ENGELLİLERİ İSTİHDAM, İŞYERİ KOŞULLARI VE ENGELLİLERE
YAPILACAK YARDIMLAR TÜZÜĞÜ
[(28.10.1994 – R.G. 121 – EK III – A.E. 551 Sayılı Tüzüğün), (08.03.1996 – R.G. 31 – EK III – A.E. 193), (17.01.1997 – R.G. 6 – EK III – A.E. 14), (21.02.1997 – R.G.20 – EK III – A.E.
136), (16.12.1998 – R.G.138 –EK III – A.E. 765), (16.11.2000 – R.G.138 – EK III – A.E.792),
(13.04.2004 – R.G.51 – EK III – A.E.198), (2.12.2004 – R.G.178 – EK III – A.E.679),
(27.06.2005 – R.G.102 – EK III – A.E.328), (15.06.2006 – R.G.104 –EK III – A.E.362),
(27.12.2006 – R.G.218 – EK III – A.E.752), (12.10.2011– R.G.172 – EK III – A.E.548),
(24.07.2014 – R.G.160 –EK III – A.E.474), (5.06.2020– R.G.101 –EK III – A.E.347) ve (23.08.2025 – R.G.174 – EK III – A.E.667), Sayılı Tüzükler İle Birleştirilmiş Şekli]
ENGELLİLERİ KORUMA, REHABİLİTE VE İSTİHDAM YASASI
(64/ 1993, 51/1994, 52/2000, 69/2006 ve 39/2014 Sayılı Yasalar)
Madde 6 ve 11 Altında Yapılan Tüzük
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu değiştirilmiş şekliyle 64/1993 sayılı Engellileri Koruma, Rehabilite ve İstihdam Yasa'nın 6 ve 11'inci maddesinin kendisine verdiği yetkiyi kullanarak aşağıdaki Tüzüğü yapar:
Kısa İsim 2.A.E.474/2014 Kapsam 4.A.E.474/2014
1. Bu Tüzük, “Engellileri İstihdam, İşyeri Koşulları ve Engellilere Yapılacak Yardımlar Tüzüğü” olarak isimlendirilir.
I.BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
Tefsir
2. Bu Tüzük, “Engellileri Koruma, Rehabilite ve İstihdam Yasası” uyarınca Kamu ve Özel Sektöre bağlı işyerlerinde çalıştırılacak engellilerin, engelli türlerini, her türlü çalıştırılabileceği iş kollarını ve işleri, engellilerin işverence istihdam yöntemlerini, işyerlerinde engellilerin genel hükümler dışında bağlı olacakları özel koşulları ve maaş, ücret ve özlük haklarına ilişkin düzenlemeleri kapsar.
3(1).474/2014
4.A.E.474/2014 64/1993 51/1994
3. Bu Tüzükte metin başka türlü gerektirmedikçe;
“Bakan”, Çalışma İşleriyle Görevli Bakanı anlatır.
“Bakanlar Kurulu”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.
“Çocuk”, Onaltı yaşını doldurmamış kişileri anlatır.
“Daire”, Çalışma Dairesini anlatır.
“Engelli”, doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal, ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi ile thalassemialı veya orak hücre anemili (sickle-cell anemia) olma halini anlatır.
“Esas Yasa”, Engellileri Koruma, Rehabilite ve İstihdam Yasası’nı anlatır.
4.A.E.474/2014
“Genç Kişi”, Onaltı yaşını doldurmuş ancak onsekiz yaşını doldurmamış kişileri anlatır.
22/1992 30/1993
“İşveren”, Yanında kamu görevlisi, kamu personeli, sözleşmeli personel ve/veya işçi ve/veya hizmetli çalıştıran gerçek veya tüzel kişileri anlatır.
“İşyeri”, özel sektör de dahil, genel ve katma bütçeli daireler, yerel
Tanım
4. yönetimler, kamu iktisadi ve teşebbüsleri, özel yasa veya özel yasada öngörülen yetkiye dayanılarak kurulmuş banka ve kuruluşları anlatır.
4.A.E.474/2014
“Kamu Sektörü”, Genel ve katma daireler, yerel yönetimler, kamu iktisadi teşebbüsleri, özel yasa veya özel yasada öngörülen yetkiye dayanılarak kurulmuş banka ve kuruluşlarla bunlara bağlı işyerlerini anlatır.
“Komite”, Engellileri Koruma, Rehabilite ve İstihdam Komitesi’ni anlatır.
“Müdür”, Çalışma Dairesi Müdürü’nü anlatır.
“Müfettiş”, İş Yasası kuralları uyarınca belirlenen Müfettişi anlatır.
