Temsilciler Meclisi tarafından geçirilen “1962, Zorla Mal İktisabı Yasasının” 52’nci Maddesi gereğince Cumhur Başkanı ve Cumhur Başkan Muavini tarafından Resmi Gazetede yayınlanmak suretiyle ilan olunur.
Sayı 15/1962.
ÂMME MENFAAT I YARARINA MAKSATLAR IÇIN ZORLA
MAL IKTISABINA DAIR YASA
Temsilciler Meclisi aşağıda gösterilen Yasayı yapar:
Kısım I. MUKADDEME .
Kısa isim. l. Bu Yasa, 1962, Zorla Mal İktisabı Yasası olarak isimlendirilebilir.
Tefsir.
2. (1) Bu Yasada, metin başka türlü gerektirmedikçe;
“ Anayasa ”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasasını ifade eder;
“ Cumhuriyet ”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetini ifade eder;
“ Gayrimenkul mal ”, Gayrimenkul Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasının 2’nci maddesi ile bu tabire verilen anlamı haizdir ,ve her hangi bir gayrimenkul mal üzerindeki irtifak haklarını, imtiyazları ve hürriyetleri ve her hangi bir gayrimenkulun kullanılmasını tahdit eden. ve, iktisap zamanında yasal olarak cari olan veya, bu gibi zamanda cari olmamalarına rağmen, iktisap maksatları için ihdas edilmelerine ihtiyaç olan hakları da içine alır ;
“ İktisap”, bu Yasa gereğince veya ona istinaden yapılan zorla mal iktisabını ifade eder;
“ İlgili şahıs ”, her hângi bir malın bu Yasa gereğince iktisabı sebebiyle ödenecek olan tazminattan bir menfaat talebinde bulunan her hangi bir şahsı ve bu Yasanın 11’inci maddesinin hükümleri gereğince bu gibi tazminata hakkı olan her hangi· bir şahsı içine alır ;
“ İktisabı yapan makam ”;
( a ) Cumhuriyeti ;
( b ) Bir belediyeyi ,
( c ) Anayasanın 23’üncü maddesinin 8’inci fıkrasında gösterilen maksatlâr için ve bu fıkraya tabi olmak üzere bir Cemaat Meclisini ;
( d ) Kendisine zorla mal iktisap etme hakkı yasa ile verilen bir âmme hükmî şahsını ;
( e ) Kendisine zorla mal iktisap etme hakkı Yasa ile verilen amme menfaatine yararlı bir teşekkülü (bu tabir, bu Yasa bakımından, Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce yürürlükte olan her hangi bir Yasa ile veya bundan sonra Yasa ile kendisine, bu Yasanın 3’üncü maddesinde gösterilen âmme menfaati yararına her hangi bir maksat için, zorla mal iktisap etme hakkı verilen her hangi bir teşekkülü de içine alır)
ifade eder;
“ Mahkeme”, kaza yetkisine sahip bir Kaza Mahkemesini ifade eder;
“ Mal ” , menkul ve gayrimenkul malı ifade eder;
“Menkul mal ”, gayrimenkul mal dışında, elle tutulabilen her nevi malı ifade eder, ve bu gibi her hangi bir mal üzerindeki her hangi bir hak veya menfaati içine alır.
Bölüm 224.
(2) Bu Yasada, başka suretle tarif edilmeyen tabirler, metin başka türlü gerektirmedikçe, 3/ 1960. onlara Anayasada ve Gayrimenkul Ma1 (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri ) Yasasında verilen anlamı haizdir.
Kısım II. ZORLA IKTISAP ŞARTLARI
Malın iktisap
3. (l) Anayasanın ve bu Yasanın hükümlerine tabi olmak şartıyla her hangi bir mal, âmme menfaati edileceği yararına olan bir maksat için zorlu iktisap edilebilir.
maksatlar.
(2) Âmme menfaati yararına olan maksatlar, aşağıda gösterilenlerle ilgili maksatları içine alır :
( a ) Cumhuriyetin müdafaa ve emniyeti;
( b ) Amme selâmeti veya âmme nizamı veya âmme sağlığı veya âmme ahlâkı;
( c ) Uluslararası mükellefiyetlerin yerine getirilmesi;
( d ) Hayat için zaruri olan veya halkın refah veya bediî ihtiyaçlarını sağlayan erzak ve hizmetlerin temini veya idamesi veya inkişafı ;
( e ) Ziraî ıslah ;
( f ) Ziraat veya endüstri veya ticaret veya turizmin ilerletilmesi veya inkişafı ;
( g ) Madenciliğin veya başka benzer her hangi bir endüstrinin ilerletilmesi veya inkişafı;
(h) Arkeolojik kazılar veya her hangi bir eski eserin veya antikanın korunması veya geliştirilmesi veya bunların civarının inkişaf ettirilmesi;
(i ) Şehir ve memleket plânlaması veya ev projeleri;
(j ) Kara, su ve hava münakalâtının temini veya idamesi veya inkişafı ;
( k ) Toprak koruma veya,. ormanlar ve sular ve suların tevzii dahil olmak üzere, tabiî kaynakların korunması veya inkişafı ;
( l ) Malın, âmme menfaati yararına daha îyî kullanılması ve inkişafı ;
(m ) Bedii ihtiyaç yerlerinin temini veya idamesi veya inkişafı ;
( n ) Cumhuriyet tarafından âmme binalarının veya bayındırlık işlerinin temini veya idamesi veya inkişafı;
( o ) Kooperatifçiliğin gâyelerinin tahakkuku veya ilerletilmesi ;
( p ) Bir Cemaat Meclisinin yetkisi dahilindeki her hangi bir eğitim, din, hayır veya spor müessesesi, teşekkülü veya tesisinin gayelerinin tahakkuku veya ilerletilmesi,
( r ) Bir belediye, âmme hükmî şahsı veya âmme menfaati yararına bir teşekkülün, bir Yasa ile hususi olarak gösterilen gayelerinin tahakkuku veya ilerletilmesi ;
( s ) Mezarlıkların temini veya idamesi veya inkişafı.
