Çıraklık Ve Meslek Eğitimi Yasası

ÇIRAKLIK VE MESLEK EĞİTİMİ YASASI

İÇDÜZENİ

BİRİNCİ KISIM – Genel Kurallar

Madde 1 Kısa İsim

Madde 2 Tefsir

Madde 3 Kapsam

Madde 4 Amaç

İKİNCİ KISIM – Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulu İle İlgili Kurallar

Madde 5 Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulunun Oluşumu

Madde 6 Kurulun Görevleri

ÜÇÜNCÜ KISIM – Çıraklık, Kalfalık ve Meslek Eğitimi ile İlgili Kurallar.

BİRİNCİ BÖLÜM – Çıraklık ve Kalfalık Eğitimi

Madde 7 Çıraklık Koşulları

Madde 8 Çırakların Statüleri

Madde 9 Çırakların Eğitimi

Madde 10 Çıraklık Sözleşmesi

Madde 11 Çıraklığa Başlama, Çıraklık Süresi ve Bölüm Değiştirme

Madde 12 Teknik Öğretim Görevlisi (Öğretici Usta) Bulundurma Koşulu

Madde 13 Kalfalık Sınavı

Madde 14 Kalfa Ünvanı Kullanma ve İşyeri Değiştirme

İKİNCİ BÖLÜM – Meslek Eğitimiyle İlgili Kurallar

Madde 15 İşletmelerde Meslek Eğitimi

Madde 16 Meslek Eğitimi Programları

Madde 17 Teorik Eğitim

Madde 18 İşyeri Koşullarına ve Çalışma Düzenine Uyma

Madde 19 Grev Uygulaması ve İşçi Sayısının Azalması Hallerinde Eğitim

Madde 20 Beceri Eğitimi Yaptırabilecek Diğer Yerler

Madde 21 Mesleki Eğitime Katılma Payı

DÖRDÜNCÜ KISIM – Ücret, Sosyal Güvenlik ve İzin İle

İlgili Kurallar

Madde 22 Ücret

Madde 23 Sosyal Güvenlik

Madde 24 İzin

BEŞİNCİ KISIM - Ustalık

Madde 25 Ustalık Eğitimi

Madde 26 Ustalık Sınavı

Madde 27 Doğrudan Ustalık Belgesi Verme Koşulları

Madde 28 İşyeri Açma

Madde 29 Teknik Öğretim Görevleri (Öğretici Usta) Belgesi Verilmesi Koşulları

ALTINCI KISIM – Çıraklık, Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme ve Yaygınlaştırma Fonu ile İlgili Kurallar 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik Yasası ile Yürürlükten kaldırıldı.

Madde 30 Fonun Kuruluş Amacı 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik Yasası ile Yürürlükten kaldırıldı.

Madde 31 Fonun Kaynakları 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik Yasası ile Yürürlükten kaldırıldı.

1

Madde 32 Fon Kaynaklarının Kullanımı 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik Yasası ile Yürürlükten kaldırıldı.

Madde 33 Sözleşmeli Personelin Ücret ve Ek Ücreti 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik Yasası ile Yürürlükten kaldırıldı.

Madde 34 Fonun denetimi ve yönetimi. 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik Yasası ile Yürürlükten kaldırıldı.

Madde 35 Çıraklık, Meslek ve Teknik Eğitimin Teşviki. 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik Yasası ile Yürürlükten kaldırıldı.

YEDİNCİ KISIM – Çeşitli Kurallar

Madde 36. Sanayi Bölgelerinde Çıraklık Eğitimi Kurumları.

Madde 37. Denklik ve Değerlendirme.

Madde 38. Eğitim Giderleri

Madde 39. Meslek Kursları

Madde 40. Özel Eğitim Kursları

Madde 41. Yolluk ve Huzur Hakkı

Madde 42. Denetleme, Suç ve Ceza

Madde 43. Kalfalık Mesleği ve Ustalık Belgesi Verilme Koşulları 2.45/2003 Sayılı (Değişiklik) Yasasıyla Yürürlükten Kaldırıldı.

SEKİZİNCİ KISIM – Geçici Kurallar

Geçici Madde 1

Geçici Madde 2

Geçici Madde 3

Geçici Madde 4

DOKUZUNCU KISIM – Son Kurallar

Madde 44. Yürütme Yetkisi

Madde 45. Yürürlükten Kaldırma

Madde 46. Yürürlüğe Giriş.

2

Sayı: 28/1988

ÇIRAKLIK VE MESLEK EĞİTİMİ YASASI

(45/2003, 50/2003, 9/2007, 34/2012, 29/2014 ve 17/2020 Sayılı Değişiklik Yasaları İle Değiştirilmiş ve Birleştirilmiş Şekliyle)

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar :

BİRİNCİ KISIM

Genel Kurallar

Kısa İsim

1 Bu Yasa, Çıraklık ve Meslek Eğitimi Yasası olarak isimlendirilir.

Tefsir

2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe :

“Bakanlık”, Eğitim ve Öğretim İşleri ile görevli bakanlığı anlatır.

“Bakan”, Eğitim ve Öğretim işleri ile görevli Bakanı anlatır.

“Çırak”, bir meslek alanında çıraklık sözleşmesi esaslarına göre mesleğin

gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını, iş içerisinde geliştiren kişîyî anlatır.

“Devlet”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni anlatır.

