Destebanlar Yasası

BÖLÜM 287

(5/1961 ve 3/1989 sayılı Yasalarla değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle).

DESTEBANLAR YASASI

MADDE DİZİNİ:

BİRİNCİ KISIM

BAŞLANGIÇ KURALLARI

Madde 1. Kısa isim.

Madde 2. Yorum.

İKİNCİ KISIM

DESTEBANLARIN ATANMASI VE VERGİ TAKDİRLERİ

Madde 3. Bakanlar Kurulunun Grup oluşturulmasını Bildiri yoluyla Emredebilmesi.

Madde 4. Her köyün veya grubun bir destebanının olması.

Madde 5. Köy ihtiyar heyetinin veya grup ihtiyar heyetinin Desteban atamak v.s. için toplanması.

Madde 6. Destebanların atanması v.s.

Madde 7. Karara bağlanması gereken konuların köy veya grup ihtiyar heyetleri tarafından karara bağlanmaması halinde Kaymakamın karar vermesi.

Madde 8. Desteban vergisinin takdiri ve vergi takdir listesinin hazırlanması.

Madde 9. Takdir edilen para miktarının istirdadı ve elden çıkarılması.

Madde 10. Destebanların görev süresi.

Madde 11. Destebanın veya geçici destebanın yemini

Madde 12. Özel desteban atanması v.s.

Madde 13. Kentlerde özel desteban atanması.

Madde 14. Kamplar, halka açık parklar veya Devlet fidanlıkları için desteban.

Madde 15. Destebanların veya geçici destebanların cezalandırılmaları ve azilleri.

Madde 16. İstifa eden veya azledilen destebanın veya geçici destebanın sorumluluğu v.s.

Madde 17. Münhalların doldurulması.

Madde 18. Destebanların nitelikleri.

Madde 19. Devletin katkısı.

ÜÇÜNCÜ KISIM

DESTEBANLARIN EMEKLİYE SEVKEDİLMELERİ VE İKRAMİYELERİ

Madde 20. Tanımlar.

Madde 21. Emeklilik ikramiyeleri.

Madde 22. İkramiye için hesaplanan hizmetler.

Madde 23. Destebanın ikramiyesinin hesaplanması.

Madde 24. Köyün katkıları.

Madde 25. Devletin katkısı.

Madde 26. Ölüm halinde ikramiye.

Madde 27. Bakanlar Kurulunun Tüzük yapma yetkisi.

Madde 28. Bu Kısmın yürürlüğe giriş tarihi.

DÖRDÜNCÜ KISIM

DESTEBANLARIN GÖREVLERİ

Madde 29. Destebanların ve geçici destebanların görevleri.

Madde 30. İhbarların kime yapılabileceği v.s.

BEŞİNCİ KISIM

HAYVANLARIN MUHAFAZA ALTINA ALINMASI

Madde 31. Başıboş hayvanlara ağıl sağlanması.

Madde 32. Hayvanların ağıla kapatılması.

Madde 33. Ağıl harcının köy destebanlar fonuna yatırılması.

ALTINCI KISIM

MALA TECAVÜZ VE YAPILAN ZARARLAR.

Madde 34. Hayvanların mala tecavüzü.

Madde 35. Hayvanların yaptığı zararların ödenmesi.

YEDİNCİ KISIM

SERİ YARGILAMA

Madde 36. Hayvanların mala tecavüz etmesi veya zarar vermesi halinde, köy veya grup ihtiyar heyetinin yargısal yetkisi.

Madde 37. Tanıkların hazır bulunmasını sağlama yetkisi

Madde 38. İtirazlar.

Madde 39. Köy ve Grup ihtiyar heyeti kararlarının icrası.

SEKİZİNCİ KISIM

DESTEBANLARIN DENETÇİLERİ

Madde 40. Denetçi Atanması.

Madde 41. Denetçilerin Görevleri

Madde 42. Denetçilerin Kaymakamlarca kontrolü.

DOKUZUNCU KISIM

ÇEŞİTLİ KURALLAR

Madde 43. Denetçilerin üniforma veya arma v.s’si.

Madde 44. Harupların toplanması.

Madde 45. Hem Hıristiyan hem de Müslüman muhtar bulunduğu durumlarla ilgili kurallar

Madde 46. Suçlar ve Cezalar.

Madde 47. Muhtarların, köy ihtiyar heyetlerinin v.s.nin görevlerini yerine getirmeyi ihmal etmesi halinde başvurulacak yollar

Madde 48. Bakanlar Kurulunun Tüzük yapma yetkisi.

Madde 49. Mahkeme Tüzüğü.

DESTEBANLARIN ATANMASINI VE YETKİ VE GÖREVLERİNİN

DÜZENLENMESİNİ ÖNGÖREN YASA

1949

Bölüm 267

46/1954

59/1955

64/1955

16/1958 1 Ocak 1933

Kısa İsim l. Bu Yasa, Destebanlar Yasası olarak isimlendirilir.

Yorum

2. Bu Yasada :

"Denetçi", bu Yasanın 40’ncı maddesi kuralları uyarınca bir ilçedeki destebanlar ile geçici destebanların Denetçisi olmak üzere Kaymakamca atanan kişiyi anlatır ;

"Grup", bu Yasa uyarınca Bakanlar Kurulunca bir bildiri ile bir grup olarak oluşturulan iki veya daha çok komşu köyü anlatır ;

"Grup İhtiyar Heyeti", bir grup oluşturan iki veya daha çok köyün Köy İhtiyar Heyetlerinin birleşmesinden oluşan bir İhtiyar Heyetini anlatır ;

"Hayvan", herhangi bir eşeği, boğayı, danayı, deveyi, ineği, köpeği, kümes hayvanını, iğdiş edilmiş beygiri, keçiyi, yavru ineği, domuzu, atı, oğlağı, kuzuyu, kısrağı, katırı, öküzü, domuz yavrusunu, ev tavşanını, koyunu, dişi domuzu, iğdiş edilmiş boğayı veya başka herhangi bir evcil hayvanı anlatır;

"İmzalama" veya "İmzalanmış" veya "İmza", adını yazamayan bir kişi ile ilgili olarak parmağını basmasını da içerir ;

"Kaymakam", köy veya grubun bulunduğu ilçenin kaymakamını anlatır ;

"Köy", bir köyün mahallesini de içerir ;

"Köy İhtiyar Heyeti", köyün muhtarı ile azalarını anlatır;

"Mal sahibi", köydeki veya gruptaki herhangi bir arazi, bağ, ağaç veya suyu zilyetliğinde (occupier) bulunduran kişiyi anlatır ve köy veya gruptaki herhangi bir koyun veya keçi sürüsünün veya koyun ve keçiden oluşan karma davar sürüsünün sahibini de içerir ;

"Ürün", mahsulü, meyveyi veya arazi veya ağaçlardan elde edilebilen başka verimi ve koyun ve keçi sürüsünden veya koyun ve keçiden oluşan karma sürüden elde edilen hasılatı anlatır.

İKİNCİ KISIM

DESTEBANLARIN ATANMASI VE VERGİ TAKDİRLERİ

Bakanlar Kurulunun grup oluşturulma-sını bildiri yolu ile emredebil-mesi.

3. (1) Bakanlar Kurulu, Kaymakamın tavsiyesi üzerine, Resmî Gazete'de yayımlanacak bir bildiri ile, yan yana olan iki veya daha çok komşu köyün, bir grup halinde birleşmesini emredebilir ve bunun üzerine, bildiride gösterilen köyler, bu Yasa amaçları bakımından bir grup oluştururlar.

(2) Böyle bir bildiri ile, Grup İhtiyar Heyetini oluşturan Köy İhtiyar Heyetlerinden herhangi birinin muhtarının bu Yasa amaçlarının tümü veya herhangi biri için Grup ihtiyar Heyetinin muhtarı olması emredilebilir.

(3) Bakanlar Kurulu, böyle bir bildiriyi, herhangi bir zaman, ayni şekilde değiştirebilir veya iptal edebilir.

