Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi’nin 3 Mart 2008 tarihli Kırküçüncü Birleşiminde Oyçokluğuyla kabul olunan “Anayasanın 159’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (b) bendi kapsamına giren, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna gore mülkiyet hakkı herhangi bir gerçek veya devlet dışındaki tüzel kişiye ait olmayan ve tasarruf hakkı halen bir gerçek veya tüzel kişiye veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletine Ait Bulunan Taşınmaz Mallar Üzerindeki Hakların Devri ve Kaydedilmesi Yasası” Anayasanın 94’üncü maddesinin (1)’inci fıkrası gereğince Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle ilan olunur.
ANAYASANIN 159’UNCU MADDESİNİN (1)’İNCİ FIKRASININ (b)
BENDİ KAPSAMINA GİREN, KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ HUKUKUNA GÖRE MÜLKİYET HAKKI HERHANGİ BİR GERÇEK VEYA DEVLET DIŞINDAKİ TÜZEL KİŞİYE AİT OLMAYAN VE TASARRUF HAKKI HALEN BİR GERÇEK VEYA TÜZEL KİŞİYE VEYA KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLETİNE AİT BULUNAN TAŞINMAZ MALLAR ÜZERİNDEKİ HAKLARIN DEVRİ VE KAYDEDİLMESİ YASASI
İÇDÜZENİ
Madde 1. Kısa İsim
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Madde 2. Tefsir
Madde 3. Amaç
İKİNCİ KISIM
Komisyona Başvuru Usul ve Kuralları ile
Mülkiyet Hakkının Devri
Madde 4. Başvuru
Madde 5. Başvuru Usulü
Madde 6. Başvurunun İncelenmesi Ve İzin Belgesi
Madde 7. Taşınmaz Mal Üzerindeki Yükümlülüklerin Kaldırılması
Madde 8. Sözleşme
Madde 9. Mülkiyet Hakkının Alıcıya Devri
Madde 10. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Mülkiyet Hakkı veya Tasarruf Hakkı Herhangi Bir Kişiye Ait Olmayan Taşınmaz Mallar
Madde 11. Sözleşmenin Tek Taraflı Olarak Feshi ve Hükümsüz Kalması
Madde 12. Değerlendirme Kurulu
Madde 13. Tüzük Yapma Yetkisi
ÜÇÜNCÜ KISIM
Geçici ve Son Kurallar
Geçici Madde 1. Bu Yasa Yürürlüğe Girmeden Önce Yapılmış Olan Sözleşmeler
Madde 14. Yürütme Yetkisi
Madde 15. Yürürlüğe Giriş
13/2008
ANAYASANIN 159’UNCU MADDESİNİN (1)’İNCİ FIKRASININ (b)
BENDİ KAPSAMINA GİREN, KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ HUKUKUNA GÖRE MÜLKİYET HAKKI HERHANGİ BİR GERÇEK VEYA DEVLET DIŞINDAKİ TÜZEL KİŞİYE AİT OLMAYAN VE TASARRUF HAKKI HALEN BİR GERÇEK VEYA TÜZEL KİŞİYE VEYA KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLETİNE AİT BULUNAN TAŞINMAZ MALLAR ÜZERİNDEKİ HAKLARIN DEVRİ VE KAYDEDİLMESİ YASASI (25/2018 sayılı değişiklik yasasıyla değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle)
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:
Kısa İsim
1. Bu Yasa, Anayasanın 159’uncu Maddesinin (1)’inci Fıkrasının (b) Bendi Kapsamına Giren, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Mülkiyet Hakkı Herhangi Bir Gerçek veya Devlet Dışındaki Tüzel Kişiye Ait Olmayan ve Tasarruf Hakkı Halen Bir Gerçek veya Tüzel Kişiye veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletine Ait Bulunan Taşınmaz Mallar Üzerindeki Hakların Devri ve Kaydedilmesi Yasası olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir
2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe;
“Alıcı”, Anayasanın 159’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre mülkiyet hakkı herhangi bir gerçek veya Devlet dışındaki tüzel kişiye ait olmayan bir taşınmaz malı bu Yasaya uygun biçimde tasarrufunda bulundurmakta olup, 20 Temmuz 1974 tarihindeki malikten veya onun yasal mirasçısından veya 20 Temmuz 1974 tarihindeki malikten veya onun yasal mirasçısından mal üzerindeki bütün hakları hukuka uygun biçimde devraldığını belgeleri ile ispat eden kişiden, mal üzerindeki bütün haklarını bu Yasada belirlenen yöntem uyarınca devraldığını Bakanlığa bildiren kişiyi anlatır .