“Öğrenci”, Pratik Sanat Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi ve Teknik Liselerde ve

sanat ve meslek eğitimi yapan benzeri diğer örgün eğitim kurumlarında eğitim görenleri anlatır.

“Kalfa”, bir mesleğin gerektirdiği bilgi, becerî, îş ve işlemleri bir ustanın gözetimi altında, kabul edilebilir standartlarda yapabilen kişiyi anlatır.

“Usta”, bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bunları, mal ve hizmet üretiminde, iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda uygulayabilen, üretimi planlayabilen, üretim sırasında karşılaşılabilecek sorunları çözümleyebilen, düşüncelerini yazılı, sözlü ve resim ile açıklayabilen, üretimle ilgili pratik hesaplamaları yapabilen kişiyî anlatır.

“Teknik Öğretim Görevlisi (Öğretici Usta)”, ustalık yeteneğini kazanmış;

çırakların, kalfaların ve meslek lisesi öğrencilerinin işyerindeki meslek eğîtîmînden sorumlu; meslek eğitimi tekniklerini bilen ve uygulayan kişiyi anlatır.

“İşletmelerde Meslek Eğitimi”, Mesleki ve Teknik Öğretim Kurumu öğrencilerinin beceri eğitimlerinîn işletmelerde, teorik eğitimlerinin ise mesleki ve teknîk eğitim kurumlarında veya işletme veya kurumlarca tesis edilen eğitim merkezlerinde yapılan eğitim uygulamalarını anlatır.

“Meslek Eğitimi”, yaygın eğitim sistemi içînde olmak üzere, okullarda, kurs merkezlerinde ve işyerlerinde yapılan meslek eğitimini anlatır.

"İşveren", Özel sektörde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişileri ve kuruluşları, genel ve katma bütçeli daire, Kamu İktisadi Teşebbüslerini, döner sermayeli kuruluşları, özel yasaya dayanılarak kurulan banka ve kuruluşları anlatır.

“İşyeri", Özel sektörde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin, genel ve katma bütçeli daire ve kuruluşların, yerel yönetimlerin, kamu iktisadi tesebbüslerinin, döner sermayeli kuruluşların, özel yasa ile veya özel yasada öngörülen yetkiye dayanılarak kurulan Banka ve kuruluşların faaliyetlerini sürdürdükleri bina, işletme ve tesisler ile benzer yerleri anlatır.

Kapsam

3. Bu Yasa;

(1) Devlette aktif durumda bulunan gerçek ve tüzel kişilere ait işyerlerini;

bakanlıklara ait kuruluşlar ile döner sermayeli kuruluşları ve diğer işyerleri ile bu kuruluşlarda çalışan çırak, kalfa ve ustaları ; ve

(2) (1)'nci fıkrada öngörülen işyerlerinde eğitim gören öğrencileri kapsar.

3

Amaç

4. Bu Yasanın amacı, çırak kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir.

Çıraklık ve

5.

İKİNCİ KISlM

Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulu

Meslek Eğitimi

Kurulunun

İle İlgili Kurallar

oluşumu (1) Çıraklık, kalfalık ve ustalık eğitimi ile okullarda ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitimin planlanması, geliştirilmesi ve değerlendirilmesi konularında tavsiye kararları almak ve görüş bildirmek üzere, aşağıda öngörülen on iki kişiden oluşan bir Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulu kurulur:

(A) Bakanlıkta, Mesleki ve Teknik Eğitim ile ilgili Müsteşar (Başkan) ;

(B) Bakanlıkça görevlendirilecek ilgili Daire Müdürü ( Üye);

(C) Maliye işleri ile görevli Bakanlığın temsilcisi (Üye);

(Ç) Sanayi ve Ticaret işleri ile görevli Bakanlığın temsilcisi (Üye);

(D) Çalışma ve Sosyal Güvenlik işleri ile görevli Bakanlığın

temsilcisi (Üye);

(E) Devlet Planlama Örgütü Sosyal Planlama Dairesi temsilcisi

(Üye);

(F) Sanayi Odaları Birliği temsilcisi (Üye);

(G) Esnaf ve Sanatkârlar Birliğinin temsilcisi (Üye);

(H) En çok üyeye sahip işveren Sendikası temsilcisi (Üye);

(I) En çok üyeye sahip işçi sendikaları Federasyonu temsilcisi

(Üye);

(İ) Mimar- Mühendis Odaları Birliğinin temsilcisi (Üye) ; ve

(J) Mesleki ve Teknik Eğitim Liselerinde görev yapan Bakanlıkça

belirlenecek bir okul müdürü veya meslek öğretmeni (Üye).

Kurulun

(2) Kurul kararları, Bakanın onayı ile uygulanır.

görevleri (3) Bakan gerekli gördüğü durumlarda toplantılara başkanlık yapar.

(4) Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda mesleki ve teknik eğitimle ilgili daire personeli île diğer Bakanlık personelinden gerekli gördüklerini toplantıya çağırabilir.

(5) Kurulun sekreterlik hizmetleri Bakanlıkça yürütülür.

(6) Kurulun toplantı ve çalışma esasları bir tüzükle saptanır.

6. Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulunun görevleri şunlardır:

(1) Bu Yasanın ve bu Yasa uyarınca çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerin uygulanmasını izlemek ve değerlendirmek;

(2) Çeşitli sektör ve dallarda çıraklık eğitimi ile meslek eğitimi konularında eğitim gereksinimlerini saptamak ve Bakanlığa bildirmek;

4

Çıraklık

(3) Çıraklık ve mesleki eğitim programlarının esasları ve süreleri koşulları hakkında Bakanlığa görüş bildirmek;

Çırakların

(4) Çıraklık ve işletmelerdeki mesleki eğitim sınav komisyonlarının statüleri kurulması ve çalışması ile sınavların yapılış usullerine ilişkin tüzük taslaklarını değerlendirmek;

Çırakların

eğitimi

(5) Çıraklık ve mesleki eğitimle ilgili Bakanlıkça gönderilecek konuları incelemek ve görüş bildirmek;

(6) Bu Yasa kuraları çerçevesinde yapılacak çıraklık ve mesleki eğitimde, uygulama alanına alınacak veya çıkarılacak yer ve meslekleri belirlemek ve bu konuda Bakanlığa görüş bildirmek;

(7) Teknolojik gelişmelerin ve iş yaşamındaki gelişmelerin meslek eğitimine etkilerini îzlemek ve bu konularda Bakanlığa görüş bildirmek; ve

(8) Bu Yasa ile ilgili mesleklerdeki ünvanların görev, yetki ve sorumluluklarının düzenlenmesinde Bakanlığa görüş bildirmek.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Çıraklık, Kalfalık ve Meslek Eğitimi ile ilgili Kurallar

BİRİNCİ BÖLÜM

Çıraklık ve Kalfalık Eğitimi

7. (1) Çıraklık için (2)' nci fıkra kuralları saklı kalmak koşuluyla aşağıda öngörülen koşullar aranır;

(A) Zorunlu eğitim yaşını tamamlamış ve on sekiz yaşından gün almamış olmak;

(B) Bünyesinin ve Sağlık durumunun gireceği mesleğin

gerektirdiği işleri yapmaya uygun olduğunu bir raporla

belgelendirmiş olmak.

(2) Ağır, tehlikeli veya özellik arzeden mesleklere alınacak çırakların öğrenim ve yaş durumu, çalışma işleri ile görevli bakanlığın görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.

8. Çıraklar, öğrenci statüsünde olup öğrencilik haklarından yararlanırlar ve bu Yasa amaçları bakımından işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmezler.

9. (1) Çıraklar, mesleğin özelliğine göre, haftada altı saatten az olmamak üzere, on iki saate kadar genel ve mesleki teorik eğitim görürler.

Bu eğitime katılmaları için çıraklara çalıştıkları işyerlerince ücretli izin verilir.

(2) Çıraklar, pratik eğitimlerini, işyerlerinde veya çıraklık eğitim merkezlerinde; teorik eğitimlerini ise, eğitim kurumlarında veya Bakanlıkça uygun görülen eğitime elverişli işyerlerindeki eğitim ünitelerinde yaparlar.

5

Çıraklık

(3) Teorik ve pratik eğitim, birbirlerini tamamlayacak şekilde plânlanır ve sözleşmesi yürütülür.

(4) Pratik eğitim, hazırlanmış eğitim programlarına göre, işyerinin ve mesleğin özelliklerine uygun olarak Teknik Öğretim Görevlisinin (Öğretici Usta) gözetiminde yapılır.

(5) Çırakların eğitiminin esas ve usulleri tüzükle saptanır.

10. (1) Bakanlıkça uygun görülecek işyerleri ile meslek dallarında on sekiz yaşından gün almamış kişiler, çıraklık sözleşmesi yapılmadan çalıştırılamazlar.

(2) İşyeri sahibi, çırağı çalıştırmaya başlamadan önce, çırağın velisi veya vasisi veya çırak reşit ise, kendisi ile çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır.

(3) Çıraklık sözleşmesi; Çırağın sözleşme süresi içinde reşit olması halinde, çırağın rızasıyla devam eder;

(4) İşyeri sahibinin değişmesi halinde, yeni îşyerî sahibi aynı mesleği sürdürüyorsa ve rızasıyla Çıraklık Sözleşmesi devam eder; ayni mesleği sürdürmüyorsa sözleşme feshedilir. Fesih halinde çırağın önceki çalışmaları geçerli olur ve çırak, yeni yapacağı çıraklık sözleşmesi ile çıraklık statüsünü devam ettirerek çıraklık süresini ve eğitimini tamamlar.

(5) Çıraklık sözleşmesi yapılacak işyerlerinin özellikleri ve seçilmesi ile ilgili esaslar bîr tüzükle saptanır.

Çıraklığa

11. (1) Çıraklığa bir adaylık dönemi ile başlanır. Bu dönem, en az on beş, en

başlama çıraklık çok otuz gündür. Bu dönemde kişi, kendi isteği veya Teknik Öğretim

süresi ve bölüm Görevlisi (Öğretici Usta) ve velisinin kararı ile bölümünü

değiştirme değiştirebilme veya çıraklıktan ayrılma hakkına sahiptir. Ancak bir

çırak, en fazla iki defa bölüm değiştirebilir.

(2) Adaylık dönemi çıraklık eğitimi süresine dahil olup ücretlidir.

(3) Çıraklık süresi en çok dört yıldır. Bu süre, mesleğin özelliğine göre ilgili kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir. Bu süre kesintisiz olarak devam eder. Yıllık izin ve hastalık izni dışındaki devamsızlıklar çıraklık süresine eklenir.

