BÖLÜM 263
MALLARIN DENİZDEN TAŞINMASI
MADDELERİN DİZİNİ
Kısa isim
Cetveldeki Tüzüğün uygulanması
Tüzüğün uygulandığı sözleşmelerde denizde seyrüsefere elverişlilik için zımnen kesin garantinin bulunmaması Konşimentoların, tüzüğün uygulandığına dair bir beyan içermesi Tüzüğün VI. maddesinin kıyı taşımacılığı ile ilgili olarak tadili
III. maddenin 4 ve 5. fıkralarının dökme yükle ilgili olarak tadili Koruma ve işleyis
CETVEL
KONŞİMENTOLARA İLİŞKİN KAİDELER
Yorum
Rizikolar
Sorumluluk ve yükümlülükler
Hak ve muafiyetler
Hak ve muafiyetlerden feragat ve sorumluluk ve yükümlülüklerin artırılması Özel şartlar
Kaidelerin uygulanmasının sınırlandırılması
Sorumluluğun sınırlandırılması
Parabiriminin altın değerinde olması
MALLARIN DENİZDEN TAŞINMASINA İLİŞKİN YASAYI DEĞİŞTİREN YASA.
1949 [4 Şubat, 1927.]
Bölüm 190
Kısa isim
1. Bu Yasa, Malların Denizden Taşınması Yasası olarak isimlendirilir.
Cetveldeki
2. Bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, bu Yasaya ek Cetvelde gösterilen ve bu Yasada " Tüzük " Tüzüğün olarak anılan kaideler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki herhangi bir limandan Kuzey Kıbns Türk uygulanması Cumhuriyetinde veya Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti dışında başka herhangi bir limana mal taşıyan gemilerde malların denizden taşınması ile ilgili olarak ve o münasebetle etkili olur.
Tüzüğün
3. Tüzüğün uygulandığı denizden mal taşınmasına ilişkin herhangi bir sözleşmede, taşıyıcının denizde uygulan-dığı seyrrüsefere kesin olarak elverişli bir gemi temin edeceğine dair zımnen bir taahhüt yoktur. .
sözleş-melerde
denizde
seyrüse-fere
elverişli-lik
için zımnen
kesin
garanti-nin
bulun-maması .
Konşi-mento-lar
4. Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde isdar edilen ve tüzüğün uygulandığı herhangi bir sözleşme içeren veya ın, tüzüğün sözleşmenin kanıtı olan her konşimentonun veya benzeri sahiplik hakkı gösteren belgenin, bu Yasa uyarınca uygu-landığı-na uygulanan tüzük kurallarına bağlı olarak etkili olacağına dair açıkça ifade edilen bir beyan içermesi gerekir.
dair bir beyan
içermesi.
Tüzüğün VI.
5. Tüzüğün VI. maddesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki herhangi bir limandan Kuzey Kıbns Türk madde-sinin Cumhuriyetindeki başka herhangi bir limana mal taşıyan gemilerle denizden mal taşınması ile ilgili olarak, söz kıyı konusu madde, belirli mallar yerine herhangi türden mallara değinirmiş gibi ve söz konusu maddenin ikinci taşımacı-lığı paragrafının koşul bendi kaldırılmış gibi etkili olur.
ile ilgili
olarak tadili
III. madde-nin
6. Herhangi bir ticari teamüle göre konşimentoya yazılan dökme yük ağırlığı, taşıyıcıdan veya yükletenden 4 ve 5. (shipper) başka üçüncü bir tarafça saptanan veya kabul edilen bir yük olduğunda ve yükün bu şekilde saptanmış fıkrala-rının veya kabul edilmiş olduğu konşimentoda beyan edildiğinde, o zaman tüzüğün içerdiği herhangi bir kurala dökme yükle bakılmaksızın konşimento, konşimentoda yazılan ağırlıkta malların alındığı hususunda taşıyıcı aleyhine ilk ilgili olarak nazarda kanıt teşkil etmez, ve malların gemiye yükleme zamanındaki ağırlığının doğruluğu yükleten tarafından tadili garanti edilmiş sayılmaz
Koruma ve
7. (1) Bu Yasanın içerdiği hiçbir kural, Ingiltere'nin daha sonra herhangi bir Yasa ile değiştirilmiş işleyiş şekliyle 1894, Deniz Ticaret Yasasının, her ikisi de dahil olmak üzere, 446 - 450. maddeleri ile 502 ve 503.