Tasarlanan
4. Amme menfaati yararına bir maksat için her hangi bir malın zorla iktisabı istenmesi halinde, İktisabın İhbarı iktisabı yapan makam, bu Yasadaki Cetvelde gösterilen örneğe uygun olarak tanzim edilen ve bu Cetvel. Yasada “ iktisap ihbarı ” olarak anılan ve iktîsap edilmesi tasarlanan malın tarifini ihtiva eden, istendiği maksatları ve iktisap sebeplerini açıkça gösteren ve bu gibi mal üzerinde menfaati olan her hangi bir şahsı, bu gibi makama, bu gibi ihbarın yayınlandığı tarihten itibaren iki haftadan az olmamak üzere, bu gibi ihbarda tâyin edilen süre içinde, bu gibi iktisaba karşı yapmak istediği her hangi bir itirazı sunmağa davet eden bir ihbarın Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanmasını temin eder:
Ancak, iktisabı yapan makamın bir belediye veya bir Cemaat Meclisi olması halinde, bu gibi ihbarın yayınlanacağı hakkında, bu gibi makamca Bakanlar Kuruluna on beş günlük bir ihbar yapılmadıkça, hiç bir iktisap ihbarının yayınlanması temin edilmez.
İlk Tahkikat
5. (1) Her hangi bir gayrimenkul malın iktisap ihbarının yayınlanması üzerine, iktisabı yapan makamın her hangi bir memur veya müstahdemi veya her hangi bir şahıs, iktisabı yapan makamca bu maksatla yetkili kılınmış olması halinde, bu gibi gayrimenkul mala girebilir ve onu mesaha edebilir ve onun irtifalarını ölçebilir ve iktisap edilmesi istenen maksada uygun olup olmadığını tâyin veya kıymetini takdir etmek için gerekli olabilecek başka her hangi bir fiili yapabilir;
Ancak, bu gibi hiç bir memur, müstahdem veya şahıs, onu işgalinde bulunduran şahsın yazılı müsaadesi olmadıkça;
( a ) Her hangi bir meskene, usulüne göre gerekçeli adli bir varaka olmadan ;
( b ) Bir meskenden başka her hangi bir binaya, onu işgalinde bulunduran şahsa girmek niyetini sekiz gün önceden ihbar etmeden ;
( c ) Her hangi başka bir gayrimenkul mala, eğer varsa, onu işgalinde bulunduran şahsa, girmek niyetini bir gün önceden ihbar etmeden girmemek.
(2) (1)’inci fıkra gereğince her hangi bir girişten müsait olan en erken bir zaman sonra, iktisabı yapan makam, yapılan her hangi bir zarar veya ziyanı öder ve, bu suretle ödenecek meblâğ hakkında ihtilâf halinde, bu gibi meblâğ Mahkeme tarafından kararlaştırılır.
İktisap
6. (1) İktisap ihbarında tâyin edilen sürenin sona ermesi üzerine, iktisabı yapan makam veya, Emri. iktisabı yapan makamın Cumhuriyet olması halinde, ilgili Bakan, yukarıda bahis konusu süre içinde iktisap için yapılan her hangi bir itirazı makul bir süratle tetkik eder ve bu gibi makam bir belediye veya bir Cemaat Meclisi olmadıkça, bahis konusu itirazları, hale göre, iktisabı yapan makam veya ilgili Bakanın bu itirazlar hakkında yapmağı uygun gördüğü mütalâa ve tavsiyeler ile birlikte Bakanlar Kuruluna gönderilir.
(2) Meselenin bütün ahvali nazara alınarak, iktisap ihbarı şümulüne giren her hangi bir malın, bu ihbarda gösterilen maksat için iktisap edilmesi uygun görüldüğü hallerde, bu gibi malın iktisabı için, Anayasanın ve bu Yasanın hükümlerine tabi olmak şartıyla, bu Yasada “ iktisap emri ” olarak anılan ve Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanan bir emirle yetki verilir.
Ancak, ilgili iktisap ihbarının Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlandığı, tarihten itibaren on iki ay geçmiş olması halinde bu gibi emir ısdâr edilmez.
(3 ) Anayasa hükümlerine tabi olmak şartıyla, iktisap emri;
( a ) İktisabı yapan makamın Cumhuriyet olması halinde, Bakanlar Kurulu tarafından ısdar edilir:
( b ) İktisabı yapan makamın Cumhuriyet olmaması halinde, iktisabı yapan makam tarafından ısdar edilir:
Ancak, iktisabı yapân makamın bir âmme hükmi şahsı, veya âmme menfaatine yararlı bir teşekkül olması halinde, evvelden Bakanlar Kurulunun tasvibi alınmâdıkça, bu gibi iktisabı yapan makam tarafından hiç bir iktisap emri ısdar edilmez.
(4) Bir iktisap emri, gerekli görülen yardımcı, arızî veya zarurî hükümler ihtiva edebilir.
