ölümü üzerine tahkim anlaşması gerek ölen için Taraflardan Birinin gerek başka herhangi bir taraf için geçerliliğini yitirmez ve böyle bir durumda Ölümü İle icrası, müteveffanın terekesini temsilen, vasiyeti tenfiz memuru veya tereke idare Geçersizliğini memuru veya varisleri tarafından veya onlar aleyhine icbar edilebilir.
Yitirmemesi.
(2) Hakemi tayin eden herhangi bir tarafın ölümü üzerine bir hakemin yetkisi iptal edilemez.
(3) Bu maddenin içerdiği hiçbir kural, bir kişinin ölümü üzerine herhangi bir dava hakkını ortadan kaldıran bir mevzuatın veya hukuk kaidesinin uygulanmasını etkiler biçimde algılanamaz.
İflas İle İlgili
5. (1) Bir müflisin taraf olduğu bir sözleşmeye konan bir şartla, sözleşmede veya onunla Kurallar. ilgili olarak çıkacak herhangi bir anlaşmazlığın hakeme havale edilmesinin öngörüldüğü hallerde, iflas mütevellisi sözleşmeyi benimseyerek kabul ederse, yukarıda sözü edilen şartın icrası, anlaşmazlıklarla ilgili olduğu ölçüde iflas mütevellisi tarafından veya onun aleyhine icbar edilebilir.
(2) Aleyhine iflas emri verilen bir kişinin, müflisliğinin başlamasından önce bir tahkim sözleşmesine taraf olduğu ve tahkim sözleşmesinin uygulandığı herhangi bir meselenin, iflas işlemleri ile ilgili olarak veya o işlemler için karara bağlanması gerektiği hallerde, mesele, bu maddenin (1)’inci fıkrasının uygulanmadığı bir mesele ise, tahkim sözleşmesine taraf olan başka herhangi biri veya iflas mütevellisi söz konusu meselenin tahkim sözleşmesi uyarınca hakeme havale edilmesini emreden bir emir vermesi için Mahkemeye istida yapabilir ve Mahkeme meselenin tüm olgularını dikkate aldıktan sonra, meselenin hakem tarafından karara bağlanması gerektiği kanısına varırsa, ona göre bir emir verir.
Tahkim Sözleşmesin-de
6. Bir tahkim sözleşmesi, aksine bir niyet içermedikçe, sözleşme uyarınca havaleye uygulandığı ölçüde Zımnen Bulunan bu Yasanın Birinci Cetvelinde yer alan kuralları zımnen içerir sayılır.
Kurallar.
Birinci Cetvel.
Resmi Hakeme Havale.
7. Bir tahkim sözleşmesinin bir meselenin bir resmi hakeme havale edilmesini öngördüğü hallerde, kendisine başvurulan herhangi bir resmi hakem, Mahkemenin, havalenin başka birine aktarılması hususundaki veya başka bir husustaki herhangi bir emrine bağlı olmak koşuluyla, havale edilmesi için anlaşmaya varılan meseleleri dinleyerek karara bağlar.
Tahkim Sözleşmesi
8. Tahkim sözleşmesinin taraflarından biri veya talebini onun yerine veya onun vasıtasıyla veya ondan Bulunduğu Hallerde intikalen ileri süren bir kişi, havale edilmesi için anlaşmaya varılan herhangi bir mesele ile ilgili Yargı İşlemini Durdurma olarak tahkim sözleşmesine taraf olan başka herhangi bir kişi veya talebini onun yerine veya onun Yetkisi. vasıtasıyla veya ondan intikalen ileri süren herhangi bir kişi aleyhine herhangi bir Mahkemede bir yargı işlemi başlatırsa, o yargı işlemine taraf olan bir kişi, isbatı vücut ettikten sonra ve herhangi bir layiha vermeden veya işlemde başka herhangi bir girişimde bulunmadan önce, işlemi durdurmak için herhangi bir zaman o Mahkemeye istida ile başvurabilir ve Mahkeme meselenin tahkim sözleşmesi uyarınca havale edilmemesi için yeterli sebep bulunmadığı konusunda ve müstedinin işlemin başlatıldığı zamanda tahkimin uygun şekilde yürütülebilmesi için gerekli her şeyi yapmaya hazır ve istekli olduğu ve olmaya devam ettiği konusunda tatmin olduğu taktirde yargı işleminin durdurulmasını emredebilir.
