Paris Anlaşması (Onay) Yasası

1130

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi'nin 27 Şubat 2023 tarihli Otuzbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan "Paris Anlaşması (Onay) Yasası" Anayasanın 94'üncü maddesinin (l)'inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.

Sayı : 6/2023

Kısa İsim

PARİS ANLAŞMASI (ONAY) YASASI

Tefsir

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

1. Bu Yasa, Paris Anlaşması (Onay) Yasası olarak isimlendirilir.

2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

"Anlaşma", bu Yasa ile onaylanması uygun bulunan Paris Anlaşmasını anlatır.

"Bakanlar Kurulu", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.

"Cumhuriyet Meclisi", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisini

anlatır.

Anlaşmanın

3. Cumhuriyet Meclisi, bu Yasaya Ek' li Cetvel'de metni yazılı Anlaşmanın onaylanmasım uygun bulur.

Onaylanma-

sının

Uygun

Bulunması

CETVEL

Yürütme Yetkisi

4. Bu Yasayı, Bakanlar Kurulu yürütür.

Yürürlüğe Giriş

5. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

1131

PARİS ANLASMASI

!'

İşbn Anlaşm amn Tarafları,

.Aşağıdakikararları alıwştı.r:

Bımd:msonra"Sözleşı:ııe• olaı:ak:ımlacako~~Millet-

ler İklim DeğişikliğiÇerçe,,eSlizlışııe.sinhı ~ sıfatıyla, MADDBl

Sözleşme Taraflar Konfemımım on yedind otıırımıunda !şbuAJılaşma.nmamacıyönündeııSözl~eninMaddeihfil:­

alınan I/CP:r; lı:ar.ın uyarınca k:ıuıı1a:İı. D~ Etkin Tedbirler münde ilade edilen cinıİnlar geçerli olıtciktlr. Bunlara ek olıı.-

için DurbanPlatformu gereğince, ' rak: :' ;1

Sözleşmenin amacınayönelik olarak ye Sıizleşmenin hak- 1. "Sözleşme0 9Ma~1992tarihindeN~York'tak:ılıuledilen Birleşmiş Milletlerİk1iın Değişikliği çetçeve Sözleşmesi anla- kaniyet ilkesine ve ortak ama farklı ulusal ~şallar ışığında

far1d:ıl.aştJrılı: soıımılıilııltlave ı:ıı:iitekabil yetkiler gibiilke- mm.dadır. !'

lerine dayanarak, •. ·· 2. "Konferans»S ö ~ Taraflarııım~eran,~ an]ammda-

iklim değişikliğiııin doğu.rdıiğu aciltehdidi:! karşı eldebu- dır. : • .:

1

lunaneniyibilimselverilertemelindeetkinv.egittikçe gelişen 3. "Taraf" işbuAıılaşmıınm tarafı anla~•iıdadır, :'

bir müdahale gereğinikabul ederek, i

Ayrıı:a. gelişmekte olan ülke T:ıraf1:ımı, özellikle de iklim MADDE 2

degi§ikliğimn olumsuz etkileri karJısında kmlgaıı ülkelerin 1. Sözleşmeninuygııianmasma ve hedeµne ulaşmakta destek Sözleşme kaps:mınıda özel gereksi:ciml.eıini~ k a - niteliğindeki bu Anlıışma ikliın. ~ tehdidine, sürdü-

bul ederek, riilebilir ·kaJkınma ve yoksalluğıı o ~ kaldırma çabalan

İklim değişikliği eylemleri, müdabaleler_i ve etkileri ile bağlammda küresel yanıtı ll§ağıdaki #Jarıa güçlendirmeyi

~ürülebilir JrnDrnıroaya adil erişim ve yoksulluğun ortadan amaçl~ ;:

kalclırılmasıarasmdakiesaslıili§kiyiwrgııl:tymk,

(o) Küresel ortıl:ıroa sıcaklıktaki ıırtışı endüstri öncesi Ç>Ida güvenliğini sağlama ve açlığı sona erdirme yönünde düzeylerhı 2•c iistiinün çok ~ tııt:ırak ve sıcaklık

1:en\el <inceliği ve gıda üretimi sisteııılerinin ijrlim değişikliği­ artışım endüstri öncesi dü7,eylerhı ~ üstiiy!.e smıi'lamak yönünde çaba göstererek.bımlarıııiJ6im değişikliği. risk ve ~ol.umsuz etkileri karşısında özel hassasiyetlerixıi dikkate etkil~önemliölçüde sımrlayacağ$,ıkabııletmek,

~

İklim d~ğinin insanhğm ortılt bir ltjıygısı olduğunu (b) !k1im değişikliğinin olumsuz et'Jçleritıe uyum k:ılıili­ Jüdahale kabul ederek, Tar.ıflarnı iklim değişikliğine amaçlı eyl~e geçtiklerinde :in.san hakları. sağlık hakkı, yerli lı:ılkla­ J~ yetini artnrmak, ikliın direncini ve gazı düşük emis-

yonlu büyümeyi gıda üretimini teb.ı\¾t etmeyecek şekilde

rın, yerel toplulukların, göçmenlerin, çocı:ılcl:nl.n, engellilerin güçlendirmek. ::

ve hassas durumdaki kişilerhı hakları, kaJkn$.a hakkı ve :ry- (c) Düşük emisyonlu ve iklim yo~en dirençli büyü- nca cinsiyetler arası eşitlik. kadınlanıı güçl~dir:ilmesine ve kuşaklar arası adalet konularındaki yükilııılüİüklee uygun ~uyumlufinansman aktşmı s a ~ hareket etmeli, bu hususlara saygılı olmalı vlı ·onları geliştir- 2. İşbuAnlaşmahakkaniyetilkesineve !'.!rtakflıkatfarklı ulu- sal ko§Ullar 1§Jğıııda farklılaştırılmış so~uluklar ve müte- melidir. :·

kabilyet1tller ilkeleriniyansıtacakşekildi~j:uygulanacaktır: .. ...

Sözleşmede belirtilen sera gm yutak ve rezervııarlanm

uygun şekil.de korumanın önemini kabul ederek, MADDE 3 .

Tfun elı::osistemlerin, bu kapsamda okyamslarm bütünlü- İkilin değişikliğine küresel müdahale yöıNnden -al.usa! düzey-

ğünün gii\)enceye alınması,bazıkültürlerinTOprakAnaolarak de l>elirlenrniş lı:atkılar oiarak Taraf:l.arml tamamı işbu Anlaş­

adlandnılığı biyoçeşitliliğin korıımııasımn önemini ve iklim n:ıamn Madde 2 hükmünde belirtilen~elde etme yön.ün-

değişikliğine müdahalede fiıaliyete geçerken:"iklim adaleti• de Madde 4, 7, 9, xo, ır ve I3 hükümleri#de belirlenen istek)i

k:ı.vramınm ön.emmivurgulayaxak, ' ç:ılıalıırı üstlenecekve iletecektir. Taraflıihn tamamının çaba-

-~buAnlaşmada Pl.e alm:ınher komm:ımheiuüzeyinde eği­ lan gelişm.ekte olanülke Taraflarınişbu~:.alaşı~Jlil!~:ıa- Ian yönünden desteklenmesini kabtıl aj.er . ~

timin, öğretimin, toplum'bilinciııin, halk: katihmınm, bilgiye

açık erişimin ve işbirliğinin önemini teyit ederelr, birilerl~ifiıde edecektir. 'f " ' '. ,$' 1•, (4.

İklim değişikliğine müdahale sırasında heı!düzeydekiida- :*<;,> .....*

re ve muhtelifaktörler :ırasında ilgili Turailarıı~ulusal mevzu- MADDE 4 (! , · 1 • ..Madd~- ~hükmünce ifade edilen ~~~~u·,iüi•'~·/lıriiı., ~ atı kapsamında sürdilrülen ilişltilerinİmemlııfkabul ederek,

Aynca gelişmiş ülke Taıaf1arnı. öncülük ~ sürdürüle- define ulaşabilmekiçin Toraflar sera

bilir yaşam tarz1armm ve sürdürülebilir ~ ve üretim zirve değerlerine en lasa sürede •

biçin:ılerimnildim değişikliğine miidalıalede ~ğı önemli değerlere u1aşılınasının gelişmekte olan~

rolü kııbul ederek, : den dııba geç gerçekleşeceğinidikknte ~ bununardından

PARlS Alll.AS!ılAS!

1132

eldeki en iyi bilimsel veriler ışı~~~-ı;~-~~ci~- önlenmesinisağiayacaklardır.

