Kıbrıs Geçici Türk Yönetini Neclisi’nin 7 Nisan, 1969 tarihli oturununda geçirilen “1968, Kıbrıs Türk Cemaatna mensup olmayan şahıslara gayri menkul mal satışını meneden Kural" Anayasa'nn 52'nci Maddesi gereğince Cumhurbaşkan Muavini ve K.G.T.Y.
Yürütme Kurulu Başkan tarafından Resmî Gazete'de yayımlanmak suretiyle ilân olunur.
Sayı 6/1969
OLAĞANÜSTÜ DURUM SÜRESİNCE, TÜRK CEMAATİNE
MENSUP OLMAYAN ŞAHISLARA GAYRİMENKUL
MAL SATIŞINI ÖNLEYEN KURAL
(17/1970, 38/1970,20/1973, 15/1975 ve 18/1977 sayılı değişiklik yasaları ile değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle)
Kısa l. İşbu Kural “1969, Kıbrıs Türk Cemaatına mensup olmayan şahıslara gayri menkul mal satışını meneden Kural" İsin: diye adlandırılır.
38/70
Tefsir
2. İşbu Kuralda metin başka türlü gerektirmedikçe: "Türk Cemaatna mensup olmayan şahıslar" tabiri Kıbrıs
Cumhuriyeti Anayasasının 2'nci maddesinin
(2)'nci bendinin kapsadığı şahıslardan gayri şahısları ve bu gibi şahıslardan mürekkep hükmi şahısları ifade eder.
Fasıl 224: "Emvali gayri menkule" tabiri Kıbrıs Cumhuriyeti kanunlarından Fasıl 224, Emvali gayri menkule (tasarruf, kayıt ve takdir) Kanununun 2'nci maddesinde ayni tabire verilen manayı taşır.
“Satış” veya "satma" tabiri akitle satış, ipotek, mübadele veya herhangi başka bir yolla mülkiyetin devrini ve 5 seneyi mütecaviz icarı da kasteder.
“Mal sahibi” Fasıl 224'ün 2'nci maddesinde bu kelimeye verilen manaya ilâveten, böyle bir mal sahibinin vekilini de ihtiva eder.
“Yetkili Makam” tabiri YÜRÜTME KURULUNU ifade eder.
Satışın
3. (1) İşbu Kural yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türk Cemaatına mensup olmayan şahıs veya şahıslara Men’i: gayrimenkul mal satışı menolunur ve bu maddeye aykırı hareket edenler bir suç işlemiş olurlar.
(2) Bu Kural hükümleri tahtinde tesis edilecek Fon’dan istifade için muvazaalı işlemlere tevessül edenler de bir suç işlemiş olurlar.
Satışı teş-
4. Bu gibi bir satışı teşvik ve teshil edenler, ücretli veya ücretsiz aracılık edenler, Tapu muamelesini vik,teshil yapanlar veya yapılmasına yardım edenler veya bunlardan herhangi birini yapmaya teşebbüs edenler bir suç aracılık, işlemiş addolunurlar.
yardım v.s.
yapanlar
Her çeşit 4A
(1) Esas Kural veya başka herhangi bir kanun veya kural hükümlerine bakılmaksızın, Türk Cemaatına tapu rnensup şahısların veya hükmi şahısların veya herhangi diğer bir şekilde birden fazla muamele-si şahıstan müteşekkil dernek, kulüp, kurum,teşekkül veya müesseselerin, Kıbrıs Türk Yönetimi Tapu Dairesi için Kıbrıs Müdürlüğüne, en az yirmi dört saat önceden ilgili gayrımenkul malın kaydının her bakımdan tam Türk Yönetimi teferruatı ile mahiyeti her ne olursa olsun, onun hakkında herhangi sıfatla yapmayı tasarladıkları tapu Tapu muamelesine taraf olanlar ve muamelenin nev'ini yazılı olarak ihbar etmeden, Rum Yönetimi Tapusuna Müdürlüğüne müracaatları yasaklanır.
ihbar
mükellefi-yet
i
20/1973
20/1973
(2) İhbarın konusu olan gayrımenkul malın, herhangi bir yolla Türk'ten gayri bir şahsa intika1 ettirilmesi ihtimali bulunduğuna Tapu Dairesi Müdürlüğünce kanaat getirilmesi halinde, yapılacak olan işlemin durdurulması emredilebilir ve Esas Kuralın 7. maddesi gereğince karar verilmek üzere konu Yetkili Makama havale edilebilir.
