FASIL 10
YABANCI MAHKEME KARARLARI | |
(27 Mayıs, 1921)
MADDE DİZİNİ:
Madde 1 Kısa isim
Madde 2 Tefsir
Madde 3 Bu Yasanın 1. Kısmının Karşılıklı İşlem Yapan Yabancı Ülkeleri de İçine Alması
Madde 4 Yabancı Mahkeme Kararları İçin Başvuru ve Bu Kararların Tescilinin Etkisi
Madde 5 Mahkeme Tüzüğü
Madde 6 Tescil Edilmiş Kararların İptal Edilmesi Gereken ve İptal Edilebilen Meseleler
Madde 7 Tescil Eden Mahkemenin Tescili İptal Başvurusu İle İlgili Yetkisi
Madde 8 Tescil Eden Mahkemenin Tescili İptal Başvurusu İle İlgili Yetkisi
Madde 9 Yasanın 1. Kısmını Birleşik Kırallık ve İngiliz Sömürgele-rine Uygulanma Yetkisi
Madde 10 Bazı Yabancı Mahkeme Kararlarının Genel Etkisi
Madde 11 Mütekabili-yet Olmayan Hallerde Yabancı Kararları Kıbrıs’ta Uygulama Yetkisi
Madde 12 Kıbrısta Verilen Mahkeme Kararları İçin Belge İsdarı
Kısa İsim
1. Bu Yasa, Yabancı Mahkeme Kararları (Karşılıklı İcra) Yasası olarak isimlendirilir.
Tefsir
2. Bu Yasada-
“esas Mahkeme” herhangi bir mahkeme kararı ile ilgili olarak, kararı veren Mahkemeyi anlatır ;
“esas Mahkeme ülkesi” esasa Mahkemenin bulunduğu ülkeyi anlatır ;
“hükümlü alacaklı” lehine mahkeme kararı verilmiş olan kişiyi anlatır ve kararın sağladığı hakların vesaret veya devretme ile veya başka şekilde kendisine intikal eden herhangi bir kişiyi de kapsar ;
“hükümlü borçlu” alayhine Mahkeme kararı verilmiş olan kişiyi anlatır ve esas Mahkeme Yasası uyarınca kararın icra edileceği kişiyi de kapsar ;
“istinaf” bir Mahkeme kararının veya yeni bir yargılama veya infazın durdurulması ile ilgili bir dilekçenin yerine getirilmesi veya iptali için başlatılan herhangi bir işlemi kapsar ;
“tescili yapan Mahkeme” herhangi bir Mahkeme kararı ile ilgili olarak, kararı tescil etmek için başvurulan Mahkemeyi anlatır ;
“tescil” bu Yasanın 1. kısmı gereğince yapalmış bir kaydı anlatır ve “sicil” ve “tescil edilmiş” deyimleri de ona göre yorumlanır ;
“Kaza Mahkemesi” hükümlü borçlu veya hükümlü borçlulardan herhangi birinin ikamet ettiği veya Mahkeme Kararının ilgili olduğu herhangi bir malın bulunduğu İlçenin Kaza Mahkemesini anlatır ;
“Kıbrıs Yüksek Mahkemelerinde verilen karar” Kıbrıstaki bir Yüksek Mahkeme veya Kaza Mahkemesinin verdiği kararları anlatır ve bu biçimde verilen kararlar aleyhinde istinaf yapılması üzerine herhangi bir Mahkemenin verdiği kararları da kapsar ;
“Mahkeme kararı” bir Mahkemenin herhangi bir hukuk işleminde verdiği karar veya emri veya zarar görmüş herhangi bir tarafa, tazminat veya zarar ziyan ile ilgili olarak, para ödenmesi için herhangi bir ceza işleminde bir Mahkemenin verdiği karar veya emri anlatır ;
“saptanmış” Mahkeme tüzüğü ile saptanmışı anlatır.
“şahsa karşı dava” deyimi bu Yasa amaçları için herhangi bir evlilik davası veya evlilik meselesi, ölmüşlerin mallarının iadesi, iflas, şirketlerin tasfiyesi, akıl hastalığı veya küçüklerin vasiliği gibi konularla ilgili herhangi bir işlemi kapsamaz.