Hakemin Tarafsız
9. (1) Taraflar arasındaki bir sözleşmenin, ileride aralarında çıkabilecek uyuşmazlıkların Olmadığı Veya sözleşmede adı belirtilen veya tayin edilen bir hakeme havale edilmesini öngördüğü ve Başvurunun bir anlaşmazlık çıktıktan sonra taraflardan herhangi birinin, bu şekilde adı Sahtekarlıkla İlgili belirtilen veya tayin edilen hakemin tarafsız olmadığı veya olmayabileceği nedeniyle Olduğu Hallerde tahkim sözleşmesini iptal etmek için izin verilmesi veya başka herhangi bir tarafın Mahkemenin Mağduriyeti veya hakemin tahkimi ileri götürmekten men edilmesi için bir men’i müdahale emri Giderme Yetkisi. verilmesi yönünde istida ile başvurması halinde, ilgili tarafın tahkim sözleşmesini yaptığı zaman hakemin tahkim sözleşmesinin taraflarından herhangi birine akrabalığı veya havale edilen meseleye olan ilişkisi nedeniyle tarafsız olmayacağını bildiği veya bilmesi gerektiği hususu, başvuruyu reddetmek için bir neden olamaz.
(2) Taraflar arasındaki bir sözleşmenin ileride aralarında çıkabilecek uyuşmazlıkların havale edilmesini öngörmesi ve bu şekilde çıkan bir uyuşmazlığın taraflardan birinin sahtekarlıktan suçlu olup olmadığı sorununu gündeme getirmesi halinde, Mahkeme, bu sorunun kendisi tarafından karara bağlanmasını mümkün kılmak için gerekli gördüğü ölçüde, sözleşmenin etkisinin sona erdiğini emretme ve o sözleşme uyarınca yapılmış herhangi bir tahkim sözleşmesinin iptali için izin verme yetkisine sahiptir.
(3) Mahkemenin bu maddeye dayanarak bir tahkim sözleşmesinin etkisinin sona erdiğini emretme veya bir tahkim sözleşmesini iptal için izin verme yetkisine sahip olduğu hallerde Mahkeme, sözleşmeye aykırı olarak açılan herhangi bir davanın durdurulmasını reddedebilir.
Mahkemenin Bazı
10. (1) (a) Bir tahkim sözleşmesinin meselenin tek bir hakeme havale edilmesini öngördüğü Hallerde Hakem, Üst ve anlaşmazlıkların çıkması üzerine tüm tarafların hakemin atanmasında hakem Veya uyuşmadığı hallerin; veya
Üçüncü Hakem Atama (b) Atanan hakemin görev yapmayı reddetmesi veya görev yapamayacak durumda olması Yetkisi veya ölmesi ve tahkim sözleşmesinin münhalın doldurulmayacağına dair bir niyet göstermemesi durumunda, tarafların münhalı doldurmadığı hallerin; veya
(c) Tarafların veya mevcut iki hakemin bir üst hakem veya üçüncü bir hakem atamakta serbest oldukları, veya iki hakemin bir üst hakem atamalarının öngörüldüğü ve böyle bir atamanın yapılmadığı hallerin; veya
(d) Hakemlerin atadığı üst hakemin veya üçüncü hakemin görev yapmayı reddetmesi veya görev yapamayacak durumda olması veya ölmesi ve tahkim sözleşmesinin münhalın doldurulmayacağına dair bir niyet göstermemesi durumunda tarafların münhalı doldurmadığı hallerin;
herhangi birinde, taraflardan herhangi biri, hale göre,diğer taraflara veya hakemlere bir hakem, üst hakem veya üçüncü bir hakem atamaları için yazılı bir ihbar tebliğ edebilir.
(2) İhbarın tebliğinin yapılmasından sonra yedi tam gün içerisinde atama yapılmazsa, Mahkeme, tebligatı yapan tarafın istida ile başvurusu üzerine bir hakem veya üst hakem veya üçüncü hakem atayabilir. Bu biçimde atanan hakem, üst hakem veya üçüncü hakem tarafların muvafakati ile atanmış gibi, havale edilen meselenin incelenmesinde yer alarak karara bağlamak için bir hakemin sahip olduğu ayni yetkiye sahip olur.
