Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi’nin 10 Kasım 2008 tarihli Onikinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan “Uzun Vadeli Kira Yöntemiyle Taşınmaz Mal Edinme Yasası” Anayasanın 94’üncü maddesinin (1)’inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.
UZUN VADELİ KİRA YÖNTEMİYLE TAŞINMAZ MAL EDİNME YASASI
İÇDÜZENİ
Madde 1. Kısa İsim
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Madde 2. Tefsir
Madde 3. Amaç
Madde 4. Uzun Vadeli Kira Yöntemiyle Taşınmaz Mal Edinme Hakkı
İKİNCİ KISIM
Uzun Vadeli Kiralamaya İlişkin Kurallar
Madde 5. Uzun Vadeli Kira Yöntemi
Madde 6. Kaydın Silinmesi ve Ayni Hakkın Sona Ermesi
Madde 7. Uzun Vadeli Kira Koşulları
ÜÇÜNCÜ KISIM
Çeşitli Kurallar
Madde 8. İpotekli Borçlu veya Alacaklı Durumunda Olma
Madde 9. Yasaya Aykırı Olarak Yapılan Kayıtların Geçersiz Sayılması
Madde 10. Vergi ve Harç Ödeme Mükellefiyeti ve Hesaplanması
DÖRDÜNCÜ KISIM
Son Kurallar
Madde 11. Yürütme Yetkisi
Madde 12. Yürürlüğe Giriş
Sayı: 50/2008
UZUN VADELİ KİRA YÖNTEMİYLE TAŞINMAZ MAL
EDİNME YASASI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
1. Bu Yasa, Uzun Vadeli Kira Yöntemiyle Taşınmaz Mal Edinme Yasası Yasası olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir
2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:
“Bakanlar Kurulu”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar kurulunu anlatır.
“Bakanlık”, Tapu ve Kadastro Dairesinin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır.
“İpotek”, Taşınmaz Mal (Devir ve İpotek) Yasasında ona verilen anlamı anlatır. Ayrıca bu Yasa amaçları bakımından kira süresiyle sınırlı olarak sınırlı ayni hak üzerinde hak sahibi kiracının 11/1978 yapacağı ipotek işlemini de kapsar.
29/1981 “Kira Belgesi”, bu Yasa kurallarına uygun olarak verilen kullanma ve faydalanma hakkını içeren 37/2006 belgeyi anlatır.
37/2007 “Kiracı”, bu Yasa kurallarına uygun olarak taşınmaz mal kiralayan gerçek veya tüzel kişiyi anlatır.
“Kiraya Veren”, bu Yasa kurallarına uygun olarak taşınmaz malını kiraya veren mal sahibini anlatır ve kirasında bulunan taşınmaz malı geriye kalan kira süresi ile sınırlı olmak koşulu ile bir başka gerçek veya tüzel kişiye kiralayan gerçek veya tüzel kişiyi de kapsar.
“Mal Sahibi”, Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasında ona verilen anlamı anlatır.
“Taşınmaz Mal”, Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasında ona verilen anlamı anlatır.
“Uzun Vadeli Kira”, bu Yasa kurallarına uygun olarak yapılan ve kiracıya kiraladığı taşınmaz mal üzerinde uzun vadeli kullanma ve faydalanma hakkı veren kira işlemini anlatır.
Fasıl 224
3/1960
7/1978
18/2006
Amaç
3. Bu Yasanın amacı, uzun vadeli kira yöntemiyle taşınmaz mal edinmek isteyen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlarının tabi olacağı kuralları düzenlemektedir.
Uzun Vadeli Kira Yöntemiyle
4. Gerçek veya tüzel kişiler, bu Yasa kurallarına bağlı kalmak koşulu ile uzun vadeli kira yöntemiyle Taşınmaz Mal Edinme Hakkı taşınmaz mal edinebilirler.