Her köyün veya grubun bir destebanının

Olması

4. Her köyde veya grupta, bu Yasada öngörüldüğü şekilde atanan bir desteban veya destebanlar bulunur.

Köy İhtiyar

Heyetinin veya Grup İhtiyar Heyetinin desteban atamak v.s. için toplanması

5. (1) Her köyün İhtiyar Heyeti ve her grubun Grup İhtiyar Heyeti üyeleri, 31 Aralık 1947 tarihinden sonra, her iki yılda bir, 1 Kasım ile 31 Aralık tarihleri arasında toplanarak, hazır bulunan üyelerin çoğunluğunun alacağı bir kararla, aşağıdaki konuları karara bağlarlar :

(a) Köy veya grup için gereken destebanların sayısını ve müteakip iki yıl içinde, belirli bir süre veya süreler için

geçici desteban atanması gerekirse, bunların sayısı ile bu sürenin veya sürelerin ne kadar olacağını ;

(b) Bir destebanın veya geçici destebanın görev süresi içinde at kullanmasının gerekli olup olmadığını ;

(c) Bu maddenin (3)’üncü fıkrası uyarınca çıkarılacak bir Emirnameye bağlı kalınması koşuluyla, her destebana ve varsa geçici destebana ödenecek aylık maaş miktarını ;

(d) Bu Yasa uyarınca sahipsiz olarak yakalanan hayvanları barındırmak ve muhafaza etmek için ağıl olarak ayrılacak bina veya yeri ve böyle bir bina veya yeri ağıl olarak sağlamak için gereken, varsa, kira bedelini ve masrafları.

(2) Bu maddenin (1)’inci fıkrası uyarınca alınan her karar, yazılı olarak kaleme alınır ve muhtar tarafından imzalanarak mühürlendikten sonra bir sureti, aynı şekilde imzalı ve mühürlü olarak, Denetçi aracılığı ile, mümkün olan en erken bir zamanda, muhtar tarafından Kaymakama gönderilir.

(3) Bakanlar Kurulu, yukarıdaki (1)’inci fıkrada öngörülen şekilde toplanmadan önce, herhangi bir zaman çıkarılan bir Emirname ile, her destebana veya geçici destebana ödenecek asgari aylık maaşı, zaman zaman saptayabilir.

(4) Duruma göre köy veya grubun muhtarı, her destebanın ve geçici destebanın maaşını, her ayın son gününde, Köy Destebanları Fonundan, her destebana veya geçici destebana öder.

Destebanların atanması v.b.

4.52/1934

6. (1) Kaymakam, 5’inci maddede belirtilen kararı alması üzerine, ilgili amaç için gerekli olabilecek şekilde, uygun ve lâyık belirli sayıdaki kişileri, desteban veya geçici desteban olarak atar.

(2) Her desteban iki yıllık bir süre için atanır ve görevlerini, Kaymakamı tatmin edecek biçimde yerine getirmişse, iki yıllık ek bir süre için daha atanmaya uygun sayılır.

Karara bağlanması gereken konuların Köy veya Grup

İhtiyar

Heyetleri tarafından

Karara bağlanmaması halinde Kaymakamın karar vermesi

7. (1) (a) Bu Yasanın 5’inci maddesinin (1)’inci fıkrasında öngörüldüğü şekilde toplantı yapılmadığı ; veya

(b) Toplantı yapıldığı, ancak o toplantıda karara bağlanması gereken bir veya daha çok konunun karara bağlanmadığı ; veya

(c) Bu Yasanın 5’inci maddesinin (2)’inci fıkrasında öngörüldüğü şekilde böyle bir toplantıda alınan kararın bir suretinin Kaymakama gönderilmediği durumlarda,

Kaymakam, bu Yasanın 5’inci maddesinin (1)’inci fıkrası uyarınca karara bağlanması gereken konuların tümünü veya herhangi birini karara bağlar ve bu kararını muhtara bildirir.

(2) Kaymakamın bu gibi her kararı, ilgili Köy İhtiyar Heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti tarafından yapılmış gibi geçerli ve etkili olur.

Desteban Vergisinin takdiri ve vergi takdir listesinin hazırlanması

3. 21/1947

2. 3/1989

8. (1) Muhtar, Köy İhtiyar Heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti ile birlikte, her yıl 1 Kasım - 31 Aralık tarihleri arasında, müteakip yıl için, bu Yasanın 5’inci maddesi amaçları için gerekli herhangi bir miktarı ve bununla birlikte, bu miktar üzerinden %2.5 (yüzde iki buçuk) oranında hesaplanan, fakat herhangi bir yılda toplam olarak yirmi beş bin Türk Lirasını geçmeyen bir harcı, köy veya grubun tüm mal sahiplerine yükletir ve bundan böyle "Desteban Vergisi Takdir Listesi" olarak anılan ve her mal sahibinin adını, mesleğini ve her birine yükletilen vergi miktarını gösteren bir liste yapar ve bu Listenin gerekli sayıda suretini hazırlar.

(2) Böyle bir vergi takdiri, verginin ilgili olduğu yılda her mal sahibinin ürününün veya tahmini ürününün miktarı oranında yapılır.

(3) Her Desteban Vergisi Takdir Listesi: -

(a) Yapıldığı tarihe göre tarihlendirilir; ve

(b) İlgili köy İhtiyar Heyetinin veya grup İhtiyar Heyetinin çoğunluğu tarafından imzalanır ; ve

(c) Muhtar tarafından imzalanır ve mühürlenir.

(4) Desteban Vergisi Takdir Listesinin suretleri, aşağıda öngörüldüğü şekilde kullanılır :-

(a) Birinci sureti, muhtar tarafından alıkonularak muhafaza edilir ;

(b) İkinci sureti, taşıdığı tarihten başlayarak üç gün içinde, muhtar tarafından köy veya grupta, herkesçe kolaylıkla görülebilecek bir yere asılır veya astırılır ;

(c) Üçüncü sureti ise, taşıdığı tarihten başlayarak yedi gün içinde Kaymakama gönderilir. Bu liste ile birlikte vergi takdir listesinin bir suretinin köy veya gruba usulüne uygun olarak asıldığını ve bu şekilde asıldığı tarihi gösteren ve muhtar tarafından imzalanmış ve mühürlenmiş bir de tasdik belgesi gönderilir.

5.52/1934 (5) Desteban Vergisi Takdir Listesinde, kendisine yükletilen herhangi bir miktardan kendisini mağdur hisseden köy veya grubun herhangi bir sakini, listenin köy veya gruba asıldığı tarihten başlayarak on gün içinde, Kaymakama itiraz edebilir. Bu gibi her itiraz, yazılı yapılır ve itiraz sahibi tarafından imzalanır ve vergiye itirazın hangi gerekçelere dayanılarak yapıldığı belirtilir. Böyle bir itirazın bir sureti, aynı süre içinde itiraz sahibi tarafından Muhtara verilir.

(6) Bir manastıra veya piskoposluğa ait mallara veya köy veya grubun sakini olmayan bir mal sahibine, herhangi bir desteban vergisi yükletildiğinde, bu şekilde yükletilen vergi miktarını gösteren özel bir ihbarname, muhtar tarafından derhal, duruma göre, manastırın başına, Piskoposa veya sakin olmayan mal sahibine gönderilir ve kendisine bu şekilde vergi yükletilen taraf, bu gibi ihbarnameyi aldığı tarihten başlayarak yirmi gün içinde, bu maddenin (5)’inci fıkrasında gösterildiği şekilde Kaymakama itiraz edebilir ve itiraz ihbarnamesinin bir suretini de aynı süre içinde muhtara gönderir.

(7) Kaymakam, mümkün olan en erken bir zamanda, takdir edilen verginin adil olup olmadığını ve yapılması muhtemel tüm itirazları inceler.

(8) Kaymakam, bu incelemeden sonra, desteban vergisi takdir listesindeki herhangi bir eksikliğin düzeltilmesi dahil, gerekli değişiklik ve düzenlemeleri yapar ve listeyi imzaladıktan ve mühürledikten sonra tasdik eder ve desteban vergisi takdir listesinin bu şekilde tasdik edilmiş bir suretinin muhtara verilmesini sağlar.

Desteban vergisi takdir listesinin ödenecek miktarlar için kesin kanıt oluşturması.

(9) Yukarıdaki (8)’inci fıkrada öngörüldüğü şekilde, Kaymakam tarafından onaylanmış desteban vergisi takdir listesi, adlarını içerdiği mal sahiplerinin listede kendilerine yükletilen para miktarlarını ödemeye mecbur olduklarına dair kesin kanıt oluşturur ve bu miktarın, bu tasdik tarihinden sonra ödenmesi gerekir.