İki Hakem Atanması İle
11. Bir tahkim sözleşmesi, havalenin tarafların ayrı ayrı atayacakları iki hakeme yapılmasını İlgili Kurallar öngörürse, tahkim sözleşmesinde aksine bir niyet belirtilmedikçe;
(a) Atanan hakemlerden herhangi biri görev yapmayı reddeder veya görev yapamayacak durumda olur veya ölürse, onu atayan taraf onun yerine başka bir yeni hakem atayabilir; veya
(b) Böyle bir havale üzerine, taraflardan biri ya başlangıçtan, ya da diğer taraf hakemini tayin ettikten sonra kusurlu tarafa yukarıda belirtildiği üzere yedi tam gün içerisinde ikame yoluyla yeniden bir hakem ataması için bir ihbar tebliğ etmiş olmasına rağmen, bir hakem atamayı ihmal ederse, hakem tayin etmiş olan taraf atadığı hakemi havalede tek hakem olarak görev yapmak üzere görevlendirebilir ve o hakemin vereceği karar, ataması tarafların muvafakati ile yapılmış gibi, her iki taraf için de bağlayıcı olur;
ancak Mahkeme bu madde uyarınca yapılan herhangi bir atamayı iptal edebilir.
Üç Hakem Atanması İle
12. (1) Bir tahkim sözleşmesi, havalenin tarafların her birinin atayacağı birer hakem ve bu İlgili Kurallar. iki hakemin atayacağı bir üçüncü hakemden oluşan üç hakeme yapılmasını öngörürse, tahkim sözleşmesi tarafların atadığı iki hakemin üçüncü bir hakem atamasını değil, bir üst hakem atamalarını öngörür şekilde geçerli olur.
(2) Bir tahkim sözleşmesi, havalenin bu maddenin (1). fıkrasında belirlenenden farklı bir biçimde atanacak üç hakeme yapılmasını öngördüğü hallerde, hakemlerden herhangi ikisinin vereceği karar bağlayıcı olur.
Hakemlerin Gereken
13. (1) Mahkeme, bir havaleye taraf olanlardan birinin istida ile başvurusu üzerine, meseleyi Süratle Hareket makul olarak gerekli süratle ele alıp ileri götürmekte ve karara bağlamakta kusur eden Etmeleri bir hakemi veya üst hakemi bu görevden uzaklaştırabilir.
(2) Bu madde uyarınca Mahkemenin görevden uzaklaştırdığı bir hakem veya üst hakem hizmetine karşılık herhangi bir ücret alma hakkına sahip olmaz..
(3) Bu Yasanın 19. maddesinin (2): fıkrası kurallarına ve tahkim sözleşmesinde aksine herhangi bir hususa bağlı kalınması koşuluyla, bir hakemin veya üst hakemin kararını herhangi bir zamanda verme yetkisi vardır.
(4) Bu madde amaçları bakımından “havaleyi ele alıp ileri götürmek” deyimi, iki hakemin mutabık kalmadıkları hallerde, bu husus hakkında taraflara ve üst hakeme ihbarda bulunmalarını da kapsar.
Hakemin
14. (1) Bir hakemin (havalenin tek hakemi olmaması kaydıyla) veya iki veya daha fazla hakemin Uzaklaştırıl-dığı Veya (hakemlerin tümü olmaması kaydıyla) veya havaleyi henüz ele almamış bir üst hakemin Atamasının İptal Mahkemece görevinden uzaklaştırılması veya uzaklaştırılmaları halinde, Mahkeme, tahkim Edildiği Hallerde sözleşmesine taraf olanların herhangi birinin istida ile başvurusu üzerine, görevden Mahkemenin Yetkisi. uzaklaştırılan kişi veya kişilerin yerine hakemlik veya üst hakemlik yapacak başka kişi veya kişiler atayabilir.
(2) Bir hakemin veya hakemlerin veya üst hakemin atamaları Mahkemenin izni ile iptal edildiği veya havale edilen meseleyi görmeye başlayan tek hakemin, veya tüm hakemlerin veya üst hakemin Mahkeme tarafından görevden uzaklaştırılması halinde, Mahkeme tahkim sözleşmesine taraflardan herhangi birinin istida ile başvurusu üzerine ya;
(a) Görevden uzaklaştırılan kişi veya kişiler yerine tek hakem olarak görev yapacak bir kişi atayabilir; ya da
(b) Tahkim sözleşmesinin havale edilen anlaşmazlık ile ilgili olarak geçerli olmayacağını emredebilir.
