| BÖLÜM 218 | |
TÜZEL KİŞİLER (TAŞINMAZ MAL KAYIT) YASASI
MADDE DİZİNİ
Madde 1 Kısa İsim
Madde 2 Yorum
Madde 3 Taşınmaz Malın Tüzel Kişi Adına Kaydedilmesi
Madde 4 Kayıt İçin Gereken Deliller
Madde 5 Yerel İş Adresinin Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürüne Bildirilmesi Gerektiği
Madde 6 Kaydın Tüzel Kişi Adına Yapılması Gerektiği
Madde 7 Tüzel Kişi Adına İş Yapmaya Yetkili Olduğunu Kanıtlama İçin Gerekli Delil
Madde 8 Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürünün İşlemlerin Geçerliliğini İncelemeye Zorlanamaması
Madde 9 Mahkemenin Direktif Verme Yetkisi
Madde 10 Mahkeme Tüzüğü
Madde 11 Yasanın Belirli Maddelerinin Yabancı Devletlere Uygulanmayacağı
Bölüm 225 TÜZEL KİŞİLERİN TAŞINMAZ MAL İKTİSAP EDEBİLMESİNİ VE
10/54 ADINA KAYDEDİLMESİNİ ÖNGÖREN YASA
9 Aralık 1908
Kısa isim
1. Bu Yasa, Tüzel Kişiler ( Taşınmaz Mal Kayıt) Yasası olarak isimlendirilir.
Yorum
2. Bu Yasada :
" Taşınmaz mal " her çeşit ve sınıftaki arazi, ağaç, bağ, su, ve başka bina ve yapıları ve kira ile elde bulundurulan bir menfaat olmaması koşuluyla, bunlar üzerinde herhangi bir hisse veya menfaati anlatır ve içerir;
ancak, herhangi bir yasa ile veya mülkiyetinin gelenek hukuku kuralı uyarınca Kaza Tapu Dairesi defterlerine kaydedilmesi gerekli olmayan herhangi bir arazi, ağaç, bağ, su, ev veya başka bina veya yapıları içermez.
" Tüzel kişi " ;
(a)Birleşik Krallık Parlamentosu Yasaları uyarınca veya herhangi bir İngiliz sömürgesi veya toprağı yasaları, kararnameleri veya başka mevzuatı uyarınca halen kurulmuş olan veya bundan böyle kurulacak olan herhangi bir şirket, birlik veya cemiyeti veya başka organı ;
(b)Esas iş yerini bulundurduğu Devletin yasalarınca tüzel kişiliğe sahip olduğu tanınan herhangi bir şirket, birlik, cemiyet veya başka organ ;
(c)Osmanlı Ticaret Yasası uyarınca kurulmuş ve Kıbrıs'ta iş yapma niteliğine sahip kolektif, komandit veya anonim ortaklık veya şirket veya Kolektif ve Komandit Şirketler ve Ticari Unvanlar Yasası kuralları uyarınca tescil ettirilmiş Kolektif ve Komandit şirketler veya Şirketler Yasası Kuralları uyarınca tescil ettirilmiş şirketler veya Bölüm 116 Kooperatif Şirketler Yasası kuraları, uyarınca tescil ettirilmiş Şirketler veya Kooperatif Şirketler Yasası Bölüm 113 kuralları uyarınca tescil ettirilmiş Kooperatif Kredi Şirketleri veya Kooperatif Şirketleri (d)Ziraat Bölüm 114 Bankası Yasası kuralları uyarınca Kıbrıs'ta kurulan herhangi bir Ziraat Bankası ;
(e)Ticari kazanç için kurulmamış veya çalıştırılmayan herhangi bir hayır, yardım veya atletizm kurumu veya cemiyeti Bölüm 118 veya sosyal kurum veya cemiyet ;
(f)Bakanlar Kurulunca, bu Yasa amaçları için tüzel kişi ilân edilen herhangi bir yabancı ülke hükümeti.
Taşın-maz
3. Tüzel kişiler taşınmaz mal sahibi olabilirler ve Kaza Tapu Dairesi defterlerinde adlarına taşınmaz mal malın tüzel kaydedilebilir ; taşınmaz malın bu şekilde kaydı üzerine aşağıdaki kurallar uygulanır :
kişi adına
kayde-dilmesi (a)Taşınmaz mal tasarrufuna ilişkin ilgili zamanda yürürlükte olan Yasalar ve Tüzükler, özel kişilerce elde bulundurulan ve kullanılan mallara uygulandıkları gibi aynı şekilde ve tam olarak tüzel kişilerin mallarına da uygulanır ;
(b)Adına taşınmaz mal,kaydedilmiş olan bir tüzel kişi bu gibi malın satış, ipotek verilmesi veya başka şekilde elden çıkarılması ile ilgili olarak, adlarına taşınmaz mal kaydedilmiş bulunan kişilere yasa ile tanınan aynı haklara sahip olur.