İKİNCİ KISIM
Uzun Vadeli Kiralamaya İlişkin Kurallar
Uzun Vadeli Kira
5. (1) Uzun vadeli kira süresi en az on (on) yıl, en fazla 99 (doksan dokuz) yıldır. Mal sahibi veya kiraya veren ile taşınmaz mal kiralayacak gerçek veya tüzel kişi arasında yapılacak olan uzun vadeli kira sözleşmesinin, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren en geç 30 gün içerisinde taşınmaz malın bulunduğu ilçenin Tapu ve Kadastro Dairesindeki kütüğe kaydedilmesi için kiracı, mal sahibi veya kiraya veren tarafından ilgili Tapu ve Kadastro dairesine müracaatta bulunulması zorunludur.
Yukarıda belirtilen süre içinde yapılmayan müracaatlar Tapu ve Kadastro Dairesi tarafından kabul edilmez.
Mal sahibi veya kiraya veren ile taşınmaz mal kiralayacak gerçek veya tüzel kişi arasında yapılacak kira sözleşmesinin geçerli olabilmesi için sözleşmenin avukatlık hizmeti icra eden avukatlar tarafından hazırlanması ve en az iki şahit huzurunda imzalanması ve sözleşmede iki şahidin imzası ve sözleşmeyi hazırlayan avukatın imzası ile kaşesinin bulunması zorunludur.
(A) Uzun vadeli kira yoluyla edinilecek taşınmaz malın üzerinde inşaat yapımı söz konusu ise buna ilişkin şartlar uzun vadeli kira sözleşmesine dahil edilir.
(B) Kiracı kiralamış olduğu arazi üzerine herhangi bir bina veya tesis inşa etmişse, arazi üzerine inşa edilen bina veya tesisi arazinin bulunduğu ilçenin Tapu ve Kadastro Dairesindeki kütüğe kaydettirmek ve kayıt işlemi için Tapu ve Kadastro Dairesi (Harçlar ve Ücretler) Yasasında öngörülen harcı ödemek zorundadır. Arazi üzerine inşa edilen ve kütüğe kaydedilen bina veya tesis ayrıca “Kira Belgesi” üzerine de kaydedilir.
Fasıl 219
1/1972
38/1976
40/1987
41/1991
18/1996
3/2006
54/2007
(4) Uzun vadeli kira sözleşmesi gereğince taşınmaz malın tesliminde, ilgili taşınmaz malın bulunduğu ilçenin Tapu ve Kadastro Dairesinde, bu taşınmaz malın koçanına uzun vadeli kiracının ismi ve kira süresi kaydedilir ve kiracıya, ilgili taşınmaz mal için Tapu ve Kadastro Dairesi tarafından bir Kira Belgesi verilir. Kira Belgesinin şekli tapu kütüğüne kaydı ve içeriği Bakanlıkça hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak bir tüzükle belirlenir.
(5) Yukarıdaki (4)’üncü fıkrada öngörülen Kira Belgesi ile, gerçek veya tüzel kişi taşınmaz mal üzerinde Kira Belgesinin süresi ile sınırlı, sınırlı ayni hak elde eder. Bu hak, sözleşmedeki koşullara bağlıdır ve bunlara uyulduğu sürece kiracının uhdesinde kalır. Bu hak kira süresince taşınmaz mallarda olduğu gibi devir ve ipotek edilebilir, miras yoluyla kiracının mirasçılarına geçer, haczedilebilir, borç için zorla satılabilir.
(6) Mal sahibi ilgili taşınmaz maldaki mülkiyet hakkını satabilir, devredebilir ve/veya ipotek altına koyabilir. Ancak kiracının hakları bu işlemlerden etkilenmez.
(7) Uzun vadeli kiralanan taşınmaz malın kamulaştırılması halinde kamulaştırmayı yapan makam, kamulaştırma bedelini saptamadan önce hem mal sahibi hem de kiracı ile görüşür ve kira bedelinin peşin ödenip ödenmediği, taşınmaz mal üzerinde kiracının yatırım yapıp yapmadığı, yaptıysa bu yatırımın kamulaştırma işleminden ne ölçüde etkilendiği, sözleşmede bu konuda kural bulunup bulunmadığı gibi hususları dikkate alarak kamulaştırma bedelini mal sahibi ile kiracı arasında hakkaniyetli bir şekilde paylaştırır.
