BÖLÜM 348
SU KAYNAKLARININ KORUNMASI VE KULLANILMASI, SULARIN DAHA İYİ BİR ŞEKİLDE DAĞITIMI VE BU AMAÇLARLA İLGİLİ KURAL ÖNGÖREN YASA
28 Mart 1955
MADDE DİZİNİ
Madde 1 Kısa İsim
BİRİNCİ KISIM
Başlangıç
Madde 2 Tefsir
İKİNCİ KISIM
İnkişaf Bölgeleri ve Komisyonlar
Madde 3 Bakanlar Kurulunun Bölge İlan Yetkisi
Madde 4 Su İnkişaf Komisyonlarının Oluşturulması
Madde 5 Su İnkişaf Komisyonlarının Tüzel Kişiliğe Sahip Olması
Madde 6 Bir Komisyon Oluşturulmasının Etkileri
Madde 7 Tutanaklar
Madde 8 Komisyon Kararlarının Yerine Getirilmesi
ÜÇÜNCÜ KISIM
Komisyonun Görevleri
Madde 9 Komisyonun Görevleri
Madde 10 Komisyonun Genel Yetkileri
Madde 11 Komisyonun Görevli Atama Yetkisi
Madde 12 Araziye Girme Yetkisi ve Yapılan Zarar İçin Tazminat
Madde13 Sokakları Kazma Yetkisi
Madde 14 Boru Döşenmesi
Madde 15 Komisyonun Suyu Kesme Yetkisi
Madde 16 Binalara Girme Yetkisi
Madde 17 Görev Yetki ve Salahiyetleri Devretme Yetkisi
İkinci Bölüm
Zorla Taşınmaz Mal İktisabı
Madde 18 Taşınmaz Mal veya Su Tesislerinin Zorla İktisabı
Üçüncü Bölüm
İşletmelerin Zorla İktisabı
Madde 19 İşletmelerin Zorla İktisabı
Madde 20 Bildirimin Tebliği Üzerine İşletmenin Devredilmesi
Madde 21 İşletmenin İktisap Edilmesi Üzerine Tazminat Ödenmesi
Madde 22 İşletmenin İktisap Edilmesi Halinde Tazminat Olarak Su Verilmesi
Dördüncü Bölüm
Zorla Mal İktisabı Konusunda Genel Kurallar
Madde 23 Bakanlar Kurulunun İktisabı Onaylamadan Önce Tazminatın Saptanmasını İsteme Yetkisi
Madde 24 İktisaptan Vazgeçilmesi
Madde 25 Komisyonun İktisap Edilen Taşınmaz Mal v.s’yi Satma Yetkisi
DÖRDÜNCÜ KISIM
Su, Özel Su Hakları ve Su Tesisleri İçin Tazminat
Madde 26 Menfaat Sahibi Tarafların Talepleri
Madde 27 Tazminatın Saptanmasına İlişkin İlkeler
Madde 28 Su Tesislerinin İktisap Edilmesi Halinde Tazminat Olarak Su Verilmesi
Madde 29 Komisyonun Su Hakkı v.s Verme Yetkisi
Madde 30 Komisyonca Tazminat Ödenmesi
Madde 31 Menkul Kıymetler Isdar Etmek Suretiyle Tazminatın Ödenmesi
BEŞİNCİ KISIM
Genel Mali Kurallar
Madde 32 Komisyonun Para Borçlanma Yetkisi
Madde 33 Komisyonun Menkul Kıymetler Isdar Etme Yetkisi
Madde 34 Bakanlar Kurulunun Komisyon Borçlarına Garanti Verme Yetkisi
Madde 35 Fon
Madde 36 Paraların Yatırımı
Madde 37 Su Temini İçin Uygulanacak Harç ve Ücretlerin Ölçüsü
Madde 38 Hesaplar ve Denetim
Madde 39 Pul Vergisinden Bağışıklık
ALTINCI KISIM
Çeşitli Kurallar
Madde 40 Temerrüt Edilmesi Halinde Bakanlar Kurulunun Yetkileri
Madde 41 Bakanlar Kurulunun Bir Bölgeyi Lağvetme Yetkisi
Madde 42 Harç ve Ücretlerin Tahsili
Madde 43 Suçlar
Madde 44 Tüzük Yapma Yetkisi
Madde 45 Ödenmemiş Harç ve Ücretlerin Mahkemece Ödenmesinin Emredilmesi
SU KAYNAKLARININ KORUNMASI VE KULLANILMASI, SULARIN DAHA İYİ BİR ŞEKİLDE DAĞITIMI VE BU AMAÇLARLA İLGİLİ KURAL ÖNGÖREN YASA.
9/55
15/56
23/56
(28 Mart, 1955)
Kısa İsim
1. Bu Yasa, Su (İnkişaf ve Dağıtım) Yasası olarak isimlendirilir.
I. KISIM
BAŞLANGIÇ
Tefsir
2. 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:
"Başkan" bir Komisyon Başkanını anlatır;
"Bölge" bu Yasa kuralları uyarınca ilân edilen bir su inkişaf bölgesini anlatır;
"Ev maksatları" normal yaşam kurallarına göre Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki bir evde genellikle yerine getirilen amaçları anlatır ancak suyun sulama veya herhangi bir zanaat, imalat veya iş için kullanılmasını kapsamaz.
"Komisyon" bu Yasa uyarınca kurulan bir Su İnkişaf Komisyonunu anlatır;
"Mahkeme" yargı işleminde taraf olan bir Komisyona ait bölgenin bulunduğu ilçenin Kaza Mahkemesi Başkanını anlatır;
"Mal" taşınır ve taşınmaz malı içerir;
"Özel su hakları" araziyle birlikte veya araziden ayrı olarak kullanıldığına veya sahip olduğuna bakılmaksızın, su alma veya kullanma hakkını içerir;
''Su müteahhidi'' bölge içinde su temin eden herhangi bir şirketi, ortaklığı, encümeni, komisyonu, komiteyi veya başka kişiyi anlatır;
''Su tesisleri'' su depolamak, nakletmek, temin etmek , dağıtmak, ölçmek veya ayarlamak amaçları için kullanılan veya inşa edilen bu amaçlar için kullanılmakta olan veya bir su müteahhidinin çalışmaları bakımından bağlı olduğu herhangi bir Yasa amaçları için veya su müteahhidinin taahhüt ettiği iş amaçları için inşa edilmiş bulunan kuyu, artezyen kuyusu, su haznesi ,baraj , savak, havuz , sarnıç, tünel, süzülme yatağı, su yolu, su arkı, ana su borusu, çeşme, savak kapağı , vana, pompa, kanal ve makineleri ve tüm diğer yapı ve araç gereci anlatır;
''Taşınmaz mal" Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri ) Yasanın 2.maddesindeki aynı anlamı taşır;
"Toptan su temini" dağıtmak üzere bir su müteahhidine verilen herhangi bir miktardaki suyu anlatır;
"Yasal su müteahhidi" İçme Suyu (Belediye Bölgeleri ve Sair Bölgeler) Yasası kuralları uyarınca kurulan Su Encümenini anlatır.
İKİNCİ KISIM
İNKİŞAF BÖLGELERİ VE KOMİSYONLAR
Bakanlar Kurulunun bölge ilan
3. (1) Bir bölgede su kaynaklarının korunması ve daha iyi bir şekilde kullanılmasının bölgeye etme yetkisi. yeterli miktarda su temin edilmesinin ve suyun adilâne bir şekilde dağıtılmasının ve bölgede adil fiyatlarda satın alınabilecek su bulunmasının veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletinde sularla ilgili bir politikanın etkinlikle uygulanmasının, bölgeyi su inkişaf bölgesi ilân etmek suretiyle daha etkin bir şekilde sağlanacağına Bakanlar Kurulu kanaat getirirse bundan böyle "İnkişaf Emirnamesi" diye anılacak olan bir Emirname çıkararak o bölgeyi inkişaf bölgesi ilân edebilir. Böyle bir inkişaf emirnamesinin çıkarılması üzerine bu Yasa kuralları söz konusu bölgeye uygulanır.
(2) Herhangi bir inkişaf Emirnamesi, Emirnamenin etkinlikleri yerine getirilmesi için Bakanlar Kurulunca gerekli ve uygun görülecek arızi, doğması muhtemel sonuçlara ilişkin ve bütünleyici kurallar içerebilir.
