Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyeti Meclisi’nin 25 Kasım 2013 tarihli Onbeşinci Birleşiminde Oyçokluğuyla kabul olunan , “Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası” Anayasanın 94’üncü maddesinin (1)’inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.
BORÇ İLİŞKİLERİNDEN KAYNAKLANIP TAHSİLİ GECİKEN VE/VEYA TAHSİL EDİLEMEZ HALE GELEN BORÇLARIN YAPILANDIRILMASI YASASI
İÇDÜZENİ
Madde 1. Kısa İsim
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Madde 2. Tefsir
Madde.3 Amaç
Madde 4. Kapsam
İKİNCİ KISIM
Borçlarin Yapılandırılması ile İlgili Kurallar
Madde 5. Yapılandırılmış Borç Miktarının Belirlenmesi (Tablo)
Madde 6. Yapılandırılmış Borç Miktarının Belirlenmesinde Mahkeme Masrafları
ÜÇÜNCÜ KISIM
Son Kurallar
Madde 7. Yürütme Yetkisi
Madde 8. Yürürlüğe Giriş
29/2013
BORÇ İLİŞKİLERİNDEN KAYNAKLANIP TAHSİLİ GECİKEN
VE/VEYA TAHSİL EDİLEMEZ HALE GELEN BORÇLARIN
YAPILANDIRILMASI YASASI
(48/2014 sayılı değişiklik yasasıyla değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle)
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
1. Bu Yasa, Borç İlişkilerinden Kaynaklanıp Tahsili Geciken ve/veya Tahsil Edilemez Hale Gelen Borçların Yapılandırılması Yasası” olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir
2. Bu Yasada, metin başka türlü gerektirmedikçe:
“Bakanlık”, Maliye İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır.
39/2001 “Banka”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası uyarınca faaliyet gösteren bankayı ve Kuzey 59/2002 Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasını anlatır.
“Borç İlişkisi”, kamu kurum ve kuruluşlarının taraf olduğu alacak-verecek ilişkileri dışında olup, bir sözleşme veya senet düzenlenmek suretiyle akdolunmuş her türlü alacak-verecek ilişkisini anlatır. Kredi kartı kullanılmak suretiyle oluşan alacak-verecek ilişkisini de kapsar.
28.1.2002 “Donuk Alacak”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasasının 23’üncü maddesi uyarınca R.G.11 yayımlanan, Bankaların Kredileri ile Diğer Alacaklarının Nitelikleri ve Karşılıklar Tebliğindeki E.K. III ifadeyi anlatır.
A.E. 39 Ancak donuk alacak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankası açısından Kalkınma Bankası
4.7.2008 Krediler Tüzüğünün 18’inci maddesindeki anlamı ifade eder. Kredi sağlayıcıları açısından donuk R.G.126 alacak, anaparanın veya faizin vadesinden veya ödenmesi gereken tarihlerden itibaren tahsilinin 90 EK III (doksan) günden fazla gecikmiş olduğu alacağı anlatır.
A.E.527
12.1.2009
R.G.6
EK III
A.E.26
9.3.2010
R.G.42
EK III
A.E.142
8.6.1993
R.G.55
E.K.III
A.E. 263
23.9.2009
R.G.146
E.K. III
A.E. 596
“Tebliğ”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasasının 23’üncü maddesi uyarınca 28 Ocak 2002 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren, Bankaların Kredileri ile Diğer Alacaklarının Nitelikleri ve Karşılıklar Tebliğini anlatır ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankası tarafından uygulanacak kurallar açısından da “Kalkınma Bankası Krediler Tüzüğü” olarak anlaşılır ve uygulanır.
“Kredi Sağlayıcısı”, ödünç para verme işleri ile uğraşan banka harici gerçek veya tüzel kişileri anlatır.
9/1976 “Yasal Faiz”, Mahkemeler Yasasının 42’nci maddesinin (3)’üncü fıkrası çerçevesinde, Kuzey Kıbrıs 3/1978 Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 24’üncü maddesi uyarınca saptanıp yürürlüğe konulan 10/1978 mevduat yıllık azami faiz oranını anlatır.
6/1980
23/1980
19/1981
18/1982
34/1982
56/1982
21/1983
7/1984
20/1984
4/1985
7/1986
24/1986
2/1988
5/1988
15/1988
67/1991
8/1995
15/1995
38/1995
6/1997
42/2000
2/2002
43/2005
51/2008
15/2009
17/2013
“Yasal Takip”, talep takririnin dosyalanması ile başlayan yasal süreç ile ipotekli mal satış sürecini anlatır.
