Temsilciler Meclisi tarafından geçirilen “ 1962, Mala Yapılan Hasar için Tazminat Alınması Yasası ” , Anayasanın 52’nci Maddesi gereğince Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından Resmî Gazetede yayınlanmak suretiyle ilân olunur.
Sayı 57/1962.
(50/1988 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekliyle)
MALA YAPILAN HASAR İÇİN TAZMİNAT ALINMASINA DAİR
YASA
Kısım I.-BAŞLANGIÇ
Temsilciler Meclisi aşağıda gösterilen yasayı yapar :
Kısa isim.
1. Bu Yasa,1962 Mala Yapılan Hasar için Tazminat Alınması Yasası olarak isimlendirilir.
Yorum
2. Bu Yasada-
2.50/1988 “ hayvan” , her hangi bir deve, beygir, kısrak, iğdiş edilmiş beygir, boğa, öküz, inek, doğurmamış genç inek, tosun, dana, katır, eşek,erkek veya dişi domuzu ifade eder ;
“ Kaymakam” , hasar gören veya tahrip edilen malın dahilinde bulunduğu veya hasar veya tahribatın dahilinde yapıldığı Kazanın, Kaymakamını ifade eder ;
“ Koyun veya keçi sahipleri ”, koyun veya keçi sahibi her sakin ve her hangi bir hasar veya tahribatın keşfedildiği tarihten önceki yedi gün içinde, bu gibi hasar veya tahribatın keşfedildiği köy hudutları dahilinde, bizzat veya bir çoban vasıtasıyla, koyun veya keçi otlattığı bilinen her koyun veya keçi sahibini ifade eder ;
“ köy” , bu Yasanın veya her hangi bir hükmünün, kısmen veya tamamen, Bakanlar Kurulunca teşmil edildiği her hangi bir kasabayı veya kasaba mahallesini de içine alır ;
“ Mahkeme ”, kaza yetkisine sahip bir mahkemeyi ifade eder ;
“ mal ”, her hangi bir ağacı, bitkiyi, bağı, meyveyi, sebzeyi, biçilmiş veya biçilmemiş ekini veya ham madde halinde veya kısmen veya tamamen muamele görmüş veya imal edilmiş sair ziraî mahsulü ;
her hangi bir ağılı, bölmeyi, duvarı veya hudut nişanını ; her hangi bir arı kovanını ; her hangi bir seti, su bendini; savağı, su kemerini, kuyuyu, makineyi veya ev maksatları veya sulama veya drenaj için yapılan veya kullanılan sair yapı, madde veya müştemilatı ; bu maddede tarif edilen her hangi bir hayvanı ; ve her hangi bir koç, koyun veya keçiyi ifade eder ;
“ müşteki ” , bilinmeyen şahıslar veya görülmeyen hayvanlar veya görülmeyen koyun veya keçiler tarafından hasar veya tahribata uğratılan her hangi bir malın sahibini veya onu işgal eden şahsı veya onun mümessilini ifade eder ;
“ sakin ”, on sekiz yaşından aşağı olmayan her hangi bir sakini ifade eder ve her hangi bir manastırın, metoşun veya tekkenin nazırını ve her hangi bir köy hudutları dahilindeki her hangi bir çiftliği işgal eden şahsı içine alır ;
“ hasar veya tahribat ” , çıkarılabilen, koparılabilen veya sökülebilen bir malın çıkarılmasını, koparılmasını veya sökülmesini içine alır.
Kısım II.-TAZMİNATIN ELDE EDİLMESİ VE USUL
Tazminat ödemekle *3.-
(1) Bilinmeyen şahıslar veya görülmeyen hayvanlar tarafından bir köy hudutları dahilindeki mükellef şahıslar mala hasar veya tahribat yapılması halinde bu gibi köyün sakinleri, müştekiye bu yasada
3.50/1988 gösterildiği üzere, müştereken tazminat ödemekle mükelleftir :
Ancak, bir köy hudutları dahilinde bulunan malın, başka bir köy hudutları dahiline, bu mala ikinci köy dahilinde hasar veya tahribat yapmak maksadıyla kasten kaldırılması halinde ve bu gibi her halde, hasar veya tahribat bu gibi malın hudutları dahilinden kaldırıldığı köyde yapılmış addolunur :
Ancak yine, bu gibi mala yapılan hasar veya tahribat kıymetinin elli bin Türk Lirasından az olması halinde, tazminat ödenmez.