Su İnkişaf komisyonlarının
4. (1) Bu Yasanın 3. maddesi uyarınca bir bölgenin su inkişaf bölgesi olarak ilan oluşturulması. edilmesi üzerine, Bakanlar Kurulu çıkaracağı bir Emirname ile o bölge için bir Su İnkişaf Komisyonu oluşturur.
(2) Komisyon aşağıdakilerden oluşur:
(a) Bakanlar Kurulunca tayin edilecek ve tayinleri daha önceden sona erdirilmediği takdirde tayin tarihlerinden itibaren dört yıllık bir süre için tayin şartlarına göre görev yapacak bir Başkan ve beş kişiden fazla olmayan başka üyelerden;
(b) herhangi bir bölgede faaliyet göstermekte olan bir yasal su müteahhidinin bulunduğu durumlarda, böyle bir müteahhit, Komisyonda, Komisyon üyesi olarak teklif edeceği bir kişi tarafından teklifnamede belirtilecek süre için temsil edilme hakkına sahip olur.
(3) Bakanlar Kurulu (1). fıkra uyarınca çıkaracağı bir Emirname ile (2). fıkranın
(b) bendi uyarınca yapılacak üye tekliflerinde izlenecek yöntem ve prosedür konusunda ek kurallar öngörebilir.
(4) Komisyon, kendi çalışmalarını, toplantılarının tertiplenmesini, toplantı yeter sayısını, belirli amaçlar için alt komiteler kurulmasını ve Bakanlar Kurulunun onayına bağlı olarak üyelerine ücret ödenmesini düzenleyen yönetmelik yapabilir.
(5) Komisyon üyeleri arasında bir münhalin bulunmasına bakılmaksızın görev yapabilirler.
Su İnkişaf Komisyonunun Tüzel
5. Bu Yasa kuralları uyarınca oluşturulan bir Komisyon, ........ .............................
Kişiliğe sahip olması. Su İnkişaf Komisyonu adını taşıyan tüzel kişi olur. (boş bırakılan yere bölgeyi tanımlayan bir isim yazılır), bu isim altında varlığı devam eder ve şekil bakımından Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir mühürü bulunur ve elinde mal bulundurma, sözleşme yapma, dava açma ve başka yargı işlemi başlatma veya aleyhine açılan dava ve başka yargı işlemlerinde savunmasını yapma ve genellikle kuruluş erekleri için gerekli görülen tüm işlem veya eylemleri yapma yetkisine sahip olur.
Bir Komisyonun kurulmasının
6. (1) Bir bölgede Su İnkişaf Komisyonu oluşturduktan sonra:
etkileri. (a) Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasının herhangi bir kuralının veya Fasıl 224 herhangi bir sözleşme veya mukavelenin içerdiği herhangi bir şeye bakılmaksızın bölgedeki tüm sular, özel su hakları ve su tesisleri, bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, her türlü yükümlülük, engel, mükellefiyet, hak veya borçlardan arınmış olarak ve herhangi bir devir veya temlik işlemi yapılmaksızın Komisyona devir ve temlik edilir ve Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü, sözkonusu su, özel su hakkı veya su tesislerine ait kayıtlarda gerekli görülen değişikliği yapar:
Ancak, bölgede faaliyet göstermekte olan herhangi bir yasal su müteahhidine ait olan veya yürürlükteki herhangi bir Özel Yasa ile yönetilen ve düzenlenen sular, su hakları veya su tesisleri, Komisyona devir veya temlik edilmez; ilgili müteahhide devir veya temlik edilmiş olmaya devam eder:
Yine ancak, Komisyon Başkanı, Komisyonun oluşturulduğu tarihten başlayarak bir ay içinde Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürüne bir ihbarname göndererek Komisyonun 29.madde uyarınca çıkaracağı bir emirname ile bölgesinde bulunan suların veya su tesislerinin eski sahiplerine veya sularda eskiden yararlanım hakkı bulunan kişilere sözkonusu sular üzerinde yararlanım hakkı vermek niyetinde olduğunu duyurursa ve sözkonusu emirname de Komisyonun oluşturulduğu tarihten başlayarak üç ay içinde Komisyonca çıkarılarak Resmi Gazete’de yayımlanırsa, Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü sözkonusu emirname yayımlanıncaya kadar, sözkonusu suların, özel su haklarının veya su tesislerinin bu bend uyarınca Komisyonun mülkiyetine geçmiş olmasına bakılmaksızın onlara ait kayıtlarda bu bend uyarınca herhangi bir değişiklik yapmaz veya yapılmasını sağlamaz.
(b) bölge içerisinde faaliyet göstermekte olan herhangi bir yasal su müteahhidi, bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, hangi Yasa kuralları uyarınca faaliyet göstermekte ise o yasa kuralları uyarınca faaliyet göstermeye devam eder;
(c) Bölgede faaliyet göstermekte olan yasal su müteahhidi dışındaki bir su müteahhidi, bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, Komisyonun oluşturulduğu tarihten başlayarak bir aylık bir süre için faaliyetini sürdürebilir, ancak bu süre için faaliyetini sürdürebilir, ancak bu süre sona erdikten sonra su müteahhidi olarak faaliyetini sürdürmek isterse, yukarıda sözü edilen bir aylık süre içinde Komisyona belirlenmiş form üzerinde başvuruda bulunarak faaliyetini sürdürebilmek için ruhsat ister ve Komisyon da ilgili su müteahhidinin Komisyonun oluşturulduğu tarihte faaliyet göstermekte olduğuna kanaat getirirse uygun göreceği kayıt ve şartlarla ona ruhsat verebilir:
Ancak, Komisyon, bu bend uyarınca ruhsat verilmesi için yapılan bir başvurunun incelenmekte olduğu sırada başvuruda bulunan kişiye, başvurunun karara bağlanacağı güne kadar faaliyetini sürdürebilmesi için bir ara ruhsatı verebilir:
Yine ancak, ruhsat verilmesinin reddedilmesi veya Komisyonca konan kayıt ve şartlar nedeniyle kendini mağdur hisseden herhangi bir kişi Mahkemeye itiraz edebilir ve Mahkemenin bu hususta vereceği karar kesin olur.
Bu şart bendi amaçları bakımından Mahkeme, Yüksek Mahkeme Başkanının atayacağı bir yargıç başkanlığında Bakanlar Kurulunca atanacak iki kişiden oluşan bir Mahkemeyi anlatır.
Fasıl 351 (d) Kuyular Yasası veya bu fıkranın (b) ve (c) bendleri kuralları saklı kalmak koşuluyla, hiçbir kimse ruhsat almadıkça veya Komisyonca konan ruhsattaki kayıt ve şartlara uymadıkça, bölge içerisindeki herhangi bir suyu, su hakkını veya su tesisini iktisap edemez, devredemez, kullanamaz veya işletemez veya bölgeye su nakledemez veya götüremez veya bölgeye su veremez, bölgeden su alıp dışarıya veremez veya bölge içerisinde su dağıtamaz.
(2) Her kim, (1).fıkranın (d) bendi kurallarına aykırı davranırsa altı aya kadar hapis cezasına veya yüz liraya kadar para cezasına veya bu gibi hapis ve para cezasının her ikisine birden çarptırılabilir ve suça teşkil eden su ile ilgili olarak kullanılan ve taşınmaz maldan oluşmayan su tesisleri müsadere edilir.
Tutanaklar
7. Tüm Komisyon toplantılarının tutanakları doğru olarak kaleme alınır ve bu amaçla tutulacak bir deftere geçirilir ve Komisyon Başkanınca imzalanır ve imzalandıktan sonra tüm işlemlerde daha fazla kanıta gerek duyulmadan şahadet olarak kabul edilir.
Komisyon kararlarının yerine
8. (1) Başkan, tüm Komisyon kararlarının yöntemine uygun olarak yerine getirilmesi ve getirilmesi. sözkonusu kararların para harcanmasını gerektirdiği durumlarda harcanacak paranın onaylanmış bütçeye göre yapılmasını sağlamakla görevlidir.
(2) Komisyondan çıkan ihbarnameler ve tüm belge ve yazışmalar Başkan tarafından imzalanır ve Komisyona gönderilen tüm yazışmalar Başkanın adına gönderilir.
III. KSIM
KOMİSYONUN GÖREVLERİ
Komisyonun fonksiyonları.