I. KISIM
Yabancı Mahkeme Kararlarının Tescili
Bu Yasanın 1. Kısmının
3. (1) Bakanlar Kurulu, bu Yasanın 1. Kısmının sağladığı yararların, herhangi bir yabancı ülke Yüksek Karşılıklı İşlem Yapan Mahkemesinden verilen kararları da kapsamına aldığı takdirde, Kıbrıs Yüksek Mahkemelerinde verilen Yabancı Ülkeleri de kararların o yabancı ülkede infazı ile ilgili olarak önemli karşılıklı işlem yapılması sağlanacağından İçine Alması tatmin olduğu takdirde yayımlayacağı bir emirname ile -
(a) Yasanın bu Kısmının o yabancı ülkeyi de kapsamına almasını ;
(b) O yabancı ülkenin ve Emirnamede belirtilen Mahkemelerin bu Yasanın bu Kısmı amaçları için o ülkenin Yüksek Mahkemesi sayılmasını
emredebilir.
(2) Yüksek Mahkeme olmayan bir Mahkemeden istinaf edilmesi üzerine verilen bir Yüksek Mahkeme kararı dışındaki bu Yasanın 1. Kısmının kapsamına giren yabancı bir ülke Yüksek Mahkemenin herhangi bir kararı -
(a) davaya taraflar arasında kesinleşmiş ve nihai ise ; ve
(b) karar uyarınca vergi veya benzeri nitelikteki ücret veya bir para cezası veya başka ceza ile ilgili olarak ödenen bir para miktarı olmayan bir para ödenmesi gerekirse ; ve
(c) Bu Yasanın bu Kısmının o yabancı ülkeyi de kapsamına almasını emreden Bakanlar Kurulu kararının yürürlüğe girmesinden sonra verilirse
bu Yasanın bu Kısmının uygulandığı bir Mahkeme kararı sayılır.
(3) Bir Mahkeme kararı, bu madde amaçları bakımından, esas Mahkeme ülkesi Mahkemelerinde askıda aleyhine bir istinaf bulunması veya hala istinafa tabi olmasına bakılmaksızın kesinleşmiş ve nihai sayılır.
(4) Bakanlar Kurulu müteakip bir Emirname ile bu madde uyarınca daha önce ısdar ettiği bir Emirnameyi iptal edebilir.
Yabancı Mahkeme
4. (1) Bu Yasanın bu kısmının uygulandığı bir Mahkeme kararı uyarınca hükümlü alacaklı olan bir kişi karar Kararları İçin Başvuru tarihinden veya karar aleyhine istinaf üzerine işlem başlatılmışsa o işlemlerden verilen son karar ve Bu Kararların tarihinden altı yıla kadar, herhangi bir zaman, kararı Kaza Mahkemesinde tescil ettirmek için Kaza Tescilinin Etkisi Mahkemesine başvurabilir. Mahkeme böyle bir başvuru üzerine bu Yasanın saptanmış hususları ile öteki kurallarının kanıtlanmasına bağlı olmak koşulu ile kararın tescilini emreder :
Ancak Başvuru tarihinde -
(a) Tamamen yerine getirilmiş olan ; veya
(b) esas Mahkeme ülkesinde infaz yolu ile uygulanamayan bir Mahkeme kararı tescil edilmez.
(2) Bu Yasanın tescilinin iptali ile ilgili kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, karar esas olarak tescil eden Mahkemede verilen ve tescil günü başlayan bir karar gibi :-
(a) tescil edilmiş bir karar, infaz amaçları için, ayni geçerlilik ve etkiye sahiptir ; ve
(b) tescil edilmiş bir karar için işlem başlatılabilir ; ve
(c) Tescil edilmiş bir kararda bulunan para miktarı için faiz çalışır ; ve
(d) Tescili yapan Mahkeme, tescil edilmiş bir kararın icrası üzerinde ayni kontrole sahiptir :
Ancak, bu Yasanın bu Kısmı ve bu Yasa gereğince yapılan Mahkeme Tüzükleri uyarınca taraflardan herhangi birinin kararın tescilini iptal ettirmek için başvuruda bulunmak hakkına sahip olduğu sürece veya böyle bir başvuruda bulunulması halinde başvuru kesin olarak karara bağlanana kadar, karar icra edilmez.