Amaç
3. Bu Yasanın amacı, özel hukuk kişileri arasında kurulan borç ilişkilerinde uygulanan yüksek faizlerden ve/veya ülkedeki ekonomik durumdan dolayı tahsili geciken ve/veya tahsil edilemez hale gelen, bu Yasa kapsamına giren borçların mahkemeler tarafından yeniden yapılandırılmasına olanak sağlamaktır.
Kapsam
4. Bu Yasa;
48/2014
(1) Bankalar veya kredi sağlayıcıları ile gerçek veya tüzel kişiler arasında düzenlenen borç senedi ve kredi kartı sözleşmeleri dahil her türlü sözleşme ve akdolunmuş borç ilişkisi içeren ve/veya her halükarda bu fıkrada belirtilen taraflar arasında her ne şekilde olursa olsun oluşan tüm borç ve alacak ilişkileri sonucunda ortaya çıkan, hakkında yasal takip başlatılmış ve/veya hüküm alınmış olsun veya olmasın tüm borçlardan;
31.12.2012 tarihi itibarıyla donuk alacak kapsamına alınmış veya Tebliğe göre alınması gereken borçları;
31.12.2012 tarihinden önce yürürlüğe giren yasalar uyarınca yeniden yapılandırılmış borçları;
Tebliğin yürürlüğe girmesinden önce hakkında yasal takip başlatılmış olan borçları; ve
48/2014
(2) Alacaklı tarafın banka veya kredi sağlayıcısı olmadığı, iki özel hukuk kişisi arasında düzenlenen borç senedi veya her türlü sözleşme ile akdolunmuş ve/veya bu fıkrada belirtilen taraflar arasında her ne şekilde olursa olsun oluşan tüm borç ilişkileri dolayısıyla hakkında 1.1.2013 tarihinden önce yasal takip başlatılmış ve/veya Mahkeme hükmü alınmış borçları
kapsar.
İKİNCİ KISIM
Borçların Yapılandırılması ile İlgili Kurallar
Yapılandırılmış Borç
5. (1) Bu Yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu, Miktarının Belirlenmesi hakkında hüküm ve/veya emir alınmış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği Tablo tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme, uygun ve adil bulması halinde, borcun ilk kez donuğa düştüğü veya Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, Tebliğin 8’inci maddesine aykırı biçimde alacaklı ile borçlunun anlaşması ile yeniden yapılandırılması durumunda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihteki miktarının bu Yasaya ekli Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili hüküm ve/veya yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından borç ilişkisi çerçevesinde, borcun ilk kez donuğa düştüğü, Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, Tebliğin 8’inci maddesine aykırı bir şekilde yeniden yapılandırma yapılan durumlarda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirleyebilir. Bu şekilde belirlenen borca, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır. Mahkeme, uygun ve adil görmesi halinde, böyle bir borç ilişkisinden kaynaklanan daha önceki hüküm veya emirleri değiştirilebilir veya kaldırabilir.
(2) Bu Yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu, yasal takip başlatılmış olsun veya olmasın, hakkında henüz hüküm ve/veya emir alınmamış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme, borcun ilk kez donuğa düştüğü veya Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, Tebliğin 8’inci maddesine aykırı biçimde alacaklı ile borçlunun anlaşması ile yeniden yapılandırılması durumunda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihteki miktarının bu Yasaya ekli Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından borç ilişkisi çerçevesinde, borcun ilk kez donuğa düştüğü, Tebliğe göre ilk kez donuğa düşmesi gereken veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasının alacaklı olduğu borçlar hariç, Tebliğin 8’inci maddesine aykırı bir şekilde yeniden yapılandırma yapılan durumlarda yapılandırmadan önce donuğa düştüğü tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirler. Bu şekilde belirlenen borca bu tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır.
(3) Bu Yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu borçlar dışında kalan, özel hukuk kişileri arasındaki borç ilişkilerinden kaynaklanan ve hakkında yasal takip başlatılmış ve hüküm ve/veya emir alınmış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme, uygun ve adil bulması halinde, borcun bu borç hakkında ilk yasal takibin başlatılmış olduğu tarihteki miktarının ekteki Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili hüküm ve/veya yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından, borç ilişkisi çerçevesinde, yasal takibin başladığı tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirleyebilir. Bu şekilde belirlenen borca, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır. Mahkeme, uygun ve adil görmesi halinde, böyle bir borç ilişkisinden kaynaklanan daha önceki hüküm veya emirleri değiştirilebilir veya kaldırabilir.