(3) Mahkemece bu madde uyarınca hakem veya üst hakem olarak atanan bir kişi havale edilen meseleyi tahkim sözleşmesi koşulları uyarınca atanmış gibi ele almak ve karara bağlamak hususunda ayni yetkiye sahip olur.
(4) Bir tahkim sözleşmesi altında bir hakem kararının verilmesi koşulunun, sözleşmenin uygulanması öngörülen herhangi bir mesele hakkında dava açılmasına bir önkoşul olarak öngörülmesi halinde (bu gibi bir önkoşul gerek tahkim sözleşmesi altında gerekse başka suretle öngörülmüş olsun), Mahkeme, gerek bu madde gerekse başka herhangi bir Yasa uyarınca tahkim sözleşmesinin belirli bir anlaşmazlık konusunda geçersiz olduğunu emrederse, tahkim kararının davanın açılmasından önce verilmesini önkoşul olarak öngören koşulun da o anlaşmazlık için geçerli olmayacağını ayrıca emredebilir.
Üst hakemin Yetkileri.
15. Hangi suretle atanmış olursa olsun, bir üst hakemin atanmasından sonra herhangi bir zaman, havalenin taraflarından herhangi birinin istida ile başvurusu üzerine ve tahkim sözleşmesinde aksine herhangi bir husus bulunmasına bakılmaksızın, Mahkeme, üst hakemin hakemlerin yerine ve atanmış tek hakemmiş gibi havaleyi ele almasına emir verebilir.
Hakemin Yetkileri.
16. Bir tahkim sözleşmesi gereğince görev yapmakta olan hakemler veya üst hakem, tahkim sözleşmesi aksine bir niyet belirtilmedikçe aşağıdaki yetkilere sahiptirler;
(a) Hazır olan ısbatı vücut eden tanıkları ve tarafları yemin ettirmek veya yeminsiz doğrulayıcı beyanlarını almak; ve
(b) Bir kararda istemeyerek veya sehven meydana gelen herhangi bir yanlışlık veya ihmalden ötürü meydana gelen bir kitabet hatasını veya yanlışlığı düzeltmek.
Tanıkları Celp.
17. Tahkim sözleşmesinin taraflarından herhangi biri, herhangi bir kişinin sorgulanmak veya bir belge ibraz etmek için hazır bulunmasını talep eden bir celpname ısdar etmesi amacıyla Mahkemeye başvurabilir, ancak, kimse bir davanın yargılanmasında ibraz etmeye zorlanamayacağı herhangi bir belgeyi, bu tür bir celpname ile ibraza zorlanamaz.
Karar Vermek İçin
18. Karar verme süresinin sona erip ermediğine bakılmaksızın, karar verme süresi, Mahkeme emri ile Sürenin Uzatılması. zaman zaman uzatılabilir.
Kararı
19. (1) Tahkime havale edilen tüm meselelerde Mahkeme, havale edilen meseleleri veya herhangi Geri Gönderme Yetkisi. birini, hakemler veya üst hakem tarafından, tekrar gözden geçirilmek üzere, zaman zaman geri gönderebilir.
(2) Bir karar geri gönderildiğinde, hakemler veya üst hakem emirde başka bir yöneride bulunulmadıkça kararı, geri gönderme emri tarihinden başlayarak üç ay içerisinde verirler.
Kararı
20. (1) Bir hakem veya üst hakem, suihal nedeniyle hatalı davranışta bulunur veya işlemleri İptal Yetkisi hatalı yürütürse, Mahkeme böyle bir hakemi azledebilir.
(2) Bir hakem veya üst hakem suihal nedeniyle hatalı davranışta bulunmuş veya işlemleri hatalı yürütmüş ise veya tahkim veya karar usulsüzlükle elde edilmiş veya verilmişse, Mahkeme kararı iptal edebilir.
Kararın İcrasının
21. Tahkim sözleşmesi üzerine verilen bir kararın icrası, Mahkemenin izni ile, ayni etkinliği haiz bir İcbarı mahkeme hükmü veya emrinin icrası icbar edildiği biçimde icbar edilebilir, ve bu taktirde Mahkeme hakem kararı kayıt ve koşulları uyarınca bir hüküm verebilir.
Kararlara Uygulanacak
22. Bir karar uyarınca ödenmesine direktif verilen bir meblağ, kararda başka bir direktif Faiz. bulunmadıkça, karar tarihinden başlayarak hükümlü borçlara uygulanan oranda faiz taşır.