Hangi hallerin devamsızlıktan sayılacağı ve çıraklık süresine ekleneceği çıkarılacak tüzükle saptanır.

Teknik öğretim 12. Çırak almak için işyerinde teknik öğretim görevlisi (Öğretici Usta)

görevlisi bulundurma koşuldur.

(Öğretici usta)

bulundurma

koşulu

6

Kalfalık sınavı 2.17/2020

13. (1) Kalfa adayının, mesleği ile ilgili bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarına, iş yaşamınca kabul edilebilir seviyede sahip olup olmadığı kalfalık sınavı ile saptanır.

(2) Çıraklar, kabul edilebilir özürleri dışında, çıraklık süresi sonunda açılacak ilk kalfalık sınavına grmek zorundadırlar.

(3) Çıraklık sözleşmesi, ilk kalfalık sınavını izleyen ikinci kalfalık sınavının tamamlanması ile sona erer.

(4) Mesleği ile ilgili belirlenen toplam çıraklık süresi kadar eğitim alanlar veya mesleği ile ilgili çalıştığını kanıtlayan kişiler sınava alınırlar.

2.17/2020 2.17/2020

(5) Bu madde amaçları bakımından çalıştığını kanıtlayıcı belgeler şunlardır:

(A) (a) Yürürlükteki mevzuata uygun Sosyal Sigorta veya İhtiyat Sandığı yatırımına ilişkin belge veya

(b) Çalıştığı işyerinden sağlanacak belge ve

(B) Bakanlıkça istenecek diğer belgeler.

(6) Aşağıda belirtilen konularda Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak tüzükler yapılır:

(A) Sınav komisyonunun oluşumu ile yapılacak sınavın usul ve esasları, ve

Kalfa ünvanı

(B) Belgelerin niteliği ve şekli.

kullanma ve

işyeri 14. (1) Bu Yasaya göre kalfalık hakkını kazananlara, kalfalık belgesi verilir.

değiştirme

(2) Kalfalık belgesi bulunmayanlar, kalfalık ünvanı ile çalışamaz ve çalıştırılamazlar. Bu belgeye sahip olanlar, kalfalık ünvanı kullanılmayan işyerinde dengi işlerde çalıştırılırlar.

(3) Bir işyerinde çalışarak kalfa olanlar, en az dokuz ay o işyerinde çalışmak zorundadırlar. Bu süre sonunda işyerini değiştirmek isteyen kalfaya üç ay önce başvurmak koşuluyla, işyeri çıkma izni verir.

(4) Çıkma izni olmadan başka işyerleri kalfayı işe alamazlar.

(5) Kalfaların işten ayrılmalarını gerektiren hususlar tüzükle saptanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Meslek Eğitimiyle İlgili Kurallar

İşletmelerde

15. (1) Yirmi ve daha fazla işçi çalıştıran işletmeler çalıştırdıkları işçi meslek eğitimi sayısının yüzde onu kadar öğrenciye beceri eğtimi yaptırırlar. Öğrenci sayısının saptanmasında kesirler tama yükseltilir.

(2) İşletmelerdeki işçi sayısının saptanmasında her yılın Ocak ayı esas alınır. Beceri eğitimi uygulamasına da öğretim yılı başında başlanır.

(3) Hangi iş kollarının ve hangi işletmelerin mesleki eğitim uygulaması kapsamına alınacağı Bakanlıkça saptanır.

7

Meslek eğitimi

(4) Öğrenciye beceri eğitimi yaptıracak işletmeler, ustalık yeterliğine sahip programları kişileri beceri eğitimi için görevlendirirler.

16. İşletmelerde uygulanacak tüm meslek eğitimi programları, Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulunun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.

Teorik eğitim

17. (1) İşletmelerde beceri eğitimi gören öğrencilerin teorik eğitimi, Bakanlığa bağlı Mesleki ve Teknik eğitim kurumlarında veya işletmelerin eğitim merkezlerinde yapılır.

(2) Mesleki ve Teknik Liseler ile işletmelerde yapılan eğitime ilişkin esas ve usuller ile sınavların yapılış şekli Tüzükle saptanır.

İşyeri

18. İşletmelerde beceri eğitimi gören öğrenciler, işyerlerinin koşullarına ve koşullarına ve çalışma düzenine uymak zorundadırlar.

çalışma

düzenine uyma

Grev

19. (1) İşletmelerde grev uygulamaları halinde işveren, eğitimin devamı için

uygulaması gerekli önlemleri alır.

ve işçi sayısının (2) İşletmelerde meslek eğitimi gören öğrenciler toplu iş sözleşmesi ve azalması grev kapsamı dışında kalırlar.

hallerinde

eğitim (3) İşletmeler, beceri eğitimi başladıktan sonra, işçi sayısında azalma olması halinde de eğitime başlayanlar mezun oluncaya kadar eğitimi

devam ettirirler.

Beceri eğitimi

20. Bakanlıkça, bu Yasa kuralları çerçevesinde, meslek eğitimi kapsamına alınıp yaptırabilecek alınmadığına bakılmaksızın, yirmiden az işçi çalıştıran işletmelerde, teknik diğer yerler lise ve meslek lisesi öğrencilerine bu Yasanın ilgili kurallarına göre beceri eğitimi yaptırabilirler.