9. Komisyon, bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, kendi bölgesinde aşağıdaki görevlerin tümünü veya herhangi birini yapma yetkisine sahiptir.
Su kaynaklarının korunmasını teşvik etmek ve kullanımlarını geliştirmek ve suların dağıtımını koordine etmek;
Sağlıklı ve yeterli su temin etmek ve temin edilen suyu idame ettirmek veya sağlıklı ve yeterli su temin edilmesini ve temin edilen suyun idame ettirilmesini sağlamak veya teşvik etmek ve bu gibi sularla ilgili su tesislerini temiz tutmak ve bakım ve onarımlarını yapmak veya temiz tutulmalarını veya bakım ve onarımlarının yapılmasını sağlamak:
Ancak, ev maksatları için kullanılmak üzere temin edilen suyun azalmasına veya etkilenmesine yol açmayacak durumlarda, başka maksatlar için kullanılmak üzere su temin edilebilir;
Bölge içinde faaliyette bulunan herhangi bir su müteahhidine, yasal su müteahhidi olup olmamasına bakılmaksızın, aralarında varılacak anlaşmaya göre, bölge dışında faaliyette bulunan herhangi bir müteahhide ise yasal su müteahhidi olup olmamasına bakılmaksızın, Bakanlar Kurulunun onayına bağlı olarak toptan su vermek;
Bölgede bulunan veya bölgenin kullanması için mevcut olan su kaynaklarının tümü veya herhangi biri hakkında ve bölgenin mevcut su tüketimi ve bölgenin su talebi ile ilgili olarak incelemelerde bulunmak;
Bölgenin ileriki su ihtiyacı hakkında tahmini bir rapor hazırlamak;
Su kaynaklarının korunma ve kullanımlarıyla ilgili konularda ve bu konuları ilgilendiren veya etkileyen herhangi bir Yasanın uygulanması konusunda Bakanlar Kuruluna tavsiyelerde bulunmak;
Yasal su müteahhitlerine, sularla ilgili projelerin hazırlanmasında ve koordinasyonunda tavsiyelerde bulunmak;
Herhangi bir su müteahhidinden, yasal su müteahhidi olup olmamasına bakılmaksızın, su verdiği veya su vermeye yetkili olduğu bölge içinde kendine ait mevcut veya tasarlanan su tesisleri, bölgenin su tüketimi ve talebi ve bölgede bulunan veya bölgenin kullanması için mevcut olan su kaynakları hakkında bilgi vermesini istemek;
Bölgede faaliyet göstermekte olan herhangi bir su müteahhidinden, yasal su müteahhidi olup olmamasına bakılmaksızın, bölge içinde suların daha iyi bir şekilde koordine edilmesi ve dağıtılması için Komitece verilmesi gerekli görülecek direktiflere uymasını istemek:
Ancak, herhangi bir su müteahhidi verilen herhangi bir direktifi tatminkâr bulmazsa belirlenmiş süre içinde Mahkemeye itirazda bulunabilir ve Mahkemenin itirazla ilgili olarak vereceği karar kesin olur.
Bu şart bendi bakımından “Mahkeme” 6.maddenin (1)’nci fıkrasının (c) bendinin ikinci şart bendinde belirtilen aynı anlamı taşır.
Komisyonun genel yetkileri
10. Komisyon, bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, bölgesine veya bölgesinin herhangi bir kısmına su temin etmek amacıyla;
Su tesisleri inşa edebilir veya icar edebilir veya Bakanlar Kurulunun onayı ile herhangi bir su tesisini anlaşma yoluyla satın alabilir;
Bakanlar Kurulunun onayıyla, yasal su müteahhidi dışında herhangi bir su müteahhidinin taşınmaz malını, su tesislerini veya işletmesini anlaşma yoluyla satın alabilir;
Su temini ve su teminine ilişkin herhangi bir hizmet için vergi veya ücret yükleyebilir;
Komisyona su temin eden herhangi bir kişiyle sözleşme yapabilir.
Komisyonun memur atama
11. Komisyon, bu Yasa ile kendine verilen yetki ve görevlerin başarılı bir şekilde yerine yetkisi. getirilmesi için gerekli göreceği memur ve müstahdemi atayabilir:
Ancak, sözkonusu memur ve müstahdemler Komisyonca uygun görülecek süre için görev yapar ve Komisyonun Bakanlar Kurulunun onayıyla kararlaştırılacağı ücreti alır.
Araziye girme yetkisi ve
12. (1) Su tesislerini tamir ve ıslâh etmek amacıyla Komisyonca görevlendirilen herhangi bir yapılan zarar için tazminat. kişi, Komisyon Başkanının yazılı yetkisine bağlı olarak ve arazinin sahibine veya onu işgalinde bulunduran kişiye yirmi dört saat önceden haber vermek koşuluyla sözkonusu işi yapmak üzere kendi başına veya vekilleri veya müteahhitleri aracılığıyla herhangi bir araziye girebilir ve işin yapılması için kesilmesi veya kaldırılması gerekli olan ağaçları, çitleri, kuru duvarları veya başka şeyleri kesebilir veya kaldırabilir:
Ancak, sözkonusu arazinin herhangi bir orman içinde bulunması halinde, Orman Dairesi Müdürünün önceden rızası alınmadıkça böyle bir araziye girilmez ve oradaki hiçbir ağaç, çit, kuru duvar veya başka şey kesilmez veya kaldırılmaz.
(2) bu maddenin (1)’nci fıkrasıyla verilen yetkilerin kullanılması sırasında tahrip edilen veya zarara uğratılan tüm mallar için mal sahibine Komisyonca tazminat ödenir.
(3) Ödenecek tazminat konusunda taraflar arasında bir anlaşmaya varılmazsa, tazminat, biri Komisyonca öteki de ilgili tarafca atanacak iki hakem tarafından kararlaştırılır.
Hakemlerin de bir anlaşmaya varamamaları halinde, tazminat, Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü tarafından kararlaştırılır. Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürünün bu husustaki kararı kesin olur.
Sokakları kazma yetkisi
13. Bu Yasa uyarınca herhangi bir iş yapmak üzere Komisyonca görevlendirilen herhangi bir kişi, kendi başına veya vekilleri veya müteahhitleri aracılığıyla herhangi bir yolu veya kaldırımı, Komisyon Başkanının yazılı yetkisine bağlı olarak, açabilir veya kazabilir:
Ancak, böyle bir kişi sözkonusu işi mümkün olan en erken bir zamanda tamamlar ve masraflar Komisyona ait olmak üzere, açılan çukurları doldurur ve kazılan yolu veya kaldırımı eski haline getirir ve yapılan iş dolayısıyle orada biriken süprüntüleri kaldırır ve söz konusu yolun veya kaldırımın açılıp kazılmasına devam edildiği süre etrafının daima çevrilmiş veya etrafına korkuluk yapılmış olmasını ve yolun veya kaldırımın açılmış veya kazılmış olarak kaldığı süre yolu veya kaldırımı kullananları ikaz etmeye yetecek miktarda bir ışığın oraya konmasını ve orada muhafaza edilmesini sağlar.
Boru döşenmesi
14. Tasarlanan iş, üzerinde bina bulunan araziler dışında herhangi bir arazi üzerine veya altına su borusu döşenmesinden veya yeraltı su kanalı yapılmasından veya mevcut su borusu veya su kanallarının tamir edilmesinden veya yenilenmesinden ibaretse, bu işler için arazi iktisap edilmesi gerekmez, ancak, bu durumlarda Komisyon sözkonusu su borularını döşemeden veya su kanalını yapmadan veya mevcut olanları tamir etmeden veya yenilemeden, arazi sahibine veya onu işgalinde bulunduran kişiye bu niyetini bildiren ve tasarlanan işi tanımlayan bir ihbarname tebliğ eder veya böyle bir ihbarnameyi arazi üzerine konacak bir askı tahtasına asar. İhbarnamenin tebliğ edildiği veya arazi üzerine konan bir askı tahtasına asıldığı tarihi izleyen on dört gün içinde arazi sahibi ve onu işgalinde bulunduran kişi rızalarını vermekte kusur eder veya rızalarına Komisyonun kabul etmediği şartlar koyarlarsa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti İçişleri Bakanı * sözkonusu su borularının
*1960 Anayasasının 188.maddesinin 3(c) paragrafı ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasası’nın geçici 1.maddesi kurallarına dayanarak İngilizce metindeki “Administrative Secretary” sözcükleri yerine konmuştur.
döşenmesi veya su kanallarının yapılması veya mevcut olanların tamir edilmesi veya yenilenmesi için gereken rızayı kayıtsız şartsız veya tazminat ödenmesi dahil uygun göreceği kayıt ve şartlara bağlı olarak verebilir ve böyle bir rıza tasarlanan işin konulan kayıt ve şartlara göre yapılması için yeterli yetki teşkil eder.