“Özel Sektör”, Bir veya birden fazla bireylerin kar amacıyla oluşturdukları gerçek veya tüzel kişiliği haiz her türlü işletme ve ortakların sahibi bulundukları işyerlerini anlatır.
“Refakatçi”, Anne-baba veya kardeş 1’inci derece kan bağı olan ve/veya Sosyal Hizmetler Dairesi tarafından öngörülecek kişiyi anlatır.
“Sosyal Hizmetler Dairesi”, Sosyal Hizmetlerle ilgili Daireyi anlatır.
“Sosyal Hizmet Memuru”, Sosyal Hizmetler Dairesi’nde Sosyal Hizmetlerle görevli memuru anlatır.
Bu Tüzük amaçları bakımından “Engelli” Esas yasa 2’ncı maddede tefsiri yapılan “engellilik” halindeki kişiyi veya kişileri kapsar.
64/1993
51/1994
İstihdam
5. (1) Aşağıdaki (2)’nci fıkradaki gruplandırılmış özürlü kapsamında olup sürekli olarak çalışma güçlerinin en az % 40, en çok %70’ini yitirmiş olanlar ile çalışma güçlerini % 70’den fazla yitirmiş oldukları halde rehabilite edilerek yararlı şekilde çalışabilecek durumda bulunanlar; engellilikleri, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’nın “Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmenlik” esaslarına göre Sağlık Kurulu ve Değerlendirme Kurulu raporları ile belgelenenler bu Tüzükte öngörülen haklardan yararlanırlar.
Koşullarına
Uyan
Engelliler
2.A.E.679/2004
2.A.E.474/2014
(2) Engelliler aşağıdaki gibi gruplandırılır,
İstihdamda
6. A) Görme engelliler
B) İşitme ve konuşma engelliler
C) Baş, sinir sistemi ve ruh hastalıkları ile ilgili engelliler Ç) Hareket sistemi engelliler
D) Thalassamia ve orak hücre anemili (sickle -cell)’ler E) Spastik engelliler
F) Diğer sistem engelliler
Öncelik ve
(1) 5’inci madde kapsamına giren engelliler Sağlık ve Değerlendirme Kurulu raporlarına Daireye sundukları tarih esas olmak üzere,
İstihdam Koşulları
4.A.E.474/2014
Dairece mülakata alınarak engellilik grupları içerisinde kayda geçirilirler.
Engellilerin istihdamında aşağıdaki öncelik durumları göz önünde bulundurulur.
a) İşyerinin işçisi iken engellenmiş olanlar:
b) Engellilerin kendisi ve ailesinin gelir durumu
c) Herhangi bir işyerinde çalışmayan ve çalışma güçlerinin en az %40 ve en çok %70’ini yitirmiş olanlar;
ç) Engelliler derecesi %70’in üzerinde olup da bir işte yararlı bir şekilde çalışabileceği Sağlık ve Değerlendirme Kurulu raporu ile saptananlar;
d) Rehabilite edilenler (engellilik derecesi %70’in üzerinde olsa bile ):
e) Sosyal Güvenlik veya Yardım Kuruluşlarından aylık
almayanlar.
(2) (A) Kamu sektöründe istihdam edilen engelliler İhtiyat Sandığı Yasası’na ve Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası’na bağlı olarak istihdam edilirler.
a) Tahsili olmayanlara, yaptığı işe göre devlet işçilerine Toplu Sözleşme kuralları çerçevesinde uygulanan
baremler uygulanır. Daireye başvuran engelinin
durumu incelenerek hangi bareme intibak ettirileceği
Dairece belirlenir.
b) İstihdam edilen engellilere, eğitim durumları göz
önüne alınarak, Kamu Görevlileri Yasası’nın
113’üncü maddesine bağlı Birinci Cetvelde öngörülen
aşağıdaki baremler uygulanır.
(i) İlkokul mezunları için: Barem 4-6
(ii) Ortaokul mezunları için: Barem 4-9
(iii) Lise mezunları için: Barem 6-14
(iv) Üniversite mezunları için; Barem 10 -16
(v) Tabiplik Hizmetleri Sınıfı için aranan eğitimi
yapmış olanlar için :Barem 12 - 18B
Kamu sektöründe istihdam edilenler yukarıdaki
baremlerin başlangıcına intibak ettirilirler. Tamamlanmış her hizmet yılı için bir kademe ilerlemesi yapılır. Bu
Tüzüğün Resmi Gazete’de ilan edilmesinden önce istihdam edilmiş olanlara ise giriş tarihleri esas alınarak
tamamladıkları her hizmet yılı için bir kademe ilerlemesi yaptırılır.