Masraflar İle İlgili
23. (1) Tahkim kararının sonucuna bakılmaksızın, havale veya karar masraflarının tümünün veya Kurallar. bir bölümünün her halükarda tarafların kendilerince veya taraflardan birisince ödeneceğine dair tahkim sözleşmesine konulan herhangi bir koşul geçersiz olur, ve bu Yasa böyle bir koşul içeren herhangi bir tahkim sözleşmesi ile ilgili olarak, içinde o koşul yokmuş gibi uygulanır.
Ancak, bu maddenin içerdiği hiçbir kural, bu tür bir tahkim sözleşmesi yapılmadan önce ortaya çıkan bir anlaşmazlığı tahkime havale için yapılan bir anlaşmanın bir kısmı olan böyle bir koşulu geçersiz kılmaz.
(2) Havalenin masrafları ile ilgili olarak kararda hiç bir hüküm yoksa, havaleyi yapan taraflardan herhangi biri, kararın yayımlanmasından başlayarak on dört gün içerisinde veya Mahkemenin yönerebileceği daha ilerideki bir zamanda, hakeme başvurarak masrafların kimin tarafından ve kime ödeneceğini gösteren bir emir ısdar etmesini isteyebilir; ve bunun üzerine hakem de dinlenmesini isteyebilecek olan herhangi bir tarafı dinledikten sonra, havale masraflarının ödenmesi ile ilgili olarak uygun göreceği talimatı kararına eklemek suretiyle kararı değiştirebilir.
Tahkim İşlemlerinin
24. (1) Davalarla ilgili zaman aşımı Yasaları, Mahkemedeki işlemlere uygulandıkları biçimde Başlatılması tahkim işlemlerine de uygulanır.
İçin Zaman Aşımı.
(2) Tahkim sözleşmesinin havale edilmesini öngördüğü herhangi bir mesele ile ilgili olarak, tahkim kararı verilinceye kadar dava sebebinin doğmayacağına dair tahkim sözleşmesinde öngörülen bir koşula rağmen, bu gibi bir meselede dava sebebi, gerek aslında geçirildiği şekliyle gerekse tahkim işlemlerine uygulanan şekliyle, davalarla ilgili zaman aşımı Yasaları amaçları bakımından, tahkim sözleşmesi böyle bir koşul içermemiş olsaydı doğacağı zamanda doğmuş sayılır.
(3) Bu madde, ve tahkim işlemlerine uygulandığı şekilde davalarla ilgili zaman aşımı Yasaları amaçları bakımından havale işlemi tahkim sözleşmesine taraflardan birinin öteki tarafa hakem atamasını talep eden, veya, tahkim sözleşmesi havalenin sözleşmede adı belirtilen veya atanan kişiye yapılacağını öngördüğü hallerde, havalenin bu adı belirtilen veya atanan kişiye yapılmasını talep eden bir ihbarı tebliğ etmesi üzerine başlamış sayılır.
(4) Yukarıdaki (3). fıkrada sözü edilen ihbar tahkim sözleşmesinde belirtilen herhangi bir suretle olduğu kadar;
(a) Tebliğ edilecek kişiye teslim edilmek; veya
(b) O kişinin Kıbrıs’taki mutat veya bilinmekte olan son ikamet yerinde bırakılmak; veya
(c) O kişiye Kıbrıs’taki mutat veya bilinmekte olan son ikamet yerine taahhütlü posta ile gönderilmek;
sureti ile yapılır; tebligat bu fıkranın (c) bendinde belirtildiği şekilde posta ile gönderildiğinde aksi ispat edilmedikçe, mektubun normal posta çalışmaları sırasında teslim edileceği zamanda yapılmış sayılır.
(5) İlerideki uyuşmazlıkların tahkime havalesini öngören bir sözleşme, sözleşmede saptanan belli bir süre içerisinde bir hakemin atanması için ihbarda bulunulmaması veya bir hakemin atanmaması veya tahkim işlemlerinin başlatılması için başka adımlar atılmaması halinde sözleşme kapsamında olan herhangi bir talebin zaman aşımına uğrayacağına dair koşullar içerirse, ve sözleşme kapsamında olan bir uyuşmazlık doğarsa, Mahkeme meselenin hal ve koşullarından gereğinden fazla güçlükler yaratılacağı kanısına varması halinde, sözleşmede saptanan sürenin sona ermesine bakılmaksızın , meselenin hak ve adaletinin gerektirebileceği belirli koşullara (eğer varsa) bağlı olarak, ancak bu maddenin önceki kurallarına halel gelmeksizin, bu süreyi uygun göreceği bir süre için uzatabilir.
