DİPLOMATİK HAK, DOKUNULMAZLIK VE AYRICALIKLAR YASASI
MADDE DİZİNİ:
BİRİNCİ KISIM – BAŞLANGIÇ KURALLARI.
Madde 1. Kısa İsim.
Madde 2. Tefsir.
İKİNCİ KISIM – AMAÇ.
Madde 3. Amaç.
ÜÇÜNCÜ KISIM – GÖNDEREN DEVLET VE DİPLOMATİK MİSYONUN HAKLARI
Madde 4. Gönderen Devletin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde taşınmaz mal edinmesi.
Madde 5. Milli bayrak ve devlet armasının kullanımı.
DÖRDÜNCÜ KISIM – DİPLOMATİK MİSYONUN DOKUNULMAZLIĞI VE
AYRICALIKLARI.
Madde 6. Diplomatik binaların dokunulmazlığı.
Madde 7. Vergi ve saireden muafiyet.
Madde 8. Arşiv dokunulmazlığı.
Madde 9. Haberleşme özgürlüğü.
Madde 10. Vergi, ücret ve harçlar muafiyeti.
BEŞİNCİ KISIM - DİPLOMATİK AJANLARIN DOKUNULMAZLIK VE
AYRICALIKLARI.
Madde 11. Diplomatik ajanın dokunulmazlığı.
Madde 12. İkametgâh ve sairenin dokunulmazlığı.
Madde 13. Medeni ve cezai kazadan masuniyet.
Madde 14. Bazı Yasa kurallarından muafiyet.
Madde 15. Vergi ve saireden muafiyet.
Madde 16. İthal resmi ve şahsi bagaj kontrol muafiyeti.
Madde 17. Diplomatik ajanın ailesi mensuplarının ayrıcalıkları.
ALTINCI KISIM – ÇEŞİTLİ KURALLAR.
Madde 18. Teknik ve idari kadro üyelerinin ayrıcalıkları.
Madde 19. Teknik ve idari kadronun ithalat ayrıcalığı.
Madde 20. Hizmet kadrosunun ayrıcalıkları.
Madde 21. Hak, dokunulmazlık ve ayrıcalıkların başlama, bitme halleri.
Madde 22. Misyon üyelerinin yasalara bağlılığı.
Madde 23. Mütekabiliyet ilkesi.
Madde 24. Mutad uluslararası kuralların geçerliliği
Madde 25. Tüzük yapma yetkisi.
Madde 26. Yürütme yetkisi.
Madde 27. Yürürlüğe Giriş.
Sayı: 28/1983
DİPLOMATİK HAK, DOKUNULMAZLIK VE AYRICALIKLAR YASASI
(75/1991 sayılı Yasa ile Değiştirilmiş ve Birleştirilmiş Şekli)
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar :
BİRİNCİ KISIM
BAŞLANGIÇ KURALLARI
Kısa İsim
1. Bu Yasa, “Diplomatik Hak, Dokunulmazlık ve Ayrıcalıklar Yasası” olarak isimlendirilir.
Tefsir
2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:
“Adlî muamele”, yeminli ifade alan herhangi bir mahkeme, soruşturma komisyonu veya kişi önünde verilen yeminli veya yeminsiz ifade işlemini anlatır.
Fasıl 224 3/1960 7/1978 Fasıl 224 3/1960 7/1978
“Bakanlar Kurulu”, Kuzey Kıbrıs 'Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.
“Devlet”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetini anlatır.
“Diplomatik ajan”, herhangi bir misyonun, şefi veya misyonun diplomatik kadrosunun bir üyesini (Yüksek Komiser, Büyükelçi, Elçi, Orta Elçi, Nons, Internons, Papalık Temsicisi, Maslahatgüzar, Yüksek Komiser Yardımcısı, Elçilik Müsteşarı, Elçilik Sekreteri veya Ateşe’yi) anlatır.
“Diplomatik misyon”, Devlet nezdinde kurulmuş ve faaliyette bulunan herhangi bir Yüksek Komiserlik, Büyükelçilik, Elçilik, Papalık Delegasyonu, Temsilcilik, Birleşmiş Milletler Misyonu veya Bakanlar Kurulunun onaylayacağı herhangi bir uluslararası veya bölgesel örgüt misyonunu anlatır.
“Diplomatik bina”, misyon şefinin ikametgahı da dahil olmak üzere ve mülkiyete baklmaksızın, misyon maksatları için kullanılan bina veya binanın herhangi bir kısmını anlatır ve binaya bağlı araziyi de kapsar.
“Diplomatik misyonun üyeleri”, herhangi bir diplomatik ajanı, diplomatik misyonun teknik veya idarî kadrosunda bulunan kişiyi veya diplomatik misyonun hizmet kadrosundaki kişiyi anlatır.
“Gönderen devlet”, misyonun bağlı olduğu devleti anlatır.
“Hizmet kadrosu”, misyon kadrosunun, misyonun iç hizmetinde bulunan üyelerini anlatır.
“Kayıtlı”, Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasası uyarınca kaydı yapılan malı anlatır.
“Misyon şefi”, gönderen devlet tarafından bu sıfatla görev yapmak için görevlendirilen kişiyi anlatır.
“Özel müstahdem”, bir misyon üyesinin özel hizmetinde bulunan ve gönderen devletin görevlisi olmayan kişiyi anlatır.
“Taşınmaz mal”, Taşınmaz mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasının 2.maddesinde tanımı yapılan malı anlatır.
“Teknik ve idari kadro”, misyon kadrosunda misyonun teknik ve idari
hizmetinde çalışan kişiyi anlatır.
“Yerel kadro”, misyonun teknik, idari ve diğer hizmet kadrolarında görev yapan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlarını veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde sürekli ikamet hakkına sahip başka ülke yurttaşlarını anlatır.
İKİNCİ KISIM
AMAÇ
Amaç
3. Bu Yasa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde akredite olan diplomatik misyonlar ile diplomatik ajanların ve diğer görevlilerin diplomatik hak, dokunulmazlık ve ayrıcalıklarını düzenler.
ÜÇÜNCÜ KISIM
GÖNDEREN DEVLET VE DİPLOMATİK MİSYONUN HAKLAR1
Gönderen 4 Devletin
(1) Gönderen devlet, yürürlükteki yasalar çerçevesinde, misyon şefinin ikametgȃhı da dahil olmak üzere, misyon gereksinmeleri Kuzey Kıbrıs için malik olarak taşınınaz mal edinebilir veya herhangi bir taşınmaz malı tasarrufuna alabilir.
Türk Cumhuri-
yetinde (2) Gönderen devlet, diplomatik misyon gekeksinmelerine bağlı olarak maliki olduğu taşınmaz mallarda inşaat yapmak ve yasaların tanıdığı diğer yetki ve hakları kulanmakta serbesttir.
Taşınmaz Mal Edinmesi
(3) Herhangi bir yasada aksine kural bulunmasına bakılmaksızın, gönderen devletin veya diplomatik misyonun adına, taşınmaz mal kaydı yapılabilir.
Milli
5. (1) Diplomatik misyon, ülkesinin bayrak ve armasını misyon bayrak ve binalarında kullanma hakkına sahiptir.
devlet
armasının (2) Misyon şefi ülkesinin bayrağını misyona ait ulaşım araçlarında kullanımı da kullanabilir.
DÖRDÜNCÜ KISlM
DİPLOMATİK MİSYUNUN DOKUNULMAZLIĞI VE AYRICALIKLARI
Diplomatik
6. (1) Diplomatik misyon binaları dokunulmazlık kapsamı içindedir.
binaların Devlet yetkilileri de dahil olmak üzere, hiç kimse, misyon şefinin dokunul- rızası olmadıkça misyon binalarına giremez.
mazlığı
(2) Misyon binaları ve ulaşım araçları ile bunların herhangi bir kısmı hakkında arama, el koyma, haciz ve icra işlemleri yapılamaz.
Vergi ve
7. Gönderen devlet ve misyon şefi, yürütülen belirli hizmetlerin karşılığı saireden olan ödemeler dışında, malik veya kiracı olmasına bakılmaksızın muafiyet misyon binaları bakımından her türlü vergi, resim, harç ve ücretlerden muaftır.
Arşiv
8. Misyon arşiv ve belgeleri de dokunulmazlık kapsamı içindedir.
dokunul-
mazlığı
Haberleşme 9. (1) Devlet, misyonun her türlü resmi amaçlar için serbestçe
özgürlüğü haberleşmesine izin verir ; bu konuda koruyucu ve kolaylaştırıcı
önlemler alır. Ancak; telsiz verici veya alıcısının ülkeye
sokulması, kuruluşu ve kullanılması Devletin ön iznine bağlıdır.
(2) Misyonun resmî haberleşmesi dokunulmazlık kuralları
kapsamındadır.
(3) Niteliği gösterir dış işaretler taşıma koşuluna bağlı olarak,
diplomatik kurye hurcunu oluşturan paketler açılamaz,
alıkonamaz ve banlara elkonamaz.
Vergi,
10. Resmî görevlerin yürütülmesine bağlı olarak misyon tarafından alınan ücret ve ücret ve harçlar her türlü vergi, resim, harç ve benzeri yükümlerden harçlar muaftır.
muafiyeti
BEŞİNCİ KISIM
DİPLOMATİK AJANLARIN DOKUNULMAZLIK VE
AYRICALIKLARI
Diplomatik
11. Diplomatik ajan hiçbir şekilde tutuklanamaz, gözaltına alınamaz.
ajanın
dokunul- 12. Diplomatik ajanın özel ikametgâhı; belgeleri ve haberleşmesi mazlığı dokunulmazlık kapsamı içindedir; bunlara müdahale edilemez.
İkametgâh
13. (1) Diplomatik ajan aleyhine, aşağıdaki istisnalar dışında Devlet ve sairenin mahkemelerinde hukuk veya ceza davası açılamaz ve hakkında dokunul- yargısal işlem yapılamaz.
mazlığı (a) Misyon amaçları veya gönderen devlet adına tasarruf edilen dışında kalan ve diplomatik ajanın kişisel
tasarrufunda veya mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallarla ve cezai ilgili herhangi bir dava ;
Medeni
kazadan (b) Miras hukukuna ilişkin olarak, diplomatik ajanın resmî masuniyet görevi dışında, vasiyeti tenfiz memuru, tereke idare memuru, veya varis sıfatıyla ilgilendiği herhangi bir dava.
(c) Diplomatik ajanın resmî görevleri dışında yaptığı herhangi bir iş veya ticarî faaliyet ile ilgili herhangi bir dava.
(2) Diplomatik ajan, misyon şefinin izni olmaksızın, bir hukuk veya ceza davasında veya herhangi bir yargısal işlemde tanıklık etmeye zorlanamaz.
(3) (1). fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılan haller dışında, diplomatik ajan hakkında hiçbir icra işlemi yapılamaz, kişilik veya ikametgâhına ilişkin dokunulmazlık hakları ihiâl edilemez.
(4) Diplomatik misyon şefi, bir diplomatik ajanın hukuk ve ceza masuniyetinden feragat edebilir. Ancak, bir mahkeme kararının icrası sözkonusu olduğunda feragatın ilgili mahkeme kararını açıkca belirlemesi gerekir.
Bazı Yasa
14. (1) Diplomatik ajan yabancıların kaydına ilişkin yasal kurallardan kuralla- muaf olup resmî görevde olduğu sürece bu kuralların öngördüğü rından kısıtlama veya sınırlamalara bağlı değildir.
muafiyet
(2) Diplomatik ajan sosyal güvenlikle ilgili yasal kurallardan da muaftır.
Vergi ve
15. (1) Diplomatik ajan, aşağıdaki (2)'nci fıkra kuralları ile 16'ncı madde
saireden kuralları saklı kalmak koşuluyla, her türlü vergi, resim, harç ve
muafiyet benzeri mali yükümlülüklerden muaftır.
2(1).75/1991
(2) Aşağıda belirtilenler, diplomatik ajanın muafiyet kapsamı
dışındadır .
2(2).75/1991
(a) Misyon amaçları için gönderen devlet adına tasarruf
edilmedikçe, özel mülkiyet konusu taşınmaz mallar
üzerindeki vergi, resim ve harçlar ;
(b) Yasaların koyduğu veraset veya tevarüs ile ilgili vergi,
resim ve harçlar. Ancak diplomatik ajanın ölümü halinde,
ölüm tarihinde ihracı yasaklanan mallar hariç olmak üzere
müteveffanın ülke içinde edinmiş olduğu menkul malların
ülke dışına çıkarılmasına izin verilir.
(c) Kaynağı Devlette bulunan özel gelirden ve Devlet ülkesi
içinde ticarî girişiınlere yapılan yatırımlardan elde edilen
gelirlerin bağlı olduğu vergi, resim ve harçlar ;
(ç) Belli hizmetlere karşılık ödenmesi gereken ücretler.
İthal
16. (1) Diplomaik ajan, yürürlükteki mevzuata uygun olarak resmi ve aşağıdakileri ithal etme hakkına sahiptir :
şahsi bagaj (a) Misyonun resmi kullanımına ilişkin eşya ve maddeler ;
kontrol (b) İkamet ve yerleşimi için gerekli eşya dahil olmak üzere, muafiyeti diplomatik ajan ve ailesinin kişisel gereksinmelerini karşılayacak uygun miktarda eşya ve maddeler.
(2) Yukarıdaki fıkrada belirtilen her türlü ithalât işlemi, depolama, taşıma ve benzeri hizmetlerin karşılığı olan ücretler dışındaki vergi, resim ve harçlardan muaftır.
(3) (1). fıkra kurallarına bakılmaksızın, diplomatik ajanın veya ailesinin özel kullanımı için mütekabiliyet ilkesinin gerekli kıldığı sayıda veya mütekabiliyet olmayan hallerde yalnızca bir tek binek arabası, gümrük vergi, resim ve harçlarından muaf olarak ithal edilebilir.
(4) Muafiyet konusu olmayan malları veya ithal ve ihracı yasak veya kontrole bağlı mal veya maddeleri içerdiğine makûl bir şüphe bulunmadıkça diplomatik ajanın kişisel bagajı aranamaz. Arama koşullarının varlığı halinde arama, diplomatik ajan veya yetkili temsilcilinin önünde yapılır.
Diplomatik
17. Diplomatik ajanın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olmayan
ajanın veya sürekli olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde ikamet ailesi etmeyen aile üyeleri 11., 12., 13., 14., 15. ve 16. maddelerde belirtilen mensupla- ayrıcılık ve dokunulmazlıklardan yararlanırlar.
rının ayrı-
calıkları ALTINCI KISIM
Teknik ve
ÇEŞİTLİ KURALLAR
idare kadro
üyelerinin 18. (1) Misyonun idarî ve teknik kadrosunda arşiv ve şifre memuru ayrıca- görevi yapan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı lıkları olmayan veya sürekli olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde ikamet etmeyen misyon üyeleri ve bunların aile mensupları, 12.
Teknik ve
maddede yer alan belgeler ve haberleşme ile ilgili dokunulmazlık idari ile, 13. maddenin (2) ve (3). fıkraları ve 14. maddenin (2). fıkrası kadronun kuralları hariç olmak üzere, 11., 12., 13., 14. ve 15. maddelerdeki ithalat diğer dokunulmazlık ve ayrıcalıklardan yararlanırlar.
ayrıcalığı
(2) (1). fıkra kapsamına giren bir kişi, resmî görevi dışında kalan eylem ve davranışları için 13. maddenin (1). fıkrasında yer alan kadrosu- yargı masuniyetinden yararlanamaz.
Hizmet
nun ayrı-
calıkları 19. Misyonun idari ve teknik kadro üyeleri ve birlikte ikamet ettikleri aile mensupları, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olmamak ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde sürekli ikamet hakkına sahip nulmazlık bulunmamak koşuluna bağlı olarak, ülkeye ilk girişlerinde veya ilk ve ayrıca- girişten başlayarak üç ay içinden gümrük yetkililerine gerekli beyanda lıkların bulunmak suretiyle 16. maddenin (1)., (2). ve (3). fıkralarında yer alan başlama, ayrıcalıklardan yararlanırlar.
Hak doku-
bitme
halleri 20. Diplomatik misyonun Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olmayan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde sürekli ikamete hakkı bulunmayan hizmet kadrosu üyeleri ve misyon üyelerinin özel müstahdemi, teknik ve idari kadro üyelerinin bağlı olduğu koşullarla aynı ayrıcalıklardan yararlanırlar.
21. (1) Diplomatik misyon üyesi, görevine başlamak üzere Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti topraklarına girdiği veya burada bulunuyorsa, atanmasının dışişlerinden sorumlu Bakanlığa bildirildiği anda başlayarak, bu Yasanın tanıdığı hak, masuniyet, dokunulmazlık ve ayrıcalıklardan yararlanır.
(2) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki görevi sona eren diplomatik misyon üyesinin bu Yasanın tanıdığı hak, masuniyet, dokunulmazlık ve ayrıcalıkları ülkeyi terkettiği anda ve her halükârda görevinin sona ermesinden başlayarak en geç bir ay içinde ortadan kalkar.
(3) Bir misyon üyesinin ölümü halinde, ölenin aile mensuplarının sahip oldukları ayrıcalık ve dokunulmazlıklar ülkeyi terkettikleri anda ve her halde ölüm tarihinden başlayarak en geç bir ay içinde sona erer.
Misyon
22. (1) Bu Yasa kurallarına bağlı olarak, diplomatik misyon üyeleri, üyelerinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yasalarına uymakla yasalara yükümlüdürler.
bağlılığı
(2) Misyon üyeleri Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde herhangi bir meslek icra edemez ve ticaretle uğraşamazlar.
Mütekabili-
23. Bu Yasanın tanıdığı hak, masuniyet, dokunulmazlık ve ayrıcalıklar, yet gönderen devletin bu alanda mütekabiliyet ilkelerine uyması koşuluyla ilkesi yürürlük kazanır.
Mutat
24. Bu Yasada kural bulunmayan hallerde, uluslararasında yürürlükte uluslar- bulunan diplomatik gelenek ve ilkeler uygulanır.
arası
kuralların
geçerliliği
Tüzük
25. Bakanlar Kurulu, bu Yasanın uygulanmasını sağlamak amacıyle tüzük yapma yapabilir.
yetkisi
26. Bu Yasayı Bakanlar Kurulu adına dışişlerinden sorumlu Bakanlık yürütür.
Yürütme
yetkisi
27. Bu Yasa, Resmî Gazete'de yayınlandığı tarihlen başlayarak yürürlüğe
Yürürlüğe Giriş
girer.