2.A.E.752/2006 (c) Kamuda istihdam edilecek engellilere verilecek
4.A.E.474/2014 maaşın eğitim durumuna uygun olarak ayarlanmasında kamuda istihdamından önce yapılan askerlik süresi
dikkate alınır ve gerek barem ayarlamaları amaçları,
gerekse emeklilik amaçları bakımından hizmet
süresine eklenir. Her tam yıl yapılan askerlik,
hizmetlerine karşılık bir kademe ilerlemesi verilir.
Artan hizmet ayları müteakip kademe ilerlemesinde
dikkate alınır.
(B) Özel Sektörde istihdam edilen Engelliler İhtiyat Sandığı Yasası’na Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası’na Asgari Ücretler Yasası’na ve İş Yasası’na bağlı olarak istihdam edilirler.
Görevden Alınan 6A. Üst Kademe Yöneticileri Yasası’nda belirtilen mevkiilerden birine atanan
Üst Kademe engelli, üst kademe yöneticiliği görevinden alınması halinde bu göreve
Yöneticilerinin atanmadan önce bulunduğu barem ve görevine geri döner ve üst kademe
Görevlendirilmesi yöneticiliği yaptığı her hizmet yılına karşılık bir kademe ilerlemesi alır.
Ve Maaşı
2.A.E.548/2011
2.A.E.474/2014
53/1977 12/1980 7/1981 51/1982 24/1983 43/1983 2/1984 20/1986 4/1987 49/1987 50/1987 33/1989 61/1989 2/1990 41/1990
30/1991
31/1992
16/1994
5/1995
6/1998
21/1999
19/2001
23/2005
2212006
66/2006
75/2007
8/2010
Engellileri
7. Bu Tüzüğün uygulanmasında belirecek sorunları ve görülecek aksaklıkları ilgili yasa, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak Rehabilite çözüm önerileri üretmek ve Bakanlığa tavsiyelerde bulunmak üzere ve İstihdam aşağıdaki kuruluş temsilcilerinden oluşacak bir Engellileri Koruma, Rehabilite ve İstihdam Komitesi kurulur.
Koruma,
Komitesi
4.A.E.474/2014
a) Çalışma işlerinden sorumlu Bakanlık Başkan
Temsilcisi
b) Çalışma Dairesi Temsilcisi Üye
c) Sosyal Sigortalar Dairesi Temsilcisi Üye
ç) Eğitim İşleriyle Sorumlu Bakanlık Temsilcisi Üye
d) Maliye İşleriyle Sorumlu Bakanlık Temsilcisi Üye
e) Personel Dairesi Temsilcisi Üye
f) Sosyal Hizmetler Dairesi Temsilcisi Üye
g) En çok işçiyi kapsayan sendikal kuruluş Üye
temsilcisi
h) En çok üyeyi kapsayan işverenler sendikası Üye
temsilcisi
2.A.E.14/1997 4.A.E.474/2014
ı) Her engelli grubundan en çok engelli üyesi Üye
bulunan örgütten birer örgüt temsilcisi.
i) Merkezi Rehabilite Merkezi (varsa) temsilcisi Üye
j) Özel Davetliler Konuk
Komitenin Toplanma ve çalışma şekilleriyle bu konudaki usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
İşbirliği 4.A.E.474/2014
8. Daire engellilerin işe yerleştirilmesi konusunda Kamu, özel ve yarı resmi Devlet Kuruluşları ile işbirliği halinde faaliyet gösterir. İlgililer Dairenin faaliyetlerini kolaylaştırmakla yükümlüdürler.
Engellilerin Sağlık ve Rehabilitasyon İşlemlerinde İşbirliği 4.A.E.474/2014
9. Engellilerin işe yerleştirilmelerine ilişkin sağlık işlemleri Kamu sektöründeki istihdamları bedensel yeteneklerinin ve iş için gereksindikleri güçlerinin araç ve gereçlerde artırılmasına ilişkin olanaklar, Çalışma işleriyle görevli Bakanlık tarafından, Eğitim, Maliye ve Sağlık İşleri ile ilgili Bakanlıklar ile Personel Dairesi’nin işbirliği içerisinde gerçekleşir.
Teknik Konularda İşbirliği 4.A.E.474/2014
10. Başta Mesleki – Teknik öğretim kurumları olmak üzere tüzel kişiliğe sahip kurumlar eğitim alanında engellilerin kendi bina ve araçlarından (asıl görevlerini aksatmayasak şekilde) yararlanmaları için Daire ile işbirliği yapar.