(4) Bu Yasa kapsamına giren ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu borçlar dışında kalan, özel hukuk kişileri arasındaki borç ilişkilerinden kaynaklanan ve hakkında yasal takip başlatılmış ancak henüz hüküm ve/veya emir alınmamış borçlarda, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren herhangi bir yargısal işlem veya safhada veya taraflardan herhangi birinin müracaatı üzerine mahkeme, borcun bu borç hakkında ilk yasal takibin başlatılmış olduğu tarihteki miktarının bu Yasaya ekli Tabloda yıllara göre belirtilen katsayılar ile çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından, borç ilişkisi çerçevesinde, yasal takibin başladığı tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirler. Bu şekilde belirlenen borca bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yalnızca yasal faiz uygulanır.
(5) Tebliğin yürürlüğe girmesinden önce hakkında yasal takip başlatılmış borçlarda, yukarıdaki (1)’inci fıkrada belirlenen yapılandırılmış borç miktarını belirleme yönteminde esas alınacak miktar, yasal takibin başlatılmış olduğu tarihteki borç miktarıdır.
Mahkeme, böyle borçlarda, uygun ve adil görmesi halinde, bu miktarın bu Yasaya ekli tabloda düzenlenen 2002 yılı katsayısıyla çarpılması sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa borç ile ilgili hüküm ve/veya yasal takip nedeniyle doğan dava masraflarını da ekleyerek ve borçlu tarafından, borç ilişkisi çerçevesinde, yasal takibin başladığı tarihten sonra yapılan ödemelerin ödemenin yapıldığı yılların katsayılarıyla çarpılması sonucu elde edilen rakamı çıkararak borcu yeniden belirleyebilir. Bu şekilde belirlenen borca, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, yalnızca yasal faiz uygulanır.
Mahkeme, uygun ve adil görmesi halinde, böyle bir borç ilişkisinden kaynaklanan daha önceki hüküm veya emirleri değiştirilebilir veya kaldırabilir.
(6) Mahkeme, bu fıkra kapsamındaki borçlarda, yeni borç miktarının belirlenmesi safhasında, taraflara, borç miktarının tespiti için gerekli bulduğu bilgi ve belgeyi makul süre içerisinde sunmaları için direktif verebilir. Böyle bir direktifin yerine getirilmemesi durumunda mahkeme, direktifi yerine getirmeyen tarafın direktifi yerine getirinceye değin konu dava dosyasında ileri işlem yapmaktan men edilmesine karar verebilir.
(7) Borçlunun, yukarıdaki fıkralar uyarınca mahkeme tarafından belirlenmiş yeni borç miktarını aşan ödemelerinin tespit edilmesi halinde, borçluya geri ödeme yapılmaz, alacaklı tarafından başka herhangi bir alacak talep edilmez ve borç ödenmiş ve kapatılmış kabul edilir.
48/2014
(8) Mahkemenin bu madde uyarınca vereceği hüküm, eğer varsa, eski hükmün devamı ve/veya tadili niteliğinde olup, yeni bir hüküm teşkil etmez.
Yapılandırılmış Borç
6. Bu Yasanın 5’inci maddesi uyarınca mahkeme tarafından belirlenen borçlar için, banka ve/veya Miktarının Belirlenmesinde kredi sağlayıcıları tarafından herhangi bir komisyon ve/veya masraf alınamaz, bu Yasa kurallarına Mahkeme Masrafları istinaden mahkemeye yapılan başvuru sonucunda belirlenecek hükümde, istida masrafları dışında daha önce hükmedilmiş masraflara ilaveten yeni dava masrafı talep edilemez.
Taksitlendirme 6A. (1) Mahkeme, borçlunun müracaatı üzerine, bu Yasanın 5’inci maddesi uyarınca belirlenen borcun 48/2014 miktarı Türk Lirasında veya dövizde 30,000 TL (Otuz Bin Türk Lirası)’yi aşmıyorsa üç yıla, 30,000 TL (Otuz Bin Türk Lirası)’den fazla 40,000 TL (Kırk Bin Türk Lirası)’den azsa dört yıla, 40,000 TL (Kırk Bin Türk Lirası)’den fazla 50,000 TL (Elli Bin Türk Lirası)’den azsa beş yıla, 50,000 TL (Elli Bin Türk Lirası)’den fazla 60,000 TL (Altmış Bin Türk Lirası)’den azsa altı yıla, 60,000 TL (Altmış Bin Türk Lirası)’den fazla 70,000 TL (Yetmiş Bin Türk Lirası)’den azsa yedi yıla, 70,000 TL (Yetmiş Bin Türk Lirası)’den fazla 80,000 TL (Seksen Bin Türk Lirası)’den azsa sekiz yıla, 80,000 TL (Seksen Bin Türk Lirası)’den fazla ise dokuz yıla kadar aylık taksitlerle ödemeyi sağlayacak şekilde taksitli hüküm verir.