(2) Ağaçlara, meyve veya ekinlere görülmeyen koyun veya keçiler tarafından hasar veya tahribat yapılması halinde, hasar veya tahribatın hudutları dahilinde yapıldığı köyün koyun veya keçi sahipleri, münhasıran ve müştereken, bu yasada gösterildiği üzere müştekiye tazminat ödemekle mükelleftirler :
Ancak, bu gibi ağaç, meyve veya ekinlere yapılan hasar veya tahribat kıymetinin otuz bin Türk Lirasından az olması halinde tazminat ödenmez.
Hasarın muhtar ve +4. Mala bilinmeyen şahıslar veya görülmeyen hayvanlar tarafından veya ağaç, meyve veya ekinlere polis veya görülmeyen koyun veya keçiler tarafından her hangi bir hasar veya tahribat yapılması ve müştekinin jandarmaya bu yasa gereğince tazminat istemesi halinde, hasar veya tahribatın yapıldığına dair yazılı bir bildirilmesi. ihbar müşteki tarafından veya onun adına, en erken bir zamanda, malın hudutları dahilinde bulunduğu veya hasar veya tahribatın hudutları dahilinde yapıldığı köyün muhtarına veya komisyonunun her hangi iki üyesine ve en yakın polis veya jandarma karakolundaki polis veya jandarmaya verilir.
Hasar veya tahribatın, birden fazla köyün hudutları dahilinde, yapılmış olması halinde, ihbar, bu gibi her köyün muhtarına veya komisyonunun her hangi bir üyesine verilir.
Muhtar ve
5. Bahis konusu ihbarın alınması üzerine, muhtar ve komisyonun her hangi iki üyesi veya onlar müştekinin tarafından bu maksatla tâyin edilecek şahıs veya şahıslar, müşteki ile birlikte derhal bu gibi zararı teftiş hasar veya tahribatı teftiş ederler.
etmeleri.
Muhtar ve
6. (1) Bu gibi teftiş üzerine, muhtar ve komisyonun her hangi iki üyesi veya mümessilleri, Komisyonun hasarı derhal, hasıl olan hasar veya tahribat için tazminat olarak ödenmesi gereken meblâğı tahmin etmesi. tahmin ederler. :
2.50/1988
(2) Bu gibi tahmin yazılır ve muhtar veya mümessili tarafından imza edilir ve mühürlenir ve bu gibi tahmini kabul etmesi halinde müşteki tarafından da imza edilir.
(3) Bu gibi tahmin yukarıda gösterildiği üzere müşteki tarafından imza edildiği zaman, müşteki aleyhinde nihaî ve kat’i olur.
(4) Müştekinin bu gibi tahmini kabul etmemesi halinde, muhtar, derhal müştekiye bu gibi tahminin bir suretini verir. Bu gibi halde, müşteki, Kaymakama müracaat edebilir.
Kaymakam meseleyi tahkik eder ve bu gibi tahminin doğru olmadığı hakkında tatmin olduğu takdirde tazminatı tekrar tahmin edip muhtara bildirir ve muhtar da buna göre bu gibi tahmini tashih eder.
(5) Muhtar ve komisyonun her hangi iki üyesinin veya mümessillerinin, hasar veya tahribatın bilinmeyen şahıslar veya görülmeyen hayvanlar veya görülmeyen koyun veya keçiler tarafından yapılmadığı sebebiyle, (1)’inci fıkra hükümlerine uygun olarak her hangi bir tazminat miktarı tahmin etmemeleri halinde, müşteki, Kaymakama müracaat edebilir ve Kaymakam meseleyi tahkik eder ve hasar veya tahribatın bu suretle yapıldığı hakkında tatmin olduğu takdirde, muhtar ve komisyonun her hangi iki üyesine, bu madde hükümlerine uygun olarak ödenmesi gereken tazminatı tahmin etmelerini emreder.