Başvurma Tescil ve Sağlık Kuruluna Gönderme 4.A.E.474/2014
11. İş için Dairenin şube yada bürolarına başvuran engelliler ile öngörüşme yapılır. Bu gibiler, arıza dereceleri Sağlık kurulunca saptanmak üzere resmi sağlık kuruluna gönderilirler.
Bu Tüzüğün 6. maddesindeki öncelik sırasını Sağlık Kurulu raporu ile saptamak için gerekli soruları kapsayan form Daire yetkililerince doldurulur.
Sağlık ve Değerlendirme Kurulu 4.A.E.474/2014
12. Engelliler, engellilik niteliği tıbbi yönden Sağlık Kurulunca saptanır.
Engellilerin arıza derecelerinin oranı arıza derecesinin sürekli olup olmadığının belirlenmesi ve kamu Hizmet Komisyonu’nca yapılan istihdamlarda ilgili işi yapabilme gücüne sahip olup yapmasında sakınca olmadığının belirlenmesi Sağlık Değerlendirme Kurulunca yapılır.
Sağlık ve Değerlendirme
Dairece gönderilen engeliler hakkında tüm işlemler Sağlık kurulu Kurallarında ücretsiz yapılır.
13. Engellilerin çalışma güçlerinin saptanmasına ilişkin Sağlık Değerlendirme Kurulu Raporlarına yapılacak itirazlar, Sağlık Bakanlığı İtiraz Kurullarından karara bağlanır.
Raporlarına İtiraz 4.A.E.474/2014
14. Engelli çalıştırmakla yükümlü işyerleri, işyerlerinde çalışanların sayısını, işyerlerinde yapılmakta olan işlerin niteliğini ve işyerinin adresini Dairenin o bölgede görevli Bölge Amirliği Bürosuna bildirir. Daire, bu işyerlerinde çalıştırılacak engelli sayısını yasada belirtilen esas ve oranlar içinde saptar. İşyerinde İşçi sayısında meydana gelecek ve engelli çalıştırılacağı ile çalıştırma oranını etkileyecek değişiklikler en geç otuz gün içinde işveren çalıştırılacak tarafından Daireye bildirilir.
Engellilerin
engelli
sayısının
saptanması
4.A.E.474/2014 64/1993 51/1994
Verilecek Engellilere İşlerin Saptanması 4.A.E.474/2014
15. Engelli çalıştırmakla yükümlü işyerlerindeki engellilere uygun işlerin sınıflandırılmasını Daire, işverenle işbirliği halinde yapar.
İaşe Gönderme 4.A.E.474/2014 64/1993 51/1994
16. Daire 15’nci madde uyarınca işyerlerinde belirlenen engellilere uygun işlere, kayıtlı işsiz uygun engellilerin Yasasının öngördüğü oranda istihdam için sevk yapar.
Engellilerin Daire
17. Engelli çalıştırmakla yükümlü işverenler veya vekilleri, çalıştıracakları engellileri Dairenin Bölge Amirlikleri veya Büüolarından istemek ve aracılığıyle almak zorundadır.
işe
alınmaları
4.A.E.474/2014
Verimli
18. İşveren engellileri, bilgi ve yeteneklerini geliştirecek şekilde çalıştırır.
çalıştırma Ancak işveren, engellileri ağır ve tehlikeli olabilecek işlerde çalıştıramaz.
4.A.E.474/2014
İşlerin
19. (1) Her işveren engelli çalıştırma yükümlülüğünü göz önünde tutarak, işyerlerindeki bir kısım işleri, olanaklar ölçüsünde, engelli çalıştırmaya elverecek ve engellilerin çalışmasını kolaylaştıracak biçimde düzenler. Çalışma ve Eğitimle ilgili Bakanlıklar bu göre düzenlenmesi konuda işverenlere uzmanları aracılığı ile yardımda bulunur.
Engellilere
4.A.E.474/2014
(2) Engellinin mesleğe yönetilmesi konusunda Daire, Sağlık ve Mesleki Rehabilitasyon Merkezleri ile işbirliği yaparak bu kuruluşların teknik çalışmalarından yararlanma olanakları araştırır ve düzenler.
İşyerlerinde
(3) Daire, engellilerin çalışma koşullarını denetler ve uygun gördüğü tutulacak önlemleri işverene bildirir. Engellilik durumları hakkındaki kayıtlar şikayetleri ise ilgili Bakanlıklara bildirir ve gerekli önlemlerin alınmasını talep eder.