Köy ihtiyar heyeti ve Grup ihtiyar heyeti üyelerinin bazı hallerde münferit ve müşterek sorumluluk-ları (10) Muhtarın, Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti ile birlikte, bu maddede öngörüldüğü şekilde veya öngörülen süre içinde, desteban vergisi takdir listesini hazırlamayı veya yapmayı veya asmayı veya Kaymakama göndermeyi ihmal etmesi halinde, böyle bir köy ihtiyar heyetinin veya grup ihtiyar heyetinin üyeleri, (muhtarı dahil) bu Yasanın 5’inci maddesinin (1)’inci fıkrasının (c) ve (d) bendlerinin amaçları bakımından ödenmesi gereken para miktarını, münferiden ve müştereken ödemekle sorumlu olurlar ve Kaymakamın

isteği üzerine ve Kaymakamın emredeceği süre içinde, söz konusu para miktarını, Köy Destebanlar Fonu olarak adlandırılan bir Fona öderler. Bunu yapmayı ihmal etmeleri halinde, Kaymakam, gerekli yargı yetkisine sahip bir Mahkemede dava açmak suretiyle, ilgili miktarı istirdat edebilir.

(11) Herhangi bir para miktarı, yukarıdaki (10)’uncu fıkrada öngörüldüğü şekilde, bir Köy İhtiyar Heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti tarafından ödendiğinde, böyle bir köy veya grup ihtiyar heyeti, Kaymakamın izni ile, bu şekilde ödenmiş miktarı, köy veya gruptaki mal sahiplerine yükletilebilir ve ilgili destaban vergisi takdir listesinin Kaymakamca onaylanması üzerine, listede gösterilen miktar, bu Yasanın 9’uncu maddesinde öngörüldüğü biçimde toplanarak istirdat edilir ve istirdat edilmesi üzerine, onu ödeyen köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti üyelerine geri verilir.

Takdir edilen para miktarının istirdadı ve elden çıkarılması

6.52/1934

3.13/1957

2.16/1958

2.16/1958

9. (l) Herhangi bir desteban vergisi takdir listesinde görülen miktarlar, her yıl, listenin Kaymakamca onaylandığı tarih ile 30 Eylül arasındaki süre içinde herhangi bir zaman, vergi yükletilmiş kişilerce, gerek bir defada, gerekse taksitlerle, köy veya grubun muhtarına ödenir.

Muhtar da bu miktarları Köy Destebanlar Fonuna öder.

Ancak 8’inci maddenin (1)’inci fıkrasında saptanan muhtar harcını temsil eden herhangi bir para miktarı, muhtara ödendiği zaman, Muhtar tarafından alıkonur.

(2) Desteban vergisi takdir listesinde bulunan ve herhangi bir yılda Eylül Ayının altıncı. gününden sonra ödenmemiş kalan herhangi bir para miktarı, Devlet vergilerinin toplandığı ve istirdat edildiği aynı yöntemle toplanır ve istirdat edilir.

3.3/1989

(3) Her kim, kendisine yükletilen miktarı, saptanmış süre içinde ödemekte kusur eder veya ödemeyi ihmal ederse, kendisine takdir edilen miktarın yüzde yirmi beşini ek olarak ödemekle

yükümlüdür ve bu ek miktar, kendisine yükletilen miktarın tahsil edildiği aynı zamanda ve aynı yöntemle tahsil edilir.

Ancak, bu fıkra uyarınca ödenmesi gereken herhangi bir ek miktar, On Türk Lirasının bir kesrinden oluştuğu takdirde, o ek miktar için On Türk Lirası ödenir.

(4) Yukarıdaki (3)’üncü fıkra uyarınca toplanan ek miktar, Devlet gelirlerinin bir kısmını oluşturur.

Destebanın

Görev Süresi

10. Her desteban, bu Yasanın 12’nci veya 14’üncü maddeleri kuralları uyarınca atanmadıkça, bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, atama tarihinden sonra gelen 1 Ocak tarihinden başlamak üzere, iki yıllık bir süre için görev yapar ve aranan niteliklere diğer bakımlardan sahip olması halinde, bir süre daha veya iki yıllık yeni süreler için tekrar atanabilir.

Destebanın veya Geçici Destebanın Yemini.

11. Her desteban veya geçici desteban, görevine başlamadan önce, Kaymakamın veya temsilcisinin huzurunda, aşağıdaki şekilde yemin eder ve yemin belgesini imzalar :- " Ben ........... . .............................. lı /li ............................................................ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine sadakatla hizmet edeceğime ve destebanlık görevlerini, istihdam edildiğim süre içinde, doğru olarak, korkmadan, kimseyi kayırmadan ve kimseye ayrıcalık yapmadan veya kötü muamele yapmadan yerine getireceğime yemin ederim. "

........................ ................ tarihinde yemin etmiştir.

Özel desteban atanması v.s.

12. (1) Bir çiftliğin, manastırın, medoşun, tekyenin veya başka bir arazinin herhangi bir sahibi veya kiracısı, bu maddede " kuruluş " veya "mal” olarak anılır ve herhangi bir Sulama Bölgesinin herhangi bir Komitesi, ilgili kuruluş veya malın veya Sulama Bölgesinin bulunduğu ilçe Kaymakamının onayı ile, o kuruluş veya mal veya Sulama Bölgesi amaçları için bir özel desteban atayabilir.

(2) Bu madde uyarınca yapılan her özel desteban ataması, böyle bir atamayı yapan kuruluşun veya malın sahibi veya kiracısı tarafından veya Sulama Bölgesi Komitesi tarafından, mümkün olan en erken bir zamanda, ilgili kuruluş veya mal veya Sulama Bölgesi hangi köyün arazileri içinde bulunuyorsa, o köyün muhtarına, Denetçiye ve ilgili kuruluşun veya malın veya Sulama Bölgesinin bulunduğu ilçenin Kaymakamına bildirilir.

(3) Bu madde uyarınca atanan herhangi bir özel destebanın maaşı, destebanı atayan kuruluşun veya malın sahibi veya kiracısı veya Sulama Bölgesi Komitesi tarafından ödenir.

(4) Bu madde uyarınca atanan herhangi bir özel desteban, kendisini atayan kuruluşun veya malın sahibi veya kiracısı veya Sulama Bölgesi Komitesi tarafından azledilebilir ve böyle bir mal sahibi veya kiracısı veya komite, böyle bir azli, kuruluş veya mal veya sulama bölgesi hangi köyün arazileri içinde bulunuyorsa, o köyün muhtarına ve Denetçiye, mümkün olan en erken bir zamanda bildirir.

4.21/1949 (5) Bu maddenin (3)’üncü ve (4)’üncü fıkralarında öngörülenler veya bu Yasanın başka herhangi bir maddesinde özel olarak öngörülenler saklı kalmak koşuluyla, bu madde uyarınca atanan her özel desteban, bu Yasanın destebanlarla ilgili öteki tüm kurallarına bağlı ve bu kurallarla sorumlu olur ve atandığı bölge içinde, aşağıdaki görevleri yapar ve sadece aşağıdaki yetkilere sahip olur :-

(a) Kendisini atayan tarafın tarlalarına, bahçelerine, bağlarına, ekinlerine, ağaçlarına ve sularına bekçilik ve gözcülük yapmak;

(b) Kendisini atayan tarafın arazilerini, o tarafın veya vekilinin emredeceği şekilde veya zaman veya yerin gereksinimlerinin gerektireceği şekilde gece ve gündüz devriye etmek ;

(c) Bekçilik ve gözcülük yaptığı herhangi bir mala yapılan zararı takdir etmek ve durumu en erken bir zamanda kendisini atayan tarafa veya vekiline bildirmek ve o taraf veya vekili tarafından istenmesi halinde, takdir tarihinden başlayarak üç gün içinde zararı yapan hayvanların sahibine ve o hayvanların sorumlusu olan kişiye, takdir edilen zararı ödemeye çağıran bir ihbarname tebliğ etmek.

4.21/1949 (6) Bu madde uyarınca atanan özel destebanın takdir ettiği zarar miktarını, zararı yapan hayvanların sahibi veya sorumlusu olan kişi kabul etmediği takdirde, bu gibi hayvanların sahibi veya sorumlusu, (5)’inci fıkranın (c) bendinde belirtilen ihbarnamenin kendisine tebliğinden başlayarak on gün içinde, Kaymakama itiraz edebilir ve Kaymakamın bu konudaki kararı, nihai ve kesindir.

4.21/1949 (7) Destebanın yaptığı zarar takdiri veya duruma göre Kaymakamın kararı, zarar takdir edilmiş olan malın bulunduğu ilçenin Kaza Mahkemesi Mukayyidine sunulabilir ve bunun üzerine de, zarar takdirinin veya kararın uygulanması, o Mahkemenin bir emri gibi ayni şekilde icbar edilebilir.

Kentlerde özel desteban atanması

2.19/1943 13. (1) Bu Yasanın içerdiği herhangi bir kurala bakılmaksızın, herhangi bir kentteki arazinin herhangi bir sahibi veya sahipleri, arazinin bulunduğu ilçenin Kaymakamının onayı ile, bu gibi amaçlar için bir özel desteban atayabilirler.