,nsmda sera gıı'iııırınm kııynaldar temelinde _insan kaynaklı 14. Ulusalkatkılanbağlanunda, Tarafl.aı:iinsankaynaklıemis-­

emisyonları ile yutaklar temelinde uzaldaştımıııl.arı. arasında yon ve uzakl.aştrrtmalyönünden azal~ faaliyetlerini kabul dengeyi adalet temelinde ve surdürülebilir k.alkınma ve yok- eder ve uygularken Sözleşme k a p s ~ mevcut yöntem suil.uğun ortadan kaldırılması. çabaları bağlamında hızla azal- ve düzenlemeleri işbu Maddenin fıkra I3 hükmü çerçevesinde

tım çalışmalarına başlıunaj'l amaçlar. dikkate alacaktır. '.

2. Taraflardan her birisi elde etmeyi amaçladığı :ırdlşık ulusal 1S. Tarafbır işbu Aıılaşrnarun uygul.airtnasmc ekonomile- katkılan hazırlayacak, iletecek ve sürdürecektir. Tanıf1ar bu ri müdahale tedbirlerinden en çok etkil~İıen Tarafların, özel katkılaruı am.açJ.:ınna ulaşm:ıya yönelik ulusal azaltım tedbir- ol:ır:ık gelişmekte olan ülke Tar.ıfların kıı;'ygılannı göz önünde

lerini hayat geçirecektir. : bulunduracaktır.

3. Her bir Tarafa ait ardışık ulusal katkılar o Tarafın sürmekte 16. Tarafla:r, bu kapsamda bölgesel ekonomik işbirliği. örgüt- olanulusaİkatkısın:ı. göre ilerlemeyiif:ı.de edecekve enyüksek leri ve bunlarm üye devletleri, işbu Mad~emn fıkra z hükmü

olası isteği yansıtırken o Tar.din ortak ama fıırklı ulusal kofiUl- çerçevesinde ortak hareket etme karan :).brlıırsa Sekretaryayı

lar ışığın.da f a r ~ sorumlİıluklar ve mütekabil kapa- bu yönde varılan anlaşmanın hükümlerinden, bu bağlamda $sis Tar:ıflara ilgili süre zarfında ayn ayn

sitelerini ten:ı.sil edecektir. edilen emisyon

4. Gelişmiş ülke Taraflar ekonomi genelinde ı:ı;ıutlak emisyon düzeylerinden, ulusal katkılarını iletmeleri su-asında haber-

azaltım hedeflerlııi üstlenerek öncülük etmeye devam etme- dar edecektir. Sekretarya da o ~hükümlerini Taraf-

lidirler. Gelişmekte omn illke Taratlar azaltım çabalarmı güç- lara ve Sözleşme imzacılarına duyııracaldn-.

lendirmeyi sürdürmelive emisyon azaltım veyıı. sınırlama he- defterini zaman içinde ekonomi geneline genişletme çabalan 17. Böyle bir :mlaşmaya var=..nher bir ~işbu Maddenin I3 ve 14- fıkra hükümleriyle Madde I3 ve IS ~yannca, yukarıdaki için teşvik edilmelidir. . .

1 G. fıkra b.ps:ıınınrlaki "misyon düzeyina,en anlaşmada belir-

6 . Gelişmekte olan ülke T:ıraflara sunulacak desteğin faaliyet- tilen miktar üzerinden sorumlu olac:ıktıı/.

lerinde istekliliği arttıracağım dikk:ıte alarak gelişmekte omn 18. Eğer birlikte h:ıreket etmeyi kararla~ Tarafbır kendisi

ülke Taraflara işbu Maddenin ı.ıygıılmımasmdve Madde 9, IO de işbuAnlaşm:ıya tarafbir bölgesel ekorlomik işbirliği örgütü

ve II çerçevesinde destek sağlanacaktlr. çerçevesinde d.avr:ınmak üzerinde anlaşıµışlarsa işbu Madde-

6, En az gel.işmiş ülkeler ve küçük ada gelişmekte olan dev- nin I3 ve 14- fıkra hükümleriyle Madde ş ve IS uyarınca, yıı­ letleri düşük sera gazı. emisyonlu büyüme strateji,. pmn ve ey- kandaki 16. fıkra kaps=daki emisyon!.d.üzeyinden hem bu leml~rini özel koşıılları çerçevesinde hazırlayarak iletebilirler. bölgesel ekonomik işbirliği örgütünün hJr bir üye devlet tekil

7. Toraflann uyum faaliyetlerinden ve/veya ekonomik çeşit- olarak, he~ de bölgesel ekonomik işbirliği. örgütü birlikte ve lendirme pl.anlarınd.ankaynakb. ek faydalar işbu Madde kapsa- aı:ılaşnında belirtilen miktar üzerinden sqrumlu olacaktır.

mmdaki. azaltım sonuçlarına katkı.da bulunabilir. 19. Tarafla:rın tıınıamı. uzun vadeli d ~ sera gazı emisyonlu ıi . Ulusaldüzeydebelirleı:ımişkatkıl:ırınısunarkenTara.fl.arın büyüme stratejilerini ortak ama farklı aj~al koşulliır ı.şığın­ tam:ıını. I/CP.zı: kararı ve P:nis .An1aşınıısı. Tıırafuırmm buluş- da farklıl:ış1lrılmış sorumluluklar ve müt,ekabil kapasitelerini

nıası. olarak Taraflar Konferansınca alınan diğ~ ilgili kararlar dikkate alan Madde z hükmüne uygun şekilde formüle etmek

gereğince netlik, şeffiıfl.ık ve anlaşılırlık için gerekli bilgileri ve iletmek için çaba gösterecektir.

temin edecektir.

9, T:ırafl.aı;ın tam:ımı ı:/CP.21 karan ve Paris Anlaşması Taraf- MADDES larının buluşması. olarak Taraflar Konferansınca alınan diğer 1. Taraflar Sözleşme Madde 4 fıkra I(d) hükmünde ifade edi-

ilgili kıı:r:ırlar gereğince ulusru katkılarını. her b!!§ yılda bir ile- len sera gazı yutak ve rezervuarlanm ve ~u kapsamda orman- tecek ve Madde I4 hükmünde ifade edilen küresel envanter lan uygun şekilde mub:ıf:ızıı etljek ve gifç!endirmek için ha-

sonuçlarıyla ilgili ol.ar:ık bilgilendirilecektir. rekete geçecektir. . ·

1 O. Paris Anlaşması T:ıraflarının buluşması olarak Taraflar 2 . Tar.ıflar Sözleşme çerçevedı.de k a n µ - ~ bulunan

Konferansı ulusal katkılar için ortak bir Wtvimi ilk oturu- mevcut çerçeveyi hayata geçirmek ve soı:i.uç tem-elli ödellleler

munda görüşecektir. gibi yöntemlerle desteklemek için harekete geçmeye orman•

11. Tar:ıfl:ırdan herhangi birisi mevrut ulusal kııtkısım istek- sı.zlaşrııa ve orman alanlarımıı bozulınasıiı.dan kaynaklı em.is·

lilik düzeyini yükseltmek amacıyla ve Paris Anlaşması T:ıra.fla­ yoDlann azaltılmasıyla ilgili eylemler için:politika y;ıklRşıınları rının buluşması olarak Taraflar Konfer:ınsı tarafından belirle- vepoziti.fteşvilder, ormaıılarıııkoruıımasimn ve sürdürülebilir necek usule uygun olarak uyarlayabilir. yönetiminin ve gelişmekte omn ülkelerde\orman karbon stok·

12. T:ırafla.rca iletilen ulusal katkılar Sekretarya tarafından larınm güçlendirilmesinm oynadığıroL o$aDlarınbütünsel ve tutulan ortak bir kayda geçirilecektir.

13. Taı-aflar belirledikleri ulusal katkılarmı.n hesaplannıasın­ sürdürülebilir yönetimi için ortak ıı.z:ılt:ım~e dan sorumlu olacak1ardıx. Kendi ulusal k:ıtkı:lanna tekabül eden insan kaynaklı emisyoııl:ın ve uzaklaştıı;ı:nal.arı hesap- n gıöi alternatifpolitikay:ıldaşımlıınyla bil; ~~•:ollfi~

larken Taraflar Pariı. Ariiaşınası Torafl:ırının bulı:ışması olarak * la ilgili karbon ~ y:ırarlıır.ın uygun ş e

önemini teyit ederlerken yönlendirilirler 1

Taraflar Konferansı tarafından belirlenecek usule uygun ola- MADDE 6

r:ık çevresel bütüıılüğü,.şeffafuğı, doğruluğu, tamlığı, karşılaş­ 1. Ta.raflar Taraflardan bazıl.:ırının ulus.

tırılırlığı. ve tutarlılığı önpmna çıkarac:ıkve mükerrer sayımın lanması yönünden azaltım ve uyum ~ye

1

PARIS ANLAŞMASI

1133 .. . -~ .-- -: . .. - .. - .. ...