4.A.E.474/2014
Denetim 4.A.E.474/2014
(4) Engelliler, işyerlerinde karşılaştıkları güçlüklerde ilgili şikayet ve sorunlarını Daire’ye yazılı olarak bildirirler.
İşten Ayrılan Engellinin
20. Engelli çalıştıran her işveren çalıştırdığı Engellilerin açık kimliği, işe alındığı tarih, çalıştırıldığı iş, verilen ücret ve diğer gerekli bilgileri kapsayan kayıtları düzenli bir şekilde tutar.
bildirilmesi
4.A.E.474/2014
21. Daire, işyerinin Yasa ve Tüzük gereklerine uygun biçimde engelli çalıştırıp çalıştırmadıklarını ve 20’inci madde uyarınca kayıtları tutup tutmadıklarını sürekli olarak denetler. Eksik sayıda engelli çalıştırdığı özürlüler saptanan işyeri hakkında yasal işlem yapılır.
Uyumsuz
4.A.E.474/2014
22. İşveren, işten ayrılan engelli işçiyi en geç 15 gün içerinde işyeri bölgesinde görevli Dairenin Bölge Amirliği veya Bürosuna yazı ile bildirir.
Engellinin İşten Çıkarılması 4.A.E.474/2014
23. Haklı bir nedene dayanmadan yerleştireceği işyerini istemeyen veya yerleştirildiği işi bırakan, eğitime ve işgücünün verimini artırma önlemlerine uymayan engelliler bu Tüzük hükümlerinden yararlanma hakkını kaybederler. Bu konudaki anlaşmazlıklarda engellileri Rehabilite Koruma ve İstihdam Komitesinin görüş ve önerilerine başvurulur.
Engellilik Durumundaki Değişiklikler ve Engellilik Derecesinin Saptanmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar 3.A.E.679/2004 4.A.E.474/2014
24. İşveren, başta 23’üncü madde olmak üzere bu Tüzük hükümlerine göre engellinin işine ancak Dairenin onayı alınmak koşuluyla son verebilir.
25. (1) Engellilerin çalışma güçlerini kaybetme oranlarının %70’in üstüne
(2) çıktığı ve çalışma gücünü yitirdiği Sağlık Kurulu Raporu ile saptanması halinde, bunların çalıştırılmaları hakkındaki yasal haktan yararlandırılmaları için yeniden rehabilite edilmeleri gerekir.
Çalışma güçlerini kaybetme oranlarının % 40’ın altına düştüğü saptananların çalıştıkları sürece ayni işyerine yeni bir engelli istihdam edilmez.
(3) Tüm engellilerin engellilikleri, Sağlık ve Sosyal Bakanlığının “Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmenlik” esaslarına göre saptanır.
Engellilere Yapılacak Nakdi Yardımlar 2.A.E.193/1996 3.A.E.14/1997 2.A.E.136/1997 2.A.E.792/2000 5.A.E.474/2014
26. (1) II. BÖLÜM
SON KURALLAR
(A) 18 (on sekiz) yaşını tamamlamamış olan engelliye
yürürlükteki aylık asgari ücretin %50 (yüzde elli)'si
tutarında nakdi yardım verilir
(B) 18(on sekiz) yaşını tamamlamış olup sürekli çalışamayacak durumda olduğu Sağlık Kurulu ve Değerlendirme Kurulu
Raporu ile belgelendirilen veya çalışabileceği halde
istihdam edilemeyen engelliye, yürürlükteki aylık brüt
asgari ücretin %60 (yüzde altmış)'ı tutarında nakdi yardım
2(1).A.E.667/2025
72/1989
(2) verilir.
2.A.E.198/2004
(C) Yukarıdaki (B) bendi kapsamında olan bir engellinin aldığı nakdi yardım;
5.A.E.474/2014
(a) Çalışmayan veya çalıştığı halde aylık geliri
yürürlükteki aylık asgari ücretin altında olan eşi için aylık asgari ücretin %20 (yüzde yirmi)'si oranında
artırılır.
26/1977 9111979 1811980 26/1982 5411982 1411983 2211983 2011985 3/1986 14/1987 38/1987
(b) Çalışmayan erkek çocukları için 18 (on sekiz) yaşını ve/veya ortaöğretim yapması halinde 19 yaşını
ve/veya yükseköğretim yapması halinde 25 yaşını
doldurmamış olanlar için, aylık asgari ücretin %10
(yüzde on)'u oranında arttırılır.
(c) Çalışmayan kız çocuklar için bekar oldukları sürece, aylık asgari ücretin %10 (yüzde on)'u oranında
artırılır.