(2) Bu madde uyarınca yapılan her özel desteban ataması, malın sahibi veya sahipleri tarafından mümkün olan en erken bir zamanda, ilçe Kaymakamına, Denetçiye ve malın bulunduğu kentteki mahallenin muhtarına bildirilir.

(3) Bu madde uyarınca atanan herhangi bir özel destebanın maaşı, mal sahibi veya sahipleri tarafından ödenir.

(4) Bu madde uyarınca atanan herhangi bir özel desteban, kendisini atayan mal sahibi veya sahipleri tarafından azledilebilir ve böyle bir mal sahibi veya sahipleri, böyle bir azli, mümkün olan en erken bir zamanda, İlçe Kaymakamına, Denetçiye ve malın bulunduğu kentteki mahallenin muhtarına bildirirler.

(5) Bu maddenin (3)’üncü ve (4)’üncü fıkralarında öngörülenler veya bu Yasanın başka bir maddesinde özel olarak öngörülenler saklı kalmak koşuluyla, bu Yasanın 12’nci maddesinin (5)’inci, (6)’ncı ve (7)’inci fıkraları kuralları, o madde uyarınca atanan özel destebanlara uygulandıkları aynı şekilde, bu madde uyarınca atanan özel destebanlara da gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra aynen uygulanır.

(6) Bir çok arazi sahibi, kendi malları için özel bir desteban atadıklarında, bu madde kuralları uyarınca bildirilmesi gereken herhangi bir bildirimin, kendi adlarına bildirilmesi için aralarından birini gösterebilirler.

Kamplar, Halka açık parklar ve Devlet fidanlıkları için desteban

14. (l) Kaymakam zaman zaman:-

(a) Herhangi bir kamp, halka açık parklar veya Devlet

fidanlığı için desteban atayabilir;

(b) maaşını saptayabilir ; ve

(c) Haklı bir sebepten dolayı böyle bir destebanı azledebilir.

(2) Bu madde uyarınca atanan her destebanın maaşı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bütçesinden karşılanır.

Destebanların ve geçici destebanların cezalandırıl-maları ve azilleri 15. (1) Kaymakam, her destebanı veya geçici destebanı, görevini ihmal, disiplin kurallarına aykırı davranış veya başka kötü davranış nedeniyle, herhangi bir zaman görevinden azledebilir:

Ancak Kaymakam, azil yerine, suçlu destebanın maaşının bir haftalık tutarını aşmayan bir para cezası verebilir.

(2) Kaymakamın bu madde kuralları uyarınca koyduğu para cezası, Köy Destebanlar Fonuna ödenir.

İstifa eden veya azledilen destebanın veya geçici destebanın sorumluluğu v.s. 16. (1) Herhangi bir desteban veya geçici desteban, görev süresi sona ermeden önce istifa eder veya görevinden azledilir veya sağlık nedenleri dışında yeterli bir sebep olmaksızın görevini terk ederse, görev süresinin geriye kalan kısmı için, yerini almak üzere yeni bir desteban veya geçici desteban atanması ile ilgili olarak, Köy İhtiyar heyetinin veya Grup İhtiyar Heyetinin yapabileceği, varsa tüm ek masrafları ödemekle yükümlüdür.

(2) Bu masraflar, ilgili Köy İhtiyar Heyetinin veya Grup İhtiyar Heyetinin, yetkili mahkemede açacağı dava ile kendisinden istirdat edilebilir.

Münhalların doldurulması

9.52/1934 17. Herhangi bir desteban veya geçici desteban: -

(a) Ölürse ;

(b) Görev yapamayacak duruma gelirse;

(c) İstifa ederse ;

(d) Azledilirse ; veya

(e) Görev yapmayı red veya ihmal ederse,

Kaymakam, o destebanın veya geçici destebanının görev süresinin geriye kalan kısmı için, uygun ve layık bir kişiyi desteban veya geçici desteban atayabilir.

Destebanların nitelikleri

6.21/1949

2.64/1955 18. (a) Yirmi bir yaşından küçük olan ; veya

(b) Altmış yaşından büyük olan ; veya

(c) Desteban veya geçici desteban olarak tasarlanan atanmasından önceki yedi yıl içinde adam öldürme, ırza tecavüz veya yalan tanıklıktan mahkûm olan ; veya

(d) Desteban veya geçici desteban olarak tasarlanan atanmasından önceki üç yıl içinde hırsızlıktan mahkûm olan ve altı aydan az olmayan bir hapis cezasına çarptırılan,

hiç kimse, desteban veya geçici desteban atanamaz.

Devlet katkısı

19. (1) Bakanlar Kurulu, herhangi bir destebanın veya geçici destebanın maaşının kısmen ödenmesi için herhangi bir yılda Devlet bütçesinden katkıda bulunulmasını, kendi takdirine göre, zaman zaman emredebilir.

(2) Bu madde uyarınca katkıda bulunulduğu her durumda destebanın veya geçici destebanın maaşının sadece geriye kalan kısmını karşılamaya yeterli bir miktar, bu Yasa kuralları uyarınca mal sahiplerine yükletilir.

ÜÇÜNCÜ KISIM

DESTEBANLARIN EMEKLİYE SEVKEDİLMELERİ

VE İKRAMİYELERİ

Tanımlar

20. Bu Yasanın bu Kısım amaçları bakımından: -

"İkramiye", Bu Yasanın bu Kısmı uyarınca verilen herhangi bir ikramiyeyi anlatır ;

"Maaş", bu Yasanın 33’üncü maddesinin (2)’inci fıkrası uyarınca ikramiye olarak ödenen herhangi bir miktarı içermez.

Emeklilik ikramiyeleri

2. 5/1961 21. Bu Yasanın bu Kısım kuralları gereğince, bu Yasanın 6'ıncı maddesinin (2)'inci fıkrası uyarınca atanan ve yedi yıldan az olmamak üzere hizmet gören her destebana, emekliye ayrılırken, her tam hizmet yılı hususunda, emekliye ayrılacağı tarihten hemen önceki üç yıl içinde aldığı maaşın ortalaması üzerinden hesaplanan aylık maaşının yarısı, emeklilik ikramiyesi olarak ödenir:

59/55’in 2.ci kanunu Ancak aşağıdaki hallerde üç yıllık hizmetten sonra emekliye ayrılan bir destebana emeklilik ikramiyesi verilebilir :-

(a) Kendi uygunsuz hareket veya ihmali sebebiyle olmayan ve yaş veya sakatlıktan dolayı Kaymakamın kanaatince ehliyetinin azaldığı veya müteessir olduğu halde ;

(b) Bir Kaza Hükümet Doktoru (ilçe Devlet Tabibi) veya onun sağlığı hakkında soruşturma yapmak için tayin edilen bir Sağlık Encümeni (Kurulu)tarafından, sağlık durumunun iyi olmaması yüzünden daha fazla işleyecek bir durumda olmadığı tasdik edildiği halde ;

(c) Görevi lâğvedildiği halde. Ancak, en az yedi yıllık hizmetten sonra, Komiserin (Kaymakamın) müsaadesi üzerine, kendi arzusu ile istifa eden bir destebana, bu Kısımda gösterilen nispetin yarısı kadar bir emeklilik ikramiyesi ödenir.

İkramiye için hesaplanan hizmetler

22. İkramiye için hesaba alınan hizmet, destebanın bu Yasanın 6’ncı maddesinin (2)’inci fıkrası uyarınca atandığı tarih ile hizmetten ayrıldığı tarih arasındaki hizmettir ; destebanın izinli bulunduğu veya hastalık nedeniyle gaybubet ettiği süreler bu hizmetten indirilemez.

Destebanın ikramiyesinin hesaplanması.

23. Her ilçede Kaymakamın kontrolünde, Destebanlar İkramiye Hesabı olarak isimlendirilen ve ilçe esası üzerinden çalıştırılan bir hesap açılır ve tutulur ; Söz konusu hesaba, bu Yasanın bu Kısmı kuralları uyarınca yapılan köy ve Devlet katkılarının tümü yatırılır ve destebanlara verilecek tüm ikramiyeler bu hesaptan karşılanır.

Köyün katkıları

3.59/1955 24. (1) Herhangi bir yılda bu Yasanın 8’nci maddesi uyarınca desteban vergisi yükletilen her ilçedeki her köy, o yıl ile ilgili olarak, ilçenin Desteban İkramiye Hesabına bir katkı yapar.

