Türk Din Reisi (Müftü) Yasası

FASIL 340 | |

TÜRK DİN REİSİ (MÜFTÜ)

(Türk Cemaat Meclisinin 12/60 sayılı . Yasası ve 6/71 sayılı Yasa ile birlikte okunur)

KIBRIS TÜRK TOPLUMUNA BİR DİN REİSİ

SEÇİLMESİNİ ÖNGÖREN YASA

MADDE DİZİNİ

1. Kısa İsim

2. Tefsir

3. Seçim Cetvele Göre Yapılır

4. Müftü Seçilmek İçin Gerekli Nitelikler

5. Seçim Onaylanmak Üzere Valiye Bildrilir

6. Müftünün Görev Ve Yetkileri

7. Müftü Mevkinin Münhal Olması

8. Emekliye Ayrılma Yaşı

9. Müftünün Mecburi Olarak Emekliye Sevkedilmesi ve Azledilmesi

10. Maaşlar

11. "Fetva Emini" Sözcükleri Yerine "Müftü" Sözcüğü Konur

5/53 24 Şubat 1953

26/53

Kısa İsim

1. Bu Yasa, Türk Din Reisi (Müftü) Yasası olarak isimlendirilir.

Tefsir

2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

"mahalle" bir köy veya kent mahallesini anlatır;

"Seçim Başkanı" Cetvelin l. maddesinin (1).fıkrasınca öngörüldüğü şekilde Valinin atadığı kişiyi anlatır ve ayni cetvelin 1. Maddesinin (2). fıkrası uyarınca öngörüldüğü şekilde valinin göstereceği kişileri de içerir.

Seçim Cetvele Göre

3. Bu Yasada "Müftü" olarak anılan Türk toplumunun Din Reisinin seçimi, Cedvelde gösterilen kurallar uyarınca Yapılır yapılır.

Müftü Seçilmek İçin

4. 1 Türk ırkından gelme bir müslüman olmayan ve kırk yaşını doldurmuş olmayan ve bir icazet diploması Gerekli Nitelikler sahibi veya İstanbul, Ankara ve Kahire Üniversitelerinden ilâhiyat konusunda bir digri sahibi olmayan bir kimse, Müftü seçilme ehliyetine sahip olmaz veya

Müftü seçilemez.

(2) Bu madde amaçları için "İcazet diploması" eskiden Medreseler, yani zamanında faaliyet gösteren yetkili din yüksek okulları tarafından, o medreselerde aşağıdaki konularda eğitim görmüş kişilere, yüksek rütbeli din adamları huzurunda verilen ehliyet belgesini anlatır.

Arap dili ve edebiyatı, İslâm Şeriat Yasaları ve hukuku,.

Hz. Muhammed'in (S.A.V.) hadisleri ile hadislerle ilgili tefsirler, Kuran'ın anlam ve tefsiri, İlâhiyat, Mantık, Felsefe ve İslâm Miras Kutsal Yasası.

Seçim Onaylanmak Üzere

5. Müftünün seçilmesi üzerine Seçim Başkanı, seçilen kişinin adını onaylanmak için Valiye bildirir ve onayın Valiye Bildrilir verilmesi üzerine, seçilen kişi Müftü olur ve bu yasanın öngördüğü tüm görev ve yetkiler kendisine verilir:

Ancak, Vali seçilen kişinin 4. maddenin (1). fıkrasında gösterilen niteliklere sahip olduğundan tatmin olmadıkça onay verilmez.

Müftünün Görev Ve

6. Müftü, Kıbrıs'taki Türk toplumuna bağlı kişilerle ilgili konularda aşağıdaki görevleri yapar ve yetkilere Yetkileri sahiptir:

(a) elde bulunan ödenekleri gerekli şekilde dikkate aldıktan sonra dini faaliyetlerde yardımcı olmak için Müderris, Müsevvit, İmam, Müezzin,Vaiz ve gerekli görülecek öteki personeli tayin etmek ve eğitim ve görevlerini saptamak ve tam uygunluk sağlamak için kendilerini gerekli görülecek şekilde denetlemek ve kendi görevlerini tatmin edici bir biçimde yapmakta kusur işleyenlere geçici olarak görevden el çektirme veya onları azletme yetkisine sahip olmak;

(b) Köy ve kentleri zaman zaman ziyaret etmek, camilerde vazetmek ve genel olarak Türk toplumu mensuplarına dini koşullarda nasıhatte bulunmak;

(c) Dini esasları tanımlayan ve dini tatilleri, namaz vakitleri ve oruç saatlerini saptayan "Fetvalar" vermek ;

(d) Müslümanlarca yapılan bağışların ve verilen zekâtın yoksullara dağıtımını yönetmek ve denetlemek;

Elde bulunan ödenekleri gerekli şekilde dikkate aldıktan sonra, yeni cami inşa edilmesine ve mevcut camilere geniş tamirat yapılmasına yetki vermek ve cami, tekke, türbe ve İslâm mezarlıklarının idaresini denetlemek

Müftü Mevkinin Münhal

7. Müftünün herhangi bir sebepten dolayı mevkiini işgal etmesi sona ererse, kıdemli Müderris, yeni bir Olması Müftü seçilene kadar Müftünün tüm görevlerini yapar ve yetkilerini kullanır.

