TEK KULLANIMLIK PLASTİK ÜRÜNLERİN ÇEVRE ÜZERİNDEKİ
ETKİSİNİN AZALTILMASINA İLİŞKİN TÜZÜK
(11.01.2023 – R.G. 9 – EK III – A.E. 20 Sayılı Tüzük)
ÇEVRE YASASI
(18/2012 ve 30/2014 ve 34/2020 Sayılı Yasalar)
Madde 9 Altında Yapılan Tüzük
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu, Çevre Yasası’nın 9’uncu Maddesinin (9)’uncu fıkrasının (İ) bendinin kendisine verdiği yetkiye dayanarak aşağıdaki Tüzüğü yapar:
Kısa İsim
1. Bu Tüzük, Tek Kullanımlık Plastik Ürünlerin Çevre Üzerindeki Etkisinin Azaltılmasına İlişkin Tüzük olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir
2. Bu Tüzükte metin başka türlü gerektirmedikçe;
“Atık”, sahibinin bertaraf ettiği veya bertaraf etmek niyetinde olduğu veya bertaraf etmesi gereken herhangi bir madde veya cismi anlatır.
“Bakanlık”, Çevre Koruma Dairesi’nin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır.
“Biyopolimer”, Canlı organizmalar tarafından üretilen
biyomateryal ve polimeri anlatır.
“Daire”, Çevre Koruma Dairesi’ni anlatır.
“Ekonomik Aktör”, Tek kullanımlık plastikler açısından, tek kullanımlık plastik malzemelerinin tedarikçilerini, üreticilerini, kullanıcılarını, ithalatçılarını, ticaretini yapan kişileri ve distribütörleri anlatır.
“Fast-Food”, Kısa sürede hazırlanan ve seyyar satıcılarda, büfelerde ve restoranlarda hemen tüketmek veya paket yapılmak üzere satışa sunulan yiyecekleri anlatır.
“Genleşmiş Polistiren (EPS”, Stiren monomerinin polimerizasyonu sonucunda oluşan polistiren polimerinin şişirilmesi yoluyla elde edilen, karakteristik olarak beyaz renkli bir termoplastik malzemeyi anlatır.
“Okso Bozunur”, Oksidasyon yoluyla plastik malzemenin mikro parçalara ayrılmasına veya kimyasal ayrışmaya yol açan katkı maddeleri içeren plastik malzemeleri anlatır.
“Plastik”, Polimerden mamul hammaddeyi (biyopolimer hariç) anlatır.
“Polimer”, Birçok tekrar eden alt birimden oluşmuş çok büyük moleküllerden veya makromoleküllerden oluşan bir madde veya malzemeyi anlatır.
“Satış Noktası”, Toptan ve/veya perakende olarak mal veya ürünlerin satışını yapan mağaza, market ve benzeri satış yerlerini anlatır.
“Tek Kullanımlık Plastik Ürünler”, Tipik olarak atılmadan önce yalnızca bir kez veya kısa bir süre için kullanılmak üzere tasarlanan ürünleri anlatır.
“Üretici”, Tek kullanımlık plastik ürün üreten, ithal eden, ihraç eden ve piyasaya süren gerçek veya tüzel kişileri anlatır.
Amaç
3. Bu Tüzüğün amacı, atıkların yönetilmesini, azaltılmasını ve usulüne uygun olarak bertaraf edilmesini sağlamak amacıyla, tek kullanımlık plastik ürünlerin çevre, özellikle durgun sular, akarsular, denizler ve insan sağlığı üzerindeki etkilerini önlemek veya azaltmak ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
4. Bu Tüzük, bu Tüzüğe ekli Ek’te listelenen piyasaya temin edilmesi yasaklanmış tek kullanımlık plastik ürünleri, okso bozunur plastikten yapılmış ürünleri kapsar. Ancak yeniden doldurularak veya tasarladıkları aynı amaç için yeniden kullanılarak, kullanım ömürleri içinde birden fazla tur veya rotasyon gerçekleştirmek üzere tasarlanan veya piyasaya arz edilen plastik ürünleri kapsamaz.