İktisabın iptali
7. (1 ) Bir iktisap ihbarının yayınlanmasını müteakip her hangi veya ondan bir zamanda ve bu Yasada gösterildiği üzere tazminatın ödenmesi veya yatırılmasından vazgeçil-mesi önce, iktisabı yapan makam, Cumhuriyet Resmi Gazetesinde yayınlanan bir emirle, bu gibi ihbarı ve yayınlanmış olan her hangi bir ilgili iktisap emrini, tamamen veya orada gösterilen her hangi belli bir mal veya mal kısmı hakkında, iptal edebilir. Ve bunun üzerine bu gibi ihbar veya iktisap emri dolayısıyla başlatılan bütün muameleler, hükümsüz olur ve iktisaptan, hale göre, tamamen veya bu gibi belli bir mal veya mal kısmı hakkında, vazgeçilmiş addolunur.
(2) Her hangi bir iktisap ihbarında gösterilen her hangi bir mal veya mal kısmı hakkında, bu gibi ihbarın Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlandığı tarihten on iki ay içinde, hiç bir iktisap emrinin yayınlanmaması halinde, bu gibi ihbar dolayısıyla başlatılan bütün muameleler, hükümsüz olur ve iktisâpları, hale göre, tamamen veya bu gibi mal veya mal kısmı hakkında, vazgeçilmiş addolunur.
(3) Her hangi bir mal veya mal kısmının iktisabından, (1)’inci fıkra veya (2)’nci fıkra hükümleri gereğince, vazgeçilmiş addolunması halinde, iktisabı yapan makam, bu gibi maldâ menfaati olan her hangi bir şahsa, iktisap ihbarının yayınlandığı tarihten sonra ve bu gibi ihbar veya yayınlanan ilgili her hangi bir iktisap emri hasebiyle, makul olarak yapmış olduğu her hangi bir mâsrafı öder ve duçar olduğu her hângi bir zararı tazmin eder, ve yukarıda gösterildiği üzere ödenecek meblâğ hakkında her hangi bir ihtilâf halinde, bu gibi meblâğ Mahkemece kararlaştırılır.
Kısım III.- IKTISAP IÇIN TAZMINAT
İktisabı yapan
8. İktisabı yapan makam, iktisap ihbarının yayınlanmasından sonra her hangi bir zamanda, bu makamın , anlaşma gibi ihbarla ilgili malın hususi anlaşma yoluyla, iktisabı ve bu mal için ödenecek tazminat ve yoluyla bunun ilgili şahıslar arasında paylaşılmasını, anlaşma ile, kararlaştırmak için pazarlığa mal satın girebilir.
alabilmesi.
Tazminat-ın
9. İktisap emrinin yayınlanmasından itibaren bir ay içinde 8’inci maddede gösterildiği üzere bir mahkeme-ye anlaşmaya varılmaması halinde, veya, mezkûr bir aylık sürenin geçmemiş olmasına bakılmaksızın havalesi. mevcut ahval içerisinde bu gibi anlaşmaya varılmasının ihtimal dahilinde olmaması halinde, iktisabı yapan makam veya ilgili her hangi bir şahıs, malın iktisabı için ödenecek tazminatın kararlaştırılması veya, uygun hallerde, bu gibi tazminatın ilgili şahıslar arasında paylaştırılması için, Mahkemeye müracaat edebilir.
Tazminat-ın
10. Her hangi bir malın zorla iktisabı ile ilgili olarak ödenecek tazminat, aşağıda gösterilen takdiri için kurallara uygun olarak takdir edilir:
kurallar
( a ) Malın kıymeti, aşağıda konan hükümlere tabi olmak şartıyla, maldan, ilgili iktisap ihbarının yayınlandığı tarihte açık pazarda istekli bir satıcı tarafından satılmış olması halinde, sağlanması beklenen bedel kadar olur;
( b ) İktisabın madencilik maksatları için yapılmış olması hali müstesna olmak üzere, iktisabın zorla olması keyfiyeti, takdir edilecek kıymete bir ilâve yapılmasını gerektirmez ;
( c ) İktisap ihbarının yayınlandığı tarihte, mala el koyma ile ilgili her hangi bir yasa hükümleri gereğince, iktisabı yapan makamın zilyet olduğu gayrimenkul mal halinde, tazminat, bu suretle zilyet olunduğu süre içinde bu gibi gayrimenkul mal üzerinde yapılan veya inşa edilen tesisler veya onun inkişaf ettirilmesi veya iyileştirilmesi veya ona yapılan ilâveler hasebiyle hasıl olan her hangi bir kıymet artışı nazara alınmadan, takdir edilir;
( d ) Malın her hangi bir maksada özel uygunluk veya uydurulabilmek hali, bu maksadın, yalnız, yasal yetkilerin kullanılması suretiyle uygulanabilecek bir maksat olması veya onun için hususi bir satın alanın özel ihtiyaçları veya iktisabı yapan makamın ihtiyaçları dışında bir pazar olmaması halinde, nazara alınmaz ;
( e ) Malın kıymetinin, bu malın, her hangi bir mahkemece önlenebilecek veya yasaya aykırı veya onu işgal edenlerin sıhhatine veya âmme sağlığına muzır bir tarzda kullanılmış olması sebebiyle, artmış olması halinde, artış miktarı, nazara alınmaz ;
( f) Bu Yasa gereğince yalnız bir kısmı iktisap edilen bir mal halinde, iktisap sebebiyle, mal sahibinin bu suretle iktisap edilen kısım ile birlikte elinde bulunan sair malın kıymetinde hasıl olabilecek her hangi bir artma veya azalma nazara alınır ;