“Bakanlar Kurulu”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.
“Bakanlık”, İskan İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır.
“Başvuran”, Taşınmaz mal üzerinde bu Yasaya göre tasarruf hakkına sahip olan ve Anayasanın 159’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki bir taşınmaz malın 20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğunu veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğunu veya 20 Temmuz 1974 tarihindeki malikten veya onun yasal mirasçısından mal üzerindeki bütün hakları hukuka uygun bir biçimde devraldığını belgeleri ile ispat eden kişiden, mal üzerinde iddia ettiği bütün hakları devralmasına izin verilmesi talebiyle Komisyona başvuran kişiyi anlatır.
67/2005 “Komisyon”, Anayasanın 159’uncu Maddesinin (1)’inci Fıkrasının (b) Bendi Kapsamına Giren Taşınmaz 59/2006 Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasası’nın 11’inci maddesiyle oluşturulan Taşınmaz Mal Komisyonu’nu 85/2007 anlatır.
“Satıcı”, Anayasanın 159’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki bir taşınmaz malın, 20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğunu veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğunu veya bu taşınmaz üzerindeki bütün hakları 20 Temmuz 1974 tarihindeki malikten veya onun yasal mirasçısından hukuka uygun bir biçimde devraldığını belgeleri ile ispat eden ve bu belgeleri Komisyon tarafından onaylanan, bu mal üzerindeki bütün haklarını bu Yasa uyarınca bir gerçek veya tüzel kişiye devreden kişiyi anlatır.
“Taşınmaz Mal”, Anayasanın 159’uncu maddesinin (1)’inci fıkrasının (b) bendi kapsamına giren, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre mülkiyet hakkı herhangi bir gerçek veya Devlet dışındaki tüzel kişiye ait olmayan ve bu Yasaya göre tasarruf hakkı halen bir gerçek veya tüzel kişiye veya Devlete ait taşınmaz malı anlatır.
“Tasarruf”, Anayasanın 159’uncu maddesinin (4)’üncü fıkrası çerçevesinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletinin mülkiyetinde olup, üç yıldan az süreli kiralar hariç olmak üzere, mevzuata uygun şekilde özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerine verilen kullanım hakkını anlatır. Tasarruf konusunda ortaya çıkan tereddütlerde Bakanlığın görüşleri doğrultusunda işlem yapılır.
Amaç
3. Bu Yasanın amacı, bu Yasa kapsamına giren bir taşınmaz malın, 20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğunu veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğunu veya bu taşınmaz üzerinde iddia ettiği bütün haklarını 20 Temmuz 1974’deki malikten veya onun yasal mirasçısından hukuka uygun bir biçimde devraldığını belgeleriyle ispat eden kişilerin, Anayasanın 159’uncu maddesinin (4)’üncü fıkrası çerçevesindeki hakları da dahil olmak üzere taşınmaz mal üzerinde iddia ettiği bütün haklarını gerçek veya tüzel kişilere devredebilmesi için gerekli usul ve koşulları, 1977 – 1979 Doruk Anlaşmalarının ve Birleşmiş Milletlerin Kıbrıs Sorununun çözümü konusunda bugüne kadar hazırlamış olduğu tüm planların ana unsurunu teşkil eden iki kesimlilik esası ve bunun korunması için öngörülen düzenlemelerin ruhuna uygun biçimde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti mevzuatına göre mülkiyet hakkına veya kullanım hakkına sahip olanların haklarını da koruyarak ve Kıbrıs Sorununa bulunacak kapsamlı bir çözümün Kıbrıs Türk Halkına sağlayacağı haklara halel getirmeyecek bir biçimde düzenlemektir.
İKİNCİ KISIM
Komisyona Başvuru Usul ve Kuralları ile
Mülkiyet Hakkının Devri
Başvuru
4. Bu Yasa kapsamına giren bir taşınmaz malın, 20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğunu veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğunu veya bu taşınmaz üzerindeki bütün hakları 20 Temmuz 1974’deki malikten veya onun yasal mirasçısından hukuka uygun bir biçimde devraldığını belgeleri ile ispat eden bir kişiden, mal ve üzerindeki haklarını bu Yasa uyarınca devralacak olan, sözkonusu taşınmaz malı halen bu Yasaya göre tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişi, öncelikle taşınmaz mal üzerinde hak sahibi olduğunu iddia eden kişinin iddialarının gerçek olduğunun saptanmasını sağlamak amacıyla Komisyona başvurmak zorundadır.