Komisyonun suyu kesme
15. Bu Yasa uyarınca veya bu Yasa uyarınca yapılan Tüzükler uyarınca ödenmesi gereken herhangi yetkisi. bir vergi veya ücret, bu Yasada veya bu Yasa uyarınca yapılan Tüzüklerde öngörüldüğü biçimde usulüne uygun olarak vadesi gelmiş olduğu halde ödenmezse, Komisyon, 42. maddede öngörüldüğü gibi hareket etme hakkına zarar gelmeksizin binaya verilmekte olan suyu kesebilir ve bunu yaparken Komisyonca makul olarak yapılan masrafları vadesi gelmiş vergi veya ücretmiş gibi istirdat edebilir.
Binalara girme yetkisi.
16. (1) Bir Komisyon Başkanı veya bir Komisyon Başkanınca o amaçla yetkili kılınan herhangi bir kişi, bu Yasa kurallarının veya bu Yasa uyarınca yapılan Tüzük kurallarının uygulanıp uygulanmadığını saptamak amacıyla herhangi bir binaya güneşin doğuşu ile batışı arasında herhangi bir zaman, iş yeri olarak kullanılan binalara ise ilgili iş yerinin mutad mesai saatlarında, müzekkeresiz girebilir:
(2) Her kim, (1).fıkrada sözü edilen herhangi bir kişiyi (1).fıkra uyarınca haiz olduğu yetkileri kullanmaktan meneder veya engellerse suç işlemiş olur ve bir aya kadar hapis cezasına veya on liraya kadar para cezasına veya bu gibi hapis veya para cezasının her ikisine birden çarptırılabilir.
Görev, yetki ve salahiyetleri
17. Komisyon Başkanı, herhangi bir zaman imzasını taşıyan bir yazı ile bu Yasa kuralları devretme yetkisi. uyarınca haiz olduğu tüm görev, yetki ve salahiyetleri herhangi bir kişiye devredebilir.
ZORLA TAŞINMAZ MAL İKTİSABI
Taşınmaz Mal veya Su
18. (1) Bir Komisyonun görev veya yetkileri kapsamına giren herhangi bir amaç için gerekli olan Tesislerinin Zorla İktisabı ve bölge içinde veya dışında bulunan herhangi bir taşınmaz mal veya su tesisi anlaşma yoluyla iktisap edilmezse, Komisyon en az üç üyesinin kabul edeceği bir karar suretiyle söz konusu taşınmaz mal veya su tesisinin karar suretinde belirtilen amaç için zorla iktisabını kararlaştırabilir. Sözkonusu karar suretinin ve ona ilişkin tutanakların birer suretiyle birlikte, sözkonusu arazi veya su tesisinin bir planı ve arazi veya su tesisinin sahibi, tahmini değeri, tarifi ve o amaç için gerekli görülen herhangi başka bir konu ile ilgili bilgiler, aşağıda öngörüldüğü biçimde incelenmek üzere, Komisyonca Bakanlar Kuruluna gönderilir.
(2) Başkan, (1).fıkrada belirtilen belgeleri incelenmek üzere Bakanlar Kuruluna sunmadan önce bu Yasaya ek cetvelde gösterildiği biçimde bir ihbarnamenin Resmi Gazetede yayımlanmasını ve ayrıca iktisap edilecek arazi veya su tesisinin bulunduğu bölgede göze çarpan bir yere asılmasını sağlar.
(3) Sözkonusu ihbarnamede belirtilen sürenin sona ermesi üzerine, Başkan, (1).fıkrada belirtilen belgeleri, tasarlanan iktisaba karşı yapılan itiraz ve beyanlarla birlikte Bakanlar Kuruluna gönderir.
(4) Bakanlar Kurulu, sunulan plânı onaylar ve tüm durum ve koşulları göz önünde tutarak sözkonusu arazi veya su tesisinin iktisap edilmesi için Komisyona izin verilmesini uygun bulursa, Resmi Gazetede yayımlayacağı bir bildiriyle sözkonusu arazi veya su tesisinin iktisabını onaylar. Bunun üzerine sözkonusu arazi veya su tesisi tüm yükümlülüklerden arınmış olarak Komisyona temlik edilir ve Bakanlar Kurulunun yukarıda sözü edilen bildirisi, taşınmaz mala ilişkin olduğu kadarıyla, Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürünün sözkonusu taşınmaz malı Bakanlar Kurulunca onaylanan plân uyarınca Komisyonun adına kaydetmesi ve kaydedilmesini sağlaması için yeterli yetki teşkil eder:
Ancak, bir bina sahibi binanın mülkiyetinin tümünü devretmeye istekli ve muktedir olduğu durumlarda, Komisyona binanın yalnızca bir kısmını iktisap etmesi için izin verilmez.
(5) Taşınmaz mal veya su tesisinin sahibi tazminat olarak ödenecek para konusunda Komisyonla bir anlaşmaya varamazsa tazminat Kamu amaçları için taşınmaz mal iktisabını öngören ve ilgili zamanda yürürlükte olan herhangi bir Yasa kuralları uyarınca kararlaştırılır ve ödenir.
İŞLETMELERİN ZORLA İKTİSABI
İşletmelerin zorla iktisabı
19. Bir Komisyon, Bakanlar Kurulunun yetkisiyle, kamu yararı için yapılması gerekli olan durumlarda ve özellikle su temini yöntemlerinin basitleştirilmesinin ve standardize edilmesinin ve bölge içinde su dağıtımının koordine edilmesinin geliştirilmesi amacıyla, yasal su müteahhidi olmayan herhangi bir su müteahhidinin işletmesini, bölge içinde faaliyet gösterip göstermediğine bakılmaksızın, faal haliyle zorla iktisap edebilir.
İhbarnamenin tebliği üzerine
20. Bir Komisyon, yasal su müteahhidi olmayan herhangi bir su müteahhidinin işletmesinin işletme temlik edilir. iktisap etmek için 19.madde uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından yeterli kılındığında, sözkonusu Komisyon ilgili su müteahhidine, Komisyonun işletmeyi hangi tarihte iktisap etmeyi tasarladığını belirten bir ihbarnameyi şahsen veya çift taahhütlü mektupla tebliğ eder. Bu Yasada sözkonusu tarihe “iktisap tarihi” diye değinilir ve o tarihten itibaren:
İşletme, yasal su müteahhidi olmayan su müteahhidinin işletme ile ilgili tüm mal ve aktifleriyle birlikte, tüm yükümlülük ve engellerden arınmış olarak Komisyona devir ve temlik edilir ve Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü de taşınmaz malla ilgili herhangi bir kayıtta yapılması gerekli görülen değişikliği yapar veya yapılmasını sağlar;
İşletme hesabına eski su müteahhidinin alacağı olan defter borçları ve diğer paralar ve bu gibi borç ve paralar için dava açma, onları istirdat etme ve alındı belgesi verme hakları Komisyona devredilir ve ona ait olur;
Eski su müteahhidinin işletmeyi ilgilendiren ve inşa edilmekte, genişletilmekte veya tamir edilmekte, olan herhangi bir tesis konusunda sözleşme ile sahip olduğu haklar ve bağlı olduğu yükümlülükler, Komisyona devredilir ve ona ait olur;
Su temini konusunda yapılan bir sözleşme uyarınca eski su müteahhidinin sahip olduğu haklar ve bağlı olduğu yükümlülükler, Komisyona devredilir ve ona ait olur.
İşletmenin İktisap Edilmesi
21. (1) Yasal su müteahhidi olmayan bir su müteahhidine ait işletmenin iktisabı ile ilgili Halinde Tazminat Ödenmesi tazminat, anlaşma yoluyla kararlaştırılmadığından, taraflarca atanacak birer hakemden Fasıl 4 oluşacak iki kişilik hakemler hey’etine havale edilerek, (2).fıkrada belirtilen prensipler çerçevesinde, Tahkim Yasası uyarınca tahkim yoluyla kararlaştırılır ve böyle bir havale, sözü edilen Yasadaki anlamda bir hakem tahkimnamesi olarak kabul edilir.