maddelerinin veya açık denizlere sefer yapan. gemi sahiplerinin sorumluluğunu sınırlayan yürürlükteki mevzuatın işleyişini etkilemez.
(2) Tüzük 1 Ocak 1927 tarihinden önce yapılan denizden mal taşıma ile i1gili herhangi bir sözleşmeye ve bu gibi herhangi bir sözleşmeye dayanılarak yukarıda sözü edilen tarihten önce veya sonra isdar edilen konşimento veya benzeri sahiplik hakkı belgesine bu Yasaya dayanarak uygulanmaz.
CETVEL (2. madde)
KONŞİMENTOLARA İLİŞKİN KAİDELER
Madde I
Yorum Bu Tüzükte aşağıdaki deyimler burada herbirine verilen anlamı taşırlar :-
(a) " Taşıyıcı " yükleten (sipper) ile bir taşıma sözleşmesi yapan gemi sahibini veya çarter yapan (gemiyi kiralayan) kişiyi anlatır ;
(b) " Taşıma sözleşmesi " Bir çarter sözleşmesi altında veya uyarınca bir taşıyıcı ile herhangi bir konşimentonun veya denizden mal taşımacılığı ile ilgili benzer herhangi bir sahiplik hakkı belgesinin (document of title) hamili arasındaki ilişkileri düzenlendiği andan itibaren isdar edilen bir konşimento veya yukarıda sözü edildiği biçimde bir belge dahil, sadece bir konşimento veya malların denizden taşınması ile ilgili olan benzer herhangi bir sahiplik belgesinin kapsamına giren taşıma sözleşmesine uygulanır.
(c) " Mal " canlı hayvan ve taşıma sözleşmesinde güvertede taşınacağı belirtilen ve güvertede taşınan yük dışındaki malları, ticari emtiayı, ve hangi türden olursa olsun her cinsten malzemeyi içerir ;
(d) " Gemi " denizden mal taşımak için kullanılan herhangi bir tekneyi anlatır
(e) " Mal taşınması " malların gemiye yüklendiği andan gemiden boşaltıldıkları ana kadar olan süreyi kapsar.
Madde II
Riziko-lar IV. madde kurallarına bağlı kalınması koşuluyIa, denizden mal taşınması sözleşmeleri uyarınca, taşıyıcılar ilgili malların yükletilmesi, ellenmesi (handling), istiflenmesi, muhafazası, bakımı (care) ve boşaltılması ile ilgili olarak aşağıda gösterilen sorumluluk ve yükümlülükleri taşırlar ve hak ve muafiyetlere sahip olurlar.
Madde III
Sorum-luluk ve
1. Taşıyıcı, seferin başlamasından önce ve başlangıcında aşağıdakileri sağlamak amacıyla , gereken özen ve yüküm-lülükler çabayı göstermeye mecburdur:
(a) Gemiyi denizde seyrüsefere elverişli hale getirmelidir ;
(b) Gemiye gerekli personel veya tayfayı, teçhizatı ve ikmali sağlamalıdır
(c) Geminin tüm ambarlarını, soğutma ve serin hava depolarını,ve geminin içinde yük taşınan öteki tüm kısımları, malları almaya , taşımaya ve bozulmaktan veya zarara uğramaktan korumaya uygun ve salim bir duruma getirmelidir.
2. IV. madde kurallarına bağlı kalınması koşuluyla taşıyıcı, taşınacak olan malları gerektiği şekilde ve dikkatle yüklemeli, ellemeli, istiflemeli, taşımalı, mallarla ilgilenip dikkat göstermeli ve gerektiği şekilde ve dikkatle boşaltmalıdır.