Mesleki Eğitime Katılma Payı 3.29/2014

21. Yirmi ve daha fazla işçi çalıştıran ve Bakanlıkça bu Yasa kuralları çerçevesinde mesleki eğitim kapsamına alınan, ancak beceri eğitimi yaptırmayan işletmeler, beceri eğitimi yaptırması gereken her öğrenci için, eğitim süresine her ay, Devlette uygulanan cari asgari ücretin 2/3’ü (üçte ikisi) oranında para yatırmakla yükümlüdürler.

Ancak mesleki eğitim yaptırma koşullarına. sahip olan işletmelere, Bakanlıkça öğrenci gönderilmemesi halinde bu işletmeler, herhangi bir ödeme yapmazlar.

Ücret

DÖRDÜNCÜ KISIM

Ücret, Sosyal Güvenlik ve İzin ile ilgili Kurallar

22. (1) Çıraklara ve işletmelerde meslek eğitimi gören öğrencilere ödenecek ücret ve bu ücretlerdeki artışlar, çırağın velisi veya vasisi veya reşit ise kendisi; öğrenciler için ise, okul Müdürlüğü ile işveren arasında Bakanlıkça belirlenen esaslara göre düzenlenecek sözleşme ile saptanır.

Ancak çıraklara ve işletmelerde meslek eğitimi gören

öğrencilere, Devlette uygulanan cari asgari ücretin yüzde otuzundan daha az ücret ödenemez.

(2) Çırak ve öğrencilere ödenen ücretler, her türlü vergiden muaftır.

8

Sosyal güvenlik 23. Çıraklara ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, sözleşmenin

16/1976

akdedilmesi ile, Sosyal Sigortalar Yasasının iş kazaları ve meslek

12/1979

hastalıkları ile hastalık ve analık sigortaları kuralları uygulanır. Sosyal

9/1981

Sigorta primleri, Sosyal Sigortalar Yasasının 88 A maddesi gereğince işveren

43/1982

tarafından ödenir. Çırağa ödenen ücretin prime esas kazanç alt sınırının

26/1985

altında olması halinde, çırağın sosyal sigorta primleri, prime esas kazanç alt

sınırından ödenir.

İzin

24. Çıraklara ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, işletmelerce her

yıl tatil aylarında çıraklık ve öğrencilik döneminin birinci yılında on beş gün,

îkîncî yılında yirmi gün, üçüncü yılında otuz gün ücretli izin verilir.

Ayrıca özürleri kabul edilenlere, okul müdürlüğünün görüşü alınarak,

bir aya kadar ücretsiz izin verilebilir.

BEŞİNCİ KISIM

Ustalık

Ustalık eğitimi

25. (1) Kalfalık yeterliliğini kazanmış olanlara, mesleki yönden gelişmelerini ve bağımsız işyeri açabilmelerini sağlamak ve gerekli yeterlikleri kazandırmak amacıyla, Bakanlıkça ustalık eğitimi kursları düzenlenir.

Ustalık sınavı

(2) Bu kursların kapsam ve süreleri, Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulunun görüşü alınarak Bakanlıkça saptanır.

(3) Kurslar, çalışma saatleri dışında açılır.

26. (1) Ustalık sınavı, adayın kendi mesleğinde usta olarak çalışabilmesi için gerekli bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını, mal ve hizmet üretiminde iş yaşamında kabul edilebilir standartlara göre bağımsız olarak uygulayıp uygulamadığını ölçmek amacı ile düzenlenir.

(2) Ustalık sınavının esas ve usulleri tüzükle saptanır.

(3) Kalfaların ustalık sınavlarına girebilmeleri için, mesleklerinde en az iki yıl çalışmış ve Bakanlıkça açılan ustalık eğitimi kurslarını başarı ile tamamlamış olmaları gerekir.

(4) Kalfalık yeterliğini kazanmış olup mesleklerinde en az dört yıl çalışmış olanlar, ustalık sınavlarına doğrudan katılabilirler.

(5) Bu sınavları başarı ile tamamlayanlara Ustalık Belgesi verilir. Ustalık Belgesi bulunmayanlar usta ünvanı ile çalışamaz ve çalıştırılamazlar.

3.17/2020 3.17/2020

(6) Meslek lisesi mezunları ile yüksekokul (ön lisans) mezunları ustalık sınavlarına doğrudan katılabilirler.

(7) (A) Bu madde amaçları bakımından çalıştığını kanıtlayıcı belgeler şunlardır:

9

(a) Sosyal Sigorta veya İhtiyat Sandığı yatırımına ilişkin belge;

(b) Çalıştığı işyerinden sağlanacak belge; ve

(c) Bakanlıkça istenecek diğer belgeler.

(B) Belgelerin niteliği ve şekli Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile belirlenir.

Doğrudan

27. (1) Ustalık sınavını başarı ile tamamlayanlara “Ustalık Belgesi” verilir.

Ustalık Belgesi

Ustalık Belgesi bulunmayanlar usta ünvanı ile çalışamaz ve

Verme

çalıştırılamazlar.

Koşulları 2.9/2007

(2) Aşağıdaki hallerde doğrudan Ustalık Belgesi verilir:

4.17/2020

(A) Meslek lisesi mezunları kendi alanlarında toplam iki yıl süre

ile çalıştıklarını kanıtlamaları halinde;

(B) Yüksek okul (ön lisans) mezunları kendi alanlarında toplam bir

yıl süre ile çalıştıklarını kanıtlamaları halinde;

(C ) Meslek lisesi mezunu olup, kendi alanında herhangi bir yüksek okuldan (ön lisans) mezun olmaları halinde;

(Ç) Bu Yasanın 37’nci madde kuralları uyarınca değerlendirmeye bağlı tutulmak koşuluyla yabancı ülkelerden veya ülkemizdeki mesleki ve teknik eğitim kuruluşlarından alınan sertifikalar ve belgelerin denkliği Bakanlıkça değerlendirilir.