(2) Hakemler, (1).fıkra uyarınca ödenecek tazminatı kararlaştırırken, 23.madde kurallarına bağlı kalınması koşuluyla aşağıdaki hususları ve bu hususlardan herhangi birinin ötekilere olan ilişkisini gözönünde tutar:
(a) su müteahhitlerinin, işletme amaçlarına uygun ve kendilerince işletme amaçları için kullanılmakta olan taşınmaz mal, su tesisi, malzeme ve donanımlarının nitelik ve durumları ile bakım ve onarım durumları da göz önünde tutulmak suretiyle takdir edilecek iktisap tarihindeki makul rayiç bedelleri;
(b) 20.maddenin (b), (c) ve (d) bendleri uyarınca Komisyona devredilen defter borçları ve diğer paraların ve hak ve yükümlülüklerin hakemlerce takdir edilecek kıymetleri;
(c) işletme ile ilgili olarak müteahhitlerce prim şeklinde tahsil edilen para miktarı.
(3) Herhangi bir işletmenin iktisabı ile ilgili tazminatın bu madde uyarınca tahkim yoluyla kararlaştırıldığı durumlarda, Komisyon iktisap tarihinden tazminatın veya geriye kalan kısmının ödeneceği tarihe kadar geçen süre için tazminat miktarı üzerinden veya geriye kalan kısmı üzerinden yılda %4 oranında faiz öder.
(4) Bu Yasa uyarınca zorla iktisap edilen malın veya işletmenin ipotekle veya herhangi başka bir yasal yükümlülükle bağlı olduğu durumlarda, tazminatın tümü veya ipotek veya başka yükümlülüğün kaldırılmasına yetecek miktardaki kısmı, ipotek veya diğer yükümlülükle güvence altına alınan para miktarının tümüne veya bir kısmına karşılık ipotekli alacaklıya veya yükümlülüğün alacaklısına ödenir.
İşletmenin iktisap edilmesi
22. Bu Yasa kuralları uyarınca iktisap edilen bir işletmeye ait suda hissesi veya herhangi halinde tazminat olarak su başka bir hakkı olan kişilerin bulunduğu durumlarda aşağıdaki kurallar uygulanır:
verilmesi. Komisyon, sözkonusu hisse veya hakların kullanılış koşullarına bağlı olarak sözkonusu kişilere, işletmenin iktisap edildiği tarihte almakta oldukları su miktarını ve Komisyonun bu Yasaca öngörülen diğer taahhüt ve mükellefiyetlerini göz önünde tutarak makul ev maksatları için olan ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek miktarda su vermeye devam eder;
yukarıda öngörüldüğü gibi kendine su verilen kişi, iktisap tarihinde ödemekte olduğu aynı vergi veya ücreti öder:
Ancak o kişiye şimdi verilen su miktarı iktisap tarihinde almakta olduğu su miktarından daha fazla ise veya suyun kalitesi geliştirilmişse veya aynı miktarda suyun idamesi için ek masraf gerekiyorsa, Komisyon sözkonusu kişiye uygun göreceği miktarda ek vergi veya ücret yükleyebilir; ancak böyle bir kişinin ödeyeceği vergi veya ücret bu Yasa uyarınca işletmenin suyunda hissesi veya başka hakkı bulunmayan bir kişinin ödeyeceği vergi veya ücretten daha fazla olmaz;
yukarıda öngörüldüğü üzere verilen suyun iktisap tarihindeki makul rayıç bedeli, 23.madde uyarınca ödenecek tazminatın takdirinde göz önünde tutulur ve tazminattan düşürülür;
komisyonca verilecek su miktarı konusunda ortaya herhangi bir anlaşmazlık çıkarsa, sözkonusu anlaşmazlık kararlaştırılmak üzere Komisyonca Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürüne havale edilir:
Ancak Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürünün vereceği karardan kendini mağdur hisseden herhangi bir taraf, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten başlayarak otuz gün içinde suyun bulunduğu ilçenin Mahkemesine istinaf edebilir. Mahkemenin vereceği karar tüm taraflar bakımından kesin olur.
ZORLA MAL İKTİSABI KONUSUNDA
GENEL KURALLAR
Bakanlar Kurulunun İktisabı
23. (1) Bakanlar Kurulu, bir taşınmaz malın veya bir su tesisinin 18. maddenin (4).fıkrası Onaylamadan Önce Tazminatın uyarınca zorla iktisabını onaylamadan veya bir su müteahhidinin işletmesinin 19.madde Saptanmasını İsteme Yetkisi. uyarınca zorla iktisabına yetki vermeden önce iktisap için ödenecek tazminatın bu maddenin hemen aşağıdaki kurallarının öngördüğü biçimde kararlaştırılmasını isteyebilir.
(2) Bakanlar Kurulu (1).fıkra uyarınca tazminatın kararlaş-tırılmasını istediğinde, Komisyon:
(a) taşınmaz mallarla ilgili iktisaplarda, iktisap için ödenecek tazminatın anlaşma yoluyla veya anlaşmaya varılamazsa tahkim yoluyla kararlaştırılmasını isteyen bir ihbarnameyi menfaat sahiplerine tebliğ eder;
(b) işletmelerle ilgili iktisaplarda, ilgili su müteahhidine, tasarlanan iktisap hakkında bilgi veren, iktisabın yapılacağı tarihi belirten ve iktisap için ödenecek tazminatın anlaşma yoluyla veya anlaşmaya varılmazsa tahkim yoluyla kararlaştırılmasını isteyen ve bu Yasada “tasarlanan iktisapla ilgili ihbarname” diye değinilecek olan bir ihbarname tebliğ eder:
Ancak, bu fıkra uyarınca kendisine ihbarname tebliğ edilecek kişinin bir küçük, bir akıl hastası veya yetkili bir Mahkemece işlerini yönetmekten menedilmiş bir kişi veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışında bulunan bir kişi olması halinde, Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasının 75.maddesi kuralları gerekli değişikliklerle uygulanır.
Fasıl 224
(3) Bu maddenin (2).fıkrası uyarınca bir ihbarnamenin tebliğinden başlayarak bir ay içinde Komisyonca ödenecek tazminat anlaşma yoluyla kararlaştırılmazsa, sözkonusu tazminat, taşınmaz mal iktisabıyla ilgili olduğunda Zorla Mal İktisabı Yasası veya o yasayı değiştiren veya yerini alan herhangi bir Yasada öngörülen prensipler çerçevesinde, işletme Fasıl 226 iktisabıyle ilgili olduğunda ise, 21.maddenin (2).fıkrasında öngörülen prensipler çerçevesinde, taraflarca atanacak birer hakemden oluşan iki kişilik bir hakem heyetine havale edilmek suretiyle Tahkim Yasası kuralları uyarınca tahkim yoluyla kararlaştırılır.
Böyle bir havale sözü edilen Yasadaki anlamda bir hakem tahkimnamesi olarak kabul edilir.
Ancak, bir işletme ile ilgili olan bu gibi bir tazminat kararlaştırılırken, tasarlanan iktisapla ilgi ihbarnamede belirtilen tarih iktisap tarihi olarak kabul edilir.
(4) İktisapla ilgili olarak ödenmesi gereken ve hakem hey’etince kararlaştırılmış bulunan tazminat miktarının, tasarlanan iktisabın ileri götürülmesini kamu yararına ters düşürecek nitelikte olduğu durumlarda, Komisyon Bakanlar Kurulunun onayı ile:
(a) 18.maddenin (2).fıkrası uyarınca Resmi Gazetede yayımlanan bir ihbarname sözkonusu olduğu durumlarda, sözkonusu ihbarnameyi o amaçla yayımlayacağı ikinci bir ihbarname ile geri çeker;
(b) 20.madde uyarınca tebliğ edilen bir iktisap ihbarnamesi sözkonusu olduğu durumlarda, su müteahhidine tebliğ edilecek bir ihbarname ile tasarlanan iktisapla ilgili ihbarnameyi geri çeker,
ve bunun üzerine her iki durumda da ilgili ihbarname geçersiz sayılır:
Ancak, Komisyon, (2).fıkra uyarınca tebliğ edilen ihbarname sonucu su müteahhidince yapılan makul masrafları su müteahhidine öder.