(Ç) Engellinin nakdi yardım tutarında çocuklar için yapılacak artırma en fazla 2 (iki) çocuğa kadar yapılır.
(A) Yukarıda belirtilen engelliler Sosyal Yardımlar Yasası veya herhangi başka bir Yasa çerçevesinde maaş, ücret, emeklilik maaşı veya ödeneği veya benzeri yardım alamaz. Alması
halinde bu Tüzük altında yapılan yardımlar yapılamaz
yapılmışsa durdurulur. Bu kuralın istisnaları aşağıda
düzenlenmektedir.
(a) Emeklilik Yasası uyarınca çocuk maaşı ödeneği alan
engelli çocuklar ile Sosyal Sigortalar Yasası veya
Sosyal Güvenlik Yasası gereği yetimlik, ölüm aylığı,
sürekli iş görmezlik ve benzeri ödenek alanlara;
aldıkları ödenek miktarının bu Tüzük gereği
verilecek nakdi yardım miktarından az olması halinde
aradaki fark miktarı kadar kendilerine ödeme yapılır.
411990
50/1990
35/1997
23/1998
36/2000
29/2001
38/2001
23/2002
30/2002
21/2003
71/2003
1412004
30/2005
61/2005
64/2006
98/2007
4912008
69/2009
4012010
25/2013
7.312007
80/2009
4/2010
5/2012
2612013
16/1976
1211979
911981
43/1982
2611985
36/1988
1411990
2011991
4511998
2212001
3212002
9/2003
56/2003
1212005
812006
29/2007
1612008
4212008
7912009
2/2010
2/2012
(b) Başkasının sürekli bakımına muhtaç olduğu Devlet
Hastanesinden alacağı Sağlık Kurulu Kararıyla
belgelenen ve yetimlik aylığı almakta olan engelliye,
hak ettiği nakdi yardım verilmeye devam edilir.
Ancak, yetimlik aylığı ile nakdi yardımın toplamının
yürürlükte bulunan aylık asgari ücreti aşması halinde,
yetimlik aylığı ile yürürlükte bulunan aylık asgari
ücret arasındaki fark miktarı kadar nakdi yardım
verilir.
(c) 18 (on sekiz) yaşını tamamlamış olup özel sektörde
istihdam edilerek maaş almaya başlamış engelliye,
istihdam edilmeden, önce almakta olduğu nakdi
yardım miktarının %30 (yüzde otuz)'u oranında nakdi
yardım verilmeye devam edilir. Bu alt bend amaçları
bakımından özel sektör, bu Tüzüğün 3'üncü
maddesinin kendisine verdiği anlamı yanında,
Devletin yönetiminde olmayan dernek, birlik, vakıf
sendika ve benzeri kuruluşları da anlatır.
(ç) Yukarıdaki (c) bendinde anlatılan %30 (yüzde otuz)
oranındaki nakdi yardım kendi işini kuran ve Sosyal
Sigortalar Dairesine ilk kez kendi nam ve hesabına
kayıt yapan engellilere de verilir.
5.A.E474/2014 2(2).A.E.667/2025
(3) Nakdi yardım alan engellilerin yurt dışına çıkışlarında, yurt dışında üç aydan uzun süre kalmaları halinde nakdi yardımları durdurulur ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne dönüşlerinde müracaat etmeleri halinde müracaatı takip eden aydan itibaren bağlanır.
Ancak Daire'ye önceden bildirimde bulunmak koşulu ile;_
(A) Kendisi, refakatçisi, annesi, babası, çocuğu, kardeşi ve eşinin tedavisi amaçlı Sağlık Bakanlığı sevki ile yurt dışına gönderilmesi durumunda; sağlık kurulu raporunun süresi
sona erene kadar veya tedavi amaçlı Sağlık Bakanlığı sevki ile gitmemişse 1 ile 12 ay arası yurt dışında kalan engelli tarafından ibraz edilecek doktor ya da tedavi merkezi
raporunun Daire tarafından Devlet Hastanesi sağlık
kuruluna sevk edildikten sonra onaylanması halinde
yardımı kesilmez,
(B) Yurt dışında eğitim, öğrenim veya rehabilite amaçlı 1-12 ay veya daha uzun sure kalan engelliler öğrenim veya
rehabilitasyon gördüğü kurumdan yazılı belge ibraz
etmeleri halinde nakdi yardımları kesilmez.
(C) Yurt dışında spor amaçlı maçlar ve/veya yarışmaları ve/veya aktiviteleri ve/veya eğitimleri ve/veya kamplar için 1-6 ay arası kalan engellinin Gençlik ve Sporun bağlı
bulunduğu Bakanlıktan ve/veya spor branşının bağlı
olduğu kurum ve/veya kuruluştan yazılı belge ibraz etmesi halinde nakdi yardımı kesilmez.