(3) Tescil edilecek olan karar gereğince ödenecek olan miktarın Kıbrıs parasından başka bir para ile ifade edilmesi halinde, karar, esas Mahkeme kararı tarihinde geçerli olan döviz kuruna istinaden hesaplandığında ödenecek miktara eşit olan Kıbrıs parası için alınmış bir karar gibi tescil edilir.
(4) Tescil için başvuru tarihinde, esas Mahkeme kararı kısmen tatmin edilmişse karar, esas Mahkemenin kararı gereğince ödenecek tüm miktar için değil, sadece o tarihte ödenmesi gereken bakiye ile ilgili olarak tescil edilir.
(5) Bir kararın tescili için yapılan başvuru üzerine tescil eden Mahkeme, kararın farklı konularla ilgili olduğu ve kararın, tüm kuralları değil bazı kuralları ayrı kararlarda bulunsa idi, o kararların haklı olarak tescil edilebileceği kanısına varırsa karar, yukarıda söz konusu kurallar ile ilgili olarak tescil edilebilir ve içerdiği başka herhangi bir kural ile ilgili olarak tescil edilemez.
(6) Tescil gününe kadar karar uyarınca ödenmesi gereken esas Mahkeme ülkesi yasaları altındaki faiz dahil, esas Mahkeme kararı uyarınca ödenecek para miktarına ek olarak, karar, esas Mahkemeden aslına mutabık bir suretini alma masrafları dahil, makul bir tescil masrafı ve tescil ile ilgili arizi masrafları için tescil edilir.
Mahkeme Tüzüğü
5. (1) Bakanlar Kurulu, Yüksek Mahkeme Başkanının tavsiye ve yardımı ile aşağıdaki hususların tümü veya herhangi biri için Resmi Gazete’de yayımlanmak yolu ile Mahkeme Tüzüğü yapabilir ve yapılan Tüzükleri tadil veya iptal edebilir :-
(a) bu Yasa uyarınca yapılacak herhangi bir işlem ile ilgili usül ve çalışmaları düzenlemek ve saptamak ;
(b) bu Yasa uyarınca yapılacak herhangi bir işlem ile ilgili olarak alınacak olan ücretleri saptamak ;
(c) kararların tescili için başvuranların, masraflar için verecekleri kefalet ile ilgili olarak kural koymak ;
(d) bir kararın tescili için sunulan dilekçede kanıtlanması gereken hususların saptanması ve o hususları kanıtlama şeklini düzenlemek ;
(e) bir kararın tescilinin hükümlü borçluya tebliğ edilmesini öngörmek ;
(f) kararın tescilinin iptalini sağlamak için hangi süre içinde başvuruda bulunabileceğini saptamak ve bu biçimde saptanan sürenin uzatılması ile ilgili olarak kural koymak ;
(g) yabancı bir Mahkeme kararının esas Mahkeme ülkesinde infaz yolu ile uygulanıp uygulanamayacağı veya esas Mahkeme Yasası uyarınca bir yabancı karar gereğince ödenecek faiz konusunda bu Yasa altında ortaya çıkan herhangi bir meseleyi karara bağlama usulünü saptamak ;
(h) bu Yasanın bu Kısmı uyarınca saptanması gereken herhangi bir hususu saptamak ;
(i) genel olarak bu Yasa amaçlarının gerçekleşmesini daha iyi bir şekilde sağlamak.
(2) Bu Yasanın bu Kısmı amaçları için yapılan Tüzükler, buYasanın 3. maddesi uyarınca yapılan Bakanlar Kurulu Emirnamelerinin içerdiği ve Kıbrıs Devleti ile yabancı ülkeler arasında yapılan anlaşmalara geçerlilik sağlamak için yukarıda söz konusu Emirnamelerce gerekli oldukları belirtilen herhangi bir kurala bağlı olmak koşuluyla, bu Yasanın bu kısmı amaçları için Mahkeme Tüzüğü yapmak için yetki verilen konularda geçerli olur.