48/2014
(2) Bu madde uyarınca taksitlendirilen ve bankaların ve kredi sağlayıcıların alacaklı olduğu borçlara, Mahkemenin bu Yasanın 5’inci maddesi uyarınca borcu belirlediği tarihte, İlgili bankanın kredilere uyguladığı ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasına bildirdiği;
İlgili kredi sağlayıcısının kredilere uyguladığı
en düşük cari kredi faiz oranı uygulanır.
Ancak yıllık azami faiz oranı, her halükarda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasının belirlediği reeskont ticari faiz oranının Türk Lirası cinsi borçlarda 1.5 (Bir buçuk) katını, döviz cinsi borçlarda 2 (İki) katını aşamaz.
Bu madde uyarınca taksitlendirilen ve alacaklı tarafın banka veya kredi sağlayıcısı olmadığı borçlara, Mahkemenin bu Yasanın 5’inci maddesi uyarınca borcu belirlediği tarihte Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasının belirlediği reeskont ticari faiz oranının Türk Lirası cinsi borçlarda 1.5 (Bir buçuk) katı, döviz cinsi borçlarda 2 (İki) katı faiz oranı uygulanır.
48/2014
(3) Mahkeme, bu madde uyarınca taksitli hüküm verirken, borçlunun her türlü taşınmaz mallarını ve/veya bir sicile işlenen haklarını, deniz taşıtlarını ve/veya motorlu taşıtlarını hükmedilen taksitlendirme süresi boyunca devredemeyeceğine, ipotek veya başka herhangi bir yükümlülük altına koyamayacağına dair bir emir verebilir.
Borçlunun, bu madde uyarınca taksitlendirilen borcunun en az %75 (Yüzde Yetmiş Beş)’ini ödemiş olması veya Mahkemeyi borcunun tamamını ödeyeceği konusunda ikna etmesi durumunda, Mahkeme, bu gibi bir emri kaldırabilir veya değiştirebilir.
Bu fıkra amaçları bakımından “devretmek” ve “ipotek”, Taşınmaz Mal (Devir ve İpotek) Yasasında kendilerine verilen anlamları taşır.
48/2014
(4) Mahkeme tarafından bu madde uyarınca verilen taksitli hüküm, hükmün ve verilmiş olan taksit ve/veya hapislik emirleri ile dosyalanan mazbataların icrasını durdurur.
Fasıl 6 Ancak, taksitli hükme uyulmaması halinde, Mahkeme tarafından bu Yasanın 5’inci maddesi 9/1971 uyarınca belirlenmiş tüm bakiye borç muaccel olur ve mevcut yasal düzenlemeler ve Hukuk 23/1984 Muhakemeleri Usulü Yasası ve/veya Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü uyarınca işleme tabi tutulur.
31/2003 Ayrıca, taksitli hükümden dolayı icrası durmuş olan taksit ve/veya hapislik emirleri ve/veya 86/2007 mazbatalar, davacı tarafından yapılan müracaat üzerine, Mahkeme tarafından yeniden yürürlüğe 12/2014 konulur.
Mahkeme tarafından yeniden yürürlüğe konulan taksit ve/veya hapislik emirleri ve/veya mazbatalar, davalının müracaatı üzerine, ilgili mevzuat uyarınca Mahkeme tarafından kaldırılabilir veya değiştirilebilir.
48/2014
(5) Mahkemenin bu madde uyarınca taksitli hüküm vermesi halinde, dava konusu borç için verilen ipoteğin zaman aşımı süresi dahil tüm zaman aşımı süreleri, taksitli hükümde belirlenen süre için durur. Taksitli hükmün verilmesinden sonraki bir zamanda borcun icraya tabi hale gelmesi üzerine, ipotekte zaman aşımı süresi dahil tüm zaman aşımı süreleri kaldığı yerden işlemeye devam eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Son Kurallar
Yürütme Yetkisi
7. Bu Yasayı, Maliye İşleri ile Görevli Bakanlık yürütür.
Yürürlüğe Giriş
8. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
TABLO
(Madde 5)
(Değ. 48/2014)
Borçların Yeniden Yapılandırılmasında Kullanılacak Katsayılar
Türk Lirası Döviz
Dönem Katsayı Dönem Katsayı
2002 ve öncesi 2,95 2002 ve öncesi 1,80
2003 2,44 2003 1,70
2004 2,24 2004 1,52
2005 2,10 2005 1,44
2006 1,88 2006 1,36
2007 1,64 2007 1,28
2008 1,45 2008 1,20
2009 1,34 2009 1,16
2010 1,29 2010 1,12
2011 1,18 2011 1,11
1.1.2012 ve 5.12.2013 1,08 1.1.2012 ve 5.12.2013 tarihleri 1,06 tarihleri arası arası