(6) Muhtar ve komisyonun her hangi iki üyesinin veya mümessillerinin, tazminatın bu Yasanın 3’üncü maddesinin, hale göre, (1) veya (2)’inci fıkrasında tâyin edilen limitten aşağı olduğunu tahmin etmeleri halinde, müşteki Kaymakama müracaat edebilir ve Kaymakam, meseleyi tahkik eder ve hasar veya tahribatın müştekiye tazminat hakkı kazandıran bir miktarda olduğu hakkında tatmin olduğu takdirde tazminatı tekrar takdir eder ve muhtara bunu bildirir ve muhtar, evvelce yapılan tahmini buna göre tadil eder.
Muhtarın
7.- (1) 4’üncü maddede bahis konusu ihbarı aldığı tarihten itibaren on gün içinde, muhtar- vazifeleri
2.50/1988
(a) hale göre, köyün bütün sakinlerinin veya koyun veya keçi sahiplerinin, bu yasada aşağıda “ liste ” olarak anılan bir listesini hazırlar ve listeyi imzalayıp mühürler ;
(b) tazminat miktarının ve bu Yasa gereğince yapılan her hangi bir nizamname gereğince ödenmesi gereken masraf ve harçların toplamını (i) mala hasar veya tahribatın bilinmeyen şahıslar veya görülmeyen hayvanlar tarafından yapılmış olması halinde, bütün sakinlerine, eşit nispette, veya (ii) bu gibi hasar veya tahribatın, ağaçlara, meyve veya ekinlere, görülmeyen koyun veya keçiler tarafından yapılmış olması halinde, bütün koyun veya keçi sahiplerine, hasar veya tahribatın keşfedildiği tarihte her birinin sahip olduğu koyun veya keçi sayısı nispetinde, tevzi eder.
(2) Liste, sonunda aşağıdaki tafsilâtı ihtiva eder :-
(a) hasar veya tahribata uğrayan malın tarifi ;
(b) hasar veya tahribatın, hale göre, bilinmeyen şahıslar veya görülmeyen hayvanlar veya görülmeyen koyun veya keçiler tarafından yapıldığına dair bir beyan ;
(c) ödenmesi gereken tazminat miktarı tutarına ve bu miktarın müşteki tarafından kabul edilip edilmediğine dair bir beyan ;
(d) bu yasa gereğince yapılan her hangi bir nizamname gereğince ödenmesi gereken masraf ve harçların miktarına dair bir beyan ;
(e) yukarıda bahis konusu tazminat miktarı ve masraf ile harçların toplamının,
(1)’inci fıkranın (b) bendi hükümlerine uygun olarak, hale göre, bütün sakinlere veya bütün koyun veya keçi sahiplerine tevzi edildiğine dair bir beyan ;
(f ) hale göre, her sakin veya her koyun veya keçi sahibi tarafından ödenmesi gereken miktar.
(3) Muhtar, bahis konusu on günlük süre içinde-
(a) listenin bir suretini köyün görünen bir yerine talik eder, ve
(b) listenin iki suretini, liste suretinin köyde talik edildiği tarih ve yeri gösteren ve muhtar tarafından imza edilip mühürlenen bir şahadetnameyi ve 6’ncı maddede bahis konusu tahminin, muhtar tarafından aslına mutabık olduğu tasdik edilen bir suretini Kaymakama gönderir.
İtirazlar
8.- (1) 6’ncı maddenin (3)’üncü fıkrasına tâbi olmak şartıyla, müşteki veya 7’nci maddede
2.50/1988. gösterildiği üzere muhtar tarafından talik edilen listede ismi gösterilen her hangi bir şahıs, bu gibi listenin talik edilmesinden itibaren on gün içinde, Kaymakamın Dairesine, kendisi tarafından usulüne göre imza edilen ve itirazın sebeplerini gösteren yazılı bir itiraz yapabilir.
(2) İtiraz; listenin talik edilmesinden itibaren on gün içinde, Kaymakama verilmedikçe, kabul edilmez :
Ancak, Kaymakam gösterilen iyi bir sebebe istinaden, bu itirazın yapılabileceği süreyi takdirine göre uzatabilir.
(3) Kaymakam, makul bir süratle bu gibi itirazı tezekkür eder ve bir karara bağlar.