Tescil Edilmiş
6. (1) Tescil edilmiş bir Mahkeme kararının mahkum ettiği ve aleyhine kararın icra edileceği taraflardan Kararların İptal herhangi birinin gerekli biçimde yapılmış bir başvurusu üzerine - Edilmesi Gereken ve
İptal Edilebilen
Meseleler
(a) tescili yapan Mahkeme -
(i) kararın, Yasanın bu Kısmının uygulandığı bir karar olmadığından veya bu Yasanın önceki kurallarına aykırı olarak tescil edildiğinden ; veya
(ii) esas Mahkeme ülkesi Mahkemelerinin meselenin koşulla-rına göre yargı yetkisi bulunmadığından ; veya
(iii) esas Mahkemedeki işlemde davalı olan hükümlü borçlu-nun, esas Mahkeme ülkesi yasası uyarınca kendisine gerekli tebliğat yapılmasına rağmen, savunmasını yapabilmesi için dava işlemi ile ilgili tebliğatı yeterli zamanda almadığı ve isbatı vücut etmediğinden ; veya
(iv) mahkeme kararının hile yolu ile alındığından ; veya
(v) kararın icrasının tescili yapan Mahkeme ülkesindeki kamu görüşlerine aykırı olacağından ; veya
(vi) kararın sağladığı hakların tescil için başvuruyu yapmış olan kişiye ait olmadığından tatmin olması halinde, kararın tescili iptal edilir ; ve
(b) tescili yapan Mahkeme, esas Mahkemedeki işlemde anlaşmazlık konusunun, esas Mahkeme kararı tarihinden önce meseleyi ele almaya yargı yetkisi olan bir Mahkeme kesin ve nihai bir karar bağlandığından tatmin olması halinde Mahkemece de kararın tescilini iptal edebilir.
(2) Esas Mahkeme ülkesi Mahkemeleri, bu madde amaçları için bu maddenin (3). Fıkrası kurallarına bağlı olmak koşuluyla, aşağıdaki yargı yetkilerine sahip sayılırlar -
(a) şahsa karşı bir davada verilmiş bir kararda -
(i) esas Mahkemede davalı olan hükümlü borçlu, dava işleminden el konan veya konması tehdit edilen eşyayı koruma veya serbest bırakılmasını sağlama veya o Mahkemenin yargı yetkisine itiraz etme amaçları dışında, dava işlemlerinde kendi isteği ile isbatı vücut etmekle o Mahkemenin yargı yetkisini kabul etmişse ; veya
(ii) hükümlü borçlu esas Mahkemedeki işlemde davacı ise idi veya karşı talepte bulumuşsa ;
veya
(iii) esas Mahkemede davalı olan hükümlü borçlu, işlemin başlamasından önce, işlemdeki konu ile ilgili olarak o Mahkeme veya o Mahkeme ülkesi Mahkemelerinin yargı yetkisini kabul etmişse ; veya
(iv) esas Mahkemede davalı olan hükümlü borçlu dava işlemi başlatıldığında o Mahkeme ülkesinde ikamet etmekte veya bir tüzel kişi olması halinde işyeri merkezini o ülkede bulundurmakta ise idi ; veya
(v) esas Mahkemede davalı olan hükümlü borçlu, o Mahkeme ülkesinde bir büro veya işyeri bulundurmuşsa ve o Mahkemedeki işlem o büro veya işyeri aracılığı ile yapılan bir işlem ile ilgili ise idi ;
(b) dava konusu, taşınmaz mal olan bir davada veya dava konusu taşınır mal olan eşya ile ilgili bir davada verilen bir kararda, söz konusu mal, esas Mahkemedeki işlem zamanında o Mahkeme ülkesinde bulunuyorsa idi ;
(c) bu fıkranın (a) veya (b) bendlerinde sözü edilen davaların herhangi biri dışındaki bir davada verilen bir kararda, esas Mahkemenin yargı yetkisi tescili yapan Mahkeme yasasınca tanınırsa idi ;
(3) Bu Yasanın (2). fıkrasının içerdiği herhangi bir kurala rağmen, esas Mahkeme ülkesi Mahkemeleri aşağıdaki durumlarda, yargı yetkisine sahip olmuş sayılmazlar -
(a) dava işlemi konusu, esas Mahkeme ülkesi dışındaki bir taşınmaz mal ise idi ; veya
(b) bu maddenin (2). fıkrası (a) bendi (i), (ii) ve (iii) paragrafları ve (c) bendinde sözü edilen meseleler dışında, ilgili anlaşmazlığın, o Mahkeme ülkesi Mahkemelerindeki işlemlerden başka bir biçimde halledilmesi için yapılan anlaşmaya aykırı olarak esas Mahkemede işlem başlatılmış ise idi ; veya
(c) esas dava işleminde davalı olan hükümlü borçlu, Devletler genel hukuk kuralları gereğince esas Mahkeme ülkesi Mahkemeleri yargı yetkilerince dokunulmazlık hakkı olan bir kişi ise idi ve o Mahkemenin yargı yetkisini kabul etmemişse.