~

düzeyde istekliliğe olıuıak sağlanması ve sürdürülebilir kal- geli piyasa dışı yaklaşıml.amı öiı~ kabul ederler. Bu yakla-

kınma ve çevresel bütünlüğün desteklenmesi-için gönüllü iş­ şıml.amı amacı:

birliği. yolunu seçebileceklerini kabul eder. Ca) Azaltım ve uyumyönünde iste~ğin desteklenmes~ Cb) ınusaı katkıl:ınn uygulımmasın)iıı. kamu ve özel sek- 2; Taraflar uluslararası olarak aktarılmış azaltım sonuçları­

nın ulusal katkılara yönlendirilerek kullıu$lasmı kapsayan tör kaµlımmı.ıı-güçlendirilmesi, işbirlikçi y:ıkla ŞJınlar-ı gönüllü temelde k:ıtllırken sürdürüle- bilir kalkınmayı destekleyecek ve çevresel bütiinlülde birlikte (c) Belgeler ve ·ilgili kurum.sal düzenlemeleri kapsayıcı özellikle idarede şefl'aflığı. temin edecek ve di~er sakıncaların koordinasyoniçin olanaklar sağlan.m\ı.sı. olacalclir.

yanında mükerrer sayımı da engellemek için Paris Aıı1aşın:ısı

9. Sürdürülebilir kalkınma için piyasa !:]ışı yaldaşımlara iliş­ kin çerçeve işbu Madde fıkra 8 hükm«ude belirtilen piyasa

T:ı.raf1:ı.rını buluş=ı niteliğinde olan Tor.ı±1:ır Konferansı­ dışı yaklaşımları desteklemek :mıa~ işbu Anlaşmada ta-

mıı kabul ettiği yönlendirici düzenlemelere uygun, güvenilir nunlaoroaktıı.dır.

bir hesap sistemi uygulayacaktır.

3. Uluslararası olarak aktarılmış azaltım sonuçlarının işbu MADDE7

.An1aşına çerçevesinde ulusal olarak beliı-le~ş katkılara 1. işbu Anlaşma Tarafları uyum kapasitesinin arttırılıııaı,l, ul:ışm:ık amacıyla lrnDaoıJroası_ gönüllülük esamnda olac:ılı: ve dirençliliğin güçlendirilmesi ve iklim )değişikliği karşısm­ katıla.n Taraflann yetkilendirmesiyle gerçekl~ecektir.

da kırılganlığın azaltılması için, sürditj,Tiebili,. kalkınmaya

4. Sera gazı salıııılarımn azaltılmasına ve sürdürülebilir katkıda bulunma ve Madde 2 kapsamında tanımlanan sı­ kallaoroaom desteklenmesine katkıda bıılımımk amaçlı bir ınekııoizroa işbu .Anla§II1a kııpsaııımda ve Pariı/ Aıı1aşın:ısı Ta- caklık hedefi açısından uygun bir uyı4ı tedbiri alınmasını sağlamak üzere uyum konusunda kürJseI bir hedefi belir-

raflarının buluş=ı olarak Taraflar Konferansının yetki ve lemektedirler. '

yönlendirmesi altında, Taraflarca gönüllülük esasında kulla- 2. Taraflar uyumun yerel, ulusal altı, ulusal, bölgesel ve mlroak üzere oluşturulıııııktadır. Bu mekaoizm"Y" Paris An· uluslararası tüm boyutlarıyla birlikte ;karşılaşılan küresel '!aşması Taraf1.arınm buluşması. olm-ak Tar:ıflal' Konferansınca bir zorluk olduğunu ve insanları, geçim kaynaklarım ve

belirlenmiş bir organ tarafından nezaret edilecek ve aşağıdaki ekosistemlerini korumak amaçlı olarııic iklim değişikliğine hedeflere ulaş:ılma.ya çalışılacaktır:

uzun vadeli ve küresel müdahalenin µlim de~ğinin

Ca) Sera gazı s:ılımlannın azaltılmasını sürdürülebilir kal- kınmanın güçlendirilmesiyle birlikte desteltlemek, olumsuz etkilerine özel olarak hassas gelişmekte olan ülke Tarafların acil ve dolaysız gereksi.nimJ,ie.rini dikkate alarak

( b) Tarafça yetkilendirilen kaınu veya özel tüzellerin sera uygıılanın.asında kilit bir bileşen olmanın yanında temel gazı salımla.nnın azaltllınasma katılmasım teşvik etmek ve katkı sağladığını da kabul ederler.

!

kolaylaştırılmak, 3. Gelişmekte olan ülke Tarafların uyuı:n çabaları Paris An-

> Cc Başka Tarafların da kendi ulusal katkılarmı. gerçek- laşması Tarailarımn buluşması olarak Taraflar Konferansı­ nın ilk oturum.unda kabul edilen usulfve esaslar çerçeve- leştirmeleri için kullanabilecekleri salım azaltnnlarıyla sinde tanınacaktır.' ' sonuçlanan azaltım f:ıaliyetlerinden faydalanacak ev sa-

hibi T:ır:ıfııı emisyon düzeyi.erinin azaltılı'n:ısına katkıda 4, Taraflar uyum için mevcut gereksinimin önemli oldu·

bulunmak. ğunu ve daha yüksek seviyede azaltmıimn ek uyum çalış·

( d ) Küresel emisyonlarda toplam bir azaltılill sağlaro:ık. malarına duyulan ihtiyacı azaltacağını ive daha fazla uyum

5. İşbu Madde fıkra 4 hükmünce ifade edilen mekanimıadan ihtiyaonm daha yüksele uyum maliyeti anlamına geleceği­

kaynaklanıın salım ·azaıtımıan başka bir Taraftn kendi ulusal ni kabul ederler. -

katkısını gerçekleştirdiğini göstermek için kı.ıllamlmışsa ev 5. Taraflar uyum faaliyetinin ülke temelli, cinsiyetler ko-

sahı"bi Tarafın ulusal kııtkı.sınm gerçekl~diğini göstermek nusunda duyarlı, katılımcı ve t:ımame~ şeffaf bir ~aşımı tilip etmesi gerektiğini, bu yaltlaşmıdt kmlgan grupl:ınn, amacıyla kullanılmayacaktır.

topluluklarınve ekosistemlerin dikkatJaiınacağını ve mev-

6. Paris Anlaşması. Taraflarının buluşması olarak Turafl.ar

Konferansı işbu Madde fıkra 4 hükmünce ifade edilen m.eka· cut en iyi bilimsel veriler ve uygun h~erde uyumu ilgili

nizma kapsamındaki f:ı:ıliyetlerin maddi getirisinin bir kısmı­ sosyo-ekonoıııik ve çevresel politika ve eylemlere entegre etmek üzere kullanılan geleneksel bil~er, yerli halkların nın idari harcamıılıııın karşılanması ve ayrıca iklim değişik­ bilgileri ve yerel bilgi sistemleri ıŞJğın4a, temellendirilece-

liğinin olumsuz etkileri karşısında özel hassasiyeti bulunan ğini ve yönlendirileceğini kabul ve taahhüt ederler.

6. Taraflar uyum çabalarında desteğin v~ uluslararası işbir- gelişmekte olan ülke Tarafların uyuİn.giderlei'in.de yardımcı liğinin önemini ve gelişmekte olan ülk~ Tarafları ~ ·

olunması için kullarulmasını güvenceye alacaktır.

le iklim değişikliğinin olumsuz etkileri; karş

ifade 7. Paris Anlaşması Taraflarının buluşması olarak Taraflar olanlann gereksinimlerini dikkate aınuı' =v~ıeı.:ı;ım.ı edilen meka-

Konferansı işbu Madde fıkra 4 hükmünce

nizma için kur:ıllan, şekillerive usulleri ilk ob.n\UID.unda kabul

edecektir. · ederler.