( g ) Bu Yasa gereğince iktisap edilen malın, mal sahibinin, iktisap edilen mal ile birlikte elinde bulunan başka maldan ayrılması sebebiyle bu gibi mal sahibinin duçar olabileceği her hangi bir zarar veya ziyan nazara alınır;
17/1981 ( h ) Gayrimenkul mal halinde ve çifte tazminat ödenmesini önlemek maksadıyla, Kira 22/1981 (Denetim) Yasasının 8. maddesi gereğince ödenmesi gereken her hangi bir tazminat 35/1982 nazara alınır;
48/1983
( i ) İktisap ihbarının yayınlandığı tarihte gayrimenkul mallara, onun için, bir talep olmayan veya pazar bulanmayan mahiyette bir maksada hasredilen ve iktisap yapılmaması halinde bu maksada hasredilmekte devam edilecek bir gayrimenkul mal halinde, tazminat, ayni maksadın başka bir yerde tahakkukunu iyi niyetle tasavvur edilmesi halinde, aynı maksadın muadil bir şekilde tahakkuk ettirilmesi için gerekli makul bir masraf esası üzerine takdir edilir ;
( j ) Herhangi bir mal üzerindeki bir irtifak hakkı, imtiyaz veya hürriyet veya her hangi bir gayrimenkul malın kullanılmasını tahdit eden bir hak halinde, üzerinde bu gibi irtifak hakkı, imtiyaz veya hürriyetin veya tahdit edici hakkın bulunduğu gayrimenkul malın kıymetindeki her hangi bir azalma veya, iktisap tarihinde bu gibi irtifak hakkı, imtiyaz, hürriyet veya tahdit edici hakkın bulunmaması halinde, bunların uygulanmak istendiği gayrimenkul malın kıymetindeki her hangi bir azalma nazara alınır;
( k ) Bir iktisap ihbarının yayınlandığı tarihte, orada gösterilen malın, her hangi bir zanaat, ticaret, meslek veya işin icrası için kullanılmakta olması ve iktisap yapılmamış olsa, bu suretle kullanılmakta devam edilecek olması halinde, bu Yasa gereğince mala zilyet olmaktan mahrum edilmesi sebebiyle ilgili her hangi bir şahsın doğrudan doğruya duçar olduğu her hangi bir ziyan nazara alınır;
( l ) (a ) Bendi hükümleri, iktisap edilen malın kıymetine doğrudan istinat etmeyen başka her hangi bir şey için tazminat takdirine tesir etmez.
Tazminata hakkı ll. ( 1 ) Bu Yasa hükümleri gereğince iktisap edilen her hangi bir mal ile ilgili olarak olan şahıslar. kendisine tazminat ödenmesine hakkı olan şahıs, bu gibi malın sahibidir (bu tabir, her hangi bir gayrı menkul mal ile ilgili olarak, onun sahibi olarak kaydedilmek hâkkına sahip olan şahsı da içine alır) :
Ancâk;
( a ) Bu Yasa gereğince hakkında tazminat ödenecek olan her hangi bir malın rehine konmuş veya bir ipotek, tescil edilmiş hüküm veya yürürlükte olan her hangi bir Yasa hükümleri gereğince başka her hangi bir istiğlâl veya yük ile temin edilmiş her hangi bir paranın ödenmesi ile yükletilmiş olması halinde, hale göre, ilgili rehine veyâ ipoteğe alan şahsa veya hükümlü alacaklıya veya lehine bu gibi istiğlâl veya yükün cari olduğu şahsa, bu gibi rehin, ipotek, hüküm tescili veya başka istiğlâl veya yükün takaddüm sırasına göre, bunlar gereğince ödenmesi gereken meblâğı, tamamen veya kısmen, karşılamağa kâfi olan bir miktar, ödenecek tazminattan, bu tazminatın tamamı veya bir kısmı ödenmek üzere, ödenir;
( b ) Bu Yasa gereğince hakkında tazminat ödenecek olan her hangi bir malın her hangi bir icar, kira, ücretle tutulma veyâ kira-satış anlaşmasına tabi olması halinde, icarcıya, kiracıya, ücretle tutana veya kira yoluyla satın alana, hale göre, icar, kira, ücretle tutma veya kira-satış anlaşmasının sona erdirilmesi hasebiyle tazmin edilmesine kâfi gelerek bir miktar, ödenecek tazminatın bir kısmı ile ödenir.
( 2 ) (1)’inci fıkra hükümlerine bakılmaksızın, yetkili bir mahkemenin bir emrine binaen hakkında tazminat ödenecek mal üzerinde bir hak veya menfâat tesis eden her hangi bir şahsa da tazminat ödenebilir.
( 3 ) Bu Yasa hükümleri gereğince iktisap edilen her hangi bir mal ile ilgili tazminatın tamamının veya her hangi bir kısmının kendisine ödenmesine hakkı olan şahıs, veya bu gibi şahsın hakkı olabileceği miktar hakkında her hangi bir ihtilâf olması halinde, bu gibi ihtilâf iktisabı yapan makam veya bu gibi malda menfaati olan şahısların her hangi birinin müracaatı üzerine mahkeme tarafından karara bağlanır.
Tazmina-tın
12. ( 1 ) Bu Yasa hükümleri gereğince uyuşulması veya kararlaştırılması üzerine, ödenecek ödenmesi. tazminat, ilgili şahıs veya şahıslara, derhal ve nakit olarak ödenir.
( 2 ) İlgili her hangi bir şahsın, kendisine ödenmesi gereken tazminatı almağa razı olmaması veya yetersizliği veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bulunmaması hasebiyle kendisine bu gibi tazminatın ödenmemesi halinde, iktisabı yapan makam, mahkemenin her hangi bir talimatına tabi olmak şartıyla, bu gibi tazminat miktarını, Hazine ve Muhasebe Dairesine yatırabilir.