(2) Kaymakam, ilçedeki her köyün ertesi yıl Destebanlar İkramiye Hesabına yapacağı katkı miktarını her yıl kararlaştırır; Kaymakam bunu yaparken, ilçe köylerinin o yılda yaptıkları katkıların toplam miktarının, aynı yılda o ilçe ile ilgili olarak 25’inci madde uyarınca yapılan Devlet katkısı ile birlikte, ilgili yılda İlçe Destebanlar İkramiye Hesabından gerekli ödemelerin yapılmasına yeterli olmasını sağlamalıdır :

Ancak herhangi bir köyün, Destebanlar İkramiye Hesabına bir yılda ödemekle yükümlü olacağı miktar, o yıl için bu Yasanın 8’inci Maddesi uyarınca yükletilen desteban vergisi toplam miktarının yüzde üçünden fazla olamaz.

(3) Bu Yasanın 8’inci maddesinin içerdiği herhangi bir kurala bakılmaksızın, o madde uyarınca yükletilen her yıllık desteban vergisine, köyün bu maddenin (2)’inci fıkrası uyarınca ertesi yıl için Destebanlar İkramiye Hesabına yapması gereken yıllık katkı miktarı da dahil edilir.

Devlet katkısı

3.59/1955 25. (1) Bakanlar Kurulu, bu Yasanın bu Kısmı uyarınca, destebanlara ikramiye ödenmesi amacıyla, bir yılda gereken miktarın yarısının karşılanması için, her yıl Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bütçesinden katkıda bulunulmasını emreder.

(2) Bu maddenin (1)’inci fıkrası uyarınca yapılan herhangi bir katkı, Destebanlar İkramiye Hesapları arasında, uygun şekilde bölünür.

Ölüm halinde ikramiye

3.64/1955

2.46/1954 26. (1) Kaymakam, hizmette iken ölen bir destebanın bakmakla yükümlü olduğu kişilere, destebanın ölüm tarihinde, 21’inci maddenin koşul bendinde tanımlanan koşulların herhangi biri altında emekliye ayrılmış olsa idi alacağı miktarı aşmayan bir miktarı, kendi takdirine göre, ikramiye olarak verebilir.

(2) Bu maddenin (1). fıkrası amaçları bakımından:

"Bakmakla yükümlü olduğu kişiler " ,

destebanın ölüm tarihinde, geçimleri için, tamamen

veya kısmen destebanın kazancına dayanan veya bu

Yasanın 21’inci maddesinin koşul bendinde belirtilen

gerekçelerin herhangi biri olmasa idi, dayanacak olan

aile bireylerini anlatır ve destebanın, evlilik dışı

çocuk babası veya büyük babası olması halinde, böyle

bir çocuğun geçimi için kazancına dayalı olarak

bıraktığı veya kendisi evlilik dışı bir çocuk olması

halinde, bu şekilde kazancına dayanan ana baba veya

büyük ana ve büyük baba bıraktığı durumlarda,

sırasıyla böyle bir evlilik dışı çocuğu veya ana ve

babayı veya büyük ana ve büyük babayı da içerir :

Ancak, bir kişi, içinde bulunduğu sosyal sınıf ve konumdaki kişiler bakımından uygun olan normal yaşam gereksinmelerinin sağlanması için, kısmen başka bir kişinin yardımlarına

dayanmadıkça, kısmen o başka kişinin bakmakla yükümlü

olduğu kişi sayılmaz.

Bakanlar Kurulunun Tüzük yapma yetkisi

27. Bakanlar Kurulu, aşağıdaki konuların tümü veya herhangi biri için Tüzük yapabilir :-

(a) Destebanlara gaybubet veya hastalık izni verilmesi ve hangi koşullara bağlı olarak verileceğinin öngörülmesi ;

(b) Destebanlar İkramiye Hesaplarının işleyiş ve uygulanış yönteminin ve bu hususta tutulacak defterlerin tutulmasının düzenlenmesi ;

(c) Genel olarak bu Yasanın bu Kısım amaçlarının daha iyi bir şekilde gerçekleştirilmesi.

Bu Kısımın yürürlüğe giriş tarihi

28. Bu Yasanın bu Kısmı, 1 Kasım 1954 tarihinde yürürlüğe girer ve bu Yasanın 21’inci maddesi uyarınca o tarihte ikramiye almaya uygun görülen herhangi bir destebana da uygulanır.

DÖRDÜNCÜ KISIM

DESTEBANLARIN GÖREVLERİ

Destebanların veya geçici destebanların görevleri 29. Destebanların veya geçici destebanların görevleri şunlardır :-

(a) Atandığı köydeki veya gruptaki tarlalara, bahçelere, bağlara, ekinlere, ağaçlara ve sulara bekçilik ve gözcülük yapmak;

(b) Köy İhtiyar Heyetinin veya Grup İhtiyar Heyetinin emredeceği veya zaman veya yerin gerektirdiği şekilde köydeki veya gruptaki arazileri gece ve gündüz devriye etmek ;

(c) Davarlarını otlatma hakkına sahip olmadıkları yerlerde davar otlatan tüm çobanları gözetlemek ve Köy İhtiyar Heyetine veya Grup İhtiyar Heyetine rapor etmek ;

(d) Zarar vermesi olası sürüden ayrılmış başıboş herhangi bir hayvanı veya hayvan sahibinin, hayvanın oralara girmesine veya oralarda bulunmasına izin vermeye hakkı olmayan herhangi bir ekilmiş veya sürülmüş arazide veya bir bağ veya bahçede bulunan herhangi bir hayvanı yakalayarak ağıla kapatmak ;

(e) Hayvan sahibinin, hayvanın yemesine izin verme hakkı bulunmadığı herhangi bir ağacı yemekte olan hayvanları

yakalayarak ağıla kapatmak ;

(f) Ekinlere, bağlara, ağaçlara, çitlere, suyollarına, binalara, arazilere veya hayvanlara yapılan tüm zarar ve ziyanı, mümkün olan en erken bir zamanda, Köy İhtiyar Heyetine veya Grup İhtiyar Heyetine ve zarar ve ziyana uğrayan şeyin veya taşınmaz malın sahibine veya zilyedine rapor etmek;

(g) Kendi malı olmayan herhangi bir ekine, bağa veya ağaca zarar verirken bulduğu ve elinde mal sahibinin yazılı izni bulunmayan kişileri, Köy İhtiyar Heyetine veya Grup İhtiyar Heyetine, mümkün olan en erken bir zamanda rapor etmek ;

Bölüm 65

29/1978

31/1985

54/1988

23/1992

55/1993

1/1994

1/1996

3/2000 (h) Bu Yasada veya başka herhangi bir yasada öngörüldüğü şekilde, Kaymakam tarafından saptanan tarihten önce, hiç kimsenin harup veya zeytin toplamamasını önlemek ve gözetmek ve toplayan kişilerin adını en yakın polis karakoluna derhal rapor etmek ;

(i) Av ve yabani kuşları korumak ve Av ve Yabani Kuşları Koruma Yasasının ihlâlini, derhal en yakın polis karakoluna rapor etmek;

(j) Herhangi bir suç işlendiğinde, kendisine bildirilmesi veya suç işlendiğini öğrenmesi halinde, durumu en yakın polis karakoluna rapor etmek ;

(k) Keçilerin, koyunların ve domuzların sayımında, polis mensuplarına yardımcı olmak ;

(1) Suçların önlenmesinde ve ortaya çıkarılmasında, polise yardımcı olmak ve polisle işbirliği yapmak ;

(m) Kaymakamın verebileceği başkaca görevleri yerine getirmek;

(n) Genel olarak bu Yasa kurallarını ve bu Yasa uyarınca yapılan Tüzük kurallarını uygulamak.

İhbarların kime yapılabileceği v.s.

30. (1) Destebanların veya geçici destebanların, bu Yasa uyarınca Köy İhtiyar Heyetine veya Grup İhtiyar Heyetine, yapmaları gereken raporlar, Köy ihtiyar heyetinin veya Grup İhtiyar

Heyetinin herhangi iki veya daha çok üyesine yapılabilir ve bu Yasa uyarınca yapılan Tüzüklerce saptanan şekilde yapılır.

(2) Desteban veya geçici desteban, böyle bir raporu yaparken, zararın nasıl yapıldığı konusunda, mümkün olduğu kadarı ayrıntılı bilgi verir, yapılan zararın miktarını, zararı yapan veya zarara neden olan kişiyi ve hayvanların haksız olarak bir yere tecavüz etmesi halinde, hayvan sahibinin adını da bildirir.

(3) Köy İhtiyar Heyetine veya Grup İhtiyar Heyetine böyle bir rapor sunulması üzerine, raporun sunulduğu üyeler, raporu yazarak imzalarlar ve yazı, raporu yapan destebana veya geçici destebana okunduktan sonra, desteban veya geçici desteban tarafından imzalanır.