(Ç) Refakatçileri kamu görevlisi olup Devlet tarafından refakatçinin yurtdışında görevlendirilmesi halinde
refakatçisi ile yurtdışında bulunması gereken engellinin, refakatçinin yurt dışı görev süresi bitene kadar nakdi
yardımı kesilmez.
2.A.E.362/2006 5.A.E.474/2014
(4) (A) Nakdi Yardım almakta olan engellilerin her yıl Daire'ye
hayatta olduklarını ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde
4.A.E.14/1997 4.A.E.474/2014
ikamet etmekte olduklarını belgeleyen yoklama bildirgesi
sunmaları gerekir.
(B) Yoklama bildirgeleri ilgili yılın Mart ayı sonuna kadar
Daire'ye ulaştırılır.
(C) Yoklama bildirgesini Mart ayı sonuna kadar Daire'ye
ulaştırmayan engellinin almakta olduğu nakdi yardım
durdurulur.
Ancak yoklama bildirgesini Mart ayı sonundan itibaren 3
(üç) ay içerisinde Daireye sunanların hak sahiplikleri
devam ettirilir ve hak sahibi olduğu ancak yoklama
bildirgesi sunmadığı için verilmeyen nakdi yardımları
geriye dönük olarak ödenir. Mart ayı sonundan itibaren 3
(üç) ay içinde yoklama bildirgesini Daire'ye sunmayan
engellilere ise yoklama bildirgesini Daire'ye sundukları
aydan itibaren nakdi yardım ödenmeye devam edilir.
Ancak nakdi yardım alan engellinin Mart ayı sonundan
itibaren 3 (üç) ay içinde yoklama bildirgesini Daire'ye
sunamama gerekçesi Daire tarafından uygun bulunursa,
yoklama bildirgesini sunmadığı için verilmeyen nakdi
yardımları geriye dönük olarak ödenir.
(5) Nakdi yardım alan engellinin vefat etmesi halinde nakdi yardım
vefatı takip eden aydan itibaren durdurulur.
(6) Engellilere verilecek nakdi yardımın tespiti yürürlükteki asgari
ücret dikkate alınarak yapılır ve yeni asgari ücret uygulanmaya
geçinceye kadar yürürlükte kalır.
(7) Sağlık ve Değerlendirme Kurulu işlemlerini tamamlayan ve
Daire'nin istediği bilgi ve belgeleri eksiksiz olarak Daire'ye sunan
engelliye yazılı müracaatını takip eden aydan itibaren nakdi
yardım verilmeye başlanır. Nakdi yardım miktarında değişiklik
gerektiren bir durum ortaya çıkması halinde değişikliğin Daire'ye
bildirilmesini takip eden aydan itibaren nakdi yardım değiştirilir
ve uygulanır.
(8) Engellinin kendisi veya ailesi ile ilgili tüm değişiklikler bir ay
içinde Daire'ye bildirilmek zorundadır.
(9) Daire tarafından istihdam teklifi yapılan engellinin kendisine teklif
edilen istihdam önerisini reddetmesi halinde konu, engellinin
engel türüne göre yetkili dernek temsilcisinin de hazır bulunacağı,
Engellileri Koruma, Rehabilite ve İstihdam Komitesi tarafından
görüşülür ve değerlendirme sonrasında Komite tarafından nakdi
yardımın verilmemesi veya verilmekte olan nakdi yardımın
durdurulmasına karar verilebilir.
2.A.E.765/1998 (10) Tüm Kamu ve Özel kuruluşlarda geçerli olacak bir engelli tanıtma
5.A.E.474/2014 kartı Çalışma Dairesi Müdürlüğü'nce düzenlenir.
Yürütme
(11) Her yılın Aralık ayı içerisinde ve yılda bir kez olmak üzere, nakdi yardım alan engellilere en son almakta oldukları aylık nakdi Yürürlükten yardım tutarında 13 (on üç)'üncü nakdi yardım tutarı verilir. Yıl Kaldırma içerisinde bir yıldan daha az süre nakdi yardım alan engellilere, 13 R.G (on üç)'üncü nakdi yardım olarak verilecek miktar Pro-Rata (doğru EKIII orantılı olarak) usulü ile belirlenir.