(5) Bu madde amaçları için bir ihbarname gerek şahsen gerekse çift taahhütlü mektupla tebliğ edilebilir.
İktisaptan vazgeçilmesi.
24. Bir Komisyon, herhangi bir taşınmaz malın veya yasal su müteahhidi olmayan bir su müteahhidine ait herhangi bir işletmenin kendine temlik edilmesinden önce iktisaptan vazgeçebilir.
Ancak, iktisaptan vazgeçilmesi sonucu ilgili taşınmaz malın sahibinin veya onu işgalinde bulunduran kişinin veya yasal su müteahhidi olmayan su müteahhidinin yaptığı tüm masraflar Komisyonca ödenir.
Komisyonun Zorla İktisap
25. Bir Komisyon, Bakanlar Kurulunun rızasıyla, bu Yasa kuralları uyarınca zorla iktisap edilen Edilen Taşınmaz Mal v.s.’yi herhangi bir taşınmaz mal, su tesisi veya işletmeyi, iktisap edildiği amaçlar için gerekli Satma Yetkisi. olmadığı ortaya çıktığında, satabilir, icara verebilir veya takas edebilir.
IV. KISIM
SU, ÖZEL SU HAKLARI VE SU TESİSLERİ İÇİN
TAZMİNAT
Menfaat sahibi tarafların
26. (1) Herhangi bir kişi, kendine ait olan veya kendisince kullanılmakta olan herhangi bir talepleri. suyun, su hakkının veya su tesisinin 6.maddenin (1).fıkranın (a) bendi uyarınca Komisyona 23/56 temlik edildiğini iddia ederse, söz konusu Komisyonun oluşturulduğu tarihten itibaren üç ay içinde veya Komisyonca müsaade edilecek daha uzun bir süre içinde, Komisyon Başkanına, bu maddede bundan böyle “dilekçe” diye anılacak olan bir dilekçe sunarak talep ettiği su, su hakkı veya su tesisini ve bu husustaki talebini dayandıracağı gerekçeleri belirler.
(2) Başkan, dilekçeyi aldığında tezekkür edilmek üzere Komisyona sunar.
(3) Komisyon, dilekçeyi mümkün olan süratle inceler ve kararını dilekçenin Başkana sunulduğu tarihten itibaren üç aya kadar dilekçe sahibine yazılı olarak bildirir.
(4) (a) Dilekçe sahibinin talebi Komisyonca kabul edilirse, dilekçe sahibine bu Yasada öngörüldüğü biçimde tazminat ödenir.
(b) Dilekçe sahibinin talebi Komisyonca kabul edilmezse, Başkan, karar tarihinden itibaren on beş gün içinde dilekçeyi Mahkemeye gönderir.
(5) Mahkeme, dilekçenin (4). fıkra uyarınca gönderildiği tarihten itibaren on iki ay içinde dilekçenin dinlenmesi için bir gün tayin eder ve tayin edilen gün hakkında dilekçe sahibi ile Başkana veya ilgili herhangi başka bir tarafa ihbarname tebliğ edilmesini sağlar.
(6) Hukuk davalarının dinenmesine ilişkin yöntem, dilekçenin dinlenmesine uygulanır ve Mahkeme, böyle bir dinleme ile ilgili olarak, Hukuk davalarının yargılanmasında bir Mahkemenin sahip olduğu tüm yetkilere sahip olur.
(7) Mahkeme, talep edilen su, su hakkı veya su tesisinin nitelik, genişlik ve kıymetini saptar ve ödenecek tazminatı tahmin eder. Mahkemenin bu husustaki kararı kesin olur ve istinaf edilmez.
Ancak, Mahkeme, yargı işleminin herhangi bir safhasında ve Mahkeme Tüzükleri kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine işlemle ilgili olarak ortaya çıkan herhangi bir hukuki sorunu, özel bir mesele olarak Yüksek Mahkemenin görüşü alınıncaya kadar, saklı tutar. Yüksek Mahkeme sözkonusu özel meselede ortaya çıkan hukuki sorunu dinler ve karara bağlar ve Yüksek Mahkemenin sözkonusu sorunla ilgili olarak verdiği görüş Mahkeme bakımından bağlayıcı olur.
Tazminatın
27. (1) Mahkeme, 26. maddenin (7).fıkrası uyarınca ödenecek tazminatı takdir ederken, bu kararlaştırılmasına ilişkin maddenin (2).fıkrası ve 28. maddenin (2). ve (3). fıkralarına bağlı kalınması koşuluyla, prensipler. Zorla Mal İktisabı Yasası veya o Yasayı tadil eden veya yerini alan herhangi bir Yasa uyarınca yapılan arazi iktisaplarıyla ilgili tazminatın takdirinde uygulanan aynı prensipleri gerekli değişikliklerle uygular.
(2) Mahkeme, (1).fıkra uyarınca tazminat takdir ederken ve zorla arazi iktisabıyla ilgili tazminatın takdirinde uygulanan prensipleri uygularken aşağıdaki hususları ve bu hususlardan herhangi birinin ötekilere olan ilişkisini göz önünde tutar.
(a) suya, içinde bulunduğu arazi ile birlikte malik olunduğunda veya su, içinde bulunduğu arazi ile birlikte kullanıldığında, hemen önceki beş yılda ondan elde edilen ve %4 oranında faizle ana mala eklenen net geliri;
(b) suya, içinde bulunduğu araziden ayrı olarak malik olunduğu veya su içinde bulunduğu araziden ayrı olarak kullanıldığı durumlarda, sözkonusu suyun istekli bir satıcı tarafından istekli bir satın alıcıya açık piyasada satıldığında elde edilecek satış bedelini.
Su vesairenin temlik edilmesi
28. (1) Bir Komisyon, tazminatın tümünü veya bir kısmını nakit olarak ödeme yerine, elinde su halinde tazminat olarak su miktarını ve diğer taahhütlerini gözönünde tutarak, 6. maddenin (1). fıkrası-nın (a) bendi verilmesi. uyarınca Komisyonca temlik edilen herhangi bir su veya özel su hakkı üzerinde yararlanım hakkı bulunan kişiye, makul ölçüde ev ihtiyaçlarını karşılamaya ve söz konusu su veya özel su hakkının Komisyona temlik edildiği tarihten hemen önceki beş yıl içerisinde suladığı bölge içindeki arazisini sulamaya yetecek miktarda su verebilir.
(2) Bu Yasanın 26. maddesi uyarınca ödenecek tazminat takdir edilirken (1).fıkra uyarınca Komisyonca verilmesi deruhte edilen su miktarının makul rayiç bedeli hesaba katılır.
(3) Bu Yasanın (1). fıkrası uyarınca tazminata karşılık su temin edilmesi için herhangi bir su tesisine önemli ölçüde ıslahat yapılırsa, yapılan ıslahatın makul rayiç bedeli,
26.madde uyarınca ödenecek tazminatın takdirinde dikkate alınır.
Komisyonun su hakkı v.s.
29. (1) Bir Komisyon, tazminatın tümünü veya bir kısmını nakit olarak ödeme yerine veya verme yetkisi. 28.madde uyarınca tazminata karşılık su temin etme yerine, bu Yasa uyarınca kendine devir 15/56 ve temlik edilen haklara ve bu Yasa uyarınca sahip olduğu yetki ve görevlere zarar gelmeksizin, Başkanın imzasını taşıyan ve Resmi Gazete’de yayımlanacak olan bir emirname ile, Komisyonun kurulduğu tarihten hemen önce, ilgili su veya su tesisinin eski sahibi olan kişiye veya ilgili su hakkından yararlanmakta olan kişiye, Komisyona ait su üzerinde uygun göreceği hakları verebilir.
(2) Bu Yasanın 28. maddesinin (2).ve (3).fıkraları 28.madde uyarınca tazminata karşılık temin edilen suya uyguladığı biçimde bu madde uyarınca verilen su hakkına da gerekli değişikliklerle, uygulanır.