(4) Yukarıdaki (3)’üncü fıkranın öngördüğü biçimde hazırlanan ve imzalanan rapor, yetkili bir Mahkemedeki veya Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti önündeki yargısal işlemlerde şahadet olarak kabul edilir ve raporu yapan ve sunan destebanın veya geçici destebanın raporla ilgili herhangi bir yargısal işlemde hazır bulunması gerekmez:

Ancak, rapordan etkilenen herhangi bir kişi, raporu

yapan Destebanın veya geçici destebanın yargısal işlemlerde hazır bulunmasını ve bu işlemlerde sorguya çekilmesini talep edebilir;

fakat böyle bir durumda, talepte bulunan kişi, destebanın veya geçici destebanın gaybubeti sırasında, gerekirse yerine başka bir kişi istihdam etme masrafları dahil, destebanın veya geçici destebanın hazır bulunmasının sağlanması ile ilgili tüm masrafları, talepte bulunduğu zaman peşin olarak öder.

(5) Bu maddenin (3)’üncü fıkrasında öngördüğü şekilde hazırlanmış ve imzalanarak mühürlenmiş bir raporda, kasten yanıltıcı

beyanda bulunan herhangi bir desteban veya geçici desteban, bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde, yargısal bir işlemde yalan şahadet vermiş gibi ayni cezalara çarptırılabilir.

BEŞİNCİ KISIM

HAYVANLARIN MUHAFAZA ALTINA ALINMASI

Başıboş Hayvanlara Ağıl sağlanması.

31. (1) Köy İhtiyar Heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti, destebanın, bu Yasa kuralları uyarınca ağıla kapatmak için yakaladığı hayvanların muhafazası için bir bina veya yeri, ağıl olarak tahsis eder.

(2) Böyle bir bina veya yeri sağlamak için herhangi bir kira ödenmiş veya masraf yapılmışsa, bunlar, bu Yasada öngörüldüğü şekilde desteban vergisi olarak yükletilir, toplanır ve istirdat edilir.

Hayvanların Ağıla kapatılması.

32. (1) Herhangi bir desteban veya geçici desteban :-

(a) Zarar vermesi olası sürüden ayrılmış başıboş herhangi bir hayvanı ; veya

(b) Hayvan sahibinin, hayvanın girmesine izin vermeye hakkı bulunmayan herhangi bir ekilmiş veya sürülmüş arazide, bağda veya bahçede bulunan herhangi bir hayvanı ; veya

(c) Hayvan sahibinin, hayvanın yemesine izin vermeye hakkı olmayan herhangi bir ağacı yemekte olan herhangi bir hayvanı, yakalayarak, sahibi tarafından istenene ve yapılan zarar bu şekilde istenene kadar yakalanan hayvanın bakım ve muhafaza masrafları ile ağıl harcı ödenene kadar ağılda kapalı tutabilir.

4.3/1989

(2) Bu şekilde ağıla kapatılan her hayvan, sahibi tarafından isteninceye ve destebana veya geçici destebana, aşağıdaki bendlerde öngörülen masraf veya ağıl harcı ödeninceye kadar, bu Yasanın 31’inci maddesi kuralları uyarınca sağlanan ağılda, desteban veya geçici desteban tarafından muhafaza edilerek yedirilir veya başka biçimde bakımı yapılır:

(a) Hayvanın ağılda kapalı bulundurulduğu sırada yapılan bakım masrafları ;

(b) Kümes hayvanları dışında her hayvan için iki yüz Türk Lirası ağıl harcı ;

(c) Her kümes hayvanı için elli Türk Lirası ağıl harcı.

(3) Bu şekilde ağıla kapatılan hayvan, büyük baş hayvan veya yük hayvanı olması halinde, otuz gün içinde ve küçük baş hayvan olması halinde,on beş gün içinde sahibi tarafından istenmezse veya mal sahibi,yukarıdaki (2)’inci fıkrada belirtilen masraf veya harçların herhangi birini, yasal olarak istendikleri tarihten başlayarak on gün içinde ödemeyi ihmal eder veya reddederse, ilgili köy ihtiyar heyeti veya Grup ihtiyar Heyeti muhtarı, hayvanı açık artırma ile sattırabilir ve satıştan sağlanan paradan, yukarıdaki (2)’inci fıkrada öngörülen masraflar ile harçları ve hayvanın yaptığı herhangi bir zarar ile ilgili olarak tazminat için takdir edilen ve verilen başka herhangi bir meblâğ varsa, satış masrafları ile birlikte ödeyebilir.

Satıştan sağlanan paradan bakiye kalırsa, hayvan sahibine ödenir veya hayvan sahibi bulunamaz veya bilinmezse, Köy Destebanlar Fonuna yatırılır ve bu Yasanın 33’üncü maddesinin (2)’inci fıkrasında belirlendiği şekilde kullanılır.

(4) Herhangi bir hayvan, bu madde kuralları uyarınca ağıla kapatıldığında ve bakımı ve muhafazası için o hayvanı çayırda otlatmak gerektiğinde, hayvanı nezaretinde bulunduran desteban veya geçici desteban, hayvanı çayıra çıkararak otlatması için, güvenilir bir kişiye emanet edebilir ve bu amaçla yapılacak masraflar, hayvanın bakım ve muhafaza masraflarının bir kısmı olarak, desteban veya geçici desteban tarafından hayvan sahibinden alınır.

4.3/1989

(5) Bu Yasa uyarınca sağlanan bir ağıldan veya bu madde kuralları uyarınca ağıla kapatılan herhangi bir hayvanı, bir destebanın veya desteban yardımcısının veya bir desteban temsilcisinin gözetimi altından, yasa dışı olarak çıkaran herhangi bir kişi, bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde, on bin Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilir.

Ağıl Harcının Köy Destebanlar Fonuna Yatırılması.

11.52/1934 33. (l) Bu Yasanın 32’nci maddesinin (2)’inci fıkrası kuralları uyarınca destebana veya geçici destebana ödenen tüm ağıl harçları, desteban veya geçici desteban tarafından, ödemeden sonra mümkün olan en erken bir zamanda, Köy Destebanlar Fonuna yatırılır.

(2) Kaymakam, kendi takdirine göre ve bir destebanın veya geçici destebanın görevini, önceki yıl içinde, başarılı bir şekilde yapıp yapmadığını dikkate alarak, bu maddenin (1)’inci fıkrası ile 32’nci maddenin (3)’üncü fıkrası kuralları uyarınca, Köy Destebanlar Fonuna yatırılan paralardan, duruma göre, destebana veya geçici destebana uygun göreceği miktarda bir ikramiye ödeyebilir.

ALTINCI KISIM

MALA TECAVÜZ VE YAPILAN ZARARLAR

Hayvanların mala tecavüzü

5.3/1989

34. (1) Herhangi bir hayvan, ekilmiş veya sürülmüş bir araziye veya bağ veya bahçeye tecavüz ederken veya herhangi bir kişinin malına zarar verirken bulunursa, hem mal sahibi, hem de eğer varsa, mala tecavüz eden veya zarar veren hayvandan sorumlu olan kişi, bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde, mala zarar veren veya tecavüz eden her hayvan için, bin Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilir ve böyle bir suçla itham edilen herhangi bir kişiyi yargılama yetkisine sahip her Mahkeme, zarar ziyan olarak uygun göreceği bir tazminatın ödenmesini emredebilir :

Ancak, bu Yasada başka biçimde öngörülmesi dışında, bu maddenin içerdiği hiç bir kural, herhangi bir hayvanın mala tecavüz etmesi veya zarar vermesi ile ilgili olarak gerekli yargı yetkisine sahip bir Mahkemede yargı işleminin başlatılmasını engellemez.

12.52/1934 (2) Bu madde uyarınca her kovuşturma, şikâyet konusu eylemden zarar gören kişi veya böyle bir kişinin şikâyeti üzerine Denetçi tarafından başlatılır. Bu madde uyarınca yapılan herhangi bir kovuşturma ile ilgili olarak hiç bir mahkeme harcı yükletilemez.

(3) Bu madde uyarınca yapılmakta olan her kovuşturmada, şikâyet konusu eylemin, rıza gösterme veya izin verme hakkına sahip olan kişinin rızası veya izni ile yapıldığını kanıtlama yükü, sanığa aittir.

Hayvanların yaptığı zararların ödenmesi.

6.3/1989

35. (l) Herhangi bir hayvan, herhangi bir kişinin malına zarar verirken bulunursa, o hayvanın sahibi, zarar gören malın sahibine, bu maddede öngörüldüğü şekilde takdiri yapılan bir tazminat ödemekle yükümlüdür.