8. Taraflar Taraflıınn ulusal katkılaruıı sürdüriilebilir kalkın­ 7. Taraflar uyum k~n=,da faaliyetle · birliklerini ~ağıdalıi konular dfilill o 1

ma ve yoksulluğun ortadan l.Gı.J.ıbnlınası bağlammda, koordine Uyum Çerçevesini dikkate alarak.geliştire _

ve etkin şekilde, bu kapsamda azaltım, uyum, fiµans, teknoloji (a) Uyum faaliyetlerine ilişkin billıri, pl

transferi ve kapasite geliştirme konulaıında uygulamaları için

gerekli desteğin sağlanmasında bütünlüklü, bütüncül ve den- ve uygulama gıbi konularla bağlan$ bilgilen·",!.!!~~~

PARiS ANlAŞMASI

1134

2. Diğer Taraflar ise bu desteği götıüllülülc esasında s~ğİa-:.':::'.:~~t ç~rek~~ ~e:~1:f~ıoji ~ ~e-~~-

ma.ya veya sürdürmeye teşvik edilirler. Jaştırılması çabalarım bilerek teknoloji geliştirme ve trallSf'eri kon~da işbirliği faaliyetlerini güçlendireceklerdir.

3. Küresel çabanın bir parçası olarak gelişmiş ülke Taraflar 3. Sözleşme kapsamında kurıılıın Telmq'ıoji M'ek;mizm•sı An-

ülke temelli stratejiler gı"bi çeşitli eylemler üzerinden ve laşnıa çerçevesinde işlev gösterecektir. ;

4. Teknoloji Mek:ınizmasının işbııAnlaşın:ıınn uygul=sı­ gelişmekte olan ülke Taraflann gereksiniuilerini ve önce- liklerini gözeterek, kamu fotılarmın önemli~olünü dikkate m destek amaçlı teknoloji geliştirme ve transferi için güçlen- dirilmiş eylemi desteklemek ve kolayl.aştırmak yönünde çalış­ alan şekilde çok çeşitli kaynak, araç ve katıaliıırdan iklim m:ıl:ırıııda işbu Madde fıkra I hükmündeki uzun vadeli bakış üzerinden kapsayıcı bir düzenleyicilik ~ğlamak amacıyla bir finansmanını harekete geçirmekte öncü roi oynamaya de-

vam etmelidir. İklim finansmanının bu şekilde sağlanması önceki çabalara göre ileri bir noktayı temsil ediyor olma.-

lıdır. teknoloji çerçevesi ol.uşturulınııştur. ı

S. Yenililderin lnzlandırılması, teşvik edilmesi ve ola.naklı kı­

4. Ölçeldendirilmiş finansal kayn:ı.kların sağlanması uyum 1mması iklim değişikliğine etkin, uzun vİadeli bir küresel yamt ve azaltım arasında bir dengeye ulaşmayı amaçlamalı, ülke verilmesive ekonomikbüyüme ile sürdili.-ülebilir ka1kımnanın temelli stratejileri ve gelişmekte olan ülke Tarafl.aruı, özel- desteklenmesi için kritik ön~me sabiptlll Bu çabalar araştırma likle iklim değişikliğinin olumsuz etlrueri karşısında özel ve geliştirmede işbi;rüxçi yaldıışımJar ve\gelişmekte olan ülke olarak kırılganhk taşıyan ve en az gelişmi.ş ülkeler ve kü- çüJı: ada gelişmekte olan devletleri gfüi uyum için kamusal !Jk Tarafların özellikle teknoloji çevrinımin evrelerinde tekno-

ve hibe temelli kaynaklara gereksinim. duyan ölçüde ciddi loji:ye erişimlerini kolayl.aştınıı:ık için Teknoloji J0ekanizınası kap asite kısıtlılıkları bulunan Tarafların önceliklerini ve tarafin~ ve Sözleşme Finansal Mekaırikn=mali araçla- gereksinimlerini dikkate alın.alıdır. n üzerinden uygun şekilde desteklenecektir.

1

S. Gelişmiş ülke Taraflar işbu Madde I ve 3. fıkralarında be- ti. Destek, bu kapsamda finansal dest4 işbu Maddenin uy- lirtilen nitel ve nicel betimleyici bilgileri gelişmekte olan gulanması. bu ç~de t.ekonoloji geµştirme ve transferi ülke Taraflara sağlanacak kamusal finansman kaynakla•

rının planlanan düzeyl~le birlikte iki y.ılda bir olmak b.akkındaişbirlikçieylen:riı::ı teknoloji ç~farklı aşama· üzere ileteceklerdir. Kaynak sağlayan diğer 'l'aratlar ise bu larmda güçlendirilmesi amacıyla ve azal)ım ile uyum destek- leri arasında bir denge olnştıımıa perspektifiyle gelişme).cte

bildirimi yine iki yılda bir olmak üzere gönüllülük esasında olanülke Tıırafl:ıralemin edilecektir.

sağlamaya teşvik edilirler.

6. M:!dde I4 hükmünce ifade edilen küresel envanter ge- MADDE 11 lişmiş ülke Tarafların ve/veya Anlaşma organlıırının iklim finansmanına ilişkin çabalan hakkında gerekli bilgileri de 1. İşbu Anlaşma çerçevesindeki kapasite geliştirme çaba-

Öf lan gelişmekte olan ülke Tarafların, ellikle en az geliş•

dikkate alacaktır. miş ülkeler ve aynca küçük ada g~ekte olan devletleri

7. Gelişmiş ülke Taraflar gelişmekte olan ülke Taraflara ka- gibi iklim değişikliğinin olumsuz etltjleri karşısında özel hassasiyete sahip Taraflann uyum ve µaltım faaliyetleri- lD:Usal müdahaleler sonucunda sağlanan ve kullanıdııılan ni hayata geçirmek gı'bi etkin iklim de~ği eylemlerine

destek hakkında şeffafve tutarlı bilgileri iki yuda bir.olmak girişmek yönünde kapasite ve yetenel4erini güçlendirmeli ve teknoloji geliştirme, dağıtım ve ~anımını, iklim fi.

üzere ve Madde I3; fıkra I3 hükmü gereğince Paris Anlaş­ nansmamna erişimi. eğitim, öğretim ~e topltım bilinc:iniD ması Taraflannın buluşması olarak Taraflar Konferansının ilgili yönlerini ve bilginin şeffaf, zamaiuııda ve doğru içe- ille oturum.unda kabul edilecek şekil, usul ve düzenlemele- rikte aktaıılmasını kolaylaştırmalıdır. !

re uygun şekilde bildirecektir. Diğer Tarailat da bu şekilde

2. Kapasite geliştirme ülke temelli, uliısal gereksinimlere hareket etmeye teşvik edilirler. dayanır ve hitap eder olacak ve Tarafl:İnn, özel olarak ge-

8. ~özleşmenin Finansal Mekanizması ve .bu kapsamda

opJrasyonel tüzelleriyle birlikte Anlaşmanın finans:ıl me- lişmekte olan üike Tarafların sahipliğip.i ulusal, ulusal altı kanizması olarak işlev görecektir.

9. İşbu Aı:ılaşma çerçevesinde hizmet veren kuruluşlar, bu ve yerel düzeylerde destekleyecektir. İKapasite geliştirme kapsamda Sözleşme Finansal Mekanizmasının operasyonel çıkarnlan dersler, bU: kapsamda Sözleşme gereği kapasite tüzelleri finansal kaynaklara yaluıl.aştı.rıl onay prose- geliştirme çalışmalarından dersler ekşeninde yönlendiri- dürleri ve gelişmekte olan ülke Tar~ara, özel olarak en az gelişmiş ülkeler ile küçük ada gelişmekte olan devletlerine lecek ve katılımcı., ·ortaklaşmacı ve ciı:lsiyetler konusunda ulusal iklim stratejileri ve planları bağlamnıı:ıda güçlendi- rilmiş hazırlıkhlık desteği sağlıınnıası.nı amaçlamalıdır. duyarlı, etkin ve süreklilik arz eden bii süreç oluşturacak­

tır.

3. Gelişmekte olan ülke ').'aratlarm işb~

ma yönündenkapasitesini güçlendirm

MADDE 10 mamı işbirliği yapmalıdir. Gelişmiş ·· uzenli

te olan ülke Taratlardaki kapasite geliş

1. Taraflar iklim değişikliği kıırşısında esnekliğ!n geliştirilme­ desteklerini arttırmalıdır.

si ve sera gazı sa1ımlarının. azlatılması yöııleriiıden teknoloji

4. Gelişmekte olan ülke Tarafl.ann iş .

geliştirme ve transferinin tam olarak hayata .geçirilmesinin lama kapasitelerini bölgesel, iki tar :

önemi konusunda uzun vadeli bir vizyonu pa:ylaşınaktadırlar. laşımlarla destekleyen tfun Taraflar .