(6) Mahkeme, bir kararın iptal edilmesine veya tahkim işleminin başlamasından sonra, tahkim sözleşmesinin havale edilen anlaşmazlık bakımından bundan böyle geçerli olmayacağına dair bir emir verdiği hallerde, tahkim işlemlerinin başladığı tarih ile Mahkeme emri tarihi arasındaki sürenin, havale edilen anlaşmazlık ile ilgili olarak, işlemlerin (tahkim dahil) başlatılması ile ilgili zaman aşımı Yasalarınca saptanan zamanın hesaplanmasında dikkate alınmamasını da emredebilir.
(7) Bu madde amaçları bakımından “zaman aşımı ile ilgili Yasalar”, belirli bir işlemin başlatılabileceği zamanı sınırlandıran herhangi bir Yasa veya amme enstrümanını kapsar.
Resmi Hakem Atanması ve
25. Bakanlar Kurulu zaman zaman uygun ve layık bir kişiyi resmi hakem olarak atayabilir ve Resmi Ücretler Gazete’de yayımlanacak bir bildiri ile bu resmi hakemin alacağı ücret miktarını saptayabilir.
Mahkemenin Ek Yetkileri
26. (1) Mahkeme bir havale amaçları bakımından ve onunla ilgili olarak, Mahkeme önündeki bir İkinci Cetvel. dava veya mesele amaçları için ve onlarla ilgili olarak emir verme hususunda sahip olduğu yetkilerin aynisine, bu Yasaya ek İkinci Cetvelde gösterilen meselelerin herhangi biri ile ilgili olarak da sahiptir.
Ancak, yukarıdaki kuralın içerdiği hiçbir husus, yukarıda söz konusu meselelerin herhangi biri ile ilgili olarak emir vermek için bir hakem veya üst hakemin sahip olduğu herhangi bir yetkiye halel getirir anlamında yorumlanamaz.
(2) Bir malın rakip taliplerinden hangisinin gerçek sahibinin olduğunun saptanması için başlatılan Mahkeme işlemlerinde, Mahkeme, malın gerçek sahibi saptanıncaya kadar elden çıkarılmamasına hükmetmesi halinde, Mahkeme böyle bir meselenin söz konusu taleplerin taliplerinin, taraf olduğu bir tahkim sözleşmesi kapsamında bir mesele olduğu kanısına varırsa, Mahkeme talipler arasındaki uyuşmazlığın tahkim sözleşmesi uyarınca karara bağlanması hususunda talimat verebilir.
(3) Bir kararın iptali için istida ile başvurulması halinde Mahkeme, karar gereğince ödenmesi gereken herhangi bir paranın başvuruya ilişkin bir karar verilinceye kadar Mahkemeye yatırılmasını veya başka biçimde teminat altına alınmasını emredebilir.
Hakem Veya Üst hakemin
27. (1) Bir hakem veya üst hakem;
Belli Bir Sorun İçin (a) Havale edilen meselenin dinlenmesi sırasında ortaya çıkan herhangi bir Kararı Mahkemeye Havale hukuksal sorunu; veya
Etmesi
(b) Bir kararı veya herhangi bir kısmını
Mahkemenin karara bağlaması için belirli bir sorun biçiminde hazırlanan bir evrak üzerinde Mahkemeye havale edebilir ve Mahkemenin böyle bir direktif vermesi halinde de havale eder.
(2) Hakeme havale edilen bir mesele ile ilgili işlemlerin henüz askıda bulunmasına rağmen, tahkimde verilen bir ara karar veya meselenin dinlenmesi sırasında ortaya çıkan herhangi bir hukuksal sorun ile ilgili belirgin bir sorun Mahkemeye havale edilebilir veya edilmesi için Mahkeme direktif verebilir.
*(3) Mahkemenin bu madde gereğince verdiği bir karar Yüksek Mahkemenin, hukuk davaları yargı yetkisi olan Kaza Mahkemeleri kararları için yapılacak istinafları dinleme ve karara bağlama yargı yetkisi ile ilgili Bölüm 8. Adalet Mahkemeleri Yasasının 21.
maddesinin (a) bendi anlamı içinde Kaza Mahkemesinin izni olmadan Mahkemenin bu maddenin (1). fıkrasının (a) bendi uyarınca raporla havale edilen herhangi bir meseleye ilişkin kararına karşı istinaf edilmez.