(2) Yapılan zararın miktarı, destebanın veya geçici destebanın kanısınca on bin Türk Lirasını geçmiyorsa, böyle bir zarar, sadece desteban veya geçici desteban tarafından takdir edilir ve bu konuda desteban veya geçici desteban, Köy veya Grup İhtiyar Heyetine, bu Yasanın 30’uncu maddesinde öngörüldüğü biçimde bir rapor sunar ve böyle bir raporun sunulması üzerine, desteban veya geçici desteban, takdir ettiği miktarın ödenmesini, ödemekle yükümlü olan kişiden ister; bu durumda, istem tarihinden başlayarak yedi gün içinde ödendiği takdirde, desteban veya geçici desteban, söz konusu miktarı, makbuz karşılığında, tazminat alma hakkına sahip kişiye öder.

(3) Bu şekilde takdir edilen miktar, yukarıdaki (2)’inci fıkrada saptanan süre içinde ödenmezse, desteban veya geçici desteban, tazminat alma hakkı olan kişiye tazminatın ödenmediğini bildirir ve bunun üzerine de, söz konusu miktar, sadece bu Yasanın Yedinci Kısmında öngörüldüğü şekilde talep edilerek istirdat edilebilir.

6.3/1989

(4) Destebanın veya zarara uğrayan tarafın kanısınca zarar miktarı on bin Türk Lirasından fazla ise, Köy veya Grup İhtiyar Heyeti, zarara uğrayan tarafın istemi üzerine, zararın takdirini yapmak için iki muhammin tayin eder. Bu şekilde tayin edilen iki muhammin, zararın takdirine ilişkin bir rapor hazırlar; bu rapor, desteban veya geçici destebanın raporuna eklenir ve o raporun bir kısmını oluşturur.

6.3/1989

(5) Bu madde kuralları uyarınca zarar takdiri yapmaya gönderilen her muhammin, Köy veya Grup İhtiyar Heyeti tarafından

emredilebilecek iki yüz elli Türk Lirası ile bin Türk Lirası arasında bir ücret alma hakkına sahiptir. Bu ücret, zarara uğrayan kişi tarafından peşin olarak ödenir. Bu gibi her ücret, söz konusu zarar ziyan ile ilgili olarak başlatılan yargı işlemlerinde masraf olarak alınabilir.

6.3/1989

(6) Bu madde kuralları uyarınca zarar takdiri yapmak üzere çağrılan ve herhangi bir zararın yanlış olarak tahminini yapan veya doğrudan doğruya veya dolaylı olarak rüşvet alan bir muhammin, bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde, altı aya kadar hapis cezasına veya yüz bin Türk Lirasına kadar para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

YEDİNCİ KISIM

SERİ YARGILAMA

Hayvanların mala tecavüz etmesi veya zarar vermesi halinde Köy veya Grup İhtiyar Heyetinin yargı yetkisi

7.3/1989

36. (1) Her Köy İhtiyar Heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti, aşağıdaki koşullara bağlı olarak, herhangi bir hayvan tarafından mala yapılan tecavüz veya zarar ziyan ile ilgili olarak yapılan tazminat istemlerini dinleme ve karara bağlama ve tazminat ödenmesini emretme yargı yetkisine sahiptir :

(a) Karara bağlanacak olan zarar ziyan için talep edilen tazminat miktarı, yirmi bin Türk Lirasından fazla olmamalıdır ;

(b) Herhangi bir talebin dinlenmesinden önce talep sahibi, Muhtara, kâğıt bedeli ve tutanağı tutacak kişinin ücreti olarak iki yüz Türk Lirası ödemelidir ;

(c) Davalıya, talebin dinleneceği yer ve saat ve talebin niteliği ile ilgili olarak en az yirmi dört saat önceden bildirimde

bulunulmalıdır ;

(d) Bildirim sözlü olarak yapılırsa, iki tanığın huzurunda yapılmalı ve yazılı olarak yapılırsa, bir tanığın huzurunda davalıya tebliğ edilmelidir ;

(e) Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti, yargılama ile ilgili olarak davalıya usulüne uygun olarak bildirimde bulunulduğu veya bildirimin tebliğ edildiği kanıtlanmadıkça ve kanıtlanana kadar, davalının yokluğunda talebi dinlemeye başlamaz;

(f) Muhtarın da bir üye sayılması ile Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti üyelerinin çoğunluğu ile toplantı yeter sayısı oluşturulmalıdır;

(g) İlişkili taraf olan hiç kimse, konuyu görüşen heyetin üyesi olarak oturamaz veya yargısal işlemlere katılamaz ;

(h) Bir köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti, herhangi bir talep hakkında, talep,kendi köy veya grubunun sınırları içinde yer alan mala tecavüz veya zararlar ile ilgili olmadıkça karara bağlamamalıdır;

9.21/1949 (i) Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti, herhangi bir talebi karara bağlarken, o taleple ilgili olarak birden fazla karar vermemelidir ;

(j) Köy ihtiyar heyeti veya İhtiyar Heyeti, herhangi bir para cezası vermemeli veya herhangi bir suçluyu başka bir surette cezaya çarptırmamalıdır ;

(k) Talebe konu mala tecavüz veya zararın yapıldığı tarihten başlayarak altı ay içinde tazminat talebinde bulunulmadıkça, o tecavüz veya zararla ilgili olarak hiç bir tazminat talebi ele alınmamalıdır.

(2) Köy ihtiyar heyetinin veya Grup İhtiyar Heyetinin, yukarıdaki

(1)’inci fıkra uyarınca aldıkları her karar, üç suret olarak yazılır ve bu Yasa uyarınca yapılan Tüzüklerce saptanan şekilde olur ve karar veren heyetin her üyesi, her sureti imzalar.

(3) Bu karar suretlerinden biri, muhtar tarafından alıkonularak muhafaza edilir; muhtar, diğer bir suretini, talepte bulunan kişiye, bir suretini de davalıya teslim eder.

(4) Talep sahibi, talebinde başarılı olursa, Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti, bu madde uyarınca muhtara ödenen ücret ile bu Yasanın 35’inci maddesinin (5)’inci maddesi kuralları uyarınca herhangi bir muhammine ödenen ücretin talep sahibi tarafından yargısal işlem masrafı olarak davalıdan istirdat edilmesini kararda emredebilir.

Tanıkların hazır bulunmasını sağlama yetkisi

8.3/1989

37. Köy veya Grup İhtiyar Heyeti, Köyde veya Grupta ikamet eden herhangi bir kişinin, bu Yasanın 36’ncı maddesi kuralları uyarınca yapılan bir talebin görüşülmesinde hazır bulunmasını emredebilir. Hazır bulunması emredildiği halde, makûl bir özrü olmadan hazır bulunmayan bir kişi, bir suç işlemiş olur ve iki bin Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilir.

İtirazlar

9.3/1989 38. Köy veya Grup İhtiyar Heyetinin kararının Dört bin Türk Lirasından fazla olması nedeniyle mağdur olan herhangi bir kişi, on dört güne kadar ve damga pulu olarak, iki yüz Türk Lirası tutarında harç ödedikten sonra, Kaymakama itirazda bulunabilir. Kaymakamın itiraz üzerine vereceği karar nihai ve kesindir.

Köy veya Grup İhtiyar Heyeti kararlarının icrası

10.3/1989

39. (1) Bu Yasanın bu Kısmı uyarınca bir Köy veya Grup İhtiyar heyetinin herhangi bir kararı uyarınca ödenmesi hükme bağlanan herhangi bir para miktarı, kararın bir suretinin davalıya verilmesinden başlayarak yedi gün içinde ödenmezse, Köy veya Grup İhtiyar Heyeti, duruma göre, böyle bir Köy veya Grup İhtiyar Heyeti Muhtarının, söz konusu para miktarını, her yüz Türk Lirası için on Türk Liralık bir harç ile birlikte istirdat etmesini emreden bir müzekkere çıkarır.

57/1962

50/1988 (2) Bu gibi her müzekkere, Mala Yapılan Hasar için Tazminat Alınması Yasasının 11’inci maddesi uyarınca Kaymakam

tarafından çıkarılan müzekkere gibi aynı şekilde icra edilir :

Ancak, Mala Yapılan Hasar için Tazminat Alınması Yasasına ek Birinci Cetvelin 7’nci Paragrafı uyarınca parayı ödemekte temerrüde düşen kişinin, ödenmesi gereken parayı, icra masrafları ile birlikte ödemesini emreden bir emir verilmesi için, Muhtarın başvuracağı Mahkeme, zararın yapıldığı ilçenin Kaza Mahkemesi olmalıdır.