( 3 ) Bu madde gereğince her hangi bir ödeme yaparken, iktisabı yapan makam, ödenecek miktardan, iktisap edilen mal ile ilgili her hangi bir vergi, mülk vergisi, resim, harç veya başka benzer yükü tenzil eder ve bu suretle tenzil edilen miktarı, bu gibi vergi, mülk vergisi, resim, harç veya başka yükün ödenmesi gerektiği makam öder.
Kısım IV.-IKTISAP EDILEN MALIN MÜLKIYETI,
KULLANILMASI VE ELDEN ÇIKARILMASI
Malın mülkiyeti.
13. Her hangi bir malın iktisabı için ödenmek üzere uyuşulan veya kararlaştırılan meblâğın ödenmesi veya Hazine ve Muhasebe Dairesine yatırılması üzerine, bu gibi mal, bütün yüklerden azade olarak iktisabı yapan makamın mülkiyetine girer ve malın gayrimenkul mal olması halinde, bu gibi ödeme veya yatırma hakkında tatmin kâr bir delil, Tapu ve Kadastro Dairesine, bu gibi malı, yürürlükte olan her hangi bir Yasa hükümleri gereğince kayıt ile ilgili olarak alınması gereken her hangi bir harç veya yükün ödenmesi üzerine, iktisabı yapan makamın adına kaydetmesi için, kâfi bir yetkidir.
İktisap edilen
14. Bu Yasa gereğince iktisap edilen her hangi bir mal, yalnız iktisap maksadı için kullanılabilir.
malın
kullanıla-bileceği
maksatlar.
İktisap edilen
15. (1) Her hangi bir gayrimenkul malın Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra iktisap gayrimenkul malın edilmesi ve bu gibi malın iktisabı yapan makamın mülkiyetine girdiği tarihten itibaren elden çıkarılma-sı üç yıl içinde iktisap maksadının tahakkuk etmemesi veya bu gibi maksadın elden tahakkukundan iktisabı yapan makamın vazgeçmesi, veya iktisabı yapan makamca, bu gibi malın tamamının veya her hangi bir kısmının, hakiki ihtiyaçlarından fazla olduğunun görülmesi halinde aşağıda gösterilen hükümler uygulanır:
(a) İktisabı yapan makam, yazılı bir ihbarla, bu gibi malı, iktisap edildiği fiyatta, bu gibi malın iktisap edildiği şahsa veya vefat etmiş olması halinde, şahsî mümessillerine veya varislerine teklif eder; bu gibi şahıs veya mümessil veya varisler, bu gibi ihbarın verilmesinden itibaren üç ay içinde, iktisabı yapan makama hitaben yazılı bir ihbarla teklifin kabul edilip edilmediğini bildirir; ve mezkûr süre içinde teklife bir cevap, verilmemesi halinde; bu gibi teklif kabul edilmemiş addolunur.
Ancak, her hangi bir gayrimenkul malın, bu Yasa hükümleri gereğince iktisap edildiği maksat için işgal edildiği süre içinde bu gibi mala her hangi bir ilâve veya ondan her hangi bir azaltma olması, veya bu Yasa hükümleri gereğince iktisap edilen gayrimenkul malın yalnız bir kısmının, iktisabı yapan makamca bu madde hükümleri gereğince teklif edilmesi halinde, bunun için, iktisabı yapan makamca, makul bir fiyat tespit edilir ve yukarıda mezkûr ihbarda gösterilir ve bu gibi ihbarın verildiği şahıs, mal teklifinin kabul edildiğini bildiren ihbarında, bunun için, yukarıda gösterildiği üzere tespit edilip gösterilen fiyata itiraz edebilir, bunun üzerine, fiyat, anlaşmazlık halinde, mahkeme tarafından kararlaştırılır;
(b) Kendisine, (a) bendi gereğince ihbar verilen şahsın, yukarıda gösterildiği üzere ihtiva ettiği teklifi kabul ettiğini bildirmesi halinde, bu gibi şahıs, bu gibi kabul bildirildiğinden itibaren üç ay içinde veya, (a) bendindeki şartın şümulüne giren ahval içerisinde, malın kendisine iade edileceği fiyatın, hale göre, kendisi ile iktisabı yapan makam arasında uyuşulduğu veya mahkeme tarafından kararlaştırıldığı tarihten itibaren üç aylık bir süre içinde, iktisabı yapan makama, yukarıda gösterildiği üzere malın iadesi için ödenmesi gereken fiyatı öder; ve iktisabı yapan makam bunun üzerine, derhal malın mülkiyetinin ona devredilmesini sağlar.
( 2 ) Aşağıda gösterilen her hangi bir halde, yani;
(a) Kendisine (1)’inci fıkranın (a) bendi gereğince ihbar verilen bir şahsın, orada gösterilen her hangi bir gayrimenkul mal teklifini kabul etmemesi halinde ; veya
(b) (1)’inci fıkranın (a) bendinde gösterildiği üzere yapılan her hangi bir gayrimenkul mal teklifini kabul eden bir şahsın, bu fıkranın (b) bendinde tâyin edilen süre içinde fiyatı ödememesi halinde; veya
(c) Bu Yasa gereğince iktisap edilen her hangi bir gayrimenkul malın tamamının veya her hangi bir kısmının, iktisap maksadının tahakkukunu müteakip her hangi bir zaman, iktisabı yapan makamca, bu gibi maksat için o zamandan itibaren lüzumsuz addolunması halinde, iktisabı yapan makam, bu Yasa gereğince yapılan her hangi bir nizamname hükümlerine tabi olmak şartıyla, bu gibi malı aleni müzayede ile satar.