Başvuru Usulü
5. (1) Bu Yasanın 4’üncü maddesi uyarınca Komisyona başvuracak olan gerçek veya tüzel kişi, taşınmaz malın 20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğunu veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğunu veya bu taşınmaz üzerindeki bütün hakları 20 Temmuz 1974’deki malikten veya onun yasal mirasçısından hukuka uygun bir biçimde devraldığını iddia eden kişinin iddiasına dayanak gösterdiği belgeleri Komisyona sunmak zorundadır.
67/2005
(2) Başvuru için Anayasanın 159’uncu Maddesinin (1)’inci Fıkrasının (b) Bendi Kapsamına 59/2006 Giren Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasasının 4’üncü maddesi uyarınca 85/2007 harç alınır.
Başvurunun İncelenmesi Ve
6. (1) Komisyon, bu Yasanın 5’inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak kendisine yapılan bir başvuru üzerine;
İzin Belgesi (A) Başvuru konusu taşınmaz malın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre herhangi bir gerçek veya devlet dışında tüzel kişinin mülkiyetinde olmadığını;
(B) Bu malın bu Yasaya uygun olarak başvuranın tasarrufuna verilmiş olduğunu;
(C) Malın kamu yararına tahsis edilmiş olmadığını; ve
(Ç) Başsavcılığın yazılı görüşünü aldıktan sonra satıcının mal üzerindeki iddialarının doğru olduğunu
tespit ederse, başvurucunun söz konusu taşınmaz mal üzerindeki hakları devralmasına izin verildiğini tevsik eden bir izin belgesinin başvurucuya verilmesine karar verir.
Ancak Komisyona sunulan belgelerin yetersiz olduğu veya yasal geçerliliğini kaybettiği görüşüne varılır ise kanıtlayıcı ek belgeler talep edebilir.
(2) Başsavcılığın konu ile ilgili görüşünü de alan Komisyon, başvuru konusu taşınmaz malın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre herhangi bir gerçek veya tüzel kişinin mülkiyetinde olduğunu, bu Yasanın 10’uncu maddesi dışındaki başvurularda, başvuranın malı bu Yasaya göre tasarrufunda bulunduran kişi olmadığını, malın kamu yararına tahsis edilmiş olduğunu veya başvuruda satıcı olarak gösterilen kişinin mal üzerindeki iddialarının gerçeğe uygun olmadığını tespit ederse, başvuruyu reddeder. Başvurusu reddedilen başvuranın bu Yasa kurallarından yararlanabilmek amacıyla herhangi bir kişiyle yapacağı herhangi bir sözleşme bu Yasa kuralları bakımından herhangi bir hukuki sonuç doğurmaz.
(3) Bu madde amaçları bakımından “Kamu Yararına Tahsis”, Taşınmaz Hazine Malları (Kiralama 63/1993 ve Değerlendirme) Yasası uyarınca kamu yararı bulunduğu tespit edilen mallar hariç, Devlet tarafından kamu yararına ayrılan malları anlatır.
Taşınmaz Mal Üzerindeki
7. Bu Yasanın 6’ncı maddesinin konusu olan taşınmaz mal veya mallar üzerinde satıcının mülkiyet hakkını Yükümlülüklerin Kaldırılması kısıtlayan yasal olarak geçerli bir engel veya Anayasanın 159’uncu Maddesinin (1)’inci Fıkrasının (b) 67/2005 Bendi Kapsamına Giren Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasasının 6’ncı maddesinin (5)’inci 59/2006 fıkrasında sayılan engellerden biri ile kısıtlı olması halinde Bakanlar Kuruluna onay için sunulmadan 85/2007 önce bu engellerin kaldırıldığını ispatlayan belgelerin Komisyona sunulması gerekmektedir.