(4) Bütün itirazlar Kaymakam tarafından tezekkür edilip karara bağlandığı zaman, Kaymakam, itirazlar hakkındaki kararı neticesinde gerekli olabilecek değişiklik veya tadilleri listede yapar ve bu suretle değiştirilen veya tadil edilen liste, kendisi tarafından imzalanır ve muhtara gönderilir. Muhtar, bu listenin köyün görünen bir yerine talikini temin eder ve listenin talik tarih ve yerini, Kaymakama göndereceği bir yazı ile tasdik eder.
(5) Bu maddede gösterildiği üzere, tâyin edilen süre içinde hiç bir itiraz yapılmadığı hallerde, Kaymakam, listeyi tasdik ve imza eder ve liste bunun üzerine nihaî olur. Bu gibi her hangi bir liste, derhal muhtara gönderilir :
Ancak, Kaymakamın listede gösterilen her hangi bir masraf ve harcın bu yasa gereğince yapılan nizamnamede tâyin edildiği gibi olmadığını görmesi halinde, buna uygun olarak listeyi tashih edebilir ve onu tashih edilmiş şeklinde tasdik edebilir.
Mahkemeye müracaat
9.- (1) Kaymakamın bu yasa gereğince her hangi bir kararından mutazarrır olan her hangi bir şahıs
2.50/1988 . 8’inci maddenin (4)’üncü fıkrasında gösterildiği üzere listenin talik tarihinden itibaren on gün içinde müracaat sebeplerini göstererek bir çare için mahkemeye müracaat edebilir ve mahkeme bu gibi müracaatı bir karara bağlar ve listenin değiştirilmesi veya tadili için gerekli olabilecek talimatı verebilir.
(2) Yüksek Mahkeme, bu madde gereğince her hangi bir müracaatın dinlenmesi için usul ve tatbikat kaidelerini tâyin eden Mahkeme Tüzüğü yapabilir ve bu gibi Mahkeme Tüzüğü yapılıncaya kadar ihbarlı istidalarla ilgili Hukuk Muhakemeleri Usulü Kaideleri, teferruatta gerekli tadilât yapıldığı halde, uygulanır.
(3) Bu madde gereğince tâyin edilen süre içinde mahkemeye müracaat yapılmaması halinde, liste kesinleşir.
Tazminat elde
10.- (1) Bu yasa hükümlerine göre listenin kesinleşmesi üzerine, böyle bir listede ismi gösterilen edilmesi her hangi bir şahıs, listenin kesinleştiği tarihten itibaren altmış gün içinde listede isminin karşısında gösterilen miktarı muhtara öder.
(2) (1)’ inci fıkrada tâyin edilen zamanın sona ermesi üzerine muhtar bu yasada aşağıda “ ödemeyenlerin listesi ” olarak anılan ve bu fıkra gereğince ödemeyen şahısları gösteren bir liste hazırlar ve bunu imzalayıp doğruluğunu tasdik eder.
(3) Muhtar, bundan sonra, (2)’inci fıkrada gösterildiği üzere kendi tarafından, usulüne göre imza ve tasdik edilen ödemeyenlerin listesini, köyün bulunduğu kazanın Kaza Mahkemesi Mukayyidine verir ve bunun üzerine, her ödemeyen aleyhinde, ödenmesi gereken meblâğın hükümlü bir borç olması halindeki gibi, infaz muamelesi yapılabilir.
Elde edilen
11. Bu yasa gereğince, hale göre, muhtar veya mahkeme tarafından elde edilen her hangi bir meblâğ, tazminat, masraf muhtar tarafından aşağıda gösterilen tarzda elden çıkarılır :
ve harçların elden
çıkarılması.
(a) müştekiye, alacağı olan tazminat miktarı ve eğer varsa, masraflar ödenir ;
(b) her hangi bir masraf ve harç almağa hakkı olan her hangi bir şahsa bu gibi masraf ve harçlar ödenir
(c) almağa hakkı olduğu her hangi bir masraf ve harcı, kendisi için alıkoyar ;
(d) 13’üncü madde hükümlerine binaen konan her hangi bir meblâğı, o maddede gösterildiği üzere kullanılmak maksadıyla, ayrı bir hesapta tutar.