3. Taşıyıcı veya gemi kaptanı veya taşıyıcının vekili malları kendi sorumluluğu altına aldıktan sonra, yükletenin talebi üzerine yükletene, diğer şeyler yanında aşağıdakileri de gösteren bir konşimento verir :-
(a) Malların yükletilmesine başlanmadan önce yükletenin yazılı olarak verdiği şekilde, malların tanınması için gerekli olan başlıca işaretleri, şu şartla ki bu işaretler sefer sonuna kadar olağan koşullarda okunabilecek bir durumda kalacak şekilde ve mallar açıkta iseler malların üzerine veya kasalar veya ambalaj içinde iseler kasaların veya içine kondukları ambalajların üzerine stampalamak yoluyla veya başka şekilde açıkça gösterilmelidir.
(b) Yükletenin yazılı olarak verdiği gibi, duruma göre, ya paketlerin veya parçaların adedi, ya miktarı, ya da ağırlığı.
(c) Malların görünen düzeni ve durumu:
Ancak hiçbir taşıyıcı, gemi kaptanı veya taşıyıcının vekili fıilen alınan malları doğru olarak temsil etmediğinden şüphe etmek için makul sebebi olduğu ve doğruluğunu saptama için makul imkanların bulunmadığı işaret, sayı, miktar veya ağırlığı konşimentoda beyan etmek veya göstermek mecburiyetinde değildir.
4. Böyle bir konşimento, 3. paragrafın (a), (b) ve (c) bendleri uyarınca içinde tarifi yapılan malların taşıyıcı tarafından alındığına dair ilk nazarda delil teşkil eder.
5. Yükleten, yükleme zamanında, bildirdiği işaret, sayı, miktar ve ağırlığın doğru olduğunu taşıyıcıya garanti etmiş sayılır, ve yükleten, bu gibi ayrıntıların doğru olmamasından ortaya çıkan veya meydana gelen tüm kayıplar, zarar ziyan ve masraflar için taşıyıcıyı tazmin eder. Taşıyıcının bu şekilde tazminat almaya hakkı olması, yükletenden başka herhangi bir kişiye karşı olan mal taşıması sözleşmesinin gerektirdiği sorumluluk ve yükümlülüklerini hiçbir şekilde sınırlandıramaz
6. Malların, mal taşıması sözleşmesi uyarınca malları teslim alma hakkına sahip olan kişinin muhafazasına verilmesinden önce veya verilmesi sırasında veya kayıp veya zarar ziyan aşikâr değilse üç güne kadar boşaltma limanında taşıyıcıya veya vekiline kayıp veya zarar hususunda ve bu gibi kayıbın veya zararın genel niteliği hakkında yazılı olarak ihbarda bulunmadıkça, malların bu şekilde kaldırılması, konşimentoda tarif edilen malların taşıyıcı tarafından teslim edildiğinin ilk nazarda delilini teşkil eder.
Malların alındıkları sıradaki durumu ınüştereken yapılan bir keşif ve teftiş konusu olmuş ise, yazılı ihbarda bulunulması gerekli değildir.
Her halukarda, mallann teslim edildiği veya teslim edilmesi gerektiği tarihten başlayarak bir yıl içerisinde dava açılmadığı takdirde, taşıyıcı ile gemi kayıp veya zarar ile ilgili tüm sorumluluklardan kurtulur.
Fiilen gerçekleşmiş olan veya gerçekleşmiş olmasından endişe duyulan bir kayıp veya zarar söz konusu olduğunda, taşıyıcı ile malları teslim alan, malların teftişi ve sayımı için birbirlerine tüm makul kolaylığı gösterirler.