Sözleşme
8. Başvuran, bu Yasanın 6’ncı maddesindeki izin belgesini aldıktan sonra, öncelikle satıcının söz konusu mal üzerindeki tüm haklarından kayıtsız şartsız feragat ettiğini gösteren imzalı bir feragatnameyi satıcıdan almak koşuluyla, alıcı sıfatıyla, satıcıyla bir satış sözleşmesi imzalama yetkisine sahiptir.
Mülkiyet Hakkının Alıcıya Devri
9. Alıcı, bu Yasanın 8’inci maddesindeki sözleşmenin konusu olan taşınmaz malın mülkiyetinin Tapu ve Kadastro Dairesi kayıtlarında adına devredilmesine onay verilmesi amacıyla Bakanlığa bir dilekçe ile başvurur. Alıcı, bu Yasanın 6’ncı maddesinde düzenlenen izin belgesini ve 8’inci maddede düzenlenen feragatname ile sözleşmeyi dilekçeye eklemek zorundadır. Dilekçeyi alan Bakanlık, dilekçenin ekindeki belgenin, feragatnamenin ve sözleşmenin bu Yasaya uygun olduğunu tespit ettiği takdirde, söz konusu taşınmaz malın alıcı adına devrini onaylaması konusunu Bakanlar Kuruluna sunar. Bakanlar Kurulunun onayından sonra taraflar devir işlemini Komisyonun bulunduğu binada veya Tapu ve Kadastro Dairesinde yaparlar.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
10. (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hukukuna göre mülkiyeti herhangi bir gerçek veya Devlet Hukukuna Göre Mülkiyet Hakkı dışındaki tüzel kişiye ait olmayan ve herhangi bir gerçek veya Devlet dışındaki tüzel veya Tasarruf Hakkı Herhangi Bir kişinin tasarrufunda bulunmayan bir taşınmaz mal üzerindeki hakları, bu malın 20 Temmuz Kişiye Ait Olmayan Taşınmaz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğunu veya adına kayıtlı olan şahsın yasal Mallar mirasçısı olduğunu veya bu taşınmaz mal üzerindeki bütün hakları 20 Temmuz 1974’teki malikten veya onun yasal mirasçısından hukuka uygun bir biçimde devraldığını belgeleriyle ispat eden kişiden, devralmak isteyen gerçek veya tüzel kişi, öncelikle taşınmaz mal üzerinde hak sahibi olduğunu iddia eden kişinin iddialarının gerçek olduğunun saptanmasını sağlamak amacıyla Komisyona başvurmak zorundadır.
(2) Komisyona yapılacak olan başvuru, bu Yasanın 5’inci maddesinde belirlenen usule uygun olarak yapılır
(3) Komisyon, başvurunun bu Yasanın 6’ncı maddesinin (1)’inci fıkrasının (A), (C) ve (Ç) bendlerine ve 7’nci maddesine uygun olduğunu ve bu malın İskan Topraklandırma ve 41/1977 Eşdeğer Mal Yasası çerçevesinde başvuru konusu taşınmaz malı almaya yeterli koşulları 5/1981 taşıyan ve eşdeğerden hak sahibi olan herhangi bir kişi tarafından talep edilmediğini 27/1982 tespit ederse, aşağıdaki durumlardan birinin varlığı halinde, başvuruda bulunan kişinin 23/1985 söz konusu taşınmaz mal üzerindeki hakları devralmasına izin verildiğini tevsik eden 3/1988 izin belgesinin bu kişiye verilmesine karar verir:
12/1989
44/1990
24/1991
53/1991 (A) Başvuran kişinin, başvuru konusu malda hissedar olması;
17/1992
6/1994 (B) Başvuran kişinin, başvuru konusu malla yakından ilişkili olan bir mal 52/1995 üzerinde yatırım yapmış olması;
39/1998 (C) Başvuru konusu malın, başvuran kişinin ikamet ettiği konutun veya işyerinin bitişiğinde bulunması;
(4) Komisyonun yukarıdaki hükümler çerçevesinde vereceği izin belgesini alan kişi, öncelikle satıcının mal üzerindeki tüm haklarından kayıtsız şartsız feragat ettiğini gösteren imzalı bir feragatnameyi satıcıdan almak koşuluyla, alıcı sıfatıyla, satıcıyla bir satış sözleşmesi imzalama yetkisine sahiptir. Bu sözleşmeyi imzalayan alıcı, sözleşme konusu taşınmaz malın mülkiyetinin Tapu ve Kadastro Dairesi kayıtlarında adına devredilmesine onay verilmesi amacıyla Bakanlığa bir dilekçe ile başvurur. Alıcı, Komisyondan aldığı izin belgesini ve feragatname ile sözleşmeyi dilekçeye eklemek zorundadır. Dilekçeyi alan Bakanlık dilekçe ekindeki belgenin, feragatnamenin ve sözleşmenin bu Yasaya uygun olduğunu tespit ettiği takdirde, söz konusu taşınmaz malın alıcı adına devrinin onaylanması için konuyu Bakanlar Kuruluna sunar. Bakanlar Kurulunun onayından sonra taraflar devir işlemini Komisyonun bulunduğu binada veya Tapu ve Kadastro Dairesinde yaparlar.