2. Taraflar işbu Anlaşma çerçevesinde azaıtııı'.ı ve uyum ey- konıısundald bu eylem veya tedbirler konusunda

lemlerinin hayata geçirilmesi yönünden teknolojinin önemi-

1135 :.. _;·.:.~;:::; ~~:.: ;f,_t!i:-::/:fr-:;-:

gulamalann, deneyimlerin ve çıkarılan derslerin payla- ve II çerçevesinde uygulanması için gelişmekte olan ülke Taraflara sürekli ve güçlendirilmiş uluşlarar:ın destek sağ­ şılması,

(b) Sözleşme kapsamında işbu Aiılaşmaya ilişkin olan lanacaktır.

k:urınnsal düzenlemelerin ilgili bilgi ve verilerjn sen- tezlenmesi ve Taraflara teknik destek ve rehDerlik sağ­ 14. Madde 14 tarafından belirtilen küresel envanter diğer

lanması için güçlendirimesi, hususların yanında aşağıdakileri içerecektir:

Cc) İklim hakkında bilimsel bilgilerin, bu kapsamda

iklim sisteminin ve erken uyarı sistemlerinin araştı· (a) Gelişmekte olan ülke Taraflarıp. uyum çabalarının ıı1masuıın, sistematik gözleminin iklim kuruluşlarını

taıııııması, .

(b) Uyum faaliyeti uygulamasının işbu Madde fıkra ıo

hükmünce belirtilen uyum bildirüni. dikkate alınarak

bilgilendiren ve karar almayı destekleyen şekilde güç- güçlendirimesi, • • · lendirilmesi,

(d) Gelişmekte olan ülke Taraflara etkili,uyum uygula- (c) Uyumun ve uyum için sağlanan desteğin uygunlu- malaruıın, uyum gereksinimlerinin ve önceliklerinin,

uyum faaliyet v~ çalışmaları için sağlanan ve alınan ğunun ve etkinliğinin gözden geçirilmesi,

(d) İşbu Madde fıkra I tarafındaiı beliritlen küresel

uyum hedefine ulaş'mada kaydedil~n toplam ilerleme-

desteğin ve zorluklar ve boşlukların tııuirnJamuası ko- nin gözden geçirilmesi. '

nusunda iyi uygulamııları teşvik eden biçimde destek

sağlanması, MADDE 8

1. Taraflar iklim değişikliğinin olıımsui etkileriyle, bu kap-

(e) Uyum faaliyetlerinin etkinliğinin ve kalıcılığının ge- sam.da ekstrem bava olaylan ve yavaş başlangıç ol.aylıırıyla liştirilmesi. ilgili kayıp ve zararın tersine çevrilme4mm, azaltılmasının, bunlara müdahale edilmesinin ve kayıp 'ıe zarar riskinin azal- 8, Birleşmiş Milletlerin uzman örgütleri ve kurumlan Ta- rafların işbu Madde fıkra 7 hükmünce tanımlanan çabala- tılmasında sürdürülebilir kalJonmanm otn-adığı rolün önemi-

s rını işbu Madde fıkra hükmünü dikkate almak suretiyle

desteklemeye teşvik edilir. ni bilmektedirler. ;

9. Her bir Taraf, uygun olan şekilde, uyum planlama süreç- 2. İklinlDeğişiıniyleEtkileriyleilişkili~veZarariçinVar­

lerinde ve faaliyetlerin hayata geçirilmesincle, bu kapsam- şova Ulus1ararıısı Mekani= Paris .Aijlaşrn= Taraflarmın

da ilgili p~an, politika ve/veya katkıların ohışturulınıısın­ buluşması olarak Toraf1ar Konferaıısının.-yetki.sine ve yönlen- dirtnesine tabi olacak ve Paris ~ Taraflannın buluş­

da veya geliştirilmesinde katılım sağlayacaktır. Bu katılım ! ması olarak Tııraflar Konferansı tarafından kararlııştınlacağı şwılan kapsayabilir: :

üzere desteklenip güçlendirilebilecektir.

(a) Uyum eylemleri, taahhütleri ve/veya çabalarının 3. Taraflar iklim değişikliğinin olumsuz etkileriyle ilgili kayıp

hayata geçirilmesi, · ve zarar yönünden işbirlikçi ve kolaylaşt/ncı bir zeminde, ör-

Cb) Ulusal uyum plaıılarımıı formüle edilmesi ve hayata neğin Varşova Uluslararası Mekanizma si üzerinden karşı4Jdı

geçirilmesi süreci, anlaNJ, eylem ve desteği güçlendirmeliair.

(c) İklim değişildiği etkileri ve kınlganlıgın ulusal ola- 4. Bu nedenle kıırşılıklı anlayışı, eylem ie desteği güçlendir- me amaçlı işbirliği. ve kolaylaştırma aiaı4n aşağıdakileri kap- rak öncelikli belirlenmiş eylemleri kırılgan insanları,

yerleri ve ekosistemleri dikkate alarak formüle etme

perspektifiyle değerlendirilmesi, sayabilir: . '

(d) Uyum planları, politikaları, prog=ları ve eylemle- ( a) Eı::ıten uyarı sistemleri, rinin izlenmesi, değerlendiriline~i ve bunla:z-dan dersler ( b) Acil durımılıira hazırlıklılık,

Çikartılması,

> Cc Yavaş başlayan iklim olayları, .

(e) Sosyo-ekonomik ve ekolojik sistemlerin esn2kliği­ Cd) Geri döndürülemez ve kalıcı kaygı ve zarar içerebilen

nin ekonomik çeşitlendirme ve doğal kaynakların sür- olaylar, · ' dürülebilir yönetimi gıöi yöntemlerle inş~ edilmesi.

10. Taraflardan her birisi sunacağı ve periyo~ olarak gün- v,e (e ) Kapsamlı risk değerlendirmesi yönetimi, Cf >Risk sigortası kaynakları, ikliın riski havuz sistemi ve celleyeceği, önceliklerini, uygul~ ve destek gereksinim- diğer sigorta çözümleri, 1

lerini, planlarını ve eylemlerini gelişmekte ·olan ülke Ta- Cg) Ekonomik oİİııayaıı kayıplar,

raflara herhangi bir ek yük yüklemeksizin içerebilecek bir (h) Toplulukların, geçiınkayn:ıkları~ ve ekosistemlerin

uyum bildirimi oluşturacaktır. · esnekliği.

11. İşbu Madde fıkra ıo hükoıünde belirtilen uyum bildi- gru;,:;:1 s. Varşova Uluslararası Mekauizma51 Anlaşma kapsamındaki dı- ayrıca

rimi iletilen diğer bildirim veya belgelerin, bu kapsamda mevcut ~rganl.ar ve uzman 1 r·gap!~~:Qi:~

ulusal uyum. planının, Madde 4 fıkra 2 hii.kmünce belirti- şında yer alan ilgili kurııınlarve -~~ yapacaktır. ~-

len ulusal katkının ve/veya ulusal bildirimin parçası olarak * . * . " v~ ,.. ;. ,•\ <='({r•. .

MADDE 9

veya onlarla bağlantılı şekilde sunulacak ve periyodik ola-

rak güncellenecektir.

12. İşbu Madde fıkra ıo lıükoıünde belirtilen uyum bildi- 1. Gelişmiş ülke Taraflar Sözleşme ka s rimi Sekrebİ.rya tarafından tutulan ortak kayıt bünyesinde yükümlfilüklerini.n bir uzantısı olarak gl ·ş1

kaydedilecektir. Taraflara azainm ve uyum yönünden ~e ~

13. İşbu Madde fıkra 7,9, ro ve II hiikümlerinin Madde 9, ıo kaynaklar temin edeceklerdir.

PARIS ANLAŞMASI

1136

- . ,. ___ ... --..... ;;- ...........,:_:.·...';'_•- .

olarak bildirim yapmalıdır. Gelişmekte olan ülke Taraflar bağl:ımında sağliılııkları ve ald:ıklan desteğin net şekilde

ise işbu Anlaşmanın uygulanması yönünden kapasite geliş- anlaşılmasını ve sunulan toplam ~ a l desteğin Madde tirme planlarını, politikalarım, eylemlerini veya tedbirle- 14 tarafından belirtilen kiiresel envaı\tere veri teşkil ede- rini hayata geçirme konusundaki ilerlemeyı düzenli olarak cek şekilde mümkün olduğu öİçüde Jksiksiz bir görüntü-

bildirecektir. '

sünün çıkartılmasını sağlamaktır.