Emekliye Ayrılma Yaşı

8. 9. madde kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, bir müftü yetmiş beş yaşını doldurması üzerine emekliye ayrılır.

Müftünün Mecburi

9. (1) Herhangi bir zamanda Valiye Müftünün

Olarak Emekliye (a) fiziki ve başka bir sakatlık dolayısıyle mevkiinin görevlerini ifa edemediği; veya Sevkedilmesi ve (b) Yasa ile ihdas edilen Müftülük mevkiine yakışmayan davranıştan veya görevlerini ciddi, musir ve devamlı Azledilmesi surette ihmal etmekten suçlu olduğu hususunda şikayette bulunulursa Vali, bu şikâyeti soruşturmak üzere İslâm dininden bir Türk yargıç veya Savcının başkanlığında Türk ırkına mensup dört Müslümandan oluşan bir komisyon tayin edebilir.

(2) Bu madde uyarınca açılacak bir soruşturma, Valinin vereceği direktiflere uygun bir şekilde yapılır ve böyle bir soruşturmada Müftünün hazır bulunmaya veya temsil edilmeye hakkı olur.

(3) Komisyon, meseleyi soruşturması üzerine bu madde uyarınca yapılan şikayetin doğruluğuna kanaat getirirse, Müftüyü emekliye ayrılmaya zorlayabilir veya soruşturma konusu mesele ile ilgili olarak gelecekteki davranışları hususunda Müftüye tavsiyede bulunabilir.

(4) Komisyonun herhangi bir kararına karşı Yüksek Mahkemeye istinaf edilebilir ve Yüksek Mahkemenin bu konudaki kararı kesindir.

Hukuk davalarındaki istinaflarla ilgili zamanında yürürlükte olan Mahkeme Tüzükleri bu gibi istinaflara da uygulanır.

(5) Müftünün görevinden uzaklaştırılması ile ilgili herhangi bir karar, Resmi Gazetede ilân edilir ve bunun üzerine Müftünün Mevkiini işgal etmesi sona erer ve Müftülük mevkii de münhal olur.

Maaşlar

10. Müftü, Müderris, Müsevvit, İmamlar, Müezzinler,Vaizler ve Müftünün atayacağı öteki personelin maaşları,Valinin onaylayacağı şekilde olur ve Evkaf Dairesi gelirlerinden karşılanır.

"Fetva Emini" 11. Bu Yasanın yürürlüğe girmesi üzerine, herhangi bir Yasa veya amme enstrümanındaki "Fetva Emini" sözcükleri Sözcükleri Yerine kaldırılır ve yerlerine "Müftü" kelimesi konur.

"Müftü" Sözcüğü Konur

CETVEL

(2 ve 3. maddeler)

1. (1) Vali, bir Müftü seçimi yapılması amacıyla, seçime nezaret etmesi için Türk ırkından gelme bir Müslümanı Seçim Başkanı tayin eder.

(2) Seçim Başkanı, Türk ırkından başka herhangi bir Müslümanı, belirli bir yerde temsilciliğini yapması için temsilci atayabilir. Böyle bir kişi bundan böyle temsilci olarak anılır.

2. (1) Duruma göre, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten veya Müftülük mevkiinin boşaldığı tarihten otuz güne kadar, Seçim Başkanı her köy veya mahalle muhtarından, istek tarihinden otuz güne kadar, istek tarihinde on sekiz yaşını tamamlamış ve bu tarihten hemen önceki on iki ay içinde normal olarak köy veya mahallede ikâmet eden ve Türk ırkından gelen tüm erkek Müslümanların bir listesini hazırlayarak köy veya mahallenin görülebilen bir yerine asmasını ister.

Söz konusu muhtarlar, bu maddenin ( 1 ). fıkrasında öngörüldüğü şekilde istenilen Listeyi hazırlayarak asar:

Ancak herhangi bir sebepten dolayı, herhangi bir Muhtar, söz konusu süre içinde böyle bir listeyi hazırlayarak asmazsa, Seçim Başkanı listeyi kendisi hazırlar veya bu amaçla göstereceği başka bir kişi tarafından hazırlanmasını sağlar.