(5) Bu madde amaçları bakımından, bu Yasanın 2’nci maddesindeki “Başvuran” ve “Alıcı” tefsirlerinde yer alan tasarruf şartı aranmaz.
Sözleşmenin Tek Taraflı Olarak
11. (1) Bu Yasanın 8’inci ve 10’uncu maddeleri uyarınca imzalanan bir sözleşme çerçevesinde bir Feshi ve Hükümsüz Kalması taşınmaz mal üzerindeki hakların alıcı tarafından devralınmasına, Komisyon tarafından izin verilmiş veya bu taşınmaz mal üzerindeki hakların alıcıya devri, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmış olsa bile, sözleşmenin gerekleri satıcı ve alıcı tarafından tamamen yerine getirilmedikçe, imzalanan sözleşme, taraflar için herhangi bir hak veya yükümlülük doğurmaz ve sözleşme imzalanmadan önce var olan hukuki durumda herhangi bir değişiklik yaratmaz.
(2) Bu Yasaya uygun olarak imzalanan bir sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilmesi durumunda, sözleşmeyi fesheden kişi sözleşmeden dolayı hiçbir hak talep edemez ve sözleşmenin feshinden doğan zararı tazmin etmekle yükümlü olur.
Değerlendirme Kurulu
12. (1) Bu Yasa uyarınca işlem gören tüm taşınmaz malların parasal değerlendirmelerini yapmak üzere aşağıdaki (2)’nci fıkrada belirtilen şekilde, bir başkan ve dört üyeden oluşan bir Değerlendirme Kurulu oluşturulur.
25/2018
(2) (A) Bakanlıkta görev yapan ve İskan İşlerinden sorumlu Bakan tarafından yetkilendirilen Genel Koordinatör veya Müsteşar (Başkan)
(B) Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü (Üye)
(C) İskan Dairesi Müdürü (Üye)
(Ç) Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu Başkanı (Üye)
(D) Değerlendirmeye konu olan taşınmaz malın bulunduğu kazanın Tapu Dairesi Şube Amiri (Üye)
(3) Değerlendirme Kurulu en az dört üye ile toplanır ve en az üç üyenin olumlu oyu ile karar alır.
(4) Değerlendirme Kurulunun çalışma usulü, görev, yetki ve sorumlulukları Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tüzükle belirlenir.
Tüzük Yapma Yetkisi
13. Bu Yasa kurallarının daha iyi uygulanmasını sağlamak üzere, başvurunun usulü ve Komisyonca incelenme şekli, feragatname ve izin belgelerinin nasıl olacağı, Komisyonca istenecek belgelerin türü ve miktarı, taşınmaz mal üzerindeki yükümlülüğün kaldırıldığının hangi belgelerle ispatlanabileceği ve sözleşmenin şekli, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak tüzüklerle düzenlenebilir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Geçici ve Son Kurallar
Geçici Madde Bu Yasa Yürürlüğe
1. Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce imzalanan ve konusu bu Yasanın 8’inci maddesinde düzenlenen Girmeden Önce Yapılmış Olan sözleşmelerle aynı olan sözleşmeler de, bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra, bu Yasanın 4’üncü, Sözleşmeler 5’inci ve 6’ncı maddelerinde düzenlenen başvuru usulünün uygulanması sonucunda Komisyonun başvurana, başvuru konusu taşınmaz mal üzerindeki hakları devralmasına izin verildiğini tevsik eden bir izin belgesinin verilmesine karar vermesi durumunda, bu Yasanın 8’inci maddesinde düzenlenen sözleşmelerle aynı hüküm ve sonuçları doğurur.
Yürütme Yetkisi
14. Bu Yasa, Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlüğe Giriş
15. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.