(3) Bu madde uyarınca bir emirname ısdar edilmesi üzerine, 6. maddenin (1).fıkrasının (a) bendi uyarınca Komisyona temlik edilen herhangi bir su, özel su hakkı veya su tesisinin Komisyona temlikinden önce üzerinde tesis edilmiş bulunan tüm yükümlülükler, engeller, haklar ve borçlar bu madde uyarınca Komisyonca verilen herhangi bir su hakkı üzerinde de tesis edilir ve daima tesis edilmiş sayılır.
(4) Bu madde uyarınca ısdar edilen bir emirname, Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürünce gerekli kaydın yapılması için yeterli yetki teşkil eder.
Komisyonca tazminat ödemesi
30. Bu Yasanın 6.maddesinin (1).fıkrasının (a) bendi uyarınca bir Komisyona temlik edilen herhangi bir su veya su hakkı için bu Yasanın bu Kısmı uyarınca ödenmesi gereken tazminat, bu Yasa kuralları uyarınca anlaşma yoluyla veya başka biçimde kararlaştırılır kararlaştırılmaz, temlik tarihinden tazminatın tamamen ödeneceği tarihe kadar %4 oranında faizleriyle birlikte ödenir:
Ancak, Mahkeme başka bir ödeme tarihi ve ödeme biçimi saptayabilir:
Yine ancak, anlaşma yoluyla, herhangi bir tazminat Komisyonla su sahibi veya yararlanım hakkı bulunan kişi arasında varılacak anlaşma uyarınca tazminata karşılık su temin etmek suretiyle ödenebilir.
Menkul kıymetler ısdar etmek
31. Bir Komisyon, bu Kısım uyarınca ödenmesi gereken tazminatın tümünü veya bir kısmını suretiyle tazminatın tazminatı almaya hakkı olan kişilere, rızaları alındıktan sonra, söz konusu tazminatın ödenmesi. duruma göre, tümüne veya bir kısmına eşit değerde olan ve tazminatla ilgili olarak ısdar edilen menkul kıymetler vermek veya lehlerine ısdar etmek suretiyle ödeyebilir.
V. KISIM
GENEL MALİ KURALLAR
Komisyonun para borçlanma
32. Bir Komisyon, bu Yasa uyarınca fonksiyonlarını yapabilmek için Bakanlar Kurulunun onayıyla yetkisi. ve Bakanlar Kurulunun vereceği direktif ve koyacağı koşullara bağlı olarak, herhangi bir kişiden para borçlanabilir.
Komisyonun menkul kıymetler
33. (1) Bir Komisyon, bu Yasa uyarınca borçlanmaya yetkili olduğu para miktarını temin etmek ve ısdar etme yetkisi. bu Yasa uyarınca ödenmesi gereken tazminatı ödemek için, rüçhanlı hisse senedi veya başka menkul kıymetler ısdar edebilir.
(2) Sözkonusu menkul kıymetlerin tümü, faizleriyle birlikte, Komisyonun malı ve gelirleri üzerinde tesis edilmiş bir yükümlülük teşkil eder.
(3) Bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, bu Yasa uyarınca Komisyonun ısdar ettiği menkul kıymetler Bakanlar Kurulunca ısdar edilir, devredilir, işlem görür ve itfa edilir.
Komisyonun menkul kıymetler
34. Bakanlar Kurulu, Komisyonun sağlamayı tasarladığı herhangi bir borcun faizleriyle ana ısdar etme yetkisi. parasının veya bunlardan herhangi birinin ödenmesini, uygun göreceği koşullara bağlı olarak garanti edebilir.
Fon
35. Komisyonun aldığı tüm para miktarları bir fona yatırılır ve Komisyonun memur ve müstahdemlerinin maaş ve ücretleri ve Komisyonca yapılan tüm masraflar ve yüklenilen yükümlülükler o fondan karşılanır.
Paraların yatırımı.
36. Herhangi bir mükellefiyeti yerine getirmek veya fonksiyonu yapmak için bir Komisyonun hemen sarfedilmesi gerekmeyen paraları, Bakanlar Kurulunun onaylayacağı menkul kıymetlere yatırılabilir.
Su temini için uygulanacak
37. (1) Bir Komisyonun su temini için veya su temini ile ilgili olarak Komisyonca yapılacak vergi ve ücretler ölçüsü. hizmetler için uygulayacağı vergi veya ücretler öyle bir oran ve ölçüde saptanmalıdır ki Komisyonun herhangi bir yıl içinde onlardan elde edeceği gelir, başka kaynaklardan elde edilecek gelirle birlikte, yalnızca o yılın gelirlerine yükletilebilen ve Komisyonca alınan herhangi bir borcun faizleri ve ana parası için o yıl ödenmesi gereken paraları ve bu Yasa uyarınca Komisyonca ısdar edilen menkul kıymetlerin itfası için gerekli provizyonu da içerecek şekilde Komisyonun tüm masraflarını yerine getirilmesi gereken tüm mükellefiyetlerini ve ihtiyat akçesi, ilaveler, yenilemeler, aşınma payı, borç ve benzeri başka amaçlar için ayırmayı uygun göreceği para miktarını karşılamaya yetecek kadar veya mümkün mertebe ona yakın bir miktarda olsun.
(2) Bu maddede öngörülen vergi veya ücretler, Komisyonca uygun görülürse, değişik bölgeler veya değişik amaçlar için değişik oran ve ölçülerde saptanabilir. Ancak bu yapılırken herhangi bir bölgeye gerektiğinden fazla öncelik tanınmaz.
Hesaplar ve Denetim
38. (1) Bir Komisyon düzenli bir şekilde hesap ve hesaplarla ilgili defter tutulmasını sağlar ve yıllık hesap raporu hazırlar.
(2) Komisyon ve memurlarının hesapları Komisyonun, Hazine ve Muhasebe Dairesi Müdürünün onayıyla, her yıl atayacağı denetçi veya denetçiler tarafından denetlenir.
(3) Hesaplar denetlenir denetlenmez, Başkan, denetlenmiş hesapların bir suretini, Denetçinin raporuyla birlikte Bakanlar Kuruluna gönderir ve hesapları Bakanlar Kurulunca uygun görülecek şekilde yayımlar.
(4) Denetçi ücretleri ve denetim masrafları Komisyonca karşılanır.
Pul Vergisinden Bağışıklık.
39. Komisyon, pul vergilerine ilişkin yürürlükteki herhangi bir Yasa uyarınca ödenmesi gereken pul vergisinden bağışık tutulur.
VI. KISIM
ÇEŞİTLİ KURALLAR
Kusur edilmesi halinde
40. (1) Bir Komisyonun veya yasal su müteahhidinin bu Yasada belirtilen görevlerden herhangi Bakanlar Kurulunun yetkileri. birini yerine getirmekte veya bu Yasa kurallarından uygulamaya görevli olduğu herhangi bir kuralı uygulamakta kusur ettiğine dair şikayette bulunulduğunda, Bakanlar Kurulu yöntemine uygun olarak yapacağı soruşturma sonucu Komisyon veya müteahhidin iddia edilen kusuru işlediğine kanaat getirirse, Komisyon veya müteahhidin söz konusu şikayetle ilgili görevini belirli bir süre içinde yerine getirmesine direktif veren emirname çıkarır.
(2) Sözkonusu görev emirnamede belirtilen süre içinde yerine getirilmezse, emirname Yüksek Mahkemeye nakledilir ve o Mahkemenin bir emriymiş gibi icra edilir veya Bakanlar Kurulu söz konusu belirli görevi yerine getirmek üzere üç veya daha fazla kişiden oluşan geçici bir Hey’et tayin eder ve çıkaracağı bir emirname ile görevini yerine getirme masraflarının kusurlu Komisyonca karşılanmasına direktif verir ve söz konusu masrafların ödenmesi için çıkarılan bir emirname Yüksek Mahkemeye nakledilebilir ve o Mahkemenin bir emriymiş gibi icra edilir. Bakanlar Kurulu, zaman zaman çıkaracağı bir emirname ile bu gibi bir Hey’etin oluşumunu değiştirebilir.
(3) Kusurlu Komisyonun görevini yerine getirmek üzere tayin edilen herhangi bir Hey’et, sözkonusu görev amaçları ve görevin yerine getirilmesi bakımından, görevin yerine getirilmesi için gerekli olan Komisyon yetkilerinin tümüne sahip olur.