(3) Bu maddede öngörüldüğü biçimde asılan her liste üzerinde asıldığı tarih de gösterilir.

3. (1) Listeye itiraz etmek isteyen kişiler on gün içinde Seçim Başkanına başvurarak itiraz nedenlerini bildirirler.

(2) Seçim Başkanı, varsa itirazları inceledikten sonra, gerekli göreceği değişiklik ve ilâveleri listeye yapar ve bunun üzerine de liste, aşağıda öngörüldüğü şekilde özel temsilcilerin seçiminde oy kullanma hakkına sahip olan kişilerin kesin listesi olur.

İtirazda bulunulmazsa, listeler asıldıkları şekilleriyle kesin olurlar.

4. Listelerin kesinleştiği tarihten on güne kadar Seçim Başkanı, aday gösterilmesi için Resmi Gazetede ve Kıbrıs'ta yayımlanan en az iki Türk gazetesinde bu Cetvelin 1 Ekimde örneği gösterilen şekilde bir bildiri yayımlatır.

5. (1) Her aday, Seçim Başkanının emredeceği şekilde ayrı bir aday gösterme kağıdı ile aday gösterilir.

(2) Her adayın adı, Seçim Başkanının kanısınca, ilgili adayın tanınmasına yeterli olacak şekilde aday gösterme kağıdı üzerine yazılır.

(3) Her aday gösterme kağıdı adları listede bulunan on kişi tarafından imzalanır ve bunlardan biri listeyi teklif eden biri de destekleyen olarak imzalar.

6. Aday gösterme kağıtları Seçim Başkanı veya temsilcisine teslim edilir.

Kağıtlar anları imzalayan kişilerce teslim edilir.

7. Aday gösterme için saptanan sürenin sona ermesi üzerine sadece bir aday gösterilirse ve Seçim Başkanı aday gösterme kağıdının usulüne uygun olduğu ve bu biçimde aday gösterilen kişinin gerekli niteliklere sahip olduğu kanısına varırsa, aday gösterildiğini Resmi Gazete ile Kıbrıs'ta yayımlanan en az iki Türk gazetesinde derhal yayımlatır v bu Cetvelin 9. maddesi uyarınca itirazda bulunulmazsa, aday gösterilen kişinin adını Valiye bildirir ve bu şekilde aday gösterilen kişi bunun üzerine seçilmiş sayılır.

8 (1) Aday gösterme için saptanan sürenin sona ermesi üzerine birden fazla aday gösterilirse, Seçim Başkanı aday gösterme kağıdının usulüne uygun olduğu ve bu biçimde aday gösterilen kişinin gerekli niteliklere sahip olduğu kanısına varırsa, aday gösterildiğini Resmi Gazete ile Kıbrıs'ta yayımlanan en az iki Türk gazetesinde derhal yayımlatır ve özel temsilci seçimi için de, bu Cetvelin 2. ekinde örneği gösterilen şekilde Resmi Gazete ile aynı gazetelerde ayrıca bir bildiri yayımlatır.

(2) Adı, bir köy veya mahalle kesin listesinde bulunmayan kişiler o köy veya mahallenin özel temsilcisi seçilme şartlarına haiz olmaz.

9. (1) Adı kesin listelerde bulunan herhangi bir kişi, aday gösterilen bir kişinin gerekli nitelikleri haiz olmadığı yolunda itirazda bulunmak isterse, bu Cetvelin 7. ve 8. maddelerinde öngörüldüğü şekilde,aday gösterildiğinin Resmi Gazetede yayımlanmasından

sekiz güne kadar itirazını yazılı olarak Seçim Başkanına yapar ve itiraz nedenlerini bi1dirir.

(2) Seçim Başkanı, bu maddenin (1). fıkrasında sözü edilen sekiz günlük sürenin sona ermesi üzerine aldığı itirazları valiye sunar ve vali de bunun üzerine, itirazları gerekli ivedilikle karar için İslâm dinine bağlı üç kıdemli Türk Yargıcından oluşan bir komisyona havale eder ve havaleden sonra da seçim işlemleri, gerekli karar alınana kadar durdurulur.

(3) En kıdemli Müslüman Türk Yargıç komisyona başkanlık eder.

(4) Bu gibi her Komisyon, hukuk davalarına bakmak için toplanan bir Mahkemenin yetkilerine sahip olur ve kendisine havale edilen konuyu karara bağlama ile ilgili işlemleri mümkün olduğu derecede o Mahkeme gibi yürütür.

(5) Seçim Başkanı ile ilgili kişiler bizzat veya avukat aracılığı ile Komisyonda ıspatı vücud edebilirler.