Tescil Eden Mahkemenin
7. (1) Bir kararın tescilini iptal için yapılan bir başvuru üzerine, başvuru sahibi tescili yapan Mahkemeyi Tescili İptal askıda bir istinaf bulunduğu veya karara karşı istinaf etmek niyetinde olduğu yolunda tatmin ederse, Başvurusu İle İlgili Mahkeme, uygun gördüğü takdirde, adil göreceği koşullara bağlı olarak, ya tescili iptal eder ya da Yetkisi başvuru sahibine, istinafın yetkili bir Mahkeme tarafından karara bağlanmasını sağlamak amacıyla gerekli girişimlerde bulunmasına olanak sağlamak için, makul olarak yeterli sayıda belirli bir sürenin sona ermesine kadar tescili iptal başvurusunu erteleyebilir.
(2) Bir kararın tescili yukarıdaki fıkra uyarınca veya sadece kararın, tescil için başvurulan tarihte esas Mahkeme ülkesinde icra yolu ile uygulanmaması nedeniyle iptal edildiği hallerde tescilin iptal edilmesi, hale göre, istinaf karara bağlandığında veya karar o ülkede icra yolu ile uygulanırsa ve uygulandığı zaman, kararı tescil için bir başvuru daha yapılmasına zarar vermez.
(3) Bir kararaın tescili, kararın tescil için başvurunun yapıldığı tarihte kısmen yerine getirildiğine bakılmaksızın sadece karar uyarınca ödenmesi gereken tüm miktar için tescil edildiğinden iptal edildiği hallerde, tescili yapan Mahkeme, hükümlü alacaklının başvurusu üzerine, o tarihte ödenmesi gereken bakiye için kararın tescilini emreder.
Tescil Eden Mahkemenin
8. Kıbrıs’taki hiçbir Mahkeme bu Yasanın bu kısmının uygulandığı bir yabancı Mahkeme kararı uyarınca ödenmesi gereken Tescili İptal bir paranın elde edilmesi için paranın tescil yolu ile başlatılacak işlemler dışında hiçbir işlem başlatılmasını kabul Başvurusu İle İlgili etmez.
Yetkisi
Yasanın 1. Kısmını
9. (1) Bu Yasanın bu Kısmı, yabancı ülkelere uygulandığı biçimde Kıbrıs dışındaki İngiliz sömürgeleri ile Birleşik Kırallık ve Birleşik Krallık ve söz konusu sömürge Mahkemelerinden alınan kararlara da uygulanır ve yabancı ülke İngiliz Sömürgele-rine Mahkemelerinde alınan kararlar ile Hukuk Mahkemeleri usulü (Mahkeme Kararlarının Karşılıklı İcrası) Uygulanma Yetkisi Yasasının, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte kapsamına aldığı söz konusu sömürgelerin ilgili Fasıl 7. kısımları dışında, geçerli olması sona erer.
Bu Yasanın 3. maddesi uyarınca bir Emirname ısdar edilerek bu Yasanın 1. Kısmı, Hukuk Mahkemeleri Usulü (Mahkeme Kararlarının Karşılıklı İcrası) Yasasının yukarıdaki biçimde kapsamına aldığı İngiliz sömürgelerinin herhangi bir kısmını da içine alması halinde, söz konusu Yasanın, İngiliz sömürgelerinin o kısmına uygulanması, Emirname yürürlüğe girmeden önce alınan kararlar ile ilgili olması dışında, sona erer.
(3) Bu maddede “Kıbrıs dışındaki İngiliz sömürgelerine” yapılan atıf, herhangi bir protektorat, korunan devlet, manda veya vesayet altındaki topraklara da yapılmış şeklinde yorumlanır.