44.13/27 7. Mallar yükletildikten sonra taşıyıcı, gemi kaptanı veya taşıyıcının vekili tarafından yükletene verilecek olan konşimento, yükletenin talep etmesi halinde, " yükletilmiş " konşimento olur, ancak yükleten ilgili mallar için daha önce bir sahiplik hakkı belgesi almışsa, " yükletilmiş " konşimentonun verilmesine karşılık sahiplik hakkı belgesini teslim eder, ancak taşıyıcının tercihine göre, taşıyıcı, gemi kaptanı veya vekil malların gönderildiği gemi veya gemilerin adını ve yükleme tarihini veya tarihlerini, yükletme limanında sahiplik hakkı belgesine not halinde kaydedebilir ve bu şekilde üzerine not düşülmüş sahiplik hakkı belgesi bu madde amaçları bakımından bir" yükletilmiş " konşimento teşkil eder
8. Bir mal taşıması sözleşmesinde taşıyıcıyı veya gemiyi ihmalden, kusurdan veya bu maddede öngörülen görev ve vecibelerin yerine getirilmesindeki ihmalden meydana gelen mallarla ilgili kayıp veya zarar hususunda sorumluluktan serbest kılan veya bu sorumluluğu bu tüzükte öngörülenden başka bir şekilde hafifleten herhangi bir hüküm, taahhüt, akid veya anlaşma geçersiz ve etkisiz olur.
Sigortadan yararlanma veya benzeri bir hüküm, taşıyıcıyı sorumluluktan serbest kılan bir hüküm sayılır.
Madde IV
Hak ve
1. Denizde seyrüsefere elverişli olmamaktan meydana gelen veya sonuçlanan kayıp veya zarardan taşıyıcı veya Muafi-yetler gemi, taşıyıcının III. maddenin 1. paragrafı kuralları uyarınca gemiyi denizde seyrüsefere elverişli yapmakta, ve gemiye gerekli personeli, teçhizatı ve ikmali sağlamakta, ve ambarlarını, soğutucu ve serin hava bölümlerini ve geminin içinde yük taşınan diğer bütün bölümlerini malları almaya, taşımaya ve bozulmaktan veya zarara uğramaktan korumaya uygun ve salim hale getirmekte göstermesi gereken özen ve çabanın eksikliği sebeb olmadıkça, sorumluluğu olmaz..
Kayıp veya zarar denizde seyrüsefere elverişli olmama sonucu meydana geldiğinde , gerekli özen ve çabanın gösterildiğini ispat külfeti taşıyıcıya veya bu madde uyarınca muafiyet talebinde bulunan başka kişiye ait olur.
2. Aşağıdaki nedenlerden meydana gelen veya sonuçlanan kayıp veya zarardan taşıyıcı veya gemi sorumlu olmaz :-
(a) Kaptanın, tayfanın, kılavuzun veya taşıyıcının müstahdemlerinin geminin seyrettirilmesinde veya yönetimindeki işlem veya eylemi, ihmali veya temerrütü;
(b) Taşıyıcının fiili kusuru nedeniyle veya bilgisi dahilinde veya katılımı ile çıkarılmadıkça, yangın;
(c) Denizin veya seyrüsefer yapılabilen başka suların riziko, tehlike ve kazaları ;
(d) Tabii afetler ;
(e) Savaş hali ;
(f) Kanun kaçaklarının eylemleri ;
(g) Prenslerin, hükümdarların, veya halkın tutuklanması veya kısıtlanmaları, veya hukuki süreç uyarınca zapt
(h) Karantina sınırlandırmaları ;
(i) Malları yükletenin veya malların sahibinin veya acente veya temsilcisinin işlem veya eylemi veya ihmali ;
(j) Her ne sebepten olursa olsun gerek kısmen gerek genel olarak grev veya lokavt, veya işçilerin çalışmasının durdurulması veya kısıtlanması ;
(k) Ayaklanmalar ve sivil karışıklıklar ;
(1) Denizde can veya mal kurtarma veya kurtarmaya teşebbüs ;
(m) Malların aslında bulunan kusur (defect), kalite veya kötü halden meydana gelen hacim veya ağırlık zayii veya başka herhangi bir kayıp veya zarar ;
(n) Ambalajlamada yetersizlik ;
(o) İşaretlerin yetersizliği veya eksikliği;
(ö) Gereken özen ve çabaya rağmen ortaya ,çıkarılamayan gizli kusurlar (defects) ;
(p) Taşıyıcının fiili hatası veya bi1gisi veya katılımı olmadan, veya taşıyıcının vekil veya müstahdemlerinin kusur veya ihmali olmadan meydana gelen başka herhangi bir sebep. Ancak, kayıp veya zararın meydana gelmesine taşıyıcının ne fiili ne de katılımı ile meydana gelen kusurunun, ne de taşıyıcının vekil veya müstahdemlerinin kusurunun veya ihmalinin katkıda bulunduğunu kanıtlama külfeti bu muafiyetten yararlanma talebinde bulunan kişiye ait olur.