5. Kapasite geliştirme faaliyetleri işbu ~ uygu-

7. 'l'araflardan her birisi aşağıdaki bilgileri düzenli olarak

!anmasını destekleme amaçlı uygun kurumsal düzenleme- temin edecektir: .

!er, bu kapsamda Sözle§me çerçevesinde kUrulınuş olup da (a) Sera gazlarının kaynak başına ii:ısan kaynaklı salım.- işbu Anlaşma kapsamında işlev gösteren ı:cy-gun kurumsal l.arınm ve yutak başına nzaklaştırin:ıl:ı.rının Hüküm.et•

düzenlemeler üzerinden güçlendirilecektir. Paris Anlaş- Ierarası İklim.Değişikliği Paneli (IlfC) tarafından kabul

ması Taraflarının buluşmaııı olarak Taraflar Konferansı ka- edilmiş ve, Faris Anlaşması Tarafl.a,nnm buluşması ola- pasite geliştirmeye ilişkin başlangıç kurum~al düzenleme- rak Taraflar Konferansı taraftnd:ı.tı. kararlaştırılmış iyi

!erini ilk oturumunda görüşecek ve karara J;ıağlayacaktır. uygulama yöntemleri ~ hazırlanmış ulusal

envanter raporu, · _

MADDE 12 (b) Madde 4 kapsamında belirlen~n ulusal katloyı uy-

Taraflar uygun şekilde iklim değişikliği eğimwru, öğretimini, gulamak ve. elde etmek yönünde Jqı.ydedilen ilerlemeyi

toplum bilincini, halkın katıbmını ve bilgiye açık erişimi bu izleyebilmek için gerekli bilgiler. i

admıların işbu Aıılaşın:ı. kapsamındaki eylemleri güçlendir- 8. Ayrıca her bir Taraf Madde 7 k:ı.psanpnda iklim değişikliği

mek için öneminin bilinciyle güçlendirecek tedbirler :ı.lmm.:ı.- etkilerine ve uyuma ilişkin bilgileri~ şekilde sun:ı.caktır.

sında işbirliği yapacrudardır. · 9. Geli§IIIİş ülkeTaraflar ve destek sağl:i,vım diğer Taraflar ge-

lişmekte olanülke Taraflara Madde 9, IO:ve n uyarınca finans,

MADDE 13 teknoloji transferi ve kapasite geliştirm~ desteği hakkında bil-

1. Karşılıklı güven tesis etmek ve etkin uygqlamay.ı destek- lemek için eylem ve destek konularında, Tıırafl::ırın farklı gi sunacaklardır. ' ' ,. ' kapasitelerini ılikkate alan ve kolektif deneyimler üzerine inşa .edilen, içsel esnekliğe sahip bir güçlendirilmiş şeffaf­ 1o. Gelişmekte olan ülke Taraflar Madde 9, 10 ve Il uyarınca

aldıkları finans, teknoloji transferi ve ka~asite geliştirme des-

teği hakkında bilgi sunacaklardır. ·

lık çerçevesi işbu Anlaşmayla oluşturulınakta.dır. 11. Taraflardan1ıer birisinin işbu Madi{e fıkra 7 ve 9 hüküm-

2. Şeffaflık çerçevesi işbu Anlaşma hükümleriıılıı uygulan- ması konusUI1da gelişmekte olan ülke Tarafların kendi ka- 4 leri gereğince sundııklan bilgiler I/CP kararı uyarınca tek- pasiteleri ışığında gereksinim duydukları ~snekliği sağla­ y:ı.c:ı.ktır. lşbu Madde fıkra I3 hükmünce belirtilen şekiller, nik uzman incelell).l!sinden geçirilecektir. Kapasiteleri ışığın­ usuller ve yönlendirici düzenlemeler bu esnekliği yansıta­ da ih~ duyan gelişmekte olan ülke 'J.İaraflar için inceleme süreci kapasite geliştirme gereksinimlefinjn tarnınlanmas11J1 caktır. da kapsayacalrtır. Buna ek olarak her bit Taraf Madde 9 kap- s:mı.mdald ç:ıb::ılan yönünden ve uygul:ıtl.ması ile ulusal katla-

3. Şeffaflık çerçevesi Sözleşme kapsamındaki şeffaflık dü· sınm gerçekleştirilmesi yönlerinden kol)ıylaştırıcı, çok taraflı zenlemelerine, en az gelişmiş iilkelerin ve :küçük ada ge- bir ilerleme değerlendirmeye katıla~.

lişmekte olan devletlerinin özel koşullarını dikkate alarak 12. Bu fıkra kapsamındaki teknik UZI!\:m incelemesi Tara- fa sağlanan desteği ve bunun uyguia.rux\asıyla birlikte ulusal dayanacak ve bunları güçlendirecek ve kolaylaşuncı·şekil­ katkısının gerçekleştirilınesine ilişkin değerlendirmeyi içe- recektir. İnceleme aynca Torafın ilerleriı.e gösterdiği :ılanl:ın de, aşırı zorlayıcı ve cezalandıncı olm:ı.yan bir tarzda, ulu- saptayacakve sunulanbilgilerin işbu Ma~de fıkra·13 hükmün- sal egemenliğe saygılı biçimde ve Taraflar üzerine aşırı yük

bindirmeyi önleyerek uygulanacaktır.

4~ Sözleşme kapsamındaki şeffaflık düzenlemeleri, bu kap- de ifade edilen ş~er, usuller ve d~emelerle uyunıunu

samda ulusal bildirimler, iki yıllık raporlar ve iki yıllık gün- Tarafa işbu Madde fıkra z kapsamında~ esnekliği dik· kate :ılarak tespit edecektir. fncelemede~elişmekte olan ülke celleme raporları, uluslararası değerlendirme ve inceleme analiz ile uluslararası istişare ve

işbu Madde fıkra 13 gere- Tarafların ilgili ulusııl kapasitelerine v~ koşullarma özel bir

ğince şekiller, ustıller ve yönlendirici düzenl~melerin oluş­ dikkat gösterilecektir. _ turulmasında esas alınacak deneyi.ınin parçası olacaktır.

13, Paris An1aşınası Taraflarmın bulıışµıası olarak Taraflar

S. Faaliyet şeffaflık çerçevesinin amacı ikliı:ııideğişikliği ey- Konferansı Sözleşmenin şelfuflığa ilişJd4 düzenlemelerinden .

lemini Madde 2 hükmünce belirtilen Sözleşme amacının

edinilen deneyimler temelinde ve işbu İ Maddenin ilgili hü-

ışığında, Tarafların Madde 4 çerçevesindeki bireysel ulusal kümleri uyarınca faaliyet ve destek şeffiıfl.ı.ğı. yöngı·u;·-~~

katktlaruıı gerçekleştirme yönünde ilerlemenin netliği ve şekiller, usuller ve yönlendirici düzenleıiıel ~~( .

taltipi ile Madde I4 tarafından belirtilen kiiresel envante- $" .. ~- da k:ı.bul edecektir. ' * 14, Gelişmekte olan ülke Taraflara dest . ~ l Mıl,aıiıımiJ:~..

re veri teşkil edecek iyi uygulamalar, öncelikler, gereksi- gıılanınasmı s:ı.ğlamak için temin edil nimler ve boşluklar dahil olmak üzere Taranarın Madde 7

kapsamındaki uyum eyleminin net şekilde :ı.nlll§ılmasım 15 . Gelişmekte olan ülke Taraflara d olan ülke Tarafların şeffaflıkla ilgili

sağlamaktır. mal:ı.n için sürekli olarak temin edilec

6. Destek şeffaflık çerçevesinin lUfl\\.CI ilgili Thafların Mad-

de 4, 7, 9, IO ve II kapsamındaki ikilin değişildiği eylemleri

PARIS ANLAŞl,IASI

1137

MADDE 14 :-.: _,,,. (a) Atılaşmanm uygulanması için gl!rekli kabul edilen

= 1. Paris Anlaşması Taraflarının buluşması <iJar:ık Taraflar yardımcı orgaı:ıların kurıılzn=, Konferansı işbu Anlaşmanın elde edilmesi ve uzun

(b) An1a.şm:ımn uygulanması için g'.erekli kabul edilen vadeli hedefleri yönünde ortak ilerlemeyi değerlendirmek için işbu Aıtl:ışmanın uygulammısının envantet kaydını peri- diğer işlemlerin gerçekleştirilmesi :

yodik olarak tutacaktır ("küresel envanter" ol:irak adlandın­ 6. Taraflar Konferansının usul kurallıu;ı ve Sözleşme kap-.

lır). Bunu azaltmayı, uyumu ve uygulama ve destek araçlarım samında uygulanan finansal prosedürl"er P:ıris Anlaşması Taraflannuı buluşması olarak Taraflar konferansı tarafın­ dikkate alarak, hakkaniyet illresive eldeki en iyi bilimsel veri- ler ~oınd.a kııpsayı.cı ve kolayla§tıncı bir tııtı.utila gerçekleşti­ dan farklı bir karar almımş olın:ıdılı:ç:ı, gerekli uyarlamalar yapılmak: kaydıyla işbu Anlaşma için dehı.ygul:ıııacaktır.

recektir. 6. P:ıri.s Anlaşması Taraflarının buluşµı:ısı olarak Taraf-

2. Paris Anlaşması Tfil'1li1aruım buluşması olarak Taraflar lar Konferansmm ilk oturumu Sekretarya tarafından işbu Konferansı ilk küresel envanterini 2023 :yiliııd:ı düzenleye- Anlaşmamn yürürlüğe girmesini müte!ıkip belirlenen Ta- rafla:r Konferansının ilk otı.mımuyla ç:ı;kışacak şekilde or- cek ve P:ıı.is Aııl.aşması Tıır:ıflarının buluşması olarak Taraflar ganize edilecektir. Paris AD1aşm:ısı Tar:illarınm buluşması olarak Tar:ıflar Konferansının müteakip olağan oturumları Konferruısı tarafind.an başkaca bir periyod belirlenmiş chna- da P:ıri.s Anlaşması Taraflıırının buluşn\ası olarak Tarailar dıkç:ı müteakip her beş yılda bir envanter düzeı;ıleyecektir. Konferansmca farklı şekilde öngörülm~diği müddetçe Ta-

3. Küresel envanter sonucu ulusal temelde belirleneu şe­ raflar Konferansının olağan oturumlarıyla çakışacak şekil­

kilde Tarafların eylemlerini ve desteği işbu Anlaşmanın ilgili

hükümlerine uygun olarak güncellemelerineve güçlendirme·

lerine ve ayrıca ikilin eylemi için uluslararası işbirliğinlıı güç- de toplanacaktır.

lemlirilınesine yardımcı olacaktır. 7. Paris Anlaşması Taraflarının buluşnµısı olarak Taraflar tans Konferansının olağanüstü oturumları

MADDE 15 Anlaşması Ta-

1. İşbu .Anlaşmanın uyga1anmasım ko1ayiaştırmak: ve hüküm· leri ile uyumu desteklemek amaçlı bir mekanizma oluşturul­ raflarmm buluşması.·· olarak Taraflar Kohleran.sı.nca gerekli görülecek-diğer tarihlerde veya talebinİSekretaryaya tesli· maktadır.

minden itibaren altı ay içinde Tarafları:iı en a.z üçte birinin

2. işbu Maddenin fıkra ı hükmünce ifade edilen mekanizma uzman temelli ve kolaylaştmcı nitelikte olacak ve şeffaf, kar- desteğini alınası şartıyla herhangi bir Tarafın yazılı talebiy- şıtlaşmadan kaçınan ve ı:ezalandmcı olmayan bir tutumla iş­ lev gösterecektir. Komite Turafların. özel ulusal kapasitelerine le toplanacaktır. ' ve koşullarına bilhassa clikk:ı.t edecektir. g_ Birleşmiş Milletler ve uzmanlık~uşlan ve ınuslara­

3. Komite Paris An1aşı:ı:ııısı Turaf1arı.nın buluşması. olarak Ta- raflar Konferansının ilk oturumunda kabul ettiği şekiller ve rası Atom Enerjisi Kuru.mu ile bunla.rıh Sözleşmeye taraf usuller çerçevesinde f:ı:ıliyet gösterecek ve Pınis .Anlaşması iaris olmayan üye veya gözlemci Devletleri Anlaşması Ta- Taraflarının buluşması olarak Taraflar Konferaı:isına yıllık ola- rak rapor sunacaktır. raflarmm buluşması olarak Taraflar K'.onferansı oturum-

larına gözlemci sıfatıyla kattlabilirlet. İşbu Anlaşmada belirtilen hususlarda yeterliliğe sahip dlan ve Paris Anlaş­

ması Taraflanuı.n buluşması olarak T;ııiaflar Konferansına

gözlemci olarak katılma isteğini Sekre$'yaya iletmiş olan

ulusal veya uluslararası, hüküm.ete bağıi. veya bükü.met dı§1

her türlü kurum v~ kuruluş Tarafl.arm\en az üçte biri iti·

MADDE 16 raz etmedikçe oturuma katılabilirler. Gözlemcilerin kabul

1. Sözleşmenin üst düzey orgam olan Taraflar Konferansı işbu AD1aşması Tarafl.annm buluşması olarak işlev göste- edilmesi ve k a ~ işbu Madde fıkra s!hükmünde belirti-

len usule tabi olacal"tır. '

recektir. . .

2. Sözleşmenin işbu ~maya taraf olan Tarafları Anlaş· MADDE 17

ma Taraflarının buluşması olarak Taraflar Konferansının 1. Sözleşmenin Madde 8 hükmünce kural.an Sekretarya işbu

herhangi bir oturumundaki görüşmelerde gözlemci sıfa­ Anlaşmanın Sekretaryası. olarak görev yapacaktır.

tıyla yer alabilirler. Taraflar Konferansı Anlaşma Tarafları­ 2. Sözleşmenin sekretaıy.ııım görevleri liakkındaki Madde 8, nın buluşması olarakhareket ettiğinde karar alma sürecin• de yalnızca Anlaşma Tarafları. yer alabilecektir. fıkra 2 hükmü ve Sekretaryamn çalışmaiın:ı ilişkin düzenle-

3. Tar:µlar KonferansıAnlaşma Tarafl.armm buluşması ola- melere d:ıir Madde 8, fıkra 3 hükmü gertkli uyariamalar ya- rak hareket ettiğinde Sözleşmeye taraf olan ancak o tarihte pılmak kaydıyla işbu ~ y a da uygu).:macaktır. Bunların ADlaşmaya taraf olmayan bir Tarafı temsil eden Taraflar Konferansı Bürosu üyesi işbu Anlaşmanın T~rafları arasın­ yanı.sıra Sekretarya kendisine işbu Anlaşıpa talıtında ve Paris dan seçilecek ek bir üyeye yerini bırakır.

4. P:ı.ris Anl~ması Taraflarının buluşması olarak Taraflar Anlaşması Taraflarının buluşması olarak Taraflar Konferan- Konferansı işbu Anlaşmanın uygulanmasını düzenli olam

o,. < sınca verilen diğer görevleri de ifa edec~.

inceleyecek ve etkin uygulalllna.sı için kendi yetkileri da- ~~\'( ET Mtc ~~

hilinde gerekli kararlan alacaktır. Kendisine Anlaşma ta- ~ rafınq.an verilen işlevleri yerine getirecek ve şu faaliyetleri MADDE 18

1. Sözleşmenin Madde 9 ve IO hüküml.eı;i.

Bilimselve TeknolojikDamşmanlık içn Y:ır

gulama için Yardımcı Organ işbu Anl~ yq

ve Teknolojik Danışmanlık içn Yardıma p · v ,

gerçekleştirecektir: için Yardımcı Organ olarak işlev göster~cektir. -""':::.l!!!!lll~ll"'"

PAHİS AN!.AŞlılASI

1138

- .-............- - - -._ ...=: ..:

bu iki organın işleyişine ili§kin hükümleri gerekli uyarlamalar MADDE 21

yapılmak kaydıyla işbuADlıışmaya da uygulanacaktır. Bilimsel 1. İşbu Anlaşma onayl:ıma, kabul, tıısdik veya iltihaka ilişkin ve Teknolojik Daıuşmaalık içn Yardımcı Organ ve Uygulama için Yardımcı Organ toplantılarının oturumlıln Sözleşmenin belgelerin Sözleşmenm küresel sera gnb emisyonları topla-

Bilimselve TeknolojikDanışm:ııılıkiçn.Yar&nic:ı Organve Uy- mının tılrı:ırinen en az yüzde ss'ine ~ f i l den en az 55 Ta- rafınca Kayıt Bürosuna teslim edilme.ii tarihinden sonraki

gulama için Yardımcı Organ topl:wtılarıyla ~ şekilde otımmcu günyürürlüğe girecektir. . '.

organize edilecektir. 2, Yalnızca işbu Madde fıkra I hükmü:tıün amacı yönünden 2, Sözleşmeye taraf olup da işbu Arılaşmaya taraf olmayan "küresel sera gazı emisyonları toplamı• ~özleşrııenm T:ırafla.­

Taraflar yardımcı org:ınl:ırın herhangi bir otuhundaki görüş­ rınm işbuAnlaşm:ıyıkııhulettikleri t:ırnı.te veya daha öncesin-

melere gözlemci sıfatıyla katılabilirler. Yardım.o organlar işbu de ilettikleri en güncel miktar :mlımwıa gelecektir.