(3) (2)’nci fıkra hükümleri, iktisabı yapan makamın başka bir maksadı için lâzım olan her hangi bir gayrimenkul malın tamamına veya bir kısmına, bu gibi maksadın; bu Yasada gösterildiği üzere âmme menfaati yararına olması ve iktisabı yapan makamın, bu Yasada “alıkoyma emri ” olarak anılan ve alı konması istenen malın tarifini ihtiva, eden ve istendiği maksadı, alıkoyma sebeplerini gösteren ve bu gibi alıkoymayı yetkili kılan bir emri Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlaması halinde, uygulanmaz.
Ancak, iktisabı yapan makamın bir âmme hükmî şahsı veya âmme menfaati yararına bir teşekkül olması halinde, Bakanlar kurulunun önceden tasvibini almadan, bu gibi iktisabı yapan makam alıkoyma emri ısdar etmez.
Kısım V.- MÜTEFERRIK HÜKÜMLER
Bu Yasanın
16. Bu Yasa hükümleri;
uygulan-masının
tahdidi.
(a ) Lefkoşa’da 16 Ağustos, 1960’ta imza edilen Kıbrıs Cumhuriyetinin kurulması ile ilgili Anlaşmanın ve Lefkoşa’da imza edilen ve ayni tarihte teati edilen Çok Kısa Vadeli Yerler hakkındaki Notaların ilgili hükümlerine tabidirler;
(b) Bir Cemaat Meclisi tarafından yapılan bir iktisaba uygulanmalarında, Anayasanın 23’üncü maddesinin 4’üncü fıkrasına tabidirler;
(c) Anayasanın 42. maddesinde belirtilen her hangi bir mala uygulanmasında, bu madde hükümlerine tabidir.
(d) (i) Cumhuriyetin sahip olduğu veya halkın kullanması için Cumhuriyet tarafından elde bulundurulan her hangi bir malın ; veya
(ii) Mutat olarak içinde halkın ibadet yaptığı her hangi bir binanın iktisabına teşmil edilmezler.
İhbarlar.
17. (1 ) Bu Yasa hükümleri gereğince geçirilmesi istenen her hangi bir ihbarname veya yazı şahsen tebliğ edilebilir veya ihbarname veya yazının muhatabı olan şahsın son bilinen ikamet yerine taahhütlü posta ile gönderilebilir :
Ancak, kendisine bir ihbar tebliğ edilmesi veya verilmesi istenen her hangi bir şahsın ;
(a ) Bir sabi, akıl hastası veya yetkili bir mahkemece işlerini idare etmekten men edilmiş olması halinde, ihbarname veya yazı, vasisine veya, vasisi yoksa, mahkemenin tâyin edeceği bir şahsa, ya şahsen tebliğ edilir veya onun son bilinen ikamet yerine taahhütlü posta ile gönderilir;
(b) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde olmaması halinde, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde bilinen son ikamet yerine, taahhütlü posta ile gönderilecek ihbarname veya yazıya ilâveten bu gibi ihbarname veya yazının bir sureti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yayımlanan bir gazetede yayınlanın ve muhatabı olan sahsın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde son bilinen ikamet yerinin bulunduğu kasaba veya köyde görünen bir yere de talik edilir.
(2) Her hangi bir ihbarname ve yazının, bu Yasa hükümleri gereğince şahsen tebliğ edilmesi halinde, tebliği yapan şahıs tarafından verilen ve tebliğ tarihini gösteren bir şahadetname, hilâfı sabit oluncaya kadar, bu gibi tebliğin yapılmış olduğuna dair kâfi ve muteber delil addolunur.
(3) Her hangi bir ihbarname veya yazının, bu Yasa hükümleri gereğince bir yere talik edilmesinin istenmesi halinde, bu gibi ihbarname veya yazıyı talik eden şahıs tarafından verilen ve onun talik edildiği tarihi gösteren bir şahadetname, hilâfı sabit oluncaya kadar, bu gibi talikin yapılmış olduğuna dair kâfi ve muteber delil addolunur.
(4) Bu madde hükümleri gereğince taahhütlü posta ile gönderilen her hangi bir ihbarname veya yazı, postalandığı günü takip eden günden itibaren en geç yedinci günde, muhatabı olan şahsa verilmiş addolunur;
Ancak, bu gibi, ihbarname veya yazının muhatabı olan şahsın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde olmaması ve (1)’inci fıkra şartının (b) bendinde gösterildiği üzere, taahhütlü posta ile gönderilen ihbarname veya yazıya ilâveten bunun bir suretinin bir gazetede yayınlanması ve talik edilmesi halinde, ihbarname veya yazı, bu gibi şahsa, bu ihbarname veya yazının postalandığı veya suretinin yayınlandığı veya talik edildiği günlerden en sonra olanından itibaren en geç on beşinci günde verilmiş addolunur.
Vekiller.
18. Bu Yasada bir şahsın ihbar alıp vermesi veya her hangi başka bir muamele yapmasına dair hüküm bulunduğu hallerde, metin başla türlü göstermedikçe veya gerektirmedikçe, bu şahsın, usulüne göre tâyin edilmiş mümessil veya vekili, bu gibi ihbarı alabilir veya verebilir veya muameleyi yapabilir.
Malın korunması
19. (1) Bir iktisap ihbarında gösterilen hiç bir mal, bu gibi ihbarın suçlar ve cezalar. yayınlanması ile ihbara konu teşkil eden iktisabın, hale göre, tamamlanması veya ondan vazgeçilmesi arasında her hangi bir zaman, tahrip edilemez veya hasara uğratılmaz veya, menkul mal olması halinde, istihlâk edilemez veya Cumhuriyetten ihraç edilemez.