Bakanlar Kurulunun bir
41. Bakanlar Kurulu, Resmi Gazete’de yayımlayacağı bir emirname ile, herhangi bir bölgeyi bölgeyi lağvetme yetkisi. lağvedebilir ve emirnamenin etkili bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla uygun göreceği arizi, doğması muhtemel sonuçlara ilişkin ve bütünleyici direktifler verebilir.
Bakanlar Kurulu, aynı zamanda, sözkonusu emirname ile bölge ile ilgili faaliyetlerin tasfiyesi ve bölgenin aktif ve pasiflerinin elden çıkarılmasına ilişkin direktifler de verebilir.
Vergi ve Ücretlerin Tahsili.
42. * Bu Yasa uyarınca veya bu Yasa uyarınca yapılan Tüzükler uyarınca ödenmesi gereken vergi veya ücretler, yöntemine uygun olarak vadeleri gelmiş olmasına rağmen, ödenmedik-lerinde, 48/1977 Kamu Alacaklarının Tahsili Yasasındaki kurallara göre tahsil edilirler.
Suçlar
43. (1) Herhangi bir kişi, makul bir mazareti olmaksızın, bu Yasa uyarınca verilmesi gereken herhangi bir bilgiyi Komisyona vermekte kusur eder veya vermeyi reddederse suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde yirmi beş liraya kadar para cezasına çarptırılabilir ve ayrıca sözkonusu kusur veya reddin devam etmesi halinde, mahkûmiyet gününü izleyen günden başlayarak kusur veya reddin devam ettiği her gün için beş liraya kadar para cezasına çarptırılabilir.
(2) herhangi bir kişi, bu Yasa kuralları uyarınca verilmesi gereken herhangi bir bilgiyi, kasten, yalan olarak verirse suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde elli liraya kadar para cezasına çarptırılabilir.
(3) Herhangi bir kişi;-
(a) Komisyonun herhangi bir memuru veya müstahdemi- nin bu Yasanın veya bu Yasa uyarınca yapılan herhangi bir Tüzüğün öngördüğü kurallardan herhangi birini yerine getirmesine engel olursa;
(b) herhangi bir su tesisine değişiklik yapar veya onu genişletir veya tıkarsa veya sözkonusu su tesisiyle ilgili herhangi bir seviye işaretini veya işaret kulesini tahrip eder siler veya yerini değiştirirse;
(c) bu Yasa uyarınca yetkili kılınmadığı halde herhangi bir suyu alıkoyar, yönünü değiştirir veya alırsa;
(d) bu Yasa uyarınca Komisyona temlik edilen herhangi bir suya müdahale eder, akışını değiştirir veya onu kirletirse veya böyle bir suyun dağıtımına müdahale ederse veya böyle bir suyu israf ederse veya vazgeçmesi için kendine ihbarda bulunulduktan sonra hakkından fazla su almaya devam ederse veya suyu bu Yasa veya bu Yasa uyarınca yapılan Tüzük kurallarına ters düşecek şekilde kullanırsa,
suç işlemiş sayılır ve mahkumiyeti halinde altı aya kadar hapis cezasına veya yüz liraya kadar para cezasına veya bu gibi para veya hapis cezasının her ikisine birden çarptırılabilir.
*42.madde kuralları 48/1977 sayılı Kamu Alacaklarının Tahsili Yasasıyle uyum sağlayacak şekilde düzenlenmiştir.
(3) Bir tüzel kuruluş tarafından bu Yasaya karşı işlenen bir suçun, sözkonusu tüzel kuruluşun Müdür, yönetici, sekreter veya başka bir memurun rızasıyla veya göz yummasıyla işlendiği veya sözkonusu Müdür, yönetici, sekreter veya başka memurun herhangi bir ihmali sonucu işlendiği kanıtlanırsa, hem o kişi hem de tüzel kuruluş suç işlemiş sayılır ve aleyhlerine dava getirilip gereğince cezalandırılabilirler.
Tüzük Yapma Yetkisi
44. (1) Bir Komisyon aşağıdaki amaçların tümü veya herhangi biri için Tüzük yapabilir:
(a) ana su borularının döşenmesini ve bölgedeki su tüketicileri tarafından ev ve başka binaların ana borulara bağlanmasını düzenleyen;
(b) su temini için kullanılan boru, kanal, yardımcı parça ve başka su tesislerinin büyüklük, nitelik ve malzemelerini ve sağlamlık ve işçiliklerini ve onların tanzim bağlama, çözülme, değiştirilme ve onarım yöntemlerini belirleyen ve sözkonusu boru, kanal, yardımcı parça ve başka su tesislerinin kontrol ve denemeye tabi tutulmalarını öngören;
(c) suyun kullanımını düzenleyen ve kullanımı düzenlenen suyun israfını, gereksiz yere tüketimini, kötüye kullanılmasını, hatalı olarak ölçülmesini veya kirletilmesini engelleyen;
(d) bölge içinde su temininin ve su temini ile ilgili su tesislerinin bakım ve onarımını öngören;
(e) kuraklık veya başka olağanüstü durumlarda su temini ve su tüketimini düzenleyen;
(f) bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, su temini veya su tüketimi için yükletilecek vergi veya ücretleri ve bu gibi vergi veya ücretlerin ödeneceği zaman veya zamanları belirleyen;
(g) su tesisleri tasviyecilerinin ruhsatlandırılmasını öngören ve düzeleyen;
(h) genelliklebu Yasa kurallarının daha iyi bir şekilde uygulanmasını sağlayan.
(2) Bu madde uyarınca yapılan Tüzükler, bu veya herhangi başka bir Yasa kurallarıyla veya bu veya başka Yasa uyarınca yapılan Tüzük ve Yönetmelik kurallarıyla çelişkili olmaz ve Bakanlar Kurulunun onayına bağlı olur ve Bakanlar Kurulunca onaylanıp Resmi Gazete’de yayımlanmadıkça yürürlüğe girmez.
(3) Bu maddenin (1).fıkrası uyarınca yapılan Tüzükler, tüzük kurallarına aykırı davranışlar için Komisyon fonuna ödenmek üzere yirmi beş liraya kadar para cezası saptayabilir.
(4) Bir Komisyonun Başkanı, kendi takdirini kullanarak, herhangi bir Tüzük kuralına karşı işlenen herhangi bir suçu, suçu işleyen veya suçu işlediğinden haklı olarak şüphe edilen kişice (3).fıkra uyarınca saptanan azami para cezasını aşmayacak bir para miktarının ödenmesini kabul etmek suretiyle davasız halledebilir ve böylece tahsil edilen para miktarı Komisyonun fonuna yatırılır.
Ödenmemiş vergi ve ücretlerin
45. Bir kişi bu Yasaya veya bu Yasa uyarınca yapılan Tüzüklere karşı işlenen bir suçtan mahkum Mahkemece ödenmesinin edildiğinde suçla ilgili davayı gören Mahkeme, vermeyi uygun göreceği herhangi başka bir emredilmesi. cezaya ek olarak suçun ilgili olduğu konu hakkında ödenmesi gereken vergi veya ücretlerin ödenmesini de emreder.
CETVEL
(Madde 18)
SU (İNKİŞAF VE DAĞITIM) YASASI
Aşağıda belirtilen taşınmaz mal/su tesisleri, Su İnkişaf Komisyonunca .............. ...................................... (amacı belirtiniz) ............................................................. amaç için iktisap edilmek istenmektedir:
............................................. (iktisap edilecek malı tanımlayınız.) Sözü edilen taşınmaz mal/su tesisleri üzerinde hak veya menfaatı olduğunu iddia eden herhangi bir kişi sözü edilen taşınmaz mal veya su tesisinin iktisabına itiraz ederse, bu bildirinin asıldığı tarihten başlayarak altı hafta içinde, bana, sözkonusu hak ve menfaatları tanımlayan, onlarla ilgili kanıtları belirten ve sözkonusu hak ve menfaatler için ne talep edildiğini gösteren bir beyanname göndermesi gerekir.
.................................... Su İnkişaf Komisyonu, sözü edilen taşınmaz malı/su tesislerini iktisap etmek için işlem yapmak istemektedir.
Yukarıda tanımlanan taşınmaz malı gösteren plân incelenmek üzere ...............................................................................de mevcuttur.
Su tesisleriyle ilgili ek bilgi ............................................................. dan temin edilebilir.
Tarih .............../19... Su İnkişaf Komisyonu
Başkanı
................/19 ...
tarihinde askıya asılmıştır.