Kısım III.-GENEL HÜKÛMLER
Elde edilebilecek **12. Bu yasa gereğince elde edilebilen tazminat miktarı tutarı, bilinmeyen şahıslar veya görülmeyen tazminat miktarı hayvanlar tarafından mala yapılan hasar veya tahribat için on milyon Türk Lirasından fazla limiti olmaz ve görülmeyen koyun veya keçiler tarafından ağaçlara, meyve veya ekinlere yapılan zarar
4.50/1988. veya hasar için dört milyon Türk Lirasından fazla olmaz.
Tevzi edilecek
13. Tazminat miktarı, masraf ve harçlar, hale göre, bütün sakinlere veya bütün koyun veya keçi miktarların sahiplerine tevzi edileceğinde, her hangi bir sakinin veya her hangi bir koyun veya keçi Cumhuriyet sahibinin ödemesi gereken miktarın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dahilinde mütedavil bir sikke dahilinde ile temsil edilmediği görüldüğü ,
tedavülde bulunan takdirde, hale göre, muhtar veya Kaymakam, bu gibi her sakinin veya bu gibi her koyun veya keçi bir sikke ile sahibinin ödeyeceği miktara, onu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dahilinde mütedavil bir sikke ile temsil temsil edilen bir meblâğa yükseltecek kadar Türk Lirası ilâve eder ve bu suretle, sakinler veya
2.50/1988 koyun veya keçi sahipleri tarafından
5.50/1988 ödenmesi gereken meblâğ tutarından fazla olduğu bulunan meblâğ, muhtar tarafından, Kaymakamca tasvip edilen köy dahilindeki maksatlar için sarf edilir.
Hasar veya
14. Bu yasa gereğince listenin nihaî olduğu tarihten her hangi bir zaman sonra, hasar veya tahribatı tahribatı yapan yapan şahısların veya hayvanların veya koyun veya keçilerin sahiplerinin keşfedilmesi halinde, bu şahısların gibi liste gereğince, hale göre, sakinler veya koyun veya keçi sahipleri tarafından ödenmesi v.s.’nın gereken meblâğ,
keşfedilmesi bu meblâğın veya her hangi bir kısmının fiilen ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın, köy halinde çare komisyonu tarafından mahkemede başlatılacak bir dava yoluyla, bu gibi şahıslardan alınabilir ve alındığı zaman, onu ödeyen veya ödemekle mükellef olan sakinlere veya koyun veya keçi sahiplerine ödenir.
Bir köy veya
15. Her hangi bir köyde veya köy mahallesinde hem Elen ve hem de Türk muhtarının bulunması halinde, mahallede Elen ve bu yasa ile muhtarlara yükletilen vazifeleri ifa edecek veya her hangi bir muameleyi yapacak ve Türk muhtarın bu yasa gereğince yapılan her hangi bir nizamname ile tâyin edilen her hangi bir harcı tahsil bulunması . edecek olan muhtar, müştekinin mensup olduğu Cemaatin muhtarı olur.
Muhtarların veya
16. Bir muhtarın veya bir köy komisyonu üyesinin, bu yasa ile, hale göre muhtarlara veya köy köy komisyonu komisyonu üyelerine, yükletilen her hangi bir vazifeyi ; veya her hangi bir muameleyi yapmaya üyelerinin muktedir olmaması veya yapmak istememesi veya ihmal etmesi veya reddetmesi halinde, Kaymakam, ihmalleri herhangi bir zaman, kendisi tarafından imza edilen bir yazı ile bu gibi vazifeleri veya
2.50/1988. muameleleri yapmak için uygun bir şahsı tâyin edebilir ve yukarıda gösterildiği üzere bu suretle tâyin edilen şahsın yaptığı vazifeler veya muameleler, hale göre, muhtar veya bir köy komisyon üyesi tarafından yapılmış gibi muteber ve müessir olur.