(2) (1)’inci fıkra hükümlerine aykırı hareket eden veya başka bir şahsın etmesine müsaade eden her hangi bir şahıs, bu Yasa gereğince bir suç işlemiş olur ve, mahkûmiyeti halinde, üç aydan fazla olmayan hapis cezasına veya yüz liradan fazla olmayan para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.
Mahkeme Tüzüğü,
20. (1) Yüksek Mahkeme, bu Yasa gereğince mahkemelerin tatbikat ve usul kaidelerini düzenleyen usul ve harçlar. Mahkeme Tüzüğü yapar ve bunun üzerine bu Yasa gereğince yapılacak her hangi bir mahkeme muamelesinde takip edilecek usul ve bu muamele ile ilgili olarak alınacak harçlar, bu gibi Tüzüğe uygun olur ;
Ancak, bu gibi Tüzük yapılıncaya kadar, bütün konular, mahkeme muameleleri ve harçlar, A.E. teferruatta gerekli tebdilât yapıldığı halde, 1956, Tazminat Takdir Mahkemesi Tüzüğünde 1151/56 konduğu üzere düzenlenir ve alınır, veya, bu Tüzükte her hangi bir konu, mahkeme muamelesi veya harç ile ilgili hüküm olmaması halinde, bu gibi konu, mahkeme muamelesi veya harç, teferruatta gerekli tebdilât yapıldığı halde, uygulanabildikleri nispette Hukuk Mahkeme Muameleleri Usulü Tüzüğü ve Mahkeme Harçları Emrinde konduğu üzere düzenlenir ve alınır.
Munzam mevzuat.
Cilt II S. 120 ve
müteakip ayni
S.323
(2) (1)’inci fıkranın genelliğine halel gelmeksizin, orada bahis konusu Tüzük aşağıda gösterilen konular hakkında hüküm koyabilir ;
(a) Müstaceliyeti gerektirdiği halde her hangi bir konunun kısa muhakeme usulü ile kararlaştırılması;
(b) Bu Yasa gereğince mahkeme muameleleri ile ilgili örneklerin ve harçların tâyini ve her hangi bir mahkeme muamelesinin veya ondan zuhur eden masrafların düzenlenmesi ;
(c) Bu Yasa gereğince mahkeme muameleleri ile ilgili olarak yapılan istinaflar ile ilgili her hângi bir konunun düzenlenmesi ;
(d) Anayasaya tabi olmak şartıyla, bu Yasa hükümleri gereğince her hangi bir mahkemenin terkibini kararlaştırmak.
(3) Mahkeme, bu Yasa gereğince bir ihbârın tebliği ile ilgili her hangi bir konu; veya yetersiz olan veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde olmayan veya ikamet yeri bilinmeyen ilgili her hangi bir şahsın bu Yasa mâksatları için temsil edilmesi veya mahkemenin meseleyi bir karara bağlaması veya bu Yasa hükümlerini uygulaması için gerekli olan başka her hangi bir konu hakkında talimat verebilir.
Tüzükler
21. (1) Bâkanlar Kurulu, bu Yasa hükümlerinin daha iyi uygulanabilmeleri için, Cumhuriyet Resmî Gazetesinde yayınlanacak Tüzükler yapabilir.
(2) (1)’inci fıkranın genelliğine halel gelmeksizin, orada konusu Tüzüklere, aşağıda gösterilen konular hakkında hükümler konabilir:
(a) İktisap edilmesi tasarlanan her hangi malın uygunluğu hakkında ilk tahkikatın yapılma tarzı ve şartları ve her hangi bir iktisabı yapan makamın her hangi bir makamı veya memurunun bu Yasa gereğince her hangi bir muamele yapması ;
(b) Tasarlanan bir iktisaba yapılan itirazların tezekküründe takip edilecek usul.;
Ferağ ile
22. Bir iktisap ihbarına konu olan her hangi bir malın, bu gibi ihbarın yayınlanmasını müteakip her muamele-lerin hangi bir zamanda ferağı, kiralanması, herhangi bir meblağın ödenmesi için haczedilmesi veya bu hükümsüz gibi ödemenin ona yükletilmesi halinde; yukarıda bahis konusu ferağ, kiralama, haciz veya kılınma-ması, yükleme, bu Yasala tâyin edilen veya bu Yasa gereğince verilen her hangi bir ihbarda tespit edilen v.s. her hangi bir süreyi uzatmak veya ilgili zorla iktisap muamelesini veya bu Yasa gereğince başlatılan muamelesini hükümsüz kılmak veya geciktirmek tesirini icra etmez.
Geçici
23. (1) Her hangi bir gayrimenkul mal ile ilgili olarak, bu Yasanın yürürlüğe girdiği hükümler. tarihten önce, o zaman yürürlükte olan mevzuat hükümleri gereğince, zorla iktisap muamelelerinin başlatılmış olması halinde, aşağıda gösterilen hükümler uygulanır :
(a) İktisabın tasvip edilmemiş olması veya malın iktisabı yapan makamın mülkiyetine girmemiş olması halinde, bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce başlatılmış muameleler, 16’ncı madde hükümlerine tabi olmak şartıyla, bu Yasa hükümleri gereğince yapılmış gibi muteber olurlar ; ve bu Yasanın, iktisap emri, tazminatın takdiri, kararlaştırılması ve ödenmesi ve malın mülkiyeti ile ilgili hükümleri, teferruatta yapılması gerekli tebdilât yapıldığı halde, bu gibi iktisaba uygulanır, ancak 6’ncı maddenin (2)’nci fıkrasının şart bendinde ve 7’nci maddenin 2’nci fıkrasında gösterilen on iki aylık süre, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte başlamış addolunur;
Bölüm 226. (b) İktisabın tasvip edilmiş olması ve malın iktisabı yapan makamın mülkiyetine girmiş olması fakat tazminat hakkında anlaşmağa varılmış veya tazminatın kararlaştırılmış olmaması halinde bu gibi tazminat, bu Yasa yapılmamış gibi, bu Yasa ile kaldırılan Arazi İstimlâk Yasasında konan takdir nizamlarına uygun olarak takdir edilir ve bu gibi tazminatın miktarı, uyuşulmuş veya kararlaştırılmış olduğu zaman, bu gibi mülkiyete girme i1e ödeme tarihine kadar olan müddet için yüzde dört nispetinde faizle ödenir.