20/1973
(3) Böyle bir müracaatı bu şekilde önceden ihbar etmemiş olanlar veya böyle bir ihbarı yapmadan veya muamelenin durdurulması için verilen emre rağmen Rum Yönetimi Tapusunda herhangi çeşit bir mumeleye tevessül veya teşebbüs edenler veya onları teşvik edenler veya yardım edenler suç işlemiş olurlar ve bu Kural hükümleri gereğince cezalandırılırlar.
17/1970
5. Bu kural hükümleri tahtında herhangi bir eylemden suçlu bulunanlar:- İddianame (indictment) üzerine mahkûmiyet halinde, beş bin lirayı geçmiyecek para cezasına veya beş seneyi geçmeyecek hapislik cezasına veyahut her ikisine birden çarptırılabilirler; veya 17/1970 (b) Seri Usulü Muhakeme üzerine mahkumiyet halinde (on summary conviction ), beş yüz lirayı geçmiyecek para cezasına veya on iki ayı geçmiyecek hapislik cezasına veyahut her ikisine birden çarptırılabilirler.
İsbat Külfeti Bu Kural tahtında aleyhine dava ikame edilen herhangi sanığın ilgili emvali gayrimenkuleyi satmadığını 17/70 iddia etmesi halinde , bu hususu, mahkemeyi tatmin edecek şekilde îsbat külfeti tamamen sanığa ait olur.
Ek cezalar 5A. Bu Yasa veya herhangi bir yasaya bakılmaksızın 20 Temmuz 1974 tarihinden sonra Türk Cemaatına mensup olmayan kişilere Kıbrıs'ta Kıbrıs Türk Federe Devleti hudutları içinde veya dışında taşınmaz mal 18/1977 satmış olanlar veya satanlar suç işlemiş olurlar ve Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanıp 10 seneyi aşmayan hapislik veya £10,000'yı aşmayan para cezasına veya her ikisine birden çarptırılabilirler ve satmış oldukları mala eşdeğerde mal veya tazminat alma hakkından da mahrum edilirler.
İsbat külfeti 5B Esas Kural tahtında herhangi bir suç için aleyhine dava ikame edilen herhangi bir sanığın ilgili gayrımenkul malı satmadığını veya satmaya teşebbüs etmediğini veya Esas Kural hükümlerine aykırı olarak 20/1973 herhangi bir tapu muamelesine tevessül veya teşebbüs etmediğini iddia etmesi halinde, bu iddiasını mahkemeyi tatmin edecek şekilde isbat külfeti tamamen sanığa ait olur.
Fon
6. 8 ve 9'uncu maddeler gereğince yetkili makam tarafından verilen kararın uygulanması için mal sahibine, gerekli krediyi vermek ve sair kolaylıklarda bulunmak üzere, merkezi bir fon tesis edilir.
Fona başlangıç olarak Cemaat Bütçesi dışında £ l00,000 (yüz bin) tahsis edilir. Ancak, fonun faaliyete geçebilmesi için bu meblâğın fona yatırılması gerekmez.
İzin ile
7. T ürk Cemaatının menfaatına halel gelmeyeceği aşikâr olan zaruri hallerde emvali gayri menkulenin Satış satışına Yetkili Makam müsaade edebilir.
Zaruri
8. Herhangi bir satışn men'i halinde mal sahibinin bu satışa zaruri ihtiyaçlarını karşılamak zorunluğu Ihtiyaç-ların olduğu sabit olursa, Yetkili Makam bu ihtiyaçların giderilmesi için lûzumlu meblâğın tesis edilecek karşılan-ması Fon’dan kredi olarak verilmesini sağlar.
Mecburi
9. Herhangi emvali gayri menkulenin, kanunen mecburi satışı yoluna gidildiği ve bu malın Türk Cemaatından satışlar: olmayan şahıslara geçmesi muhtemel olduğu ahvalde Yetkili Makam, tesis edilecek Fon'dan borçlu mal sahibine borçlarını ödeyebilmesi için kolaylık yapabilir, veya münasip göreceği herhangi bir Cemaat Makamı namına satın alnmasını, ipotek verilmesini, veya özel durumunun icap ettireceği herhangi bir işlemin yapılmasını temin edebilir veya mal sahibi ile münasip göreceği herhangi diğer bir mukavelename yapabilir.