II. KISIM
Genel ve Çeşitli Kurallar
Bazı Yabancı Mahkeme
10. (1) Bu Yasa kurallarına bağlı kalınması koşuluyla, bu Yasanın 1. Kısmının uygulandığı veya karar uyarınca Kararlarının Genel herhangi bir para miktarı ödenecek olsa idi uygulanacak olan bir Mahkeme kararı, ister tescil Etkisi edilebilsin veya edilemesin, tescil edilebilirse tescil edilsin, Kıbrıs’taki herhangi bir Mahkemede taraflar arasında kesinleşmiş sayılır ve bu tür herhangi bir işlemde, savunma veya karşı talepte bulunma yolu ile ona istinat edilebilir.
(2) Bu madde aşağıdaki hallerde herhangi bir karara uygulanmaz.
(a) kararın tescil ettirildiği ve tescili aşağıdaki nedenlerden başka bir nedenle iptal edilmiş olan -
(i) karar uyarınca bir para miktarının ödenmesi gerekli olmadığı ; veya
(ii) kararın tamamen veya kısmen yerine getirildiği ; veya
(iii) başvuru tarihinde kararın esas Mahkeme ülkesinde icra yolu ile uygulanamadığı ; veya
(b) kararın tescil edilmediği hallerde, tescili yapılabilsin veya yapılmasın, tescil edildiği takdirde bu fıkranın (a) bendinde gösterilen nedenlerden başka bir nedenle yapılacak bir başvuru ile tescilin iptal edileceği gösterildiği hallerde.
(3) Bu maddenin içerdiği hiçbir kural, Kıbrıs’taki herhangi bir Mahkemeyi herhangi bir hukuk veya olgu meselesini karara bağlayan bir kararı kesinleşmiş olarak tanımaktan engeller anlamına gelmez. Ancak o kararın bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce o şekilde tanınması mümkün olmalı idi.
Mütekabili-yet Olmayan
11. (1) Bakanlar Kurulu herhangi bir yabancı ülke Mahkemesinin Kıbrıs Yüksek Mahkemelerinin verdiği kararlara Hallerde Yabancı karşı tanıma ve uygulama ile ilgili olarak takındığı tavrın, Kıbrıs Mahkemelerinin o ülke Yüksek Kararları Kıbrıs’ta Mahkemeleri kararlarına karşı takındığı tavırdan önemli derecede daha elverişsiz olduğu kanısına Uygulama Yetkisi vardığı takdirde, yayımlayacağı bir emirname ile bu maddeyi o ülkeyi de uygulayabilir.
(2) Bakanlar Kurulunun bu madde uyarınca bir Emirname ile başka şekilde emir vereceği durumlar dışında, bu maddenin uygulandığı bir ülke Mahkemesinin verdiği karar uyarınca ödenmesi gerektiği iddia edilen herhangi bir para miktarının elde edilmesi için Kıbrıs’taki herhangi bir Mahkemede işlem başlatılmaz.
(3) Bakanlar Kurulu sonraki bir Emirname ile bu madde uyarınca daha önce yapılan bir Emirnameyi değiştirebilir veya iptal edebilir.
Kıbrısta Verilen
12. Vergi veya benzeri nitelikteki başka harç veya bir para cezası veya başka ceza ile ilgili olmayan bir para Mahkeme Kararları İçin miktarı ödenmesini gerektiren bir Mahkeme kararının herhangi bir kişi aleyhine Kaza Mahkemesine yaptırdığı ve Belge İsdarı hükümlü alacaklının kararı, bu Yasanın 1. Kısmının uygulandığı bir ülkede icra etmeyi istediği hallerde Mahkeme, hükümlü alacaklının başvurması ve saptanmış olan harcı ödemesi üzerine, hükümlü alacaklıya kararın aslına mutabık bir suretini ve onunla birlikte dava sebepleri ve karar uyarınca ödenecek olan miktar için, eğer varsa, saptanabilecek şekilde ödenecek faiz oranı dahil, dava ile ilgili belirli bilgiler içeren bir de belge verir.
Ancak, bir kararın icrası, askıda bir istinaf bulunmasından veya başka herhangi bir sebepten ötürü, bir süre için durdurulması halinde, o sürenin sona ermesine kadar, karar ile ilgili olarak bu madde uyarınca başvurulmaz.