3. Yükleten, kendinin veya vekillerinin veya müstahdemlerinin bir işlem veya eylemi, kusuru veya ihmali olmaksızın taşıyıcının veya geminin herhangi bir sebebten dolayı uğradığı kayıp veya zarar veya ziyan için sorumlu olmaz.
4. Denizde can ve mal kurtarılması için veya kurtarılmasına teşebbüs için sefer yolundan sapma veya makul bir yol değiştirme bu tüzüğü veya taşıma sözleşmesini ihlâl veya onlara aykırı bir davranış sayılmaz ve taşıyıcı bunlardan dolayı meydana gelen herhangi bir kayıp veya zarardan sorumlu olmaz.
*5.Malların niteliği ve değeri yükletmeden önce yükleten tarafından beyan edilip konşimentoya dahil edilmedikçe ne taşıyıcı ne de gemi, malların uğradığı veya mallarla ilgili herhangi bir kayıp veya zarar için her halukarda beher paket veya birim için yüz Kıbrıs lirasını veya muadili başka bir para miktarını aşan bir miktarda herhangi bir kayıp veya zarardan sorumlu olur.
Konşimentoya dahil edilen bu beyan ilk nazarda bir delil oluşturur, ancak taşıyıcı için bağlayıcı veya nihai değildir.
Taşıyıcı, gemi kaptanı veya taşıyıcının vekili ile yükleten arasında anlaşma yolu ile yukarıda zikredilen yüz Kıbrıs lirasından başka bir azami miktar saptanabilir, ancak böyle bir azami miktar yüz Kıbrıs lirasından az olamaz.
Yükleten, malların nitelik veya değeriııi konşimentoda bilerek doğru beyan etmemişse, malların uğradığı veya mallara ilişkin kayıp veya zarara uğramasından her halukarda ne taşıyıcı ve ne de gemi sorumlu olur.
6. Taşıyıcının, gemi kaptanının veya taşıyıcının vekilinin, nitelikleri ve özellikleri hakkında bilgi sahibi olarak gemiye yükletilmelerine rıza göstermediği kolay ateş alan, patlayıcı veya tehlikeli nitelikteki mallar boşaltma limanına varmadan önce herhangi bir zaman taşıyıcı tarafından tazminat ödenmeksizin herhangi bir yerde karaya çıkarılabilir veya imha edilebilirler veya zararsız hale getirilebilirler, ve bu gibi malların yükleteni, bu yükletme sonucu doğrudan veya dolaylı olarak ortaya çıkan tüm zarar ve masraflardan sorumlu olur.
Bu gibi mallar nitelik ve özellikleri bilinerek ve rıza ile yükletilip gönderildiklerinde, .gemi veya hamulesi için bir tehlike teşkil edecek olursa, ayni biçimde taşıyıcı tarafından herhangi bir yerde karaya çıkarılabilirler veya imha edilebilirler veya zararsız hale getirilebilirler ve varsa, genel avarya dışında, taşıyıcı hiçbir sorumluluk taşımaz.