Kayıt için
4. Bir tüzel kişi adına taşınmaz mal kaydedilmesi müracaatında bulunulduğunda Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürüne gereken aşağıdaki belgeler ibraz edilir ve kayıt yapılması halinde Müdür bu ,belgeleri de kayda geçirir :- deliller. (a)Birleşik Krallık veya herhangi bir İngiliz sömürgesi veya toprağında kurulduğunda :
(i)Anonim Şirketler Mukayyidi veya Mukayyit Yardımcısının imzasını taşıyan bir kuruluş belgesi ;
(ii)İlgili tüzel kişi hangi Yasa, kararname, tüzük veya mevzuat kuralları uyarınca kurulmuşsa o Yasa, kararname, tüzük veya mevzuatın ilgili sömürge veya toprağın Devlet Matbaası Müdürünce veya Devlet Matbaasında basılmış bir sureti ;
(b)Birleşik Krallık veya bir İngiliz sömürgesi veya toprağı dışındaki bir yerde kurulduğunda, tüzel kişi hangi yasa,emirname, mevzuat veya onlar uyarınca yapılan bir hukuki muamele veya vesikaya binaen kurulmuş veya tüzel kişiliği olduğu tanınmışsa onun bir sureti bu tür her suretin doğru ve gerçek olduğu, tüzel kişinin bir memurun Büyük Britanya veya İrlanda'da bir noter veya yargıç veya bir İngiliz Konsolosu veya Kıbrıs'ta bir Kaza Mahkemesi Başkanı önünde verilen bir yemin veya ciddi beyanla ispatlanmalıdır ;
(c)Osmanlı Ticaret Yasası uyarınca kurulmuş ve Kıbrıs'ta iş yapma yeteneğine sahip kolektif veya komandit şirket veya ortaklık olduğunda,ortaklık tüzüğünün bir Kaza Mahkemesi Mukayyidince suretin tasdik zamanında kendisine ibraz edilen ortaklık tüzüğünün aslına uygun olduğu tasdik edilmiş bir sureti;
(i)Bir anonim şirket olduğunda, şirketin Osmanlı Ticaret Yasası kuralları uyarınca kurulmasına yetki veren emrin bir sureti;
(ii)Kolektif ve Komandit Şirketler ve Ticari Unvanlar Yasası kuralları uyarınca kaydedilmiş bir şirket olduğunda Şirketler Mukayyidinin verdiği tescil belgesi veya aslına uygun bir sureti ;
(iii)Şirketler Yasası kuralları uyarınca tescil edilmiş bir şirket olduğunda, Şirketler Mukayyidinin verdiği ve şirketin kurulduğunu gösteren belge veya aslına uygun sureti ;
(iv)Kooperatif Kredi Şirketi olduğunda, Kooperatif Kredi Şirketleri Mukayyidinin verdiği o şirketle ilgili tescil belgesi veya aslına uygun bir sureti;
(v)Kooperatif Şirketi olduğunda, Kooperatif Şirketleri Mukayyidinin verdiği o şirketle ilgili tescil belgesi veya aslına uygun bir sureti ;
(d) Ziraat Bankası olduğunda, Maliye Bakanı veya onun adına işlem yapmaya yetkili kılınan,bir memurun imzasını taşıyan ve böyle bir Bankanın Kıbrıs'ta kurulduğunu tasdik eden bir belge ;
(e) Hayır, yardım veya atletizm kurumu veya cemiyeti veya sosyal bir kurum veya cemiyet olduğunda, böyle bir kurum veya cemiyetin ticari kazanç için değil, tamamen yardım, hayır veya atletizm araçları veya sosyal amaçlar Bölüm için kurulduğuna dair komite veya yönetim kurulu başkanından bir yemin varakası.
116
Bölüm 113
Yerel iş
5.Bu Yasa uyarınca tescil için müracaat üzerine, Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürüne tüzel kişinin sekreteri veya adresinin Tapu başka görevlisi üyesinin imzasını taşıyan bir yazı ile tüzel kişinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde iş adresi ve Kadastro olarak bir adres verilir. Herhangi bir bildirinin veya belgenin o adrese tebliği, tüzel kişiye yapılan bir tebliğ Dairesi sayılır.
Müdürü-ne
bildiril-mesi
gerektiği
Kaydın tüzel
6. Bu Yasa kuralları uyarınca, yapılan tescillerde, tüzel kişinin ortakları veya hissedarlarının veya tüzel kişiyi kişi adına oluşturan veya tüzel kişide menfaat sahibi olan başka kişilerin her birinin ilgili hisse veya menfaati dikkate yapılması alınmaz ve tüzel kişinin iktisap ettiği ve adına kaydedildiği tüm taşınmaz mallar, o tüzel kişi tarafından ve onun gerekti-ği adına müştereken elde bulundurulmuş sayılır.