(3) Bu madde amaçları bakımından kanıtlayıcı belgeler şunlardır:

(A) Yürürlükteki mevzuata uygun Sosyal Sigorta veya İhtiyat Sandığı yatırımına ilişkin belge, ve

(B) Çalıştığı işyerinden sağlanacak belge, ve

(C) Bakanlıkça istenecek diğer belgeler.

(4) Belgelerin niteliği ve şekli Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile belirlenir.

İşyeri açma

28. (1) Ustalık Belgesine sahip olmak veya Ustalık Belgesine sahip kişileri yanlarında çalıştırmak koşuluyla , bu Yasa kapsamına alınmış mesleklerde bağımsız işyeri açılabilir.

(2) İşyeri sahipleri, Ustalık Belgelerini işyerinin kolayca görülebilecek bir yerine asmakla yükümlüdürler.

(3) İşyeri açmaya izin veren merciler, işyeri açmak isteyenlerden Ustalık Belgesi istemek zorundadırlar.

(4) Ustalık Belgesine sahip olanlar, bu haklarını, on yedi yaşını tamamlayana kadar kullanamazlar.

(5) Teknik lise mezunlarının bağımsız işyeri açabilmeleri için mesleklerinde en az bir yıl başarılı çalışmış olmaları koşuldur. Bu koşulu yerine getirenlere, mesleklerinde bağımsız İşyeri Açma Belgesi verilir.

10

Teknik Öğretim 29. Bakanlıkça açılacak iş pedagojisi kurslarına katılmaları ve bu kursları

Görevlisi

başarıyla tamamlamaları koşuluyla, ustalık yeterliğini kazanmış olanlara

(Öğretici Teknik Öğretim Görevlisi (Öğretici Usta) Belgesi verilir.

usta) belgesi

verilme

koşulları

4.29/2014 Sayılı

ALTINCI KISIM

Çıraklık, Mesleki ve Teknik Eğitimi, Geliştirme ve

(Değişiklik)

Yaygınlaştırma Fonu ile İlgili Kurallar

Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı

Fonun kuruluş 30. 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı amacı

Fonun

31. 4.29/2014 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı kaynakları

Fon

32. 4. 29/2014 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı kaynaklarının

kullanımı

Sözleşmeli

33. 4. 29/2014 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı

personelin ücret

veya ek ücreti

Fonun denetimi 34. 4. 29/2014 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı ve yönetimi

Çıraklık,

35. 4. 29/2014 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı meslek ve

teknik eğitimin

teşviki

YEDİNCİ KISIM

Çeşitli Kurallar

Sanayi

36. Çalışma, Sanayi ve Ticaret işleri ile ilgili Bakanlıklar ve diğer Bakanlıklar,

bölgelerinde Bakanlıkla koordineli olarak sanayi bölgelerinde çıraklık eğitimi

çıraklık eğitimi kurumlarının yer almasına yardımcı olurlar.

kurumları

Denklik ve Değerlendirme 5.17/2020

37. (1) Çırak, kalfa ve ustaların eğitimleri sırasında kazandıkları bilgi ve beceriler meslek liselerine geçişte, denklik işlemlerinden geçtikten sonra değerlendirilir.

11

(2) Yabancı ülkelerden alınmış kalfalık, ustalık veya kurs belgeleri; yurt içinde çırak okulları, pratik sanat okulları, meslek ve teknik eğitim merkezleri kalfalık ve ustalık eğitimine geçişte denklik işlemlerinden geçtikten sonra değerlendirilir.

(3) Tüm değerlendirme ve denklik işlemleri Talim ve Terbiye Dairesi tarafından belirlenen usul ve esaslara bağlı olarak gerçekleştirilir.

Eğitim giderleri 38. (1) Çırak, kalfa ve işletmelerde mesleki eğitimde kamu ve özel kuruluşlarca yapılan teorik ve pratik eğitim giderleri kendi kurum ve kuruluşlarınca; işyerlerinde yapıla pratik eğitimin giderleri ise işyerlerince karşılanır.

(2) İşyerleri, işyerinde yapılacak pratik eğitim sınavları için sınav ortamı ve gerekli araç ve gereci hazırlamakla yükümlüdürler.

6.17/2020

(3) (A) Bu Yasa kapsamında yapılacak çalışmalarda uygulanacak ücretler aşağıda belirlenen esaslara göre toplanır ve/veya ödenir:

(a) Kalfalar ve ustalardan başvuru yapacakları her bir sınav için yarım günlük brüt asgari ücret alınır.

(b) Kalfalar ve ustalardan başvuru yapacakları her bir

uygulama sınavı için birbuçuk günlük brüt asgari ücret

alınır.

(c) Kalfalık, ustalık ve öğretici ustalık belgeleri için bir günlük brüt asgari ücret alınır.

(B) Yukarıdaki (A) bendinde belirtilen ücretler, yapılacak sınavların nitelik ve ihtiyaçlarına göre Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile on katına kadar artırılabilir.