Madde V
Hak ve Taşıyıcı bu kaidelerin herhangi birinin içerdiği hak ve muafiyetlerinin tümünden veya herhangi biriminden muafi-yetler-de tamamen veya kısmen feragat etmekte, veya sorumluluk veya yükümlülüklerinin herhangi birini artırmakta n feragat ve serbesttir, ancak bu feragat veya artırma yükletene verilen konşimentoya dahil edilmelidir.
sorumlu-luk ve
yüküm-lülükle-r Bu kaidelerin kuralları bir çarter sözleşmesine uygulanmaz, ancak çarter anlaşması a1tında olan bir gemi ile in artırıl-ması ilgili olarak konşimentolar isdar edilmesi halinde konşimentoların bu kaidelerin kayıt ve koşullarına uygun olmaları gerekir. Bu kaidelerin içerdiği hiçbir kural, genel avarya ile ilgili olarak konşimentoya yasal olan herhangi bir hüküm dahil edilmesini engeller şeklinde yorumlanmaz.
Madde VI
Özel şartlar Yukarıdaki maddelerin kurallarına bakılmaksızın bir taşıyıcı, gemi kaptanı veya taşıyıcının vekili, ve bir yükleten belirli herhangi bir mal ile ilgili olarak taşıyıcının. bu mallarla ilgili sorumluluk ve yükümlülüğü ve taşıyıcının bu mallarla ilgili hak ve muafiyetleri veya denizde seyrüsefere elverişlilikle ilgili vecibeleri konusunda, kamu politikasına aykırı olmayan, veya denizden taşınan malların yüklenme, elleme, istifleme, taşıma, muhafaza, bakım ve boşaltılması ile ilgili olarak müstahdem veya vekillerinin göstermeleri gereken dikkat veya çaba konusunda herhangi bir kayıt ve şarta bağlı olarak herhangi bir anlaşma yapmakta serbesttir, ancak, böyle bir durumda hiçbir konşimento tanzim edilmiş olmamalı veya edilmemeli ve anlaşmaya varılan şartlar bir makbuza dahil edilmelidir; bu makbuz ciro edilmeyen (non-negotiable) bir belge olup, üzerine ciro edilemeyeceği yazılır.
Bu şekilde yapılan herhangi bir anlaşma hukuken tamamen etkili olur.
Ancak, bu madde ticaretin olağan seyri sırasında yapılan olağan ticari mal göndermelerine uygulanmayıp, sadece taşınacak malın nitelik ve durumu veya taşımanın yapılacağı ahval ve koşulların ve durumun özel anlaşma yapılmasını makul surette haklı gösterecek mal göndermelerine uygulanır.
Madde VII
Kaidele-rin Bu tüzüğün içerdiği kaideler taşıyıcıyı veya yükleteni, taşıyıcının veya geminin, malların veya mallara ilişkin uygu-lanması-nı olarak denizden taşındıkları gemiye yükletilmeden önce veya taşındıkları gemiden boşaltıldıktan sonra n uğradıkları kayıp veya zarar hususunda, veya muhafazası ve bakımı ve ellenmesi ile ilgili sorumluluğu ve sınırlan-dırılm yükümlülüğü konusunda herhangi bir anlaşma yapmaktan veya kayıt veya şart koşmaktan, mahfuz tutmaktan veya ası muafiyet elde etmekten men etmez.
Madde VIII
SSorum-luluğun Bu tüzük kuralları, taşıyıcının, deniz yolculuğu yapan tekne sahiplerinin yükümlülüklerinin sınırlandırılmasına sınırlan-dırılm ilişkin halen yürürlükteki herhangi bir mevzuat uyarınca öngörülen hak ve vecibelerini etkilemez.
ası
Madde IX
Para birimi-nin Bu tüzükte zikredilen para birimleri altın değeri karşılığı olarak kabul edilir.
altın
değerin-de
olması
* Para miktarının güncelleştirlmesi için değişiklik önerisinde bulunulmuştur