Kaydın Silinmesi ve Ayni
6. Kira sözleşmesinin veya duruma göre yeniden kira sözleşmesinin sona erdiğini veya iptal edildiğini Hakkın Sona Ermesi bildiren yeterli kanıtın (taraflarca imzalanmış bir belge, kamulaştırma emri, mirasçı bırakmadan ölüm hali ve benzeri) veya bunu emreden bir mahkeme emrinin sunulması halinde Tapu ve Kadastro Dairesi kütüğündeki ilgili kayıt silinir.
Uzun Vadeli Kira Koşulları
7. Gerçek veya tüzel kişiler aşağıda belirtilen koşullara tabi olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içerisinde uzun vadeli kira yöntemi ile taşınmaz mal edinebilir;
Gerçek ve tüzel kişiler, mal sahibi veya kiraya veren ile hisse koçanı ile belirlenen taşınmaz mallar için de uzun vadeli kira sözleşmesi yapabilirler.
Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasının 6’ıncı ve 6A maddeleri uyarınca henüz ayrı ayrı koçan çıkarılmamış olması, seri planlar mal sahibi veya kiraya veren tarafından hazırlanmak Fasıl 224 koşuluyla uzun vadeli kir ayapılmasına engel teşkil etmez.
3/1960
7/1978
18/2006
ÜÇÜNCÜ KISIM
Çeşitli Kurallar
Kira Belgesinin Verdiği
8. Kira Belgesi alan gerçek veya tüzel kişiler, Kira Belgesinin kendilerine verdiği sınırlı ayni hakkı Hakkı İpoteğe Koyma Tapu ve Kadastro Dairesi (Harçlar ve Ücretler) Yasası uyarınca ödenmesi gereken harçları ödedikten Fasıl 224 sonra ipoteğe koyabilirler.
1/1972
38/1976
40/1987
41/1991
18/1996
3/2006
54/2007
Kayıtların Geçersiz
9. Bu Yasaya aykırı olarak tapu kütüğüne yapılan herhangi bir kayıt, yapıldığı andan itibaren geçersiz Sayılması sayılır.
Vergi ve Harç Ödeme
10. (1) Bu Yasa uyarınca yapılacak olan uzun vadeli kiralarda yasalara uygun olarak ödenmesi gereken Mükellefiyeti ve stopaj ve diğer vergi ve harçlar yürürlükteki mevzuata uygun olarak ödenir. Stopaj miktarı taşınmaz Hesaplanması alın rayiç bedelinin %10’unun kiraya verilen yıl ile çarpılarak 100’e bölünmesinden elde edilecek rakamın çarpımı kadar olur ((Rayiç Bedel x 10/100 x (Yıllık Kira Süresi /100( ve bir defada toplam olarak tahsil edilir.
Ancak % 10 rakamı 10-20 yıl arası yapılan uzun vadeli kiralarda geçerli olup 20 yıldan daha uzun vadeli kiralarda her on yıl için 0.5 oranında azaltılarak 90 ile 99 yıl arası %6’ya eşitlenir.
(2) Bu Yasanın (5)’inci maddesinin (4)’üncü fıkrası uyarınca kayıt yapılırken, kiracı tarafından uzun vadeli kiraya alınan taşınmaz mal için kiracıdan taşınmaz malın rayiç bedelinin %0.5’inin kiraya verilen yılın 100’e bölünmesinden elde edilecek rakamın çarpımı kadar ((Rayiç Bedel x 5/100 x (Yıllık Kira Süresi /100( kayıt harcı alınır.
Kiraya alınan taşınmaz malın kira kayıt harcı, kiracı tarafından ödenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Son Kurallar
Yürütme Yetkisi
11. Bu Yasayı, Tapu ve Kadastro Dairesinin bağlı olduğu Bakanlık yürütür.
Yürürlüğe Giriş
12. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.