Tüzel kişi Bir kişi :
adına iş (a)Tüzel kişinin resmi mührü ile mühürlenmiş bir belge ile yetkilendirilmişse ; veya yapma-ya (b)Tüzel kişilik işlemlerinin resmi mühür dışındaki yollardan yapılacağının yasal olarak öngörülen bir tüzel kişi yetkili olduğunda, bu gibi tüzel kişi tarafından belgelerin yasal olarak düzenlendiği bir şekilde bir belge ile iş yapmak olduğu-nu için yetkilendirilmişse ;
kanıtlanması (c) Bir yardım hayır veya atletizm kuruluşu veya cemiyeti veya sosyal bir kuruluş veya cemiyet olduğunda, komite için gereken veya yönetim kurulu başkanı ile bir veya daha çok üyesi tarafından imzalanmış ,bir belge ile yetkilendirilmişse ;
delil (d) Yabancı bir devlet olduğunda, o devletin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki konsolosu veya konsolosluk memuru veya başka temsilcisi tüzel kişinin vekili olarak genel nitelikte veya belirli herhangi bir konu ile ilgili olarak iş yapma hakkına sahiptir.
Tapu ve
8.Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü bir tüzel kişinin yaptığı veya onun adına yapılan işlemlerin geçerliliğini Kadas-tro herhangi bir meselede incelemeye veya karara bağlamaya görevli değildir ve kayıt ve devir işlemleri ile ilgili Dairesi olarak sunulan belge ile evrakın bu Yasa kuralları. uyarınca doğru olarak düzenlendiğini görürse, herhangi bir kaydı müdürünün yapabilir ve tüzel kişinin adında kayıtlı taşınmaz malların elden çıkarılmasına izin verebilir.
işlemle-rin
geçerli-liğini
incele-meye
zorla-nama-mas
ı
Mahkemenin
9. Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü veya bir tüzel kişide yararlanma hakkı olan herhangi bir kişinin veya bir tüzel direktif verme kişinin herhangi bir görevlisinin aşağıdaki konulardan herhangi biri için direktif vermesi hususunda Kaza yetkisi Mahkemesine müracaat edebilir :
(a)Herhangi bir kişi grubunun tüzel kişi olarak kaydedilme veya kayıtlı olmaya devam etme hakkı olup olmadığı ; veya
(b)Bir kişi grubunun kaydedilme istemini desteklemek için ibraz edilen herhangi bir belgenin gerçek veya yeterli olup olmadığı ;veya
(c) Herhangi bir kişinin herhangi bir tüzel kişi adına genel olarak veya belirli bir işlem için vekil olarak hareket etme hakkı olup olmadığı.
Böyle bir istidanın duruşmasında ilgili tüm taraflarla Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürünü veya hazır bulunanları dinledikten sonra Mahkeme adil görülen bir karar verir. Karar aleyhine hukuk davalarındaki kararlar aleyhine yapılan istinaflar gibi istinaf edilebilir.
Mahke-me
10.Bakanlar Kurulu, Yüksek Mahkeme Başkanının tavsiye ve yardımı ile, bu Yasa uyarınca Mahkemeye yapılacak herhangi Tüzüğü. bir istida ile ilgili olarak izlenecek usulü düzenlemek ve bu gibi işlemler için yükletilecek Mahkeme harçlarını saptamak için zaman zaman Mahkeme Tüzüğü yapabilir.
Yasanın
11.Bu Yasanın 4, 5 ve 6. maddeleri, Bakanlar Kurulunca bu Yasa amaçları için tüzel kişi olduğu ilân edilen yabancı belirli devletlerin herhangi bir taşınmaz malın kaydı için yapılan herhangi bir müracaata veya onların adına kayıtlı bulunan madde-lerinin taşınmaz mallara uygulanmaz.
yabancı
devletle-re
uygula-namayac
ağı.
1908, Tüzel Kişiler (Taşınmaz Mal Kayıt) Yasası ile birlikte okunacak olan 1931, Tüzel Kişiler (Taşınmaz Mal Kayıt) Yasasının 3. maddesi aşağıdakileri öngörmekte idi :
" Bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce Tapu Dairesi defterlerinde 1928, Kolektif ve Komandit Şirketler Yasası uyarınca herhangi bir ortaklık veya 1922 Şirketler (Sınırlı Sorumluluk) Yasası kuralları uyarınca herhangi bir şirket veya 1914 -1929 Kooperatif Kredi Şirketleri Yasaları kuralları uyarınca herhangi bir kooperatif kredi şirketi veya 1923 Kooperatif Şirketleri Yasası kuralları uyarınca herhangi bir kooperatif şirketi adına kaydedilmiş herhangi bir taşınmaz mal, esas Yasa uyarınca ve ona göre ve onun kurallarına bağlı olarak kaydedilmiş sayılır ".