(6) Komisyon kararları kesindir ve Komisyon Başkanı tarafından valiye bildirilirler.

10. (1) Özel temsilcilerin seçimi amacıyla bir köy veya mahallenin Türk ırkından gelme Müslüman nüfusu:

(a) 300'den az ve 500'den çok değilse bir temsilci seçer;

(b) 500'den çok ancak 1000'den az ise iki temsilci seçer;

(c) 1000'den çok ancak 2000'den az ise üç temsilci seçer;

(d) 2000'den çok ise dört temsilci seçer;

(e) nüfusu 300'den az olan köy veya mahalleler, başka komşu köy veya mahallelerle gruplaştırılırlar.

Seçim, Seçim Başkanının emredeceği bir şekilde gizli oylama ile yapılır.

Oylama saat 07.00 ile 15.00 arasında yapılır veya Seçim Başkanının mutlak takdirine göre emretmeyi uygun göreceği daha sonraki bir saate kadar devam edebilir.

(4) Adı kesin listede bulunan herhangi bir kişi, adını içeren liste hangi köy veya mahalle ile ilgili olarak kesinleşmişse, o köy veya mahalle için bir oy kullanılma hakkına sahip olur.

(5) Oylamanın sona ermesi üzerine Seçim Başkanı veya temsilcisi köy veya mahallenin muhtarı önünde oyları sayar ve en çok oy alan kişiler, ilgili köy veya mahallenin özel temsilcileri seçilmiş sayılırlar.

11. Bu şekilde seçilmiş olan özel temsilcilerden ve varsa, Müderris ve Müsevvit ve Evkaf İdare Heyeti Başkanı, İcra Kurulunun İslâm dinine bağlı Türk üyesi ve her belediye meclisinin İslâm dinine bağlı Türk üyelerinden, Müftü seçimi için bir seçim kurulu oluşturulur.

12. (1) Seçim Kurulu, Seçim Başkanının saptayacağı bir zamanda ve yerde Seçim Başkanının başkanlığında toplanır.

Toplanma zamanı özel temsilcilerin seçildiği tarihten sonraki yirmi günden geç olamaz. Seçim Kurulu toplantıda açık oylama ile Müftü'yü seçer, ancak, Kurulun iki veya daha çok üyesinin gizli oylama istemesi halinde oylama gizli yapılır.

(2) En çok oyu alan kişi, seçilmiş ilân edilir.

(3) Birden fazla kişiye eşit sayıda oy verilmesi halinde, Seçim Başkanı kura çeker ve Kurada kazanan kişi seçilmiş ilân edilir.

13. Seçim Başkanı, bu seçimlerin yapılması için yapılan harcamalarla ilgili olarak Hükümete tasdikli bir rapor sunar ve Valinin onayına bağlı olması şartıyle bu harcamalar Evkaf fonlarından karşılanır.

I. EK

(4. madde)

FASIL 340, TÜRK DİN REİSİ (MÜFTÜ) YASASI.

Aday Gösterme Bildirisi

(a) Müftü seçilmek için aday olmak isteyen kişilerin …………………...de/da verilen bir aday gösterme formu üzerinde yazılı olarak aday gösterilmasi gerektiği duyurulur.

(b) Her aday, adları özel temsilci seçimi ile ilgili kesin listelerde bulunan on kişi tarafından imzalanmış ayrı bir aday gösterme kağıdı ile gösterilmelidir ve bunlardan biri adayı teklif eden biri de destekleyen kişi olarak kağıdı imzalamalıdır. Aday gösterme kağıtlarının, ...............................tarihinde saat .............den/dan önce, kağıtları imzalayan bir kişi tarafından ....................de/da bulunan ......................ye/ya teslim edilmesi gerektiği duyurulur.

Tarih...................

Seçim Başkanı

Not: Kırk yaşını doldurmuş olmayan ve bir İcazet Diploması veya İstanbul, Ankara veya EI Azhar Üniversitelerinden İlahiyat konusunda bir digri sahibi olmayan kişiler aday gösterilemez veya Müftü seçilme ehliyetine sahip olamaz.

II. EK

(8. madde)

FASIL 340, TÜRK DİN REİSİ (MÜFTÜ) YASASI

Özel Temsilci Seçimi Bildirisi

Müftü seçimi ile ilgili olarak kurulacak seçim kuruluna katılmak üzere…………..tarihinde ...............de/da Fasıl 340, Türk Din Reisi (Müftü) Yasası kuralları uyarınca Özel temsilci seçimi yapılacağı duyurulur.

Tarih………………….. Seçim Başkanı

Bu Yasa 4 Mart 1953 tarihinde yürürlüğe girdi. (53, II Cilt, 156)