(3) Bu maddenin (1)’inci fıkrasında belirtilen ücret, muhtar tarafından alıkonur.

(4) İstinaf edilen herhangi bir kararla ilgili olarak icra emri verilmez.

SEKİZİNCİ KISIM

DESTEBANLARIN DENETÇİLERİ

Denetçi Atanması.

40. Kaymakam, her ilçede, bir veya daha fazla uygun ve layık kişiyi, desteban ve geçici desteban Denetçisi olarak atar.

Denetçilerin görevleri

41. Denetçilerin görevleri şunlardır :-

(a) Kendi ilçesindeki destebanların ve geçici destebanların görev ve çalışmalarını denetlemek ;

(b) Herhangi bir destebanın ve geçici destebanının görevini kötüye kullanmasını veya görevini ihmal etmesini, ilgili köyün veya Grubun Muhtarı ile Kaymakamına bildirmek ;

(c) Muhtarlar ve desteban veya geçici destebanlar tarafından tutulan defter ve kayıtları denetlemek ;

(d) Bu Yasa uyarınca muhtarların Kaymakama göndermesi gereken tüm evrakı almak ve derhal Kaymakama sunmak ;

(e) Kaymakamın vereceği başka görevleri yapmak ;

(f) Genel olarak, bu Yasa kuralları ile bu Yasa uyarınca yapılan Tüzük kurallarını uygulamak.

Denetçilerin Kaymakam-larca

Kontrolü.

42. Denetçiler, ilçelerindeki Kaymakamların doğrudan kontrolü ve emri altında olurlar ve raporun sunulduğu aydan hemen önceki ay içinde yaptıkları görevler hakkında, Kaymakama aylık bir rapor sunarlar.

DOKUZUNCU KISIM

ÇEŞİTLİ KURALLAR

Denetçilerin üniforma

Veya arma v.s.'si

43. Tüm denetçiler ve destebanlar veya geçici destebanlar, Bakanlar Kurulunun zaman zaman saptayacağı bir üniforma giyerler veya mevkilerini gösteren bir arma taşırlar.

Harupların toplanması

44. (1) Kaymakam, her yıl, her Köy veya Grupta, harupların toplanmasının başlayacağı tarihi saptar ve bu şekilde saptadığı tarihi, köydeki veya gruptaki her kilisenin ve caminin kapısına veya kilise veya cami bulunmaması halinde, köydeki herkesçe kolaylıkla görülebilecek bir yere asılacak bir kamu bildirisi ile halka duyurur.

11.3/1989

(2) Yukarıdaki (1)’inci fıkrada öngörüldüğü biçimde saptanan tarihten önce harup toplanan herhangi bir kişi, bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde bir aya kadar hapis cezasına veya yirmi bin Türk Lirasına kadar para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.

Hem Hıristiyan hem de Müslüman muhtar bulunduğu durumlarla ilgili kurallar. 45. (1) Herhangi bir köy veya mahallede, hem Hıristiyan hem de Müslüman muhtar bulunduğunda; bu Yasada anılan görevleri yapacak ve ücretleri alacak olan muhtar, zarara uğrayan tarafın mensup olduğu toplumun muhtarıdır ve bu Yasa kuralları uyarınca muhtarın alacağı ücretler, Kaymakamın emredeceği oranda, bu muhtarlar arasında paylaştırılır.

(2) Hıristiyanlardan ve Müslümanlardan oluşan ve her toplum için ayrı muhtar atanmasını gerektiren karma bir nüfusu bulunmayan bir köyde birden fazla mahalle olduğunda ve bunun bir sonucu olarak da birden fazla muhtarı bulunduğunda, bu Yasada

belirlenen görevleri yapacak ve ücretleri alacak olan muhtar, zarara uğrayan tarafın kaldığı mahallenin muhtarıdır ve bu Yasa kuralları uyarınca Muhtarın alacağı ücretler, Kaymakamın emredeceği oranda bu muhtarlar arasında paylaştırılır.

Suç ve Cezalar

12.3/1989

46. (1) Bu Yasa kuralları uyarınca kendisine verilen görevlerden herhangi birini makul bir özürü olmadan yapmakta kusur işleyen herhangi bir muhtar, Köy veya Grup İhtiyar Heyeti üyesi veya desteban veya geçici desteban veya Denetçi bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde kırk bin Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilir.

(2) Bir muhtarı veya Köy veya Grup İhtiyar Heyeti üyesini veya destebanı veya geçici destebanı veya Denetçiyi, görevini yapmaktan meneden veya engelleyen bir kişi, bir suç işlemiş olur ve mahkumiyeti halinde, kırk bin Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilir.

(3) Bu Yasa uyarınca yapılan Tüzüklere uymakta kusur işleyen bir kişi bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde on bin Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilir.

Muhtarların, Köy İhtiyar Heyetlerinin

v.s.’nin

görevlerini yerine getirmeyi ihmal etmesi

halinde başvurulacak yollar 47. (1) Kaymakam, bir muhtar; Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti veya bu heyetlerden birinin herhangi bir üyesinin, bu Yasa uyarınca kendisine verilen görevleri yapmayı veya bu Yasa kurallarından veya bu Yasa uyarınca yapılan Tüzük kurallarından herhangi birini uygulamayı ihmal ettiği kanısına varırsa, ihmal edilen görevin yapılması için belirli bir süre öngören bir emirname çıkarabilir.

(2) Görev, emirnamede öngörülen süre içinde yapılmazsa, Kaymakam, o belirli görevi yapmak için bir veya daha çok kişiden oluşan geçici bir heyet atayabilir ve bu görevleri yerine getirme masraflarının, duruma göre, ilgili Köy ihtiyar heyeti veya Grup İhtiyar Heyeti tarafından ödenmesini bir emirname ile emreder ve bu masrafların ödenmesi için çıkarılan her emirname, ihmali görülen veya kusur işleyen muhtarın veya köy ihtiyar heyetinin veya Grup İhtiyar Heyetinin yetkisi altında bulunan köyün veya köylerin bağlı olduğu ilçenin Kaza Mahkemesinin verdiği bir emirmiş gibi icra edilir.

Kaymakam böyle bir heyetin oluşumunu zaman zaman

değiştirebilir.

(3) Bu madde uyarınca oluşturulan bir geçici heyete, görevlerini yerine getirirken, bu görevleri yerine getirmesi için duruma göre gerekli olan tüm yetkiler verilir.

(4) Kusur işleyen veya ihmalde bulunan bir muhtarın veya Köy İhtiyar Heyetinin veya grup ihtiyar heyetinin görevlerini yerine getirme masraflarının ödenmesi için Kaymakamın emirnamesinde

belirlenen herhangi bir meblâğ, böyle bir Köy veya Grup İhtiyar Heyeti tarafından usulüne uygun olarak yapılmış masraf sayılır ve duruma göre Köy veya Grup İhtiyar Heyetinin vadesi gelmiş bir borcu sayılır ve duruma göre, Köy veya Grup İhtiyar Heyetinin adına tutulan paralardan veya bu gibi her hangi bir Heyet tarafından doğru olarak yapılan masrafların ödenmesi için kullanılan herhangi bir harç, ücret veya vergiden ödenir.

(5) Bu madde kuralları, bu Yasa uyarınca herhangi bir görevin yapılmasında herhangi bir kusur işlenmesi veya ihmal yapılması ile ilgili olarak bu Yasa veya ilgili zamanda yürürlükte olan başka herhangi bir Yasa uyarınca yapılabilecek başka herhangi bir işe ek olarak veya onun yerine uygulanabilir.

Bakanlar Kurulunun Tüzük yapma yetkisi

48. Bakanlar Kurulu, zaman zaman, aşağıdaki konuların tümü veya herhangi biri için Resmi Gazete'de yayımlanacak Tüzükler yapabilir:

(a) Kullanılacak örnekler ve defterler;

(b) Defterleri tutma yöntemi;

(c) Köy veya Grup İhtiyar Heyetlerinin bu Yasa uyarınca yapılan talepleri dinlerken izleyeceği usul;

(d) Destebanların disiplini;

(e) Genel olarak, bu Yasa amaçlarının daha iyi bir şekilde gerçekleşmesi.

Mahkeme Tüzüğü

49. Bakanlar Kurulu, Yüksek Mahkeme Başkanının yardımı ve tavsiyeleri ile bu Yasa uyarınca herhangi bir Mahkemenin çalışma şeklini ve işleyeceği usulü düzenleyen Mahkeme Tüzükleri yapabilir.