Müşavir
10. Bu Kural gereğince yapılacak müracaatları kabûl etmek, müracaatlar hakkında Yürütme Kuruluna tavsiyede Hey’et: bulunmak, Yürütme Kurulu'nun bu Kurala uygun olarak alacağı kararlara mesnet teşkil edecek işlemleri yapmak üzere Yürütne Kurulu tarafndan 7 kişilik bir Müşavir Hey'et tayin edilir.
Fon idare
11. Fon, Yürütme Kurulu'nun tayin edeceği 7 (yedi) kişilik bir idare Hey'eti tarafından idare edilir.
Hey’eti
Müşavir
12. Yürütme Kurulu, 7, 8 ve 9'uncu maddeler gereğince Müşavir Hey'et tarafından sunulan tavsiyeleri Hey’etin gözönünde tutarak karar verir.
tavsiye Yürütme Kurulu, tavsiye kararını, aynen tasvip edebileceği gibi, reddetmek, tadil etmek veya Kural kararı maksatları dahilinde daha başka işlemlerin yapılmasını istemek hakkını haizdir.
Zaruri ih
13. Müracaat sahibinin, zaruri ihtiyaçlarını gidermek için hareket ettiği veya malının Türk Cemaatından tiyaçlar: olmayan şahıslara geçmesi muhtemel olduğu hususunda Yürütme Kurulu’nun bir karar alması icap ettiği hallerde, 7'inci maddede öngörülen zaruri ihtiyaçları Müşavir Hey'et tesbit eder. Bunu yaparken, mal sahibinin sosyal durumuna göre, kendisinin veya aile efradının maişet sıkıntısı tedavi masrafları, yarıda kalması muhtemel tahsil ve evlendirme gibi işlemler için zaruri masrafları nazarı itibara alır.
Diğer
14. Malın Türk Cemaatından olmayan şahıslara geçmesi muhtemel ahvalin tesbitine lûzum görüldüğü takdirde, hususlar: Müşavir Hey’et malın hisseli olup olmadığı, hisselerin tevhidi bakımından başka mal sahiplerine ait satın alma hakkı bulunup bulunmadığı, bu gibi hallerde muvazaalı fiat ilân edilmiş olup olmadığı hususlarını da tetkik eder ve bu hususları tavsiye kararında belirtir.
Mecburi
15. Yürütme Kurulu tarafından 9'uncu madde gereğince bir karar alınması icap eden ahvalde Müşavir Hey’et satışla malın nev’ini, şimdiki değer ile istikbaldeki gelişme ve inkişaf imkânlarını, gelirini, borç miktarını ilgili tetkik ve tesbit eder.
araştırma
Öncelik
16. Müşavir Hey’et tavsiye kararı alırken aşağıdaki hususları gözönünde tutar.
hakkı:
(1) Turistik, ziraî ve sınaî gelişme bölgelerindeki veya bu bölgelere yakın emlâke öncelik verir.
(2) Malın değeri ve istikbaldeki inkişaf imkânlarına göre değeri ile borç miktarı arasında açık nisbetsizlik hallerinde bu gibi mal sahiplerine öncelik tanınır.
(3) Türklerin tekrar dönmesine imkân görülmeyen veya çok kalabalık Rum köylerinde ve semtlerinde bulunup da istikbalde dahi Türklerin böyle bir malı inkişaf ettirmesi ve istifade etmesi mümkün görülmeyen yerlerdeki mallara öncelik tanınmaz.
Yürütme
17. Yürütme Kurulu, Müşavir Hey’et tavsiye kararı ile birlikte yapılan müracaatı inceler.
Kurulu’-nun Yürütme Kurulu’nun bu bahiste aldığı kararlar kesindir ve Fon imkânları dahilinde Fon idare Hey’eti kararları tarafından derhal uygulanır.
Müracaatın reddine ilişkin kararlar, Yürütme Kurulu’nun alacağı başka bir kararla değiştirilebilir.