Arılaşmamn yardımcı organlan olarak hareket[ ettiğinde karar 3. İşbu Anlaşmayı bu Madd.eııin fıkra I !hükmünde belirtilen

alına sürecinde yalnızca Anlaşma Tarafları yer:alabilecektir. şekilde yürürlüğe girdikten soma. onay¼yan, kııhııl eden, tas-

3. Sözleşmenin Madde 9 ve ro hükümlerimie kurulan yar-

dik eden yeya~ya iltihak eden D~letler veya bölgesel

dımcı organlar görevlerini işbu Anlaşmaya ili;şkin konul.arda ekonomik işbirliği ôrgütleri için işbu Aiiİ;ışma. o Devletin veya

yerine getirirlerse Sözleşmeye taraf olan ancak o tarihte An- bölgesel ekonomik işbirliği örgütünün 6ıı:cyiama, k:ılnıl, tas- laşmaya taraf olmayan bir Tarafı temsil eden yardımcı organ dik veya iltihaka ilişkin belgelerini tes1iJı. etmeleri~

büroları üyesi işbu .Anlaşmamıı Tarafl.ıın arasından seçilecek sonraki on üçüncü gün geçerli hale geleaektir.

4. İşbu Madde fiha I hükmünün amaıh. yönünd~ bölgesel

ek bir üyeye yerini bırakır. ekonomik işbirliği örgütleri tarafından iesliın edilen belgeler

MA,DDE 19

üye Devletleri tarafından teslim edilmiş ~elgelere ek sayılma.-

1. Sözleşme tarafından veya Sözleşme gereğince kurulmuş yacaktır. .- '

olan ancak işbu Arılaşmada belirtilmeyen yarduiıcı orgaıılar

·ve diğer kurumsal düzenlemeler Paris Anlaşması T:ır:ıfları• MADDE 22

nın buluşması ol.aralc Taraflar KonferanSIIllil:vereceği karar Sözleşmenin Sözleşme değişikI.ik:lerinin kabulüne ilişkin Mad-

doğrultusunda işbuAıılaşmaya hizmet edecek:İerdir. Paris An- de IS hükmü gerekli uy:ırlamal.ar yap~ kaydıyla işbu An-

laşması Tar.ıflarmm buluşması olarak Taraflar Konferansı bu laşmaya d;ı. uygcl:ınacaktır. ı

yardımcı kıı.runılar ve diğer karamsal düzenlemeler tarafın­

olarak dan yerine getirilecek görevleri t:inmııayacaktır. MADDE 23 Taraflar 1. Sözleşmenin Sözleşme eklerinin ve e]İ:lerde değişikliklerin

2. Paris Anlaşması Tora.f1arının buluş=sı

Konferansı bu türden yıırdlmc. organlar ve kurumsal. düzen- kabulüne ilişkin Madde 16 hükmü ger~ uyarlıım:ılar yapıl­ mak kaydıyla işbu Arılaşmaya da uygulaıtlıcal1Jr.

lenlemeler yönünden ek kurallar da getirebilir.

2. İşbuAı:ılaşrnaya yapılaneklerAnJaşmJnm ayrılmaz bir par-

MADDE20

çasını oluşturacak ve işbuAnlaşmaya yap,ıan atıtl:ır, aksi açık­

1. İşbu Anlaşma imzaya açık ve Sözleşmeye tarafol.an Devlet- ça ifade edilmiş olııµchkça, eklerine de a~yapıldığı :m1annn.a

lerinve bölgesel ekonomik işbirliği. örgütlerinin onaylanmaya, gelecektir: Bu ekler bilimsel, teknik, usı.ıl.ii veya idari nitelikte

kabul edilıneye ve tasdike tabi olacaktır. New York't:ıki Birleş­ olup betimleyici işleve sahip listeler, ranıµar ve sair materyal-

miş Milletler Genel Merkezinde 22 Nisan 2016 tarihinden 21 lerle sınırlı tutulac:ıktır. '

Nisan 2.or., t:ırihine kadar i.mzııy:ı açık tutul:ıcaktır. Bundan

sonra da im2aya kapandığı t:ıriliin ardından Anlaşma.ya iltihak MADDE 24 .

etmek.mümkün olacaktır. Onaylama, kabul, tasdikveyailtiha- Sözl~enin uzlaşıi:ı2zlıkl çözüml~esine ilişkin Madde

ka ilişkin belgeler K:ıyıt Bürosunda saklanacaktır. I4 hükmü gerekli uy:ırlamal:ır yapılmak kaydıyla işbu Anlaş-

2, Üye Devletlerinden hiçbirisi Taraf olmadığı halde işbu maya da uygula.nacaktır. .

·.Anlıışmaya...taraf ol.an bölgesel ekonomik işbirUği örgütleri de

işbu Anlaşma çerçevesindeki tüm yükümiülüklere tabi ola- MADDE 25

c:ıktır. Bölgesel ekonomik işbirliği örgütiinün bir veya daha 1. İşbu Maddenin fıkra 2 hükmünde betjrtilen lıaller dlşmda

i fazlıı. üye Devletinin işbu Anlaşı:nayıı taraf oli:nalıırı hıılinde her bir Tarafu:ı bir oy hakkı buluna.c:alttır.

işbu Anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerinhangilerini üst- 2. Bölgesel ekonomik işbirliği örgütleri Jcendi yetkinlik alan- larındaki Ôylam:ılarda işbu Arılaşmaya ıaı,kırüye Devletlerinin leneceklerini o örgüt ve üye Devletleri karar verecektir. Böyle durumlarda örgüt ve üye Devletler işbu An1aşı:ııa çerçevesin- sayısı kadar oy halclruıa sahip olacaktır) Üye Develetlerden deki hakları e'ŞZamaıılı olıırak k:ullanamayacakJ:ırdır. herhangi. birisi oy kullanıyorsa bo1gesel $Jnomik işb;·,;ıwı--ıı;;:--...

3. Onaylama, kabul, tasdik veya iltihaka ilişkin belgelerinde gütü, bölgesel ekonomik işbirliği örgütüic,y f~ ' bölgesel ekonomik işbirliği örgütleri işbu~ma tarafından Devletler oy kullanma hııkkından feragat ~dec düzenlenen konularda yetkin olduklarını beyan edeceklerdir.

Yetkinliklerinin kapsamında herhangi bir esaslı değişiklik ol- MADDE 26 ı'

ması halinde bu örgütler Kayıt Bürosunu, Kayıt'.Biirosu dıı. Ta- Birl~§llliş Milletler Genel Sekreteri işbu Anlaşın

rafları bilgilendirecektir. rosu sıfatıyl:ı hareket edecektir. ,,_-:;

.. l t,ı

PAIDS AM.AŞMASJ

1139

MADDE 27

İşbu Anlaşmaya herhangib4' çekince konulamaz.

MADDE 28

1. İşbuAnlaşmanın Tarafları Anlaşm:mm kendisi için geçer•

lilik kazandığı tarfuten üç yıl sonra istedikleri tarihte ve Kayıt Bürosunayazılı bildirimdebulunmak suretiyle işbuAiılaşma­

dıın çekilebilirler.

2. Bll çekilme yazılı bildirimin Kayıt Bürosunca teslim alındı· ğı mihtenbir yıl sonrave engeç çekilmebildirimlııde belirti·

len tarihitibariylegeçerlilil<kazanacakra.

3. Sözleşmeden çekilenTurafiar işbu~daıı. da çekilmiş

kabul edileceklerdir.

MADDE 29

İşbu Anlaşmanın her biri belge aslı hükmündelı;i.Arapça. Çin· ce, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca metlııleri Birleş•

miş Milletler Genel Sekreteri nezdinde saklanacaktır.

iki lıin on beş yılı~ ayının bu on.ikinci gününde, Paris'te

AKDEDİLMİŞTİR.

İşbu Anlaşma ~ağıda imzası bulunan ve imza yetkisini haiz kişiler imzasıyla TASDİK EDİLMİŞTİR.

PARİS ANLAŞMAS!