Masraflar.
28. Bu Yasa uyarınca verilen masraflarla ilgili herhangi bir emir, Mahkemenin adil göreceği kayıtlara bağlı olarak verilebilir veya masraf emri verilmez
Hakemin Veya Üst Hakem
29. (1) Hakemin veya üst hakemin talep ettiği ücret ödenmeden kararını açıklamayı reddetmesi Ücretlerinin Saptanması halinde Mahkeme, bu konuda yapılan bir istida üzerine, müstedinin talep edilen ücreti Mahkemeye yatırması üzerine hakemin veya üst hakemin kararını müstediye açıklamasını ve ayrıca talep edilen ücretin dava masraflarını saptama memurunca saptanmasını ve Mahkemeye yatırılan paradan masrafın tespiti üzerine, makul görülecek bir miktarın ücret olarak söz konusu hakem veya üst hakeme ödenmesini ve bakiyenin (eğer varsa) müstediye iade edilmesini emredebilir.
(2) Havaleye taraf olanlardan herhangi biri hakem veya üst hakem ile masrafları yazılı bir anlaşma uyarınca saptamamış ise, bu madde amaçları için istida ile Mahkemeye başvurabilir.
(3) Bu madde altında yapılan ücret saptaması bir dava masrafı saptaması gibi ayni şekilde tekrar gözden geçirilebilir.
(4) Hakem veya üst hakem, bu madde gereğince herhangi bir ücret saptaması veya saptamanın tekrar gözden geçirilmesi yapılırken hazır bulunma ve dinlenme hakkına sahiptir.
Mahkeme Tüzüğü. *30. Bakanlar Kurulu bu Yasa gereğince yapılacak herhangi bir işlem ile ilgili olarak alınacak ücretleri saptama ve çalışma usullerini düzenlemek için Yüksek Mahkeme Başkanının tavsiye ve yardımı ile Mahkeme Tüzüğü yapabilir:
Ancak bu tür herhangi bir Tüzük yapılana kadar Hukuk Mahkemeleri Usulü Tüzüğü ve bu tüzüğe yapılan değişiklik Tüzükleri kuralları, gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra bu Yasa altındaki işlemlere de uygulanır.
M.M. 11, **31. Bu Yasa, içinde açıkça belirtilen haller dışında, Tahtı temsilen Majeste Kraliçenin taraf olduğu 120 herhangi bir tahkimde uygulanır ancak, bu Yasanın içerdiği hiç bir kural, Majestelerinin rızası alınmadan, Majestelerinin taraf olduğu bir işlemin veya o işlemdeki herhangi bir konu veya meselenin herhangi bir referi, hakem veya resmi görevli önünde yargılanmasını emretmek için Mahkemeye yetki vermez veya Devletçe ödenecek masraflara ilişkin herhangi bir Yasayı etkilemez.
Askıdaki Tahkimler İçin
32. (1) Bu Yasa, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılan herhangi bir tahkimi Koruma. etkilemez; ancak bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce yapılan herhangi bir sözleşme veya verilen emir gereğince bu Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra başlatılan tahkimlere uygulanır.
(2) Tahkim sözleşmesinin taraflarından birinin, öteki tarafa bir hakem atamasını talep eden, veya tahkim sözleşmesi havalenin sözleşmede adı belirtilen veya atanan bir kişiye yapılacağını öngördüğü hallerde, anlaşmazlığın bu biçimde adı belirtilen veya atanan kişiye havale edilmesini talep eden, bir ihbar tebliğ etmesi üzerine tahkim, bu madde amaçları bakımından başlamış sayılır.
Bölüm 187, Ticari *33. Bu Yasa, Ticari Anlaşmazlıklar (Uzlaştırma, Tahkim ve Soruşturma) Yasası gereğince kurulan bir Anlaşmazlık-lar Hakem Heyeti işlemleri veya onun verdiği herhangi bir karara uygulanmaz.
(Uzlaştırma, Tahkim ve
Soruşturma) Yasasının
Etkilenmeme-si.