Fon İdare
18. (1) Fon İdare Hey’eti, İktisadî İşler Üyesi vasıtasıyle Yürütme Kurulu’na karşı sorumlu olur;
Hey’eti-nin Yürütme Kurulu'nun vereceği kararları uygular.
yetki ve
sorumlu-
luğu
(2) Fon İdare Hey'eti Fon'un bütün paralarını normal faiz şartlarıyle, Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankasında açılacak özel bir hesapta toplar ve Fon'un bütün muamelesi, İdare Hey'etinin vereceği talimata uygun olarak mezkûr Banka namına yapılır. Ancak gayrimenkulun satın alınması halinde mal Evkaf Dairesi namına tescil edilir.
(3) Fon’dan verilen paralar, yapılan yardım ve kolaylıklar, Yürütme Kurulu kararlarına uygun olarak ipotek karşılığı olur ve Fon İdare Hey'eti bu gibi işlemleri yapmak veya yaptırmakla mükelleftir.
Aksine sarahat olmadığı hallerde Fon İdare Hey’eti Yürütme Kurulu kararına uygun olarak verilecek kredinin taksitlerini ve vadesini tesbit eder.
Faiz nisbeti senelik %5.
Ancak Fondan Evkaf Dairesine verilen paralar, yapılan yardım ve kolaylıklar için karşılık olarak ipotek istenmez.
38/1970
Borcun
19. Borç, vadesinde ödenmediği takdirde borçlu aleyhinde gerekli kanunî takibat yapılır. Bu gibi hallerde ödenmesi yapılacak kanunî takibatın şekli ve usulü hakkında Yürütme Kurulu karar verir.
hali:
Geçici
20. Bu Kuralın yürürlüğe girmesi ile “1967, Kıbrıs Türk Cemaatına mensup olmıyan şahıslara emvali gayri hüküm menkule satışını meneden Tüzük” ile “Türk Cemaatına ait gayrimenkulleri Koruma (1968) Fonu Tüzük’ü” yürürlükten kalkar; ancak her iki Tüzük’ün yürürlükten kalkış tarihine kadar yapılan bütün işlemler muteber olur.
Satılan
20.A. Esas Yasa veya yürürlükte bulunan mevzuata aykırı olarak satılmış olduğu mahkemece karara bağlanacak malların olan herhangi bir taşınmaz malın mülkiyetinin, Türk toplumuna mensup olmayan şahsa devri veya intikali mülkiyeti ile ilgili tapu sicilindeki kaydı, nazarı itibara alınmaz ve böyle bir muamele yapılış anından itibaren 15/75 geçersiz sayılır.
Böyle bir taşınmaz mal üzerinde,satanın herhangi bir mülkiyet hak veya talebi kalmaz.
Bu şekilde satılmış bir taşınmaz malın idaresi ve tasarrufu, Bakanlar Kurulu kararnamesi ile saptanacak koşullara bağlı olarak, Vakıflar ve Din İşleri Dairesine verilir.
Her ne sebeple olursa olsun satışı bugüne değin dava konusu olmayan, fakat Tapu kayıtlarında Türk toplumu mensubu bulun- mayan kişilere, yasaya aykırı olarak satıldığı kesinlikle saptanan taşınmaz malların,Tapu sicilindeki mülkiyet devri ile ilgili kaydı Bakanlar Kurulu kararı ile geçersiz ve hükümsüz sayılabilir. Bu malların idare ve tasarrufu Vakıflar ve Din İşleri Dairesine devredilir. Ancak, bu gibi hallerde söz konusu malların satışı ile ilgili koğuşturma yapma ve ilgili kişinin mahkemeye başvurma hakları saklıdır.
Kuralın
21. Yürütme Kurulu işbu kuralın tatbikini sağlamak için gerekli nizam-nameleri yapar.
tatbiki:
Yürülüğe
22. İşbu Kural Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi Meclisinde kabul edildiği tarihten itibaren yürürlüğe girer.
giriş:
Tüzük’ün
23. İşbu Kural Türk Cemaatinin içinde bulunduğu fevkalâde durum süresinde mer’iyette kalacak ve Yetkili geçici olma Makam’ın münasip göreceği günde yürürlükten kaldırılacaktır.
vasfı: