Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (Onay) Yasası

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ

RESMÎ GAZETE

Sayı : 244

EK I 20 Ekim, 2022

Bölüm I

YASALAR

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi'nin 10 Ekim 2022 -tarihli Üçüncü Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan "Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (Onay) Yasası" Anayasanın 94'üncü

maddesinin (l)'inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Tiirk Cumhuriyeti

Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle ilan

olunur.

(229)

230

Sayı : 18/2022

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİRLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (ONAY)

YASASI

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Kısa İsim

1. Bu Yasa, Birleşmiş Milletler lklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (Onay)

Yasası olarak isimlendirilir.

Tefsir

2 . Bu Yasada' metin başka türlü gerektirmedikçe:

"Bakanlar Kurulu", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.

"Cumhuriyet Meclisi", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisini

anlatır.

"Sözleşme", bu Yasa ile onaylanması uygun bulunan Birleşmiş Milletler lklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesini anlatır.

Sözleşmenin

3. Cumhuriyet Meclisi, bu Yasaya Ek'li Cetvel'de metni yazılı Sözleşmenin onaylanmasını uygun bulur.

Onaylanma•

sının

Uygun

Bulunması

CETVEL

Yürütme Yetkisi

4. Bu Yasayı, Bakanlar Kurulu yürütür,

,,

Yürürlüğe Giriş

5, Bu Yasa, Resmi Gazete'de yayımlandığı'' tarihten başlayarak yürürlüğe

gırer.

231

:..ı:"' C.E.ı\}E L -

r:-

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ

+. .• ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ ~- ·':-.~;r~

,.. (t-todde.- 3)

tşbu Sözleşmeye Taraflar,

YeıyQzQ iklimindeki dcgtşikllgin ve bunun :zararlı etkilerinintnsanlıgın ortak

kaygısı olduğunu kabul ederek.

İnsan faaliyetlerinin atmosferdeki,.sera gazl4n .yoğu.nl~..:~f.­

olduğu, bu anışlann dogııl sera etkisini ya.kseltdğl ve bunun dı1.nya yüzeyinde~ atmosferde ek bir ortalama sıcaklık attıŞ1 ile sonuçlımacagı ve doğal ekolojik

sistemlere ve insanlığa zarar verici etki yapabileceği tndis§i,yle,

Geçmişteki ve günumm:deki ko.resel seragazı emisyonlannda enbuyuk payın

gelişmiş ıllkelerden kaynaklandığım, gelişme yolundaki ı11lcelerdc kişi başına

emisyonların halen nispeten dılşQk cıldugunu. gelişme yolwida1ö,1.~~~;~

kaynaklanan kurt.sel emisyon payının sosyal ve kalkınma gereksinimlf:Iİil\

karştlaınak uzere artacağını not eıl~k, '

Sera gatlan yutakhn ve hamelerinin kara -ve deniz ckosistemlerlndeki

rolfimln ve öneminin farlgnda oJarak,

Ikli.ın değişikliğine ilişkin-- tahıninlenlc,-o:ellllde zamanla~··bıl~·vt:-';i

bölgesel model bakımından birçok bellrsl%likler bulundugunu not edexı:k•···"' . -c.

''

lklinı değişikliğinin kılrcscl niteliğinin., tO.m filkelcrin ortak fakat

fuklılaşnnlmış sonnnluluklanna ve lınkanlanna ve sosyal ve ekonomik

koşullanna uygun olarak m OmkQn olan en geniş olçnde işbirliği yapmasuu ve

t4 etkili ve uygun uluslararası çabaya kaolmaınıı gerekdrdigtııi kabul ı;den;k, :!: --·-· ,.~~~

Birleşmiş Milletler lnsan Çevresi Konfcransı'nın 16 Hazl1an l972'de:

Stockholm'dc kabul edilen bildirisinin ilgili hfi~crini hatırınyarak. 1

Devletlerin, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukuk ilkeleri uyamıca.

kendi çevre ve kalkınma politikalamıa uygun olarak kendi kaynaklanın kullanma

hakkına sahip olduğunu ve kendi yetki alam ya da kon.trolü alnndaki fııııliyetlcrln diğer devletler ya da ulusal yetki alani"dışında kalan bolgelerdiliçe~.,jj

vc:rmemcsiı:ıi sağlama sorumluluğunu da hao.rlgyarak. i

232

..

Udim değişikliği karşısındaki uluslararası işbirüğinde Devletlerin

hükO.mranlık hakkı ilkesini tekrar teyi<!edettk. :ı;.'~- : ~~ .ı•:a-;:-

Devlederin etkin çevresel mevzuatı yQrılrlüğe koymalan, çevre alanın~ standartlar, yönetim hedeflerive ônccliklcrtnin aitbulundukları çevrevekallanma

çerçevc.süıi yımsıtmalan gcttktigini ve han rukeler tarafından uygulanan

standanlann diğer, ôzcllilde gelişmekte olanülkeler için uygun olmayanve haksız

ekonomik ve sosyal külfete malolacağmı kabul ederek,

Birleşmiş Milletler Çevre ve ~--Kocl'eransı ~22:;i~98J:'1#.:-

ta.rth ve 44/228 sayılı ve bugünkü ve gelecek kuşaklar için kıncsel lkllmirl

koıımmasına dair 6 Aralık 1988 tarih, 43/53 sayılı; 22 Aralık 1989 tarih, 44/207

sayılı; 21 Aralık 1990 tıı.rih, 45/ll2 sayılı ve 19 Aralık 1991 tarih, 46/169 sayılı

Genel Kurul kararlan ho.kamlerini hanrla:umık,

Adalarda ve kıyı alanla.nnda, Ozem,ldc alçak konumlu kıy_ı .ıruıl~;,~-'-•, seviyesi yükselmesinin muhtemel zararlı etkilerine dair 22 Aralık 1989 tarih;

44/206 sayı]ı Genel Kurul karan bnkümlcrini ve Çôllr.şmcyle Mücadele Eylcırl

Planının uygulanmasına dair 19 Aralık 1989 tarih. 44/ln sayılı Genel Kurul karan ilgili bo.komlerlni de hatrr}w;ırak,

Aynca. 1985 tarihli Ozon Tabakasının Korunması için Viyana Sözleşmesi ve 29 Haziran 1990 tarihinde deği.$t1iilip uyumTh.ştınlaiı 19Si,ta'nh'i~1o~·";..-···

Tabakasını lncelten Maddelere Dair Montteal Protokoln'no. battrlııyııtıtls, :.

İkinci Dünya Iklim Konferaıısı'nın 7 Kasım 1990'da kabul edilen Bakanlar

Bildlrisi'nJ not ederek,

1kllııı değişikliği bakkı.nda birçok devlet tarafından yapılan değerli inceleme çalı.şmalannın ve Dünya Meteoroloji Ôrgt\Ul.•Birlcşmiş.Milletl~ıı.!~e~ifgamıç~-,:­

kadat. Birleştniş Milletler sisteminin diğer organ, ôTgO.t ve kunıhışlaruıın olduğu

diğer uluslararası ve hılkwnetlenrası orgaıılaruı bilimsel araştıhna sonuçlanımı

karşılıklı değişimine ve aıaşımna koordinasyonuna yaptıklan önemli katkılann

bilincinde olarak,

Ilclim değişikliğini anlamak ve ele all!lak için gerekli adı.mlamı, eger banlar

bilimsı:,l, teknikve ekonomik değerlendirmelere dayanıyor ve btra1arlla~~.;-

bulgu].ann ışığı alnnda tekrar değerlendiriliyorsa, çevresel, sosyal ve ekonomi~

açıdan son derece etkili olacağmı kabul ederek,

233

·tkl.im değlşildiğint ele almak ıtıtı.""'ğe"rçekleştiril~ek :çeşi'tlfr~~~

ekonomik olarnk gerekli olabilecekleri gibi diğer çevresel sorunların ç0%0.m\1ne de,

yardımo olabilecekleriiıi )mbul ederek, 1

Gelişmiş 11lkelertn, sera etkisinin artmasındaki goreceli katkılan da

gôzönünde bulundurank ~ tüm sera gazlarını dikkate alarak. ktıresel. ulusal ve

anlaşma var ise, bölgesel dnzeyde kaps,mılı bir kaışıstratejiye ilka ~,o ~~.:.:-- Oncelilderi temel almak suretiyle, esneltöii~·aEleıf liıni<i'FJf~'crif~~ -:

gereğini de kabul ederek, · i.

~ , alçak konumlu ve diğer kQçOk ada ülkelcrlnin, alçak konumlu

kıyısı, kurak ve yan kurak_alanlan veya sellere., kuraklık ve çölleşmeye müsait

alaı;ı1an bulunan ülkelerin ve hassas dağlık ekosistemlere sahip gelişmekte: olan

ülkelerin ildim değişikliğinin zararlı etk_Perip.e daha ;3ç,ı.k oldu~JJ:Pı!: kab~Lederckı[....:--- •• • -- ~~ r,'i'ı

Bu üllcelerin, O:ı;dlikle ekonomileri fosil yakıtQretimi, kullanımı ve ih?aca~

bagmılı olan gelişmekte olan tıllcelerin, sera gazı emisyonlanntn sınırlandırılması

için alınan önlemler dolayısıyla kaişılaşacaklan sıkıntılan kabul edınk,

lklim değişi.kliğine tepkilerin entegre bir şekilde sosyal ve ekonomik kalkınmayla koordineli olması_ger~~ gej\şpı~~ı:..~lan.Y}~ ~~eft!;bilirr.;:~ ~ kallanmaya ulaşmak ve fakirliği ortadan kaldırmak jonondeicf'fuı~·'Ohtir~ - ihtiyaçlamıı tamamen dikkitc almak ve aksinin kallonma uerindeki zararli

etkisinden kaçınma gereğini de gôzônunde bulundunnak suretiyle onaylıaYlW!k,

Ôncclilde gelişmekte olan ülkeler olınak ıızere, tüm ülkelerin sıirdürülebilir

sosyal ve ekonomik ka1kııım.aya ulaşmak için gerekli kaynaklara erişmeye ve

gelişmekte olan ülkelerin boulçhlı.;udğeufneu!:vJeaklb~uil~gıe;rekks~ inim~leir.in.iŞ.lkUa<r~şt~l~i-ıriköe)n,i.':~ artbrmaya gereksinimleri

uygulamayı ekonoplik ve.sosyal açıdan karlı kılacak.daha e.tkin enerji kullanımı ve genel ifadeyle sera gazı emisyonlannın kontrolü imkanlanı-ıı dikkate

alacaklanru kabul ederek,

Günümiiz ve gelecek kuşaklar için ildim sistemini korumak kararlı~ ;,

Aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varnuşlardı.t.

234

r

TANIMLAR*

lşbu Sôzlc.şme'ııin amaçlan için:

ı. •tkl!m değlş1klıgtnın zararh e~tr1• 1kllın de~g1,s_o~Y.<:Wl.~fJIJ1t9e\.ı"i-· çevrede veya biyotada ortaya çıkan ve doğal haldeki veya yönetim ıı.ltmdald ckosistaıılai.n bileşimi, kendilerini onarma yeteneği. ve verlm1illği vqi

sosyo-ckonomik sistemlerin çalışması veya insan sağlığı ve refahı üzerinde

önemll :marlı etkileri olan değ1şiklll<lcr demektir,

l. •lkltm değişikliği", karşılaştırabilir %2lllal1 dilimlai.nde gö.dene.n doğal iklim

değişikllğine ek olıırıik. doğtııdatr, ~ dolartı. olatak ~~ 3-,tm~~;~":- bileşimb:ıi boz.an insan fııaliyetlert sonucunda iklimde oluşan bir" d e ~

demektir. i•

3. •tklim sistemi" atmosfer, hidrosfer, biyosfer, jeosfer ile bunlann karşılıklı

etkileşimle:r1nin toplamını tanımlamaktadır.

4. "Emisyonlar•, sera gatlanmn ve/veya bunlara kaynaklık yapan Ondll

maddelerin belirli blr alanda ve zaman diliminde atmosfere salınması, i... \ ~ ..:- • -~ e.-c~-...~ =!:. ... !!.. ....

dcıntlctir. -.-

l f<4?•

5. "Sera gulan" hemdoğal, hem deinsan kaynaklı olup atmosferdeki, kızıl ötcs(

radyasyonu emen ve tc1aıır yayan gaz oluşnmlan anlamma gelir.

6. "Bölgesel ekonomik entegrasyon kuruluşu•, belirli bir bölgenin egemen

Devletleri tiıtafından kurulan, bu Sözleşme veya protokolleriyle do.zenlenen konularda yetki sahibi ve kendi lç mevzuatın& göre ilgili belgeleri

im%alamaya, onaylamaya. kabul, uyguli bulma-veya katılmaY?-r~ı-~~"t--

kuruluş deınektir. .

7. "Hazne', bir sera ganmn veya bir sera ganmn oluşumunda'rolo. bulunanbii

Onc:Q maddenin depolandığı ikliın sisteminin bir unsuru veya unsurlan

anlamına gelir,

8. rı:'utak•, bir sera gazım. bir aerosolü veya bir sera gazının oluşumunda rolü

i~l!-IDF.. bulunan bir Oncıl. maddeyi aono~fcrden. uzaldaştmn ~h~~ C

faaliyet veya mekanizma anlamına gellr. - - ~~ ·, ,.;, '

9. "Kaynak" bir sera gazını, bir aerosohı vqa bl:r sera gamun oluşumunda roıd

bulunan bir Onctı maddeyi atmosfc:rc salan heıbangi bir işlem veya faaliyet

anlaımna gelir.

* Madde b;aşbklan okuyucuya yardımcı olması amacıyla konulmuştur.

... - . ; : - ~ t...L."-:--

235

~

AMAÇ

&m~btr lş],u Sözlcşme'nln ve Taraflar Konfcraılsi•nfu. b~etiife'ceğf

il~li yasal bı:lgcııiıı nihai amacı, Sôzleşme'nin ilgiU h'rıknmlmne gore;,

atmosferdeki. sera gazı birikimlerini, ildim sistemi w:erindeki tehlikeli insan

kaynaklı etkiyi önleyecek blr d\\ıeyde dutdurmayı başarmaknr. Böyle bir dılzeye,

ekosisteınin iklim değlşll<liğine doğaJ bir şekilde uyum sağlamasına, gıda

f,;, 'llretiminin zarar gormeyecegi ve. ekonomik kalkınmanın s,1rd:or0lebilir şekilde devamına izin verecek bir zaman dahilinde ulaşılmalıdır. • ıc:-~}. ~

- - - İLKELER

Tarafwa, Sözlı:şıııı:'nin amacınau~k-..~hükılml~-y~;~Wı"~

yapacakları eylemlerinde, diğer hususlar meyanında, aşağıdakiler yol

gösterecektir.

l. Taraflar, ildim sistemini, eşitlik temelinde ve ortak fakat farklılaşmış

sonımluluklanna ve gQçlerlne uygun olank, tnsanoglunun günümüz ve gelecek

kuşaklannm yaran için konımahdır.•polayısly~,· :rarafl~ıı»•ı-:g~$.~C:,:ii

iklim değişikliği ve onwı zararlı etkileri ile savaşımda onco.ltık etmelidir. ;

2. Sôzlcşme'ye Taraf gelişmekte olan O.lkelerin, Ozelllkle iklim değişikliğillin

zanırh etkilerine karşı savunmasız olanların ve gelişmekte olan '0.lkelerden Sözleşme uyannca gereğinden fazla veya anormal yük altında kalanlann ihtiyaç ve özel koşullan tılmilyle dikkate alınmalıdtt.

3. Taraflar, iklim değişikliğinin nede:ıcrini O~ceden ~µiliı~~~~i"e!~:;.

veya en ua tndinnek ve zararlı etkilerini azaltmak için önleyici oclcmlct

almalıdır. Ciddi veya Onlı:ncmez hasar tehlikesi olan durumlarda. tam bilimsel kesinliğin yoklugu, iklim değişikliğine ilişkin politikalar Vl: Onlemlerln mümkün olduğu kadar etkln maliyetlive en az baıtamayla küresel yarar sağlayacak şekilde

tu olnıalan gerektiği de dikkate a\ınarak, onlemletjıı.cıtclı:nm$ı: ~ı!ı:~!~~

kullamlroama]ıdır. Bunu başamıak için bu tür politikalar ve oiifemli!r 'değişil(

i

•

236

sosyo-ekonomik bağlamlan dikkate alınalı, kapsaınh olmalı, ilgili tQm sera gazı

kaynaklarım, yutaklannı, baıınclertni _ve uygulamayı kapsamah ve btltıln

+ ekqnomik sektôrlert içermelidir. lldin\.o.eğişikliğine,c~p y ~ ç . ~ ~- Taraflarca işbirliğiyle yerine getirilebilir. ı.: - • -~ :-ı-~t• .ıl

ı

-4. Tanıflar ,silrd.1mılebilir kalkınmayı destekleme hakkına sahiptir ve de

desteklemelidirler.lklim sistemini insanlann neden olduğu değişikliğe karşı

koruma politika ve Onlemleri, Taraflann berbirinin Ozel koşullanna uygun obnah

ve ikliın değişikliğine cevap verecek Onletnlcri almak için ekonomik gelişmenin

- gerekli olduğu dikkate alınarak, bu-t-polltika ve onletnler ·llf~UtıJ!m:p; ~

programlanna entegre ccll!mdidir. l

5. Taraflar, özellikle gclişmclctc olan Taraf -olkelerde sO.rdnrnlcbilir ekonomik

bo.yo.me ve kalkınmaya yol açacak açık ve destekleyici bir uluslararası ekonomik

sistemi teşvik etmek ve boylece ikliın değişikliği. sonmlanyla daha lyl

~ a ~ ~ ' l !- . aillgıinlacnneObinllmcemlelrelrı,ıtieksatğalraaOmıakolaiçnilnaridşabi]ri!İ!:gtf;y'akp.meaylfıid.ıri.~ lklim ckıı-i,;ilcliıti.ne karşı . . •

ticarete gi;ı;li bir kısıtlama oluştumıalc açılııımdan bir araç olııştuııır nitelikte olmamalıdır.

•

- - .. .. ,,._.. _,, ' "'

YUKOML1.JLUKLER

1. TOm taraflar, kendi ortak fakat farklılaşmış sorumluluklarını ve Ozgtmulusal ve bölgesel kalkınma önceliklerini, hedeflerini ve koşullaruıı dikkate alarak:

a) Tanfb.t l<onferansı'nca uygun bulunacak karşılaştınlabiliı:

mtüemtodsoelroajilegar:ık:ullalnannıanxaikr.,s.aMn oknatyrn~ak~lıtoe~ı:oµli~sy,o,n!llafri., _vce!y~ı~it~akelnaf-2"'-·· • ' ·

tarafından uzaklaştmlanlııta ilişkin ulusal envanterlerini, 12 nd

madde uyannca geliştirecek, dOni:m.ler itibariyle gılncelleştiı-ecek,

yayınlayacak ve Taraflar Konferansı'na sunulmak tlzere ham

bulunduracaldardır.

b) Montreal Protokolıl ile cföıctlenmeym tüm s~1~~•.;,,.~- ·

kaynaklı emisyonlan ve yutaklar tarafından uzak1aşnnla~ ele alarak, iklim degişikliğini azaltacak onlemleri içeten -ulusalve uyguıi

•

237

dıırmnlarda bölgesel programlan ve iklim değişikliğine uyumu

kolaylaştıracak öıılrmlcrrQ}uşfuracak:,umlayacak}~aY1nl!>ı~v~.:Ü,~•

dw:enli olarak gimcclleştireceklen:lir. i

ı

c) Enerji, ulaştırma, sanayi, tannı, ormancılık ve ank ·yönetimi

sektörleri dahil, ti\m !lgili sektörlerde, Monnul ProtokolO. ile

denetlcımeyen insan kaynaklı sera gan emisyonlannı kontrol eden,

azaltan veya önleyen teknolojilerin, uygulamalann ve işlemlerin, transfer dahil' olınak•.;.'Qzere:, tcş\iR ·" ve.:.:.gcliş~~jidei~

uygulaDlllJlSmdıl ve yayılmasında işbirliği yapacaklanlır. !

d) Smdüt1Uehilir yönetimi teşvik edecek ve biyolojik kdtleye,

onnanlan ve okyanustanve diğerkan, kıyı ve deniz ckosistemlı:rini

de içerecek şekilde, Montreal Protokolü ile denetlenmeyen ttı.m sera

j~· gazı yutakve hamclerinin_korunıı:ıası ve takviyesini işbirliği halinde teşvik edeceklerdir.. '44 • ~ ' - +""~~~~-

e) 1klim deıtşik}igi etkilerine uyum hazırlığında işbirliği yapacak, ~

kuşağı yönetimi, su byruıklan ve tanm ve özellikle Afrika'dııld gibi

kuraklık, çölleşme ve sellerden etkilenen alanlann korunması ve

,ehabllitasyonu için uygun ve entegı-e planJar hazırlayacak ve

o geliştireceklerdir. • rv .·t= n~.~

~

lkltnı değlşikliğlni azaltmak ve değişikliğe uyum sağlamak amacıyla;

alınan önlemler ve uygulanan projelerin ekonomi, halk sağhğı vJ

çevre kalitesi tı:ı:er!ncle zararlı etkilerini en aza indirmek amacıyla,

ômcğin ulusal düzeyde hazırlanacak etki değerlendinneleriylc,

uygun mcıodlar uygulamak suretiyle, iklim değişikliği.

değerlendirmelerini kendi.so~l, ekonomik ve ç~~ ~ h ~ .

ve eylemleri ~csindl~orokiln ~ık Jn gfulş~~~t~-..l,­

alaeaklardır.

g) Iltlim sistemi ile ilgili olarak, bilimsel, teknolojik, telaıik, sosyo-

ekonOlllİk, sistematik gözlem ve çeşitli karşı stratejilerln ekonomik

ve sosyal sonuç!.annı ve iklim değişikliğinin nedenleri, etkileri,

Onemi ve :zamanlamas1 k 2 n ~ mevc:ııt b~~~~~-1.yiı.-..

anlam.ak, azaltmak ya da ortadan kaldlllİıaK airui~iR'er(:4( '

~Metinin geliştirilmesine destek verecek, işbirligt yapacaklardır. !

h) Udim sistcıni ve ildim değişikliği ve karşı stratejilerin ekonomik ve

•• (ı..:,e-.

l!'f.l.

238

sosyal sonuçlan hakkm"a"a..lfıİlıiise(' leknolojik,-4:fekiiil';:s~o-l-~ ·

ekonomile ve hukukt bilginin tamamen, açıklık ve doğrulukli ı

alışverişini teşvik için tO.mfiyl.e işbirliği yapacaklardır.

i) iklim değişikliği ile ilgili olarak Oğretim, eğitim ve kamu bilinci

oluştumıakta ve h ~ e t dışı kunıluşlar da dahil olmak ılzere bu

sürece en geniş katılımı saglamavı teşvik i'çiın1 işbir~ğ! ~~~~ ~ °1' ~, ""·• •• ·(:-""t ,

_ ~.,. " t f ~ . ~ ~

Uygulamayla ilgill bilgileri 12 nci maddeye göre 'T~~flaı: ·.

j)

Konferansı'na ileteceklerdir. :

2. Taraflardan gelişmiş ülkeler ve Ek-l'de yeıalan diğer Taı:aflar ıışağulaki husustan yerine getin:ccklcriııi taahluıt ederler.

a) Taraflardan hcrbiri, ~şn· lçaMı s~ra ·-~~~• ~ ~ ~ - 1 f ' . b)

Sll\Ulanduarak ve sera gan yutaklannı ve hazncle~~~-v~ · takviye ederek 1lclim deglşlkllgini azaltmak lçi.n ulusal' politilwaı1

benimseyecekler ve uygun önlemler alacaklaıdır. Bu politika ve

önlemler; karbondioksit ve Montn:al Protokolü ile kontrol

edilmeyen diğer sera gazlannm insan kaynaklı emisyonlarının içinde

bulunduğumuz on yıl S?nunda daha önceki seV!,ycl~e. }Cl1: .

çekilmelerinin, insan kaynaklı cniisyonların U%Ull·~cli0egiİffiileıin{1f,"

dcğiştinnele:rine katkıda bulunacağı kabul edilerek ve Taraflarruu\

heıbirlnm. bu amaç yôn!lnd.eki karesel çabaya sağlayac:aklan eşit ve

uygun katlalarda Taraflann başlangıç noktalanndaki ve

yaklaşımlarındaki, ekonomik yapı ve kaynak temellerindeki,

kuvvetli ve sardılnllebllir kaUanmayı devam ettirmeye olan

miıhtıinyfaeçrliatrık,oşeullllearrinddieldkciateteaklnmo.laorajikl,erSeö.zilleişşmkein'nifnarakm;,!-ai~clı~ink.al,üa.ry...g..u..n.J,b..il~ı_e!I:ı'~"ı~ şekilde. gclişı:niş ıllkd.crln insan kaynaklı cnılsyonlann·uzun vadeli

eğilimlerini. dı:ğiştirmede Onca rol oynayacııklaruu gôsterecektir. Bu

Taraflar bu tür politika ve önlemleri diğer Taraflarla ortaklaşa

uygulayabilecek ve Sözleşmc'nin, Ozcllikle bu alt paragrafın rt:· amacımn yerine getirilmesine katloda bulunmakta diğer Taraflara yardım edebilecclctir. ·-;... . ' • :t=.ı ' i ~:;;~&,

Bu yondeki gelışmeyi desteklemek amacıyla, Tarallann herbirl

Bunlar bolgesd ekonoınlk entegrasyon kuruluşları tarafından kabul edlltn politika ve Oııkmlerl kapsar,

239

alu,.

Sôzleşme'nin kendisi açı.smdan yılrılrlilğe gim1esindcn itibaren

ay içerisinde ve daha sonra periyodik olarak ve 12 nd madde

uyannca, yukandaki (a) alt paragrafında bellıtilen pcılitikalarma ve

önlen:ılcri.ne ilişkin ve karboııdlok5it ve Montreal Protokol\\ ile

kontrol edilmeyen diaer sera gazlannm insan kaynaklı

enrlsyonlannın ayn ayn~cya oitıık:•olaraR l99b-;yıl!.;-;ı~~ çddlmesi amacı ile, iltparagraf (a.)1da belirtilen dönemde Montreaf

Protokolft ile denetlenmeyensera gazlannın beklen~insan kayruıklı emtsyonlar ve. yutaklar tarafından Uzaklaştırılması hakkında ayrıntılı

bilgi vereceklerdir. Bu bilgi, -7 nci madde uyannca Taraflar

Konferansı'nın ilk oturumunda ve daha sonra periyodik olatak

gözden gcçiıilecektir. ~ .,.. -,- ..,. ~, • •-1~ :-.~-,,.<4"f•> ....~ - ~'-l:'°~,.

c) Kaynaklardan çıkan sera gıw cmisyonlanmn ve }'\!taklar vasıtasıyla;

uzaklaşunlma.lannın yukmdaki (b) alt paragrafı uyarınca yapılııc.ak

hesaplamalannın, yutaklann filli kapasitesi ve gazların iklim

değişikUğine katlalan dahil, m1lmkıln olan en iyi bilimsel bilgilere

dayandınhnası gerekecektir. Taraflar Konferansı ilk otunımunda bu

i hesaplamalar için ınetedoIBjiyi değerlendliip kararlaşorat:ijf~:'ij~

soma dtu:enll olarak gözden geçirecektir.

d) Taraflar Konferansı ilk oturumunda yukandaki (a) ve (b) alt

paragraflannın uygunluğunu gözden geçirecektir. Bu gözden

geçinne, ilgili teknik, sosyal ve ekonomik enfonnasyonun yamsıra

ildi!ll de~lkllgi hakkındaki mevcut en i~ bilimsel cnfo~n vı;. , •

değerlendirme ışığında ~pıla~r. Bu 'gÔzd'eı!1gfafm~re.f.~-

Taraflar Konferansı yukarıdaki (a) ve (b) ~lt paragra~

değişik.ligi de içerebilecek uygun bir hareket tarzı.

bcnimseyebllccektir. Taraflar Konferansı aynca, ilk oturumunda

yukandaki (a) alt par.ıgraruıda belirrtlen ortak uygulamaya il~kin

kıstaslar hakkında kararlar alacaknr. Alt paragraflar (a) ve (b)'nin

ikinci bir gôı:den geçirilişi~ geç 31 Atalık 1998!dcn:önc:eY i l ~ ~ daha sonra ise, Sözleşmenin ıımacı yerine getirilinceye kadar~ Taraflar Konfc:ransı'nca kararlaşt:ı.nlacak aralıklarla düzenli olarak

gözden geçirilecektir.

e) Bu Taraflardan herbiıi:

(i) Diğer Taraf\arla, SOzkşıne'nin amacının y-e1 r-in..,..e_.ç.e,ı.•eA~li.,r..i~.l,m.~e,.sr.i=.itç. in·~ r'l-)•

• 1'-. .. •

• i

240

geliştirilen ilgili ekonomik ve tdarr birimlerle gereken eşgüdüm.O sağlayacaklardır; ve

(ti) Uygulanmaması halinde, Montreal Protokolll ile

denetlenmeyen ~ilcaynlıkh,,sm-,gazkrqu~ ~~~

seviyelere ulaşmasuıa yolaçan faaliyetleri teşvik tcİicı 1

politikalan ve uygulaınalan belirleyip dönemsel

olarak

gözden geçiıccckludiT.

O Taraflar Konferansı, Ek-1 ve Ek-Il'deki listelere gerekebilecek

değişiklikleri getirmek konusunda karar almak amacıyla, macut

. bilgiyi, ilgili Tarafın onayıyli 3İ!.Arahk 1998"denge~~~ ;

gözden geçirecektir.

g) Ek-I'e dahil olmayan herhangi bir Taraf, onay, kabul, uygun bulma

veya katılına belgesinde veya daha soma herhangi bir um:ı:n

Depoziter'e yukandııki (a) veya (b) alt paragrafı ile bağlı kalmak

..- ""' f istediğlni bildirebilir. Dqıorlter diğer imzacılan ve Tarafları bu bildirimden haberdar edeleitır ;,ot ·.-::"C'"_;....!:.i~ı~·

3. Gelişmiş ülke Taraflıın ve Ek-Il'deki diğer Gelişmiş Taraflar, gelişmekte olaı4

llllce Taraflamun Madde 12, l. paragrafta 'Ostlendiklcri yükümlühlklcri yerine

getirirken onaya çıkan, O.Zcrlnde mutabık kalınmış nını nıasra.fların karşılanması.

için yeni ve ek malı kaynaklan sağlayacaktır. Gelişmiş 'O.lke Tor.ıflan aynı

ı:aroanda, ge1lşmekıc olan uüylkgeıTıaq~Jm!ıuuuiııngerbcuktt~iddidğie,:n·igneii~Şn-ii~nfe~fproabr.aIgDhrJa.~-.".'~- kapsammdald önlemlerin

Tarafla, 11 inci maddede atıfta buluııulan uluslararası kuruluş veya kuruluşıaıi

arasında bu maddeye uygun olarak 'O.zerinde anlaşmaya vanlan, malt kaynaklan,

teknoloji transferi de dahil, karşılayacaklardır. Bu yük11mlülüklcıin uygulanması,

fon akışındaki. yeterlilik ve öngOt11lebillrlik ib_tiyacını ve gelişmiş 1llkeler arasında

uygun krufet paylaşımının Oneminl dikkate alacaktır.

4. Gelişmiş ülke Taraflan ve Ek-II'd! yer aian diğer 'ğelişmi.Fl~caJ,;;

iklim değişild:iğinfn zararlı etkilerine en fazla açık gelişmekte çılan l1lkelerin bq

zararlı etkile-re uyum saglamak için yapacakları masrafların karşılanmasına yardım

edeceklerdir.

S. Gelişmiş Ülke Taraftan ve Ek-ll'de yer alan diğer gelişmiş Taraflar, diğer,

özellikle gelişmekte olan iillçcleı;~ TaraÇar~ :~ôz.l~ı:ı:ı;.J.-~~l~n\-i,.!.

uygulayabilmelerini temineıı, çcvı-eye uyumlu teknolojiler ve bilgi trans~~•'12

1

•

241

bunlara erişilını-.sini sağlamak için uygun göı1llteek te.şvik, kolaylık ve finansman önlemlerini sağlayacaklardır. Bu surcçte, gelişmiş ıllke Taraflan, gelişmekte olan 'Qlke Taraflannm yerel kapasitelmniıı.: "3lC teknolojilerinin,.g~tirilmcsiııi..ve-,..

gQçlcndi.ril.mcsini destekleyeceklerdir. Bunu yapabilecek du~~dikİaig~•~tıJIY ve orgntler de bu tiu teknolojilerin trmsferinl.n kol.:ı.ylaştınlmasında yardnnd

olabileceklerdir.

6. Taraflar Konfcııınsı'nca, pazar ekonomisine geçiş sürecinde bulunan Ek-l'de yer alan Tanıflara, Montıeal ProtokolQ ile denetlenmeyen sera gaı:lamun insan kaynaklı emisyonlannm tarihi s e v l y ~ J:ıir ref~ _o ~ ş~9iJ.m~~ dikkate alınması dahil, bu Tai:aflann ildim dcğişikligi konusuna eğileblhne yeteneklerini kuvvetlendirmek amacıyla, yukandaki 2 nci paragraftaki yılkumlülQ.klcrinin uygulanmasında belli bir dereceye kadar esneklik tanmacakor.

7. Gelişmekte olan o.Ike Taraflannın Sôzleşuıe'den doğan yüküml1ll0.klerini

yerine getirmelerindeki haşan derecesi, gelişmiş fılke Tarafuınnm Sözleşme.

kapsamındaki malı kaynaklar ve telai.ôlojl. transferin~ tiair":ız:ılkam!.~~ yerine getirmedeki etkinliğe bağımlı olacak, ekonomik ve sosyal ~ v~ yoksulluğun ortadan kaldınlmasuun gelişmekte olan 'lllke Taraflan açısından' birinci ve en Onemli Oncelik olduğu hususu tıimfıyle dikkate alınacaknr.

8. Taraflar, bu Maddedeki yükümlülüklerin uygulanmıısında, gelişmekte olan

* ülke Taraflannın iklim değişikliğinin zararlı etkilerinden ve/veya karşı Onlcmlerln

ahnmasmdan kaynaklanan Ozgün gerekhlnlınteıilıi cndişclerirliı~~4

ı::ııall kaynak, sigortave teknoloji transferisa~larnayla ilişkili git1$imleride içerecek;

şekilde, Sozleşxne kapsamında hangi eylemlerin gerekli olaugunu, başta

aşağıdakilere ilişkin olmak 0%:ere tnmüyle gO:ı:ôntmde bulunduracaklardır:

a) Küçtık ada -nlkelcri;

H: b) Alçak konumlu kıyı~ ~l~ ~eler, ., • \:,!.l..:,r~:i;;F-

c) Kurak ve yan•kurak alanlan, ormanlaştırılmış alanlan ve ormanj

çürümesine karşı hassas alanlan bulunan dlkcler; '

d) Doğal afetlere ı:ğillmli alanlan bulunan dlkder;

e) Kuraklığa ve çölleşmeye karşı hassas alanlan bulunan ülkeler,

o ·t~ Yaksek kentsel atmosfer ıaiirıiğiİ,:e"sahip alanlan bul\i'ııaıf~IFelJr,

g) Dağlık ekosistemlcrt dahil. hassas elı:oststemler~ sahip alanla~

bulunan nlkelcr,

•

242

h) Ekonomileri., M}71tlt . ölçüde fosil yakıtlahn O.rıtiminden, işlenmesinden, ihracaaiindm ve/veya tüketiİııiridcirt'~~~

yalatlarla ilişkili enerji-yoğun nronlerden gelm gelire bağıml:( -

o.lkclcr; ve •

i) Dc:nizc çıkışt olnuym ve transit 1\lkeler;

Bunların dışında, TaraflarKonferansı. gerektiği ölçüde bu paragraflailgili eylemler

yapabilir. ..,....,~~~ ~ ,.. r • • ,

.... ~ ' . .__. - ~~. ..ı-=-

9. Taraflar, teknoloji fuıansmanı ve transferiyle ilgili eylemlerinde, en ~ gelişmiş o.lkelertn Ozgıln ihtiyaç ve ~nnı tıı;nılyle dikkate alacaktır.

10. Taraflar, lO'uncu Madde uyarınca, Sözlı:şme'nin taahhiltlerlni yerine getlrirken Taraflann, Ozcllilde ekonomileri ikliin degişikligine karşı önlemlerin

udyugruulmalraurnıansıındıinkkoalutemsaulazc:akettkıri.leBriuneo~hTaotsks'aısc·,ge'leikşomhoemkitıeciotl·a"n 'o.bIke~T%ariafqlan&nm~~

enCIR· yakulann Orctiminc, işlenmesine, ihracanna ve/veya fosil yakıtlarla iliskill

yoğun o.ro.nlcrin tüketimine bagmılı bulunan; ve/veya fosil yak.it ~ . dig~

altematillcre dônılşi\mde clddı gııçlo.klcrl bulunan Taraflar için gcçcrlidn'.

ARAŞTIX{MA VE SlSTEMATlK GÔZl:.EM

Taraflar, 4 üncü Maddenin l (g) paragrafı kapsamındaki yııkıımlohiltlcrini

yerine getirirken:

a)_ Btı alandaki gc:rcksiz tckhtİamalan im aza indirtne-tilıtiyll~:•~!Y."

dikkate alarak, a~nmıa, veri toplama ve sistematik gôzien1ı faaliyetlerinin ranımJanmasım, yonet!lmesini ve degerlendirilmcs!m amaçhyan, uluslararası ve h-nkütnetleraras1 programlan, ağlan, yerine gore, desteklcycccklu ve daha fazla gelişı:1reccklcr.

b) Özellikle gelişmekte olan O.l¼elcrdcki. $istem.atik gozlcmlcrl ve ulusal

düzeydeki bilimsel ve t&iiıt ar,ştıınk: kapasiteleff~{-'Sb"Üı'y@eı+;;.;

güçlendirmeyi hedefleyen uluslararası ve h'O.ktmıctleı:arası çabala.ı, desteklemek ve ulusal yctld alanı dışından elde edilen veri ve anafulcre erişihn.es\nt ve karşılıklı deg!şimtnı. teşvik edecekler; ve

.,--.

243

c) Gelişmekte olan tırccidozc'ı en~elcrlnr'-veihti"~1a~tct.,;.,...

alacak ve iç kapasiteleri ve kabiliyetlerini yukıındakl (a) ve Cb}. · altparagraflannda atına bulunulan çabalara kanlnulan amacıyla

geliştirmelerinde işbirliği yapacaklaidır.

~ - -~lf~ı.;.~

ôGRETlM, EGlTlM VE KAMU B1L1NÇLEN:P1R1LMESt i ·

Taraflar, 4 üncıi Maddenin, 1 (i) paragrafı kapsamındaki yüküml1ll.Olderini yerine getirirken:

a) Ulusal yasalarına, yoneoııelilçlpine Vf,~P.asiaj~~t;;;,;.:....

yerine gOre altbolge.sel ve bolge.sel düzeylerde, aşagidakl.nu?u'sları!'"· destekleyecek ve kolaylaştıracaklardır, İ

(1) 1kl1m değişildiği ve etkileri konusunda kamu eğltim1 ve bilinçlı:ndirilmesi programlan geliştirilmesi ve uygulamnası;

... . (il) lldim değişikliği ~ etkileri konusundaki l?ilgiy_s 1?ınu~~-- ..,;~ ....,es'i• ' ' ı:.-..... ·• ":l!:;ı-;"~ l '-:t

j

(fil) Udim degişiklig:ı ve etkilerine karşı konulınasma ve uygun'

karşı strateji gcliştirilmesine kamunun katılımı; ve

(iv) Bilimse], teknik ve ldart personelin eğitimi

b) r .Aşağıdaki hususlarda, yepnc. göre mevcut• o ~ i ~ ~ h ~ ' -

uluslararası dılzeyde işblrUgi yapacak ve teşvik edeceklerdir;

(i) tklim değişikliği ve etkileri baklanda eğitsel ve kamu bilinçlendirilmesi malıeınelerinin geliştirilmesi ve değişimi;

ve

(iO Ulusal kurumların.• g!lc;lcnditjlmeş~-!,~\ı~_'E/!İAU~3

uzmımlanıı. ozellikfc gcli.şmekte olan 111kclc:rdeki - -""-.:-:· eğitimi için personel değlşiml veya görevlendirilmesini dd

içuecek şekilde, öğretim ve eğitim programlan geliştirilmesi ve uygulanması.

• ...

244 r-- -····

~ ;.

TARAFI.AR KONFERANSI '

l. Aşağıdaki ilkeler uyannca. birT~ Konf~ oluş~~~~ ~

2. Taraflar Konferansı, bu So,deşıne'nf.n en yo.ksek organı olıırak, Sözleşme•~ ve Taraflar Konferansı'mn kabul edeceği t\lm hukulıı belgelerin uygulanmasını

dmenli olarak gOzdcn gcçi.Itcek ve Söı:kşme'nin etkili biçimde uygulamnasını teş\'ik için, yetkisi dahilindeki gerekli kararlan alacaknr. Bu bağlamda Taraflar

KonferaDSl:

k p s ~ i t ~ ~ ~ ; a) Taraflann yQkümlülukl~r~;-SOzl~mc

düzenlemeleri, Sö.z:leşme'nin amacı ışığında, uygulanmasındarl ·

kazanılan deneyim ve bilimsel ve teknolojik bilgi gclişiminln

ışığında dönemsel olaraki~eyecek; ·

b) tklim değişikliği ve etkilerine karşı Taraflarca kabul edilen Onlcml.alc ilgili bilgi d ' ~ . !l"araflann--~~~J\1:1~~.:., sonımluluklan ve kabiliyetleri ve SO.z:lcşme altındakf

yılkwnl1lltıklerini dikkate alar.ık teşvik edecek ve kolayl.aşo.raı:ak; :

c) lld veya daha çok Tarafın talebi 11.z:ı:rine, ikliın dcğişlkliğl ve

etkilerine.karşı Taraflaıca alınan ônleınlcrtn eşgüdilm-Onil, Tarafların

değişik koşullan. sorumlulnklan ve kabiliyetleri ve Sozleşmc

.f;i - altındaki yakııınlo.loldertrli~dikklte ala~ak'k'b'ıay~Dıa~~-r;~

1.

SOzlcşmc'nin amaç ve ~ e r i n e uygun olarak, sera gazlarının -

d)

kaynaklar tarafından cın!syonlar ve yntıı.klar tarafından eınilıncslııc

ilişkin dolromün yapılması ve diğerleri Ozelinde emsiyonlım

sırurlamak ve bu gazlann eınilmeslni gılçlcndirmek amacıyla alınıın

Onlemlcrin etkilerlnin h ~ p ~ içiıı, Ta~r. l}o~~'mx\.-·_ kararlaştıracağı uygun·ınetodların donemsel olıı:iiRgeiişmilmesınt;th-, 1

ve bazırlanmssını teşvjk edecek ve yOnetecek;

e) SOzleşme'nin h1l.lctımlert çerçevesinde kendisine ulaşan büto.n

bilgilere dayanarak, Sö%lcşmc'nin taraflarca uygulanmasını ve

uygulanması halinde alınan önlemlerin toplam etkilerini, ozclllkle

çevresel, ekonomik ve so~ ctkilpinipbunl.aru!~tol'.Janı~~~~-, :

•

245

ve Sözl.cşmc'nin hedefleri doğrulrusunda kaydedilen gelişmeleri

değerlendirecek:

o Sö;deşmc'nin uygulamruısı,!l_e_ilgili dönemsel raporlan inceleyecek,- • kabul edecek ve tİan edihifcsirifk~~ ·· --'=·' ;:(~~- ]•~--:--

g) Sôzleşme'nin uyguWl1n?51 için gereken b'Cltt'\n sorunlara ·one:rilct

getirecek;

h) 411.ncıl Maddenin 3, 4 ve 5 inci fıknılanna ve 11 ind Maddeye uygun

olarak gerekli malı kayna1clan harekete geçirmeye çalışacak;

i) Sözlcşme'mn uygulaıım!~ içi:•ge:lıfuğin:~;•:~alf~ __,

organlan kuracak, :

j) Alt oıganlarmın raporlarını inceleyecek ve onlan yonlendirecek;

k) Kendisi ve yardımcı orgıınlıutlan herhangi biri için oylrlrliği ile tt'\zük

ve mah yOnetmclikkurallfı.~l>~ya~v~ S;?'i13~1!~~~....;;;l'· -~="'

1)

Gerektiğinde ilgili uluslıınırası ôrgiltlerin, hukıım.etlcrarası v9 •

hükQmet dışı kunıluşlamı yaxdmılaruıı, dcstcklcrilıi ve sağladıklan

bilgileri isteyecek ve kullanacak;

m) Sôzleşnıc'nln hedefine uhışabilmek için, gerekli diğer görevlerin yam

smı-Sôzleşme'nµı kendisin~e v ~ di_W., gö~rr'l.e.~r.l-S~t:,.J.f.a..ı]-;~_~dc~~ •::ı.,;:.w:.·"_'.

3. Taraflar Konferansı Birinci Oturumunda, kendi ve Sözleşme tarafından:

oluşturulan ve alt organların SOzleşmc'nin Ong~rdüğü karar alına mekanizması nd

kapsanmayan sorunlara ilişkin karar alma usullerini de kapsayan İÇti\nlğimıl kabul eda. Bu usuller farklı kararlann kabul edilmesi tçin ne tür çogunluk gerektiğini belirtebilir.

4. Taraflar Konfcransı'nm Blrlnct Otirrumu:·21 liıci ııiadde"de+cffia'flıi~~ geçici Sekretarya wafından toplantıya çağnhıcak ve toplanu Sôzleşme'nin yı1ıürlüğe girişinden sonra en geçbirsc:nc içinde yapılacaknr. Daha sonra, Ta• Konferansı kararda değişiklik yapmaz ise, senede bir kere olağan oturum

yapacaktır.

5. Taraflar Konferansı, konferansın ~;tekll__gordıw, ~~~~~~.!~fli~

birinin yazılı isteği uzctlnc Sekretaryanın sôzkonusü· ıstegi "'-Tanillarıf~..- i

•

246

gondennesinden sonraki aln ay içerisinde, Taıaiwm en az ılçtc biri tarafuıdan

onaylanması şarn ile, olağanil.stQ otunımlar yapar.

6. Birleşmiş Milletler Teşkilatı. B ~ ~Milletler'ln ~~~ ~•vJ,t,;

Uluslararası Atom Encrjisl Ajansı ile Sözl.eşınc'ye tııtaf olan ve waf o ~

gözlemci atatıls\1nd.c bulumn devletler, T'araflar Konferansı oturı1mlannda gözlemci sıfatıyla temsil edilebilirler. Taraflar Konfemısı oturumuna gözlemci

sıfatıyla temsil cdilmeyl arzu cttilderlni Sekretaryaya haber vermiş olan,

Söıleşme'nin kapsadığı konularda yetkili Ulusal, Uluslararası, Hıtktımet veya H1lknmetdı.şı rQmkurumve kuruhışl2I,~'olanTuraflann enazilçtı!oiiijiin:R~~ı, bulumnaınası kaydı ile bu matla kıı.bul edilebilirler. GO:demcikıin kabulü ve katılımı Taıaflar Konfcransı'nm kabul ettiği lçtın:ı1ğe tabi olacaktır. 1

SEKRE":J:ARYA~ • ~ 1

1. Bir Sekretarya kurulmuştur.

2. Sekretaı:yanm işlcvlert şunlar olacaktır:

a) Taraflar Konferansı ve konferansın Sörleşme gereğince oluşturulan

alt organlan i,çiıı o ~ a r ••dO.Zenlemfk !~:t!>tı~a~~1l,.x{fkll-W

bimı.ctlert vermek; ·

i

1

b) Kcndis!ne sunulan raporları toplamak ve dağıtmak;

c) Taraflar ve bunlar içinde özellikle gelişmekte olan ülke taraflarına

talepleri oıettne Sözleşme ht\kümlcrl uyarınca gereken bilgUain

toplanmasında ve dagı.tılı:qıısında .~ ,,.,,.-..,ı-,m etmek.;, ··".".:.-.:...,-. ..•.~ ~,~ ; ,· -• ,1rı..::-.,-

d) Fıwiyetlert haklanda nparlar düzCD!eyip Taraflar Konferansı'ru\

stnmıak;

e) Diğer ilgili uluslararası organlann Sckretaryalıın ile gereken

işbirliğini sağlamak;

.o Gorrnni etkin bir bibmaey •yerih·e getirmcFiç~'A.~

Konferansı'nın gozetimi altında, gerekli olabilecek idarı ve akdı;

1

tasarruflarda bulunmak; ve

•

247

g) Sözleşme veya protoko!!._erin herlıangi birinde belirtilen diğer Sekretarya işlevlerini ve r'iifıria~'Konf~'mıi&ieyff~Öpl-" - • i•

işlevleri yerine getinnek.

3. Taraflar Konferansı, birinci oturumunda, bir daimi Sekretarya atayacak ve işlevi için gereken dw:cnlemeleri yapa~tır.

. _ . i ;;.;._.,_..,°".~ı ,.. ,1- ,.-,._,. ıı:e~.~.ıb.~. _1...~. :...•··

BU.lMSEL VE TEKNOLOJİK DANIŞMA

YARDIMCI ORGANI

l. Tanıfİar Konfmn.sı'na ve gcıcktiğiiı.ddllğct yıiidıriıfrorgaıilara,~~ql~~-·

ilgili billıxısel ve teknolojtlc meseleler hakkında zamanında bılgi ve gonlş vcnnekl~ görevli bir bilimsel ve teknolojik danışma yardımcı organı kurulmuştur. Bılttın

Tarafların katılımınıı açık olacak bu organın faaliyeti birçok bilim dalını

kapsayacakı.u-. Bu organ, hılkümctlcrin ilgili u.nrumlık alanlannda yetkili

f :.- temsilcilerden olt1$2caktır. Oigan, Taı-allar Konfcransı'na çalışmalannın ttmı Yönlc:rl hakkında dılzcnli olamk rapor 5!•1Jlacaktıt.• , ••••.,',:.A"--"•.•. ~ -""~ '~ •a,,,.

2. Ta.raflar Konferansı'nın rehberliği altında hareket eden ve yetkili ulus!~ · organlann çaiışmalanna dayanın bu organın görevleri şunlatdır:

a) Udim değişikliği ve bunun etkilerine ilişkin bilimselbilgilc:rlndurum

değerlendirmesini yapmak;

b) SOtleşme'nln_ uyg\ılanmas'f(ei-ç~e alı'iılm- on1eiiil~ilffüş4;. ·

etkileri. açısından değerlendirmeler yapmak; '

c) Yenilikçi, verimli ve uygulanabilir teknotojllerilebunlarla ilgilibilgi•

birikimini belirlemek, bu teknolojilertn geUşmelerini ve/veya transferini teşvik edecek araçlar için önerilerde bulunmak; ·

d) lltliın değişikliği ko~usµlida; "bilimscl pro~ar.~•1,; ,,·

geliştirme için uhıslanırast tşbirllginin yanıma, gelişmekte ola~ ıllkclerin iç kapasitelerini artımıalan için yardım imlcanlan hakla.nda'

önerilcıde bulunmak;

•·

248

e) Taraflar Konfmnsı ve ~cı·•~rga~~"5ü~~~5J~-i:

bilimsel, teknolojikve metodolojik sorulan cevaplandırmak.

!

3. Bu otganın işlevleri ve görev 1211umTaraflıır Konfcransı'nca daha ııynntıh hale getirllcbilit

UYGULAMA, YARPIMCI ORGANI

l. Sözlcşme'nin etkinlikle uygulanmasının gözden geçirilmesi ve

değerlendirilmesini sağlamak için, Tmflar ·Konferansıfna ~ ~ ~ ~ 9 ~·!M.,

uygulama yardıincı organı kurulmuştur. Bu oıga.n. tılm tarafların katı}ımma a~ olup, iklli:n değişikliği ile ilgili konulama uzman olan hılkılmet .temsilcilerinden

oluşacıı.kar. Organ, Taraflar KonfetımSl'na çalışınalmnın nim yönleri )ıakkın4a

düzenli olarak rapor SUilllcaktır.

• 2. Tar.ular Konfcransı'nın rehberllgl _l!ltın~ hareket eden bu o~a~J:.:;;,leri:.,,_....

şunlardır: ,._ .._ v .t.- ~'z •,._~~ r-~rı

1

Thllın değişildiği ile ilgili cıı son bilimsel dcgerlcndtrmelcrin ışığında:

a)

Taraflarca alınan önlemlerin topyekıln etkilerini değerlendirmek

'Clzere, U nd Madd.emn 1 inci pın:agrafı uyannca iletilen bilgileri

dikkate almak;

b) Taraflar Konfcransı'mn ~- tınclr Mai!denin -2...td}-parfgrifiiia.{~

Ongor0.lcn değcrlcndinnclcri yapmasına yardım için, 12 nci Madde ~ nci paragraf uyarınca 1lctilen bilgileri lncelemck;

c) Thtiyaçlar itibari ile lwarlarmın haz:ırlanmast ve uygulanmasında

Taraflar Konferansı'na yardım ctn'lck.

,.,.

•

249

~ .; .

MAL! MEKANİZMA

1. Tclaıolojttransferiiçindeo~=.~itka~~r:;;!·-ıaıF

yoluyla temin edenmekanizma tanımlamnıştır. Bu mekanizma SOzleşme'yc ilişkini ·

politikalannı, program Onceliklerlni ve yeterlilik kriterlerini saptayacak olan

Taraflar Konferansı'na bagh ve sorumlu olacakur. lşlevi, bir veya birden fazla

mevcut uluswmısı birimlere verilecektir.

2. Mali mekanizma, şeffaf bir yOnetişipı si~tcmi ~çe'!esin~~tllm~~

ve dengeli temsilini esas alıınştıT. J.

3. Taraflar Konfmnsı ve mali nım,njzrn3mn uygulanmasuu ytırutecek birim

veya bliiınlcr, yukandaki paragraflara yQrılrl'llliik kazandmnak üzere aşağıdaldlen

lçuecek-dnzenlemı:lrı il.minele uzlaşmışlardır. .

a) UTadriamfladreKğoinşfieklriağnisnıe ta~IrŞaIfJıin~Od}a'nJb;!eSl.ljrtlcirçoinmş ~~~~

olan politilialani, ptograJ

onccUklcrlnc ve yeterlilik laiıerle:rtne uygunlugunu sağlayacald ·

usuller,

b) Politikalann, program Onc.eliklerinln ve yeterlilik kriterlerinin JŞ1ğında, belirli fon tahsisi lwarlanmn tekrar ele alınabilme usulleri;

c) Birim ve birtmlcr tarafmk T~'flar"Koiıterans-rt~:..\n~~~~ belirlen= sorumlulukilkesine uygmı olarak, malt işlemler hakkmdıı! .

düzenli raporlar sunulması zorunluluğu;

d) işbu Sôzleşme'nin uygulanması için gerekli ve mevcut malt tutarın

önceden anlaşılabilir ve tanımlanabilir bir şekilde belirlenmesi ve bu

mikım-ın dönemsel olarak$ôz~e31 .geçi_r,il,IllÇ.....%. .,.0~=- !h·,~,.~~.,--"n'=.o:. tr:";;!

4. Taraflar Konferansı, birinci oturumunda, 21 inci Maddenin 3 "llnc°i

paragrafmda Ongönllen geçici dt\zenlemcleri inceleyerek ve gozon11ndc

bulundurarak, yukan daki hükümlere etkinlik kazandırmak için gerekli

dO:ı:enlemclerl yapacak ve bunlann sılTdün11tlp sntdürO.lmeycceklerini

kararlıışuracaktır. :Bundan sonra, don yıl dahllinde, Taraflar Konferansı,

-r~ mekan1zrııanm durumunu gOzd.eıı .o,.......-.-.-,~r..~1' ve"u' yg.,un ön-lcm..l...~.r..i-.a--J,,·"·-ca~~..... ·~"

•

250

5. Sôi!eşme'nin uygıılanmasıiçiıı. gelişmiş ulke Tarallan ikili, bölgesel veya çok mmflı yollardan mal1 kııymk sağlayabilecekler ve gelişmekte olan ülke Taraftan bu kaynaklardan yararlanabileceklerdir.

UYGULAMAYLA lLGtLl BİLGİNİN 1LET1Ş!M1

-~~,,. ·.:-~-·"'..i~~ ~ ~

1. Tmillann herbirt, 4 1lnctı. Maddenin l inci paragrali uyarınca Seiı:retarrıi

' kanalı ile Taraflar Konferansı'na aşağıdaki hususlarda bilgi iletir:

a) lmkAnlan elverdiği ölçüde, Taraflar Konferanst'mn ılztrinde

anlaşacagı ve klıUamrnmı t.cşvik ed~ği karşılaştmlabillr metodlan

skeulralagnaaznılakn.nMmoknattycnaal kflraor~~tfa2r!a.f0ıınıd~aen~ionısıa~n!ık1a.y!n: Pah:l.ı&·Oet~n~~n~'-~t~ıll:ı::ıii,l~

yutaklar tarafından emilmesinin ulusal envııntm; İ

b) SO.ıleşme'nin uygulanması için Tarafm aldıgı veya almayı Ongörd1lgü

Onlemlerin genel bir tanımı;

c) Tarafın, Sôzleşme'nin he~, .c~ği~libmillcJıiDni:~siaip~~n7f':i>ç'~ın-o~ld'ukgul,,f_,~_, ~n

r.akdirde, DOnyadaki

veriler dahil, bildirisinde yer almasıru uygun bulduğu bilgileri j

2. Her Gelişmiş Taıaf ıllke ve Ek~I'c dahil Taraflann herbiri aşağıdaki bilgilen bıldirlsinc. dahil edecektir.

a) 4 OncO. Madde 2 (a) ve 2 (p) paragraflan altındaki yükümlüluklerini

uygulamak lçin bcn!mscttllfpolit:ikaliinirvc -~iilelill~iıYfuı~

tanımım: ı

b) Hemen yukarıdaki (a) alt paragrafında belirtilen politikalann ve

onlenılerin, 4 ılncıl malide 2 (a) paragrafında bdinilen sme z:arliııda

insan kaynaklı sera gazlannın kaynaklar tarafından emisyonlar ve

yutaklar tarafından emflm~ tı.;ertndeki, etkilerinin O:ı;~b~....

tııhminini, '!" • ., w .: ..ıı:-'-4-1?;!::ı~ ~llı1

•

251

3. Aynca, habir gelişmiş ıllke Tarafı ve Ek-U'de yer alan diğer herbir gelişmiş

Taraf, 4 'ilncO Maddenin 3, 4 ve 5 inct ) 2 ? ~ u~nca ~dlgı önlemlerin 1 - ~ .;.-1'1' . ~ * ·•.-ı · ~ "":ı:r~·~•• .ıı.,::ıı ı~;-!;(,-?C~••·•~.ıu·- aynntılannı verir.

4. Gelişmekte olan tılke Taraflarının gönnlln ol.arak, projelerin hayautı ·

geçirilebilın.esi ı.çtn gereken teknolojileri, mal.emelcrl, donanımı, teknikleri veya

uygulamalan belirterek, m1lmktln o!dugıı takdirde, projelerin sera gazlarmm

emlsyonlarmın azalması. ve emilmesi sonucu oluşacak bütün ek giderlctinin ve

beklenebilecdc avantajların bir tahminini _:YaP~~. !;nanse ~leçe:bml~~f= 1!'1~ • .. • .:•~•=-;~::;,'-:~• ,,, "-'.

Onemıelert milınlcQnd-Qr.

5. Her gelişmiş ıllke Tarafı ve Ek-rde yer alan herbir Taraf, Sözleşme~

kendileri için yılrQrlüge girmesinden sonra altı ay içinde, ilk bildirimini sunacaktır. Ustelerde yer almayan hcrbir Taraf Sözleşme'nln kendisi için

yürO.rliıgc girmesinden veya 4 üncQ Maddenin 3 üncı'l paragrafı uyarınca malt

kaynaklann eline geçmes!nden)ti~a~ç.seıı~ ~<le ~ b i l ~ \ 1 \ - a . ~

En az gelişmiş ülke Taraftan, ilk bildirimlc:riııi sunacaklan 'tarih 1waiıhrli i!t serbesttirler. Tum Tanıflan:a hangi sıklıkta bildirim yapılacağı, bu paıagraful

Ongord-ııgu farklıl.aştınlmı.ş tarthler dikkate alarak, Taraflar Konferansı'nca

belirlenecektir.

6. Taraflarca bu madde uyannca yapılan bilgi iletişimi Sekretarya tıırııfından

Taraflar Konfcnınsı'na ve ilgiliyardmıd prganlara en-klsa sıltede~ep)it!~~~

Tarafiar Konferansı. bilgi iletlşlıni usullcrlnl tekrar gözden geçirebilir. İ

7. Gelişmekte obn ülke Tarafüımun isteği -Ozertne, ilk oturumundan itibaren Taraflar Konferansı, 4 Oncıl Madde uyarınca alınıın karşı ônlemlet ve önerilen projelerin uygulamnası için gereken malt ve teknik ilıtiyacın bdirl~esi, ve b\1 madde uyannı:a bilgilerin ilcti$iıni ve bir anıya getirilmesi için gerekecek malı ve teknik destegi sağlamak için onleml~ alacaktır.' Bu a.'estck~'filliftliçaf~ Taraflar, yetkili uluslararası kuruluşlar veya Sekretarya tarafından b~ kuruluşlardan hangisi uygun gor-alt\1' ise, sağlanabilir.

8. Herhangi blr Taraf Grubu, Taraflar Konferanst'na önceden bildinnek ve Taraflar Konfer.ınsı'nca belirlen~ csaslamıa uymak şamile, verecekleri ortak bir bildirim

ile bu madde uyannaı yerine _geônne~f~mu~ ?ld~....~~~Il\..a.:.

yetine getirdiklerini. bildtrebtllrler, boyfe bir bildirimin,·tndlr1m ıçınde-ycf~ıf"'

herbir Tarafın Sözleşme uyannca 02:erine düşeni yerine ge~ği hakkındalq

bilgiyi içermesi gereklidir.

•

252

9. SbeikrıcTtaarrayfaı'nygai,ı~ 1i olduğvıeıTnuarbaeflltartIt~tg!t1>ıielrgirfn'e5r,iT ıncdeı~ 1fues-~t v~ell~!f!~'~~~.45~ !!~

göre

kendisine ulaşması öngôt1llen otganlııtdan bırtne iletilmeden önce, gizliltgın!

korumakiçin Sekretarya ı:arafmdaıı bır.ırayıi getirilecektir.

10. Sekretarya, 9 uncu paragraf saklı kalmıık kaydıyla ve herluıngi btr 1llrafın her

zaman bildirisini kamuoyuna sunma hakkını cngtllcncksiztn, Taraflann bu

maddenin uygulanması ile ilgili sµxiqugu.-bildiri)llleti:--T~_rı:~~~

---- sundugu an, kamuoyunun da bilgisinesunacaktır. I.

r~ UYGULAMAYA tLlŞKlN SORULARIN

KARARA 13i~IANmsı1 ~ --"bJ'.r~d~

i

Taraflar Konferansı, Sôzleşme'nin uygulanmasına ilişkin soruların kanıra

bağlanması için, btrinci otwumun.da, Tarafların istekleri il.zerine hlı.nıetlcrine

sunulacak çok tamfh bir danışma süreci olUŞtUimayı değerlendirecektir.

.: ~,.;.-~....~~. ~r"."~"'"

l

ANLAŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ

1. Sözleşmc'nin yorumu veya uygulanması lle ilgili olarak iki veya daha fazls.

Ttwa:rialıflacrralsnıendgaör~e dligı er k banş~ çıl yolla~ra~bıaşJvuIxa~ra•k bTu a~nla-ş~maz~hgmM ~~nsıf~-"~'

çalışu-~ !

2. Bölgesel ekonomik entegrasyon teŞkilııtı olmayan bir Taraf, Sôzl.eşme'yi onay,

kabul, uygun bulma veya katılım aşanıalannda,. veya daha somıı hc::ı:hangi bir

za~nda, Depozitere Sôzleşme'nin uygulanması veya yorumu ile ilgili bir

anlaşmazlığa ilişkin bir yazılı bclg~ ~ bir peyııttda ~ullt¼:du~~1i

yılk1l.nılo.lo.gn kııbul eden bütün Taraflara karşı hukuken ve özel bir ari1aşiiıa 1

olmaksızın aşagıd.akilerin zorunluluk oldugunu kabul etmiş olmaktadır:

•

253

a) -t~ An.laşmazhguı Uluslararas·-ıeA-~d~alTet Div1a1n""i'nat~göt-ı~lrı"ik=ceğ-i,•vie/~veyJa-.,

1.

b) Mümktm olur olma%, Taraflar Konfer.uısı'mn hakemliğe ayn1nuş bir

eki ile kabul edeceği prosed'llr oyann<:?- karar verilece~

Bölgesel ekonomik entegrasyon tcşkilau olan bir Taxaf, hakemlik konusunda (b)

~. .. . -. r"'f altparaı~;•r.-.=.da öngörQlen pros.edtlr uı=;;n,.,n•c..aı•.b.,e.nz'etfr'i~b\',°.~l".l"M'tM~~.:.v...ıa..~oı-a..b--,il~~li":·.=~,. .t..,::_

3. Yakandaki 2 nci paragrafuyarınca yapılan bir bildiri., bildlride bellrtilen sOrc;

sona erinceye veya bu bildirinin feshini yazılı olarak Depozltcr'e bildirilmesini ·

izleyen tı.ç ayın sonnnıı kadar yO.türlaktc kalır.

4. Anlaşmazlık halinde bulunan taraflar aksine karar vemıedikçc, ymi bir

beyanın sunulması, bir bildtrinin iptalinyı tcbligau edilmesi veya bir bildlrlnin

smesinin sona ermesi, Uluslar.ırası Adıitet Divanı'tu\ 'vqa1Halt€iir'M~'n~ .;.~

sunulmuş işlmıkri hiçbir şekilde etkilemez. !.

5. Yukandaki 2 nct paragraf saklı kalmak kaydıyla, eger Taraflardan birinin

diğerine aralamıda anlaşuıazhk olduğunu duyurduğu wihten sonra oniki aylık

bir S'O.n: içinde, ilgili Taiaflar 1 inci paragr.ıftaki belirtilen yollan kullanarak

i l i l . aralarındaki anlaşmazlığı gtdereınern.işler ise, anlaşı:nazbğa d'i}şı;n~T~tı,­ birlnin isteği fiz=;, anlaşmazlığın giderllınesi için yoi;4fr;~"Uin- +ııF!'.

6. Anlaşmazlığa dnşcn Taraflardan birln1n isteği ııure bir ı.u:laşma komisyonui

kurulacaktır. Kotnisyon, ilgıll Tarııflann iıcr biri tarafından aranan eş.it sayıda

üyelerden ve bu üyelerce ortaklaşa seçilen bir Başkandan oluşur. Komisyon,

!'araflann iyi niyetle inceleyeceği bir Ônert sunar.

7. Mümkün olur olmaz, Taraflar Kcinfeİa~ı'nai; uilaşmajll~~Bt"'o1~:i tamamlayıcı uzlaşma usulleri kabul edilecektir.

'

8. Belge ~ gcrekı:innediğl takdirde, işbu maddenin htikilınlcrt, Taraflar Konferansı'ııın kabul edilebileceği heıhangi bir ilgili hukukI belgeye uygulaım.

-• !: ' · -·"'i!:t........ı:':"-'"ı.r.,%,.'~-~~· ,~ ı:~

254

~

SÔZLEŞME'YE DEĞ!Ştıa..tKl.ER

l. Herhangibir TarafS6:leşn1e'ye d~l;-;ı,ue:Q'h~b\ıır:J ' ·-~+..jl:ı'$~ ~-

2. SO:ı:1eşme'de yaptlacak degiş1kliklcr, Taraflar Konferansı.'mn bir oıagaJ

oturıımunda kabul edilir. Sôz.lcşme'de yapılması onerilen herhangi blı değişildik

ı:netni, Onetinin kabul edilmesi için sunulduğu toplııno.dm en az alo. ~ Once

Sekretarya tarafından Taraflara iletilir. Stkıctary.ı. aynca ôntrilen değişi.klikleri,

Sözleşme'yi tmplayanlara ve bilgi için ~zitete 9-!ldirlr. • · ~ --•· g:ıı~ ~~·'; '" " ·"' !.~' ~ ~.; ; i ' ~

3. Taraflar, Sözleşme'ye yapılması Oncrilen hu değişiklik tızuinde, oybirUğiyl~

mutabakata vınlmas1 için her çabayı satfe.du. Eğer bu yönde sarf cdilm blituı:İ

çabalar sonuı;suz lı:aJır ve hı:rbangi bir mutabakat sağlanaı:r= ise, son çare olarak hazır bulunanve oykullanan Taraflann dörtte \1çtinün oy çoğım]ugu ile değİşiklik

kabul edillr. Deporltı:r, Sekretarya tarafından kendisine bildirilen onaylammş

degişiklildert, kabulleri iç in bıırtın Tııajjara_ jletir. ... =- .. __, .?- "-'"i"!=:"r""~"'-· wr:!-"'-

4. Bir değişiklik için kabul belgeleri Depoziter'e bildirilir. 3 llndı para~

uyannca kııbul edilen bir değişiklik Soıleşme'ye Taraflann donte QçQnıln kabul

bclgclainin Depozitere ulaştığı tarihten sonraki doksanıncı günden itibaren,

kabul etmiş olm Taraflar için yüıılrl~ğe girer.

5. Degişlltllk. diğer

bbeirlldıiar.dinğ&ihlt:ı·.ıprııt;ıhEJ~crliınilk~i?.d!ôk\s~infıl~n~ ct~ent~ıiliSairen~ f""'\.!ta belgesini Depozit.ere

yürürlüğe girer.

6. Bu maddenin amaçlan doğrultusunda, "bam bulunan ve oy kullanan

Taraflar" deyimi, oy!mıada hazır bulurum ve o lumlu veya olumsuz oy veren Taraflar anlamındadır.

•

255

~

SÖZLEŞME EKLERlNlN WP:-ü~VE D~~~ ı{i

1. Sötleşme'nfn ekleri onun aynlmaz bir parçasını oluşturacaktır ve, aksi açık~

ifade edilmedikçe, Sozleşme'ye yaptlıın buttın atıflar eklainc de yapılmış sayılır.'

14 Uncu madde 2 (b) ve 7 nci paragraflarındaki haklannı engellemeksizin, cklc:r,

listelerden, fomıhrdan ve bilimsel, teknik, işlemsel ve idari özellikteki diğer

ıannnlayıcı belgelerden oluşmakla sınırlanmış olacaktır.

2. SOtleşme'nin eklen 15 inci Mad-c~ ıc1m.n..'..,2.., J ~~ f••il ~n ~~ .~ aıı•r-~.ıo

tammlaı:ımış olan usullere gôrc, Onerllccck ve kabul edilecektir. .• i

3. Yukandaki 2 nci paıagraf uyarınca kabul edilen bir ek, Depozıterın kabul

edildigini Taraflara bildirdiği. tarihten aln ay sonra, bu s1lre içinde Depo%itere

sozkonusu eki red ettiğini yazılı olarak bildiren Taraflar için hariç obnak Uzcre

Sözlcşme'ye Taraflar için yüııırluge &4?'·~.quyu,nısu~u g p ~ : J ~ ~ ek, bu duyurunun Depozitcre ulaşngı tarihten sonraki doksanıncı·gınıdeiii~ - yQtilrlllğe girer.

i

4. Sözleşme ekkıine yapılacak dcğ!şililiklcrln önerilmesi, kabulü ~e yürürldğc

gtrlş1, 2 ve 3 ünct\ paıııgraflarda yu alan Sôzleşme eklerinin Onermc, kabul ve

yiirürlüğe ~ yönteminin aynısına tabi olacaktır. d• egi•ş•-i.l, diğ~ in: •k•~ a-~ .b.r=~ ıu::- -l..n=• L. ~4!"f- - Ek''-ttev~y.a,Jpcıla~cak

5. Eğer bir kabulı1 veya bir

Ek'in

Sozleşme'ye de bir değişiklik geliyorsa, o Ek veya Ek'teki değişiklik, Sozleşme'dcl&

değişiklik yürtlrlüğe girmeden yiililrlüğe girmez.

~

PROTOKOLLER

1. Taraflar Konferansı, olağan ottınımlanndan herhangi birinde., Söxleşme'ye protokoller kabul edebilir.

pir S2e. kOrentmarlyeantharearfhıanndgainbTairrapfrloatıoakioleltmileirm.tı-~y\~ ~oplıııl~_qı.;az,~' ._~~ c~.·:j'ı.ı

!

•

256

3. Herhangi bir protokoltln yı.mlrhlğe girme koşullan, bu protokollerle

belirlenir. .. :::ı-- J• 1 ..... .:."' • ..:·•·'-'·• ) ; : - ' g ~

4. Sadece Sötlcşmc'ye Taraf olanlar bir protokole Taraf olabilirler.

5. -~· oy· ~--·-~-;:-:,,,; ..., .. __ ~--. Birprotokole ilişkinkararlan, sadece o protokole Tarafolanlar alabilir.

. -- .. -vı .t,•.•'-f-.r:~."..:ı:.-~ ........" ,....,,.. -

111\.1\.l\.l

!

ı. Aşağıdaki 2 nci paıııgraftaki bellrtilenlcr hıtriç, SOzlcşme'ye Taraf olaDlann

her biri. bir oy hakkına sahiptir.

2. Bölgesel ekonomik entegtaS}'on teşkilatlan, kendi yetki alanlannda,

Sôzlcşıne'ye Taraf olan, kcndi.tlye .D~~tl~ ~~ ,et~w,~o*.-.::-;....

kullanma hakla.na sahiptirler. Bu kuruluşlar. egcr kendi uye ·Devle~-:;

herhangi birisi oy hakkını kullanmış ise oy hakkı kullaıunayacak veyi kullanmamış ise oy hakkını kuIIanabilecektir.

~

~;ı.,..,:w .. ....... t

DEPÔZ1TER

Birleşmiş Milletler Teşkilamıın Genel Sekreteri, SOzleşme'nin ve 17 nci madde uyarınca kabul edilen protokollerin Depoziter'ictir.

lMZA

lşbu SOzl.csmc, Birleşmiş Milletler Teşkilatına veya Birleşmiş Milletlctin

uzman kuruml.ıınndan birine -oye Devletler veya tnuslaransı. Adalet Divanı

Yasasına T ~ olan Devletlerin; bôlgcscl , eltqnomik-entegnısyon t~kll~tlamım1;;•·.

Rio deJaneiro'daki Birleşn:ıiş Milletler~ ve'Ka~ KÖiife1iii'.~{~aivq~.e

daha sonra New York'tald Birleşmiş Milletler Teşkilat,. m~k~lnde 20 Hwraıi 1992 ile 19 Haziran 1993 tarihleri arasında iJiızalanna açıknr.

•

257

~ ~ ..... ~!.. ! ~ ~ · ·ır.ı•i·

GEÇİCİ DÜZENLEMELER

1. 8 inci Maddede belirtilen Sekretarya gOrevlui, Tarafu.r Konferansı'nın ~irinci

otnnımnnun sonuna kadar, Btrleşmiş Milletler Genel Kurulu'ntın 21 Aralık 1990

tarlhli ve 45/212 sayılı karan ile gtyıc~~r*rpluiturıi~ ~~~~

yerine getirilecektir. :

• 1

2. Yukarıdaki l inci paragrafta ·belirtilen geçici Selcreraı:ya'nnı Başkanı, objektif ·

bilimsel ve teknik önerilere olan ihtiyaca cevap verebilmesini ·tcminen.

ile Hilkümetkrarası lldim peğişikliği Paneli yakın ~birliği yapacaknr'."Yetkili diğer

billııısel kuruluşlara da damşılabillr.

Progrcıa.m1.ı~,ıı1.B..ipr.l..,eşmi~ş41Millı.et.ı.,c:r·-Ç_e,m~ :PitoT;J.W~i"-ı·li'';"

ve Kalkınma Bankası tıuafmdan olu_ştunılıın .

. 3Ul.usl'BairralreaşsmıişYeMııilildeetnlerYKapaıllla2nnımnaa

Küresel Çevre Olanağı (GEF) 11 inci Maddede anfta bul~ulm mali

mekanizmanın yt\l'QtO.lınesmi geçici olarak sağlayacak uluslaması birim olacaktır.

Bu bağlamda, 11 inci Maddenin beklentilerine cevap verebilmesi içlıı, Kiin:sel

Çevre 04nagı'nın gereği şekilde ya~ndn:lınası ve evre~el ~y~~~-t}!ı-~ sağlayabilmesi gerekecektir. -- ~......,.;~~- F~

'

~

O~AY, KABUL, UYGUN BULMA VEYA KATILMA

l. Sözleşme, I:5cvletlerin ve' bölgesi:,,.ek"ono~·en~iti#-&:ş~~ onayı, kabulü, uygun bulması veya kanlnnına tabidir. SOzleşme, im:z:a~ kapanldıgı. gllnüiıdcn kattlınuı açık 0

gnnnn ertesi itibaren olacaknr. Onay.

kabul,

uygun bulma veya katılma belgeleri. Depoziter'e tevdi edilecektir.

2. üye Devletlertnden herlwıgt biri Tarafolı:ı:ıadıgı halde Sôzleşme'ye Tarafolan

herhangi bir bölgesel ekonomile ente&1t5YOD,.•teş~n,_Sôtl~~~..;_~~ yllkO.mlıll'Oklerle bağlıdır. Bu tılr btt teşkilatın bir veya daha fa%la üye Dtvlettııiıf' SOzleşme'ye Taraf olması ballnde, bu teşldlat ve oye Devletleri, Sözleşme uyannc.l

üstlendildert ydktı.mlalılklerinin ymne getirilebilmesi için her biri 'O.stleıncekleri

sorumluluklar hUSUSIIIlda karar veıeceklcrd:ir. Bu tılr durumlaıda, teşkilat ve uye

..

258

. . . ... r ·-

Devletler, Sözkşme'den doğan haklan ayın :zamanda kullamna hakkına sahiP,

değildirla. '

3. Bölgesel ekonomik entegrasyon teşkilatlan, o:nay. kabul. uygun bulma veya kanlına belgelerinde, Söz1ı:şme'nfn kapsadıgı konularla ilgili olarak yetkilcrtnin

dtOemrecöenseinmi blicdlci:ğritşirilcldri.kAleyrni,caT, abr~aftlaeşrakibl,.i~,ly~. e bt l1dm!D, ~epdo~htcccrs'i ne-di~5~°i~l~Sftı:i! !rg~~'l~.~<~ı-­·

YÜRÜRL~~~-~ııy.ş - I .:~~,.;r,~~'%}' ~=

ı

l, Sôzleşmc, Ellinci onay, kabul, uygun bulma veya katılına belgesinin tcvdiinl

izleyen, doksanmcı gıin yılrılrlOğe girecektir.

2. Ellinci onay, kabu~ uygun biılma veya kanlma belgesinin tevdiindcn sonra,

Sozlcşme'yi onaylayan, kabul eden, uygun bulan veya Sôzlcşme'yc katılan heı:

Devlet ya da bolgcsel ekonomik' cnte~~ii' teşkllatı;içın-Sozf~~~e~J;7 veya teşkilat onay. kabul, uygnn bulma vey?J, katılma belgesini sunduktan doksa~

gnn sonra yo.ro.rl'llğe girer.

3. 1 ve 2 nci paıagraflann amacına ulaşması için, bir bölgesel ekonomik

entegrasyon teşkilan taiafından bildirilen hcthangi bir belge, kendi üye Devletleri

ı:ıuafından bildirilenlc:rc ilave ol,araksıınJmµ._ l +ü~ -ı:,-....t... ~• :-:"-e-"~-i ~··

.-.

ÇEKiNCELER

,;• ·•--ı~ ~- ·~t

!.şbu Sözleşme'ye hiçbir çekince konulamaz.

...

•

259

~

AYRILMA

1. SOzleşme'ııJn. bir Taraf için }'bn1ifii(e'~dig1'lan'ftcıi"'~~

itibaren sözkomısu Taraf, Dcpo:ı:iw'e.yazılı bildirimde bulunarak Sozlcşme'd~

çıkabilir.

2. Çıkış bildiritninin Dcpoziter tarafından alındığı tarihten bir yıl ~tikten

soma veya bildirimde bdlıtilecck hcrlıangi bir daha ileri tarihte, sozkomısu çıkış

ytıtitrlüğc girer. ;;..'ll.-.- ....,.. • .. , t ..~ 1ı-~ ~ '-l---- ~ .. - ~

"'

3. Sôzlcşme'den çıkan herhangi bir Taraf, Tarafolduğu bütün protokollmicn d~ çlkımş olarak klbııl edilir.

· '

- + j, \ }

GEÇERLİ METİNLER

işbu Sözl.cşme'ııin Arapça. Çince, lngillzce, Pramızca, Rusça ve İspanyolca

asıl metinleri eşit derecede geçcli olup, Birleşmiş Milletler Teşkilan'mn Genel

Selcreteri'ne blldirileccktir.

~ô'3ii-~,aaa~~ .::>.. Bu Sözlı:şme, aşağıda imzası bulunan t•a4 m uye•tki,li. tci•ıisilalcf· ra ir;

usulıme uygım. ola.raJr irovılanmışnr.

Bindokuz;yıl%doksaniki yılı Mayıs ayının dokuzuncu günü New York'ta AKDEDlLMlSTIR.

• .ı.... • •, •

"t,ı,,",y.' l. '

•

260

Almanya

Am.erlka Birleşik Devletleri

AVIUpa Topluluğu

Avustralya

Avwtuıya

Belçika

Beyaz Rusya il

Bulgaristan il

B1ly\ik Briwıya ve Kuzey Irlanda Bir~Kqllığt ~-· ·~ - - · J:11' • ,e.CI • •~ . r y ~ i -r~'ı:- .

Çek Cumhuriyeti al" ~· · ~~

Daniınıırka

EstonyaW

Flnlıındiya

Fransa Hırvatistan

ar

Hollanda

lrlaııda

lspanya

lsveı;

lsv:!.çrc

lt2lya

lzlanda

Japonya LetonyaW Utvanyaıl

Lılks=ınurg

w Kanada

Macaristan

Norveç

Polonya il

Portekiz:

RomanyaY

Rusya Fcdc;psyonu Y

Slovakya il

Slovenya ~

Türkiye

Ukrayna il

YeniZelanda

Yunanistan

·m;- . il P=ır ekonomisine geçiş sO.rttinde bul~ıan,ıdlk~ler.m-ı .(.•~•• ..!~~~ft,

• Yayıncı'nm notu: 13 Ağustos 1998 tarihinde yürudüğe giren ve Üçün~ Ta@ıaıi "' Konferansı'nda (COP 3) kabul edilen 4/CP.3 sa:yılı değişik~ uyannca Ek-Ilist~~ r:klencıı ülulcr.

•

261

Almanya

Amerika Birleşik Dmederl

Avrupa Toplulugu

Avustralya

Avusturya

BBıe)lçyüikkaBrltanya ve Kuzey İrlanda B t i l ~

Danimarka

Finlandiya

Friuısa

Hollanda

h!anda

lspanya

lsveç

Isviçre

Italya

lzlanda

Japonya --e-. ,......

Ulkseaıburg

Kanada

Notveç

Portekiz

Yeni Zelanda

Yunanistan

.....

Ji ... ...

._,, 'i·