BİRİNCİ CETVEL
(6. Madde)
Tahkim Sözleşmelerinde Varolduğu Zımnen Kabul Edilen Kurallar.
1. Başka bir havale şekli öngörülmezse, havale tek hakeme yapılır.
2. Havale iki hakeme yapılırsa, iki hakem atanır atanmaz, bir üst hakem tayin ederler.
3. Hakemler, tahkim sözleşmesi taraflarından herhangi birine veya üst hakeme havaledeki uyuşmazlık hususunda anlaşamadıklarına dair yazılı bir ihbar verdikleri taktirde, üst hakem hakemler yerine derhal havaleyi ele alıp incelemeye başlayabilir.
4. Havaleye taraf olanlar ve onlar vasıtasıyla talepte bulunan tüm kişiler, herhangi bir yasal itiraza bağlı olmak koşuluyla, uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak hakemler veya üst hakem tarafından yemin tahtında veya yeminsiz doğrulayıcı beyanda bulunmak suretiyle sorguya çekilmeyi kabul ederler ve tasarruf ve kontrollerindeki tüm defter, senet, sözleşme, belge, hesap, yazı ve kağıtları, herhangi bir yasal itiraza bağlı olmak koşuluyla gerekli olduğunda veya istendiğinde hakemlerin veya üst hakemin önünde ibraz ederler ve hakemlerin veya üst hakemin havale ile ilgili işlemler sırasında isteyebileceği başka her şeyi yaparlar.
5. Havaledeki tanıklar, hakemler veya üst hakem uygun görürse yemin veya yeminsiz doğrulayıcı beyan tahtında sorguya çekilirler.
6. Hakemlerin veya üst hakemin verdiği kararlar yazılı verilir ve taraflar ve onlara bağlı olarak talepte bulunanlar için kesin ve bağlayıcı olurlar.
7. Havale ve karar masrafları hakemlerin veya üst hakemin takdirine göre saptanır, ve hakemler veya üst hakem masrafların kısmen veya tamamen, nasıl, kim tarafından ve kime ödeneceğini emredebilir ve bu biçimde ödenecek masraf miktarını veya bir kısmını saptayabilirler veya tarafların muvafakati ile saptarlar.
8. Hakemler veya üst hakem taşınmaz mal veya bir taşınmaz mala ait bir menfaate ilişkin sözleşmeler dışındaki herhangi bir sözleşmenin aynen ifasını emretmek için Mahkemenin sahip olduğu ayni yetkilere sahiptirler.
9. Hakemler veya üst hakem uygun görürlerse, bir ara karar verebilirler.
İKİNCİ CETVEL
(26. Madde)
Mahkemenin emir ısdar edebileceği meseleler:
1. Masraflar için teminat
2. Belgelerin açıklanması ve ibrazı, ve karşı tarafa yanıtlanması için yazılı olarak soruların sorulması.
3. Yemin varakası ile şahadet verilmesi.
4. Herhangi bir tanığın Mahkemenin bir memuru veya başka herhangi bir kişi önünde yeminle sorgulanması, veya yargı yetkisi dışındaki bir tanığın sorgulanması için emir verme veya istekte bulunulması:
5. Havaleye konu teşkil eden herhangi bir eşyanın korunması, geçici olarak muhafaza altına alınması veya satılması.
6. Havalede anlaşmazlık konusu teşkil eden miktarın teminat altına alınması.
7. Havaleye konu teşkil eden veya havalede onunla ilgili olarak bir sorun çıkması muhtemel herhangi bir mal veya şeyin zapt edilmesi, korunması veya denetlenmesi, ve yukarıda söz konusu amaçların herhangi biri için havaleye taraflardan herhangi birinin tasarrufunda bulunan herhangi bir bina veya araziye girmesi için herhangi bir kişiyi yetkilendirmek veya tam bilgi veya şahadet elde etmek için gerekli veya uygun görülebilecek numunelerin alınması veya incelemenin yapılması veya denemenin gerçekleştirilmesi için yetki verilmesi.
8. Geçici meni müdahale emirleri veya kabz memuru atanması..
42/96 “33. Bu Yasa, Toplu İş sözleşmesi, Grev ve Referandum Yasası gereğince kurulan Uzlaştırma Kurulu veya Uzlaştırma Kurulu Veya Hakem Kurulu işlemlerine veya onların verdikleri kararlara uygulanmaz.” Hakem Kurulu
İşlemlerine Uygulanmaz.