(2) 14’üncü maddenin l’inci fıkrasının hükümlerine tabi olmak şartıyla fakat bu Yasanın başka her hangi bir hükme bakılmaksızın, bu Yasanın yürürlüğe girmesinden önce iktisap edilen ve sonradan, iktisap maksadı için gerekli olduğundan fazla oluğu veya daha fazla bir müddet için lazım olmadığı görülen her hangi bir gayrimenkul mal, bu Yasa yapılmamış gibi, bu Yasa ile kaldırılan Arazi İstimlâk Yasasında konduğu üzere elden çıkarılabilir.
Bölüm 226.
Bölüm 216
(3) Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte Tazminat Takdir Mahkemesinde başlatılmış bulunan her hangi bir muamele, bu Yasa gereğince bu gibi muamele konusunu dinleyip karara bağlamak kaza yetkisine sahip mahkeme tarafından görülür.
Kaldırma ve
24. (1) 23’üncü madde hükümlerine tabi olmak şartıyla, Arazi İstimlak Yasası ile Tazminat Takdir tadiller. Mahkemesi Yasası kaldırılır.
Bölüm 226.
Bölüm 216.
A.E. Ancak, bu kaldırma, bu Yasa ile kaldırılan Tazminat Takdir Mahkemesi Yasası 1151/56 gereğince yapılan 1956, Tazminat Takdir Mahkemesi Tüzüğünün itibarına tesir etmez ve;
Bölüm 216. Anayasanın ve bu Yasanın hükümlerine tabi olmak şartıyla, bu gibi Tüzüğün hükümleri, 20’nci maddede konduğu üzere Yüksek Mahkeme, Mahkeme Tüzüğü yapıncaya kadar yürürlükte kalır ve bu Tüzüğün yapılması ile Tazminat Takdir Mahkemesi Tüzüğü kaldırılmış addolunur.
Bölüm 226.
(2) Başka her hangi bir Yasada, bu Yasa ile kaldırılan Arazi İstimlak Yasasına yapılan her hangi bir atıf, bu Yasaya yapılan bir atıf addolunur ve bu gibi her hangi bir Yasanın hükümleri, buna göre, bu Yasa hükümlerine uydurulur.
Cetvel
(Madde 4 )
ZORLA MAL IKTISABI YASASI
Iktisabarı
Bu ihbardaki Cetvelde tarif edilen malın aşağıda gösterilen amme menfaati yararına olan için lazım ihbar edilir:
..............................................................................................................................
..............................
..............................................................................................................................
..............................
..............................................................................................................................
..............................
..............................................................................................................................
..............................
ve bu mal aşağıda gösterilen sebepler için iktisap edilmelidir:
..............................................................................................................................
..............................
..............................................................................................................................
..............................
..............................................................................................................................
..............................
..............................................................................................................................
...............................
Mezkur mal üzerinde her hangi bir hak veya menfaati olan ve onun teklif edildiği üzere iktisap edilmesine itiraz eden her hangi bir şahsın , bu ihbar tarihinden itibaren
..............................................................................................................................
............
içinde, bana , hak veya menfaatinin tafsilatını ve bunun delilerini ve itirazını destekleyen tam sebeplerin bildirilmesi gerekir.
CETVEL
(Malın tarifi ; malın gayrimenkul olması halinde , bu tarif, tayin edilen bir yerde her hangi bir şahsın tetkik edilmeğe hazır tutulan bir plana atıf tarzında olabilir.)
......................................yılının..........................................
ayının......................................günü...................................
..........................................................................................
(iktisabı yapan makam)
Güncelleştirme için öneriler:
1 Yasanın 2. maddesinin ( c ) bendi, 3. maddesinin (2) fıkrasının (p) bendi, 4. maddesi, 6. maddesinin (1) fıkrası ve 16.
maddesinin ( b ) bendi Cemaat Meclisinden bahsetmektedir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gerçeği ve olgusu karşısında bu bentlerin hükmü kalmamıştır. Bu nedenle yasa metninden çıkarılmaları gerekmektedir.
2 Yasanın 10. maddesinin ( h) bendi Bölüm 86 ( Kontrol ) Yasası ile 17/61 sayılı Kira Murakabesi ( İş Binaları ) Yasasından bahsetmektedir. Bu yasalar yürürlükten kaldırılmış ve yerini 17/81 sayılı Kira ( Denetim ) Yasası almıştır. Bu nedenle, Bölüm 1, Yorum Yasası gereği yerine 17/81 sayılı yasa konmuştur.
3 Yasanın 16. maddesinin ( c ) bendi 1960 Cumhuriyet Anayasasının 23. maddesinden bahsetmektedir. Bu maddenin yerini 1985 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasasının 42. maddesi almıştır. Bu nedenle, Bölüm 1, Yorum Yasası gereği yerine 42. madde konmuştur.
4 Yasanın 19. maddesinin (2) fıkrasında yer alan para cezasının Türk Lirasına dönüştürülmesi ve günün koşullarına uygun olarak yeniden saptanması gerekmektedir.