Suçlar
17. (1) Bu Yasa gereğince yapılacak her hangi bir vazife veya muameleyi yapmayı reddeden veya
2.50/1988 ihmal eden, veya bilerek, her hangi bir hasar veya tahribat için sahte tahmin yapan veya Kaymakama esasa müteallik bir hususta sahte olan her hangi bir liste gönderen her hangi bir muhtar veya 16’ncı maddede gösterildiği üzere tâyin edilen başka bir şahıs ;
veya
(2) Her hangi bir muhtar veya 16’ncı maddede gösterildiği üzere tâyin edilen başka bir şahsın, bu yasa gereğince yapılması gereken her hangi bir vazife veya muameleyi yapmasını meneden veya yapmasına engel olan her hangi bir şahıs ; veya
(3) Bu Yasa gereğince kullanılması veya yapılması gereken her hangi bir yetki, vazife veya muameleyi, Kaymakamın veya 16’ncı maddede gösterildiği üzere tayin edilen başka bir şahsın, kullanmasını veya yapmasını meneden veya kullanılmasına veya yapılmasına engel olan her hangi bir şahıs ; veya
***(4) Bu Yasanın veya onun gereğince yapılan her hangi bir nizamnamenin her hangi bir hükmüne aykırı hareket eden veya riayet etmeyen her hangi bir şahıs, bir suç işlemiş olur ve mahkûmiyeti halinde yirmi liradan fazla olmayan para cezasına veya üç aydan fazla olmayan hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.
Nizamına-meler
18.- (1) Bakanlar Kurulu, bu Yasanın tatbikini sağlamak maksadıyla Kuzey Kıbrıs Türk
2.50/1988. Cumhuriyeti Resmî Gazetesinde yayınlanacak nizamnameler yapabilir.
(2) Öze1 olarak ve yukarıda gösterilen yetkinin genelliğine halel gelmeksizin, bu gibi nizamnameler-
(a) bu yasa gereğince yapılacak veya riayet edilecek her hangi bir muamele, konu veya şeyle ilgili olarak ödenecek masraf ve harçları tespit edebilir ;
(b) bu yasa gereğince kullanılacak örnekleri tâyin edebilir.
Bu yasanın ++19. Bu yasa, aşağıda gösterilen kasabaların toprakları dahilindeki mallara veya bu gibi topraklar kasabalara dahilinde yapılan hasar veya tahribata şamil değildir :- uygulanma-ması ,
fakat Bakanlar
Kurulunun onu
kasaba veya
mahallelere
uygulama yetkisi.
2.50/1988
Lefkoşa,
Leymosun,
Kasaba, Aşağı Baf dahil,
Lârnaka, İskele dahil,
Mağusa, Maraş dahil,
Girne :
Ancak, Bakanlar Kurulu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Resmî Gazetesinde yayınlanacak bir Emirle, bu yasayı veya her hangi bir hükmünü tamamen veya kısmen, yukarıda gösterilen kasabaların veya bunların her hangi bir mahallesinin toprakları
dahilindeki mallara veya bu gibi topraklar dahilinde yapılan zarar veya hasara teşmil edebilir ve bu gibi Emrin yayınlandığı tarihten veya bu gibi Emirde gösterilen tarihten itibaren ve sonra, bu yasa veya Emirde gösterilen her hangi bir hükmü, bu gibi Emirde gösterilen kasaba veya mahallenin toprakları dahilindeki mallar veya bu gibi topraklar dahilinde yapılan hasar veya tahribat ile ilgili olarak tamamen yürürlükte ve muteber olur.
Kaldırma Bölüm 84.
20. Mala Yapılan Hasar için Tazminat Elde Edilmesi Yasası kaldırılır :
Ancak, kaldırılan yasa gereğince yapılmış olan her hangi bir nizamname veya Emir, bu yasa hükümleri gereğince başka nizamname yapılıncaya veya ithal edilinceye veya başka suretle tadil edilinceye kadar, bu yasa gereğince yapılmış gibi yürürlükte devam eder.
* Para miktarlarının güncelleştirilmesi için öneri yapılmıştır.
+ “Jandarma”ya yapılan atıfın çıkarılması için değişiklik yapılması önerilmiştir.
** Para miktarlarının güncelleştirilmesi için değişiklik yapılması önerilmiştir.
*** Para miktarının güncelleştirilmesi için değişiklik yapılması önerilmiştir.
++ Rum Yönetimi bölgesinde kalan kasabaların çıkarılması için değişiklik yapılması önerilmiştir.