İKİNCİ KISIM
Genel İlkeler, Dairenin Göre ve Yetkileri, Muafiyetler, Üreticilerin ve ithalatçıların
Yükümlülükleri ve Bertaraf ile İlgili Kurallar
Genel İlkeler
5. Tek kullanımlık plastiklerin yönetimine ilişkin ilkeler aşağıdaki fıkralarda belirtildiği gibidir;
(1) Üretilen atık miktarını azaltmayı amaçlayan, tek kullanımlık plastik ürünler yerine sürdürülebilir ve zehirli olmayan yeniden kullanılabilir ürünlerin kullanımını teşvik eder.
(2) Durgun suda, akarsuda ve denizde oluşacak kirliliğin önlenerek insan ve çevre sağlığını korur.
(3) Tek kullanımlık plastik ürünlerin satış noktalarında ücretli veya ücretsiz temin edilmesi yasaktır. Herhangi bir
promosyon veya kampanyaya dahil edilemez. Bu Tüzüğün
7’nci maddesinin (2)’nci fıkrası kuralları saklıdır.
Dairenin Görev 6. Daire’nin görev ve yetkileri şunlardır:
ve Yetkileri
(1) Tek kullanımlık plastik ürünlerin ülkedeki miktarlarını izlemek ve istatistiklerini Daire’nin web sayfasında
yayınlamak,
(2) Faaliyette bulunan ekonomik aktörleri ve satış noktalarını denetlemek,
(3) Kamuyu bilgilendirmek ve bilinçlendirmek amacıyla
farkındalığı artıracak her türlü faaliyette bulunmak,
Piyasada Temin 7. (1) Bu Tüzüğe ekli Ek’te listelenen tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya ücretli veya ücretsiz olarak temin
edilmesi yasaktır.
Edilmesi Yasak
Tek Kullanımlık
Aşağıdaki bentlerde verilen sektör veya alanlar, yukarıdaki
(1)’inci fıkrada belirtilen yasaklamadan muaftır.
Plastik Ürünler
(2)
(A) Sağlık kuruluşları (Hastane, Sağlık Ocağı, Sağlık
ve Muafiyetler Merkezi, Dispanser, Klinik, Muayenehane)
ile İlgili (B) Cezaevleri, Karakol veya Polis nezarethaneleri,
(C) Yaşlı bakımevleri, huzurevleri,
Düzenlemeler
Üreticilerin ve 8. Muafiyet verilen sektör veya alanlar hariç, tek kullanımlık plastik ürünleri iç piyasaya satmamak, tüketiciye her türlü (ücretli veya ücretsiz) temin etmemek ve ücretsiz teminine imkan verecek herhangi bir promosyona veya kampanyaya dahil etmemek.
İthalatçıların Yükümlülükleri
Bertaraf ile İlgili Kurallar 18/2012
9. Daire geri dönüşümü mümkün olmayan tek kullanımlık plastik ürünlerin Daire tarafından izinlendirilmiş tesislerde bertarafını sağlar. Bertaraf ile ilgili konuylarda Çevre Yasası kuralları uygulanır.
30/2014 34/2020
ÜÇÜNCÜ KISIM
Denetim ve Tüzüğe Aykırılık
Denetim
10. Bu Tüzük kapsamına giren bütün faaliyetlerin, bu Tüzük ve diğer mevzuata uygun olarak yürütülüp yürütülmediğini denetleme yetkisi Daire’ye aittir.
Tüzüğe Aykırılık 18/2012
11. Bu Tüzük kurallarına aykırı hareket edenler hakkında Çevre Yasası kuralları uygulanır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Son Kurallar
30/2014 34/2020
Yürütme Yetkisi
12. Bu Tüzük, Bakanlık tarafından yürütülür.
Yürürlüğe Giriş
13. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten başlayarak 6 (altı) ay sonra yürürlüğe girer.
EK
(Madde 7 (1))
Piyasaya Temin Edilmesi Yasaklanmış Tek Kullanımlık Plastik Ürünler
(1) Tıbbi kullanımlar hariç plastik kulak çubukları.
(2) Plastik çatal, kaşık, bıçak, tabak, bardak.
(3) Plastik karıştırma çubukları.
(4) Tıbbi kullanımlar hariç pipetler.
(5) Balon sapları (tüketiciye sunulmayan endüstriyel kullanımlar hariç).
(6) Plastikten üretilmiş fast-food yemek paketleri.
(7) Genleşmiş polistirenden üretilmiş fast-food yemek paketleri.
(8) Yukarıdaki maddelerde belirtilen ürünlerin okso-bozunur plastikten yapılmış olanları.