6.17/2020 6.17/2020

(4) Açılacak kurslar ve takvimi her yılın başında Bakanlık tarafından belirlenir. Kurs ücretleri, kursun nitelik ve ihtiyaçlarına göre Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzük ile aylık asgari ücretin yüzde on (%10)’u ile aylık asgari ücretin üç (3) katı arasında olmak üzere artırılabilir.

(5) Yapılan sınavlarda ve açılan kurslarda çalışanların ücretleri bütçeye bu amaç için öngörülecek ödenekten karşılanır. Toplanan tüm gelirler, Maliye İşleriyle görevli Bakanlığa yatırılır.

Meslek kursları 39. (1) Bakanlık, örgün eğitim sisteminden ayrılmış, istihdam için gerekli yeterliklere sahip olmayan kişileri, iş yaşamında istihdam olanağı olan görevlere hazırlamak amacıyla meslek kursları düzenler.

(2) Kurslara katılanlar, kursa devam ettikleri sürece, bu Yasanın çırak ve öğrencilere verdiği haklardan yararlanırlar.

(3) Bakanlık, kursların düzenlenmesinde ilgili Bakanlık, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar.

(4) İşletmeler, kurs programlarının hazırlanmasında, uygulanmasında ve

12

değerlendirilmesinde Bakanlık ve Çalışma Dairesi ile işbirliği yaparlar.

(5) Kursların açılması ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar Tüzükle

düzenlenir.

Özel eğitim

40. (1) Bakanlık, özel eğitime muhtaç kişilere, iş yaşamında geçerliliği olan kursları görevlere hazırlayıcı özel meslek kursları düzenler.

(2) Kursların düzenlenmesinde ve uygulanmasında bu kişilerin ilgi, ihtiyaç ve yetenekleri gözönüne alınır.

(3) Kurslara katılanlar, kursa devam ettikleri sürece, bu Yasanın çırak ve öğrencilere verdiği haklardan yararlanırlar.

Yolluk ve huzur 41. (1) Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kurulu toplantılarına katılan başkan, üye,

hakkı müşavir üye, sınav ve mesleki ihtisas komisyonu üyelerine kamu ve

özel kurumlarda çalışıp çalışmadıklarına bakılmaksızın, yolluk ve

huzur hakkı ödenir.

5.29/2014

(2) Yolluk ve huzur hakkı ödemelerinin miktarı, Bakanlar Kurulunca saptanır.

Denetleme , suç 42. (1) Bu Yasa kurallarına göre Bakanlığa bağlı kurumların dışında kamu ve

ve ceza özel kurum ve kuruluşlarca yapılan çıraklık ve kalfa eğitimi ile

işletmelerde yapılan mesleki eğitim, Bakanlık ve Çalışma işleri ile

görevli Bakanlıkça denetlenir.

(2) Denetlemenin esas ve usulleri çıkarılacak Tüzükle saptanır.

(3) Denetleme sonucunda, b Yasanın 7'nci , 9'ncu, 11'nci, 12'nci, 14'ncü, 17'nci, 19'ncu, 22'nci, 24'ncü, 26'ncı ve 28'nci maddelerine aykırı davrandıkları ve belirlenen yükümlülükleri yerine getirmedikleri saptananlara yazılı ihtar yapılır.

(4) (3)'ncü fıkra uyarınca yapılan ihtarın tebliğinden başlayarak on gün içerisinde yapılan ihtarda belirtilen yükümlülükleri verine getirmeyerek ve;

(A) (a) 7'nci madde kurallarına aykırı olarak, çıraklık koşullarını taşımayan kişileri yanlarında çırak olarak çalıştıranlar;

(b) 22'nci madde kurallarına aykırı olarak, çırak ve

işletmelerde meslek eğitimi gören öğrencilere, cari

asgari ücretin % 30'undan daha az ücret ödeyenler ;

(c) 24'ncü madde kurallarına aykırı olarak, çırak ve

öğrencilere gerekli izinleri vermeyenler.

(ç) 26'ncı madde kurallarına aykırı olarak, ustalık belgesi bulunmadığı halde usta ünvanı ile çalışanlar veya

çalıştırılanlar,

Suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde asgari ücretin en çok bir aylık tutarının yarısı kadar para cezasına

çarptırılırlar.

13

(B) (a) 9'ncu madde kurallarına aykırı olarak, yanlarındaki çıraklara genel ve mesleki teorik eğitime katılmaları için ücretli izin vermeyenle;

(b) 11'nci madde kurallarına aykırı olarak, çırağı deneme döneminde ücretsiz olarak çalıştıranlar;

(c) 12'nci madde kurallarına aykırı olarak işyerinde teknik öğretim görevlisi (öğretici usta) bulundurmadan çırak

çalıştıranlar;

(ç) 14'ncü madde kurallarına aykırı olarak kalfalık belgesi bulunmadığı halde kalfa ünvanı ile çalışanlar ve

çalıştıranlar ;

(d) 17'nci madde kurallarına aykırı olarak, teorik eğitim için öğrencilere çalışma saatleri içinde izin vermeyenler;

(e) 19'ncu madde kurallarına aykırı olarak, eğitimin

devamlılığını sağlamak için gerekli önlemleri

almayanlar ve greve katılanlar;

22/1975 (f) 28'nci madde kurallarına aykırı olarak işyeri açanlar,

Suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde asgari ücretin bir aylık tutarının en çok üçte ikisi kadar para cezasına çarptırılırlar.

(C) Yukarıdaki (A) ve (B) bentlerinde belirtilen suçların tekrarı halinde, bu suçlar için öngörülen cezalar, iki katına çıkarılır ve işyeri kapatılarak bu Yasa kuralları yerine getirilinceye kadar üç aydan altı aya kadar meslekten geçici men cezası verilir.

(5) Bu madde amaçları bakımından “Asgari ücret", Asgari Ücretler Yasasına göre saptanmış olan ve fiil tarihinde uygulanmakta olan asgari ücrettir.

Kalfalık ve

43. 2. 45/2003 Sayılı (Değişiklik) Yasasıyla Yürürlükten Kaldırıldı.

ustalık belgesi

verilme

koşulları

Geçici Madde 1. Ustalık Belgesi Verilmesinde Özel Uygulama Kuralları 3.45/2003

DOKUZUNCU KISIM

Geçici Kurallar

Bu Yasanın 27’nci madde kurallarına bakılmaksızın, Bakanlıkça belirlenecek meslek dallarında aşağıdaki koşulları taşıyan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşları, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak iki yıl içerisinde Bakanlığa başvurmaları halinde Ustalık Belgesi almaya hak kazanırlar.

(A) (a) Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte usta olarak meslek uygulamasında bulunan ve aynı meslek dalında en az on yıl fiilen çalışmış olanlar; ile

14

Geçici Madde

(b) Lise dengi Mesleki ve Teknik Öğretim Kurumlarından mezun olup kesintisiz olarak o meslekte toplam bir yıl çalışmış olanlara bu çalışmalarını kanıtlamaları halinde doğrudan sınavsız olarak Ustalık Belgesi verilir.

Bu alt bend amaçları bakımından işyerinin kapanmasından ve iş azlığı nedeniyle kişinin işten çıkarılmasından kaynaklanan işe ara verme ile kesintili çalışma mazeretinin Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kurulunca uygun bulunması halinde işe ara verme kesinti sayılmaz.

(B) Yukarıdaki (A) bendi kapsamında olup çalışmalarını

kanıtlayamayanlara bu Yasa tahtında yapılacak sınavlarda başarılı olmaları halinde Ustalık Belgesi verilir.

(C) Yukarıdaki (A) bendi kapsamında olup çalışma yılı koşulunu bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıl içerisinde tamamlayanlara da sınavsız Ustalık Belgesi verilir.

(2) Bu madde amaçları bakımından kanıtlayıcı belgeler şunlardır:

(A) Yürürlükteki mevzuata uygun sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı yatırımına ilişkin belge;

(B) Çalıştığı işyerlerinden sağlanacak belge;

(C) Yukarıdaki (1)’inci fıkranın (A) bendinin (b) alt bendi kapsamındakiler için diploma sureti; ve

(Ç) Bakanlıkça istenecek diğer belgeler.

(3) Bu madde kapsamında Ustalık Belgesi verilmesi uygulanmasından faydalanabilecek meslek dalları ve kanıtlayıcı belgelerin içeriği gibi konular Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir Tüzükle düzenlenir.

2. 3.45/2003 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı.

Geçici Madde 3. 6.29/2014 Sayılı (Değişiklik) Yasası ile Yürürlükten Kaldırıldı.

ONUNCU KISIM

Son Kurallar

Yürütme Yetkisi

44. Bu Yasayı Eğitim ve Öğretim işleri ile görevli Bakanlık yürütür.

45. Endüstriyel Eğitim ve Verimlilik Merkezi Kuruluş ve Görevleri Yasasının 5'inci maddesinin (a), (b), (c) ve (ç) fıkraları yürürlükten kaldırılır ve ondan kaldırma sonra gelen fıkralar yeniden sayılandırılır.

Yürürlükten

25/1977

Yürürlüğe Giriş 46. Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

15

ÇIRAKLIK VE MESLEK EĞİTİMİ (DEĞİŞİKLİK) YASALARINDA YER ALAN GEÇİCİ

MADDELER İLE YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ MADDELERİ:

45/2003 Sayılı Yasa’da Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:27.6.2003)

Yürürlüğe Giriş 4. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

50/2003 Sayılı Yasa’da Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:03.7.2003) Yürürlüğe Giriş 3. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

9/2007 Sayılı Yasa’da Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:30.1.2007)

Yürürlüğe Giriş 3. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

34/2012 Sayılı Yasa’da Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:28.6.2012)

Yürürlüğe Giriş

3. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

29/2014 Sayılı Yasa’da Yer Alan Geçici Madde ile Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım

Tarihi:10.3.2014)

Geçici Madde Bu (Değişiklik) Yasasının Yürürlüğe Girdiği Tarih İtibariyle Fonun Varlık

1. Bu (Değişiklik) Yasasının yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak, bu (Değişiklik) Yasası ile yürürlükten kaldırılan Çıraklık, Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme ve Yaygınlaştırma Fonunun mevcut vadeli ve vadesiz mevduatları, borçları ve alacakları Maliye İşleri ile Görevli Bakanlığa, taşınır ve taşınmazları ise Eğitim ve Öğretim İşleri ile Görevli Bakanlığa devredilir. Devir ve tasfiye işleri Maliye İşleri ile Görevli Bakanlık ve Kaynakları tarafından yerine getirilir.

ile İlgili Kurallar

Yürürlüğe Giriş

7. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

17/2020 Sayılı Yasa’da Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:27.5.2020)

Yürürlüğe Giriş

7. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.

16