Amme
Enstrümanı
27. Bu Tüzük K.K.T.C Bakanlar Kurulu adına Çalışma işlerinden sorumlu 549 Bakanlık tarafından yürütülür.
2.10.1981
Yürürlüğe
28. Bu Tüzüğün yürürlüğe girmesi ile Sakatların İstihdamı ve İşyeri Koşulları Giriş Tüzüğü, bu Tüzük uyarınca bugüne kadar yapılan uygulamalara halel gelmeksizin yürürlükten kaldırır.
29. Bu Tüzük, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
ENGELLİLERİN İSTİHTAMI, İŞYERLERİ KOŞULLARI VE ENGELLİLERE YAPILACAK YARDIMLAR
DEĞİŞİKLİK TÜZÜKLERİNDE YER ALAN GEÇİCİ MADDELER İLE YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ MADDELERİ
R.G. 31 – EK III – A.E. 193 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
8.03.1996)
Yürürlüğe Giriş
4. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 6 – EK III – A.E. 14 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
17.01.1997)
Yürürlüğe Giriş
5. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 20 – EK III – A.E. 136 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
21.02.1997)
Yürürlüğe Giriş
3. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 138 – EK III – A.E. 765 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
16.12.1998)
Yürürlüğe Giriş
3. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 138– EK III – A.E. 792 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
16.11.2000)
Yürürlüğe Giriş
3. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 51– EK III – A.E. 198 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
13.04.2004)
Yürürlüğe Giriş
3. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 178– EK III – A.E. 679 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
2.12.2004)
Yürürlüğe Giriş
4. Bu Tüzük, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer
R.G. 102– EK III – A.E. 328 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Geçici Madde ve Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G.
Yayım Tarihi: 27.06.2005)
Geçici Madde 1- Özürlülere bir defaya mahsus olmak üzere 50 YTL ödenir.
Özürlülere Bir
Defaya Mahsus
Ödeme Yapılması
Yürürlüğe Giriş
3. Bu Tüzük, 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren yürürlüğe girer
R.G. 104– EK III – A.E. 362 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Yürürlüğe Giriş Maddesi: (R.G. Yayım Tarihi:
15.06.2006)
Yürürlüğe
3. Bu Tüzük, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer Giriş
R.G. 218 – EK III – A.E. 752 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Geçici Madde ile Yürürlüğe Giriş Maddesi:
(R.G. Yayım Tarihi: 27.12.2006)
Yürürlüğe Giriş 3. Bu Tüzük, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 172 – EK III – A.E. 548 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Geçici Madde ile Yürürlüğe Giriş Maddesi:
(R.G. Yayım Tarihi: 12.10.2011)
Yürürlüğe
3. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
Giriş
R.G. 160 – EK III – A.E. 474 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Geçici Madde ile Yürürlüğe Giriş Maddesi:
(R.G. Yayım Tarihi: 24.07.2014)
Geçici
1. Bu (Değişiklik) Tüzüğünün yürürlüğe girdiği tarihten önce Engellileri Koruma Rehabilite ve
Madde İstihdam Yasası kapsamında olup özel sektörde istihdam edilmiş olan engellilere ve kendi Önceden Özel nam ve hesabına çalışan engellilere almaya hak kazanacakları nakdi yardımın %30 (yüzde Sektörde otuz) oranındaki kısmı Daireye müracaat ettiği aydan itibaren ödenir.
İstihdam
Edilmiş Olan
veya Kendi
Nam ve
Hesabına
Çalışan
Olması
Sebebiyle
Nakdi Yardımı
Tamamen
Durdurulmuş
Engellilerin
Durumu
64/1993
51/1994
52/2000
69/2006
39/2014
Geçici
2. Bu (Değişiklik) Tüzüğünün yürürlüğe girmesinden önce Esas Tüzüğün 26'ncı maddesinin
Madde Nakdi (4)'üncü fıkrası gereği yoklama bildirgelerini sunmadıkları için 1 Ocak 2013 sonrası nakdi Yardım yardımı durdurulan engelliler, Bu (Değişiklik) Tüzüğünün yürürlüğe girmesinden itibaren Almakta Olup 3(üç) ay içerisinde yoklama bildirgesini sunmama gerekçelerini Daireye bildirmeleri ve bu Yoklama gerekçelerin Dairece uygun bulunması halinde yoklama bildirgesi sunmadığı için verilmeyen Bildirgesini nakdi yardımları geriye dönük olarak ödenir.
Geç Sunan
Engellilerin
Geriye dönük
Ödenebilmesi
Yürürlüğe
8. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
Giriş
R.G. 101 – EK III – A.E. 347 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Geçici Madde ile Yürürlüğe Giriş Maddesi:
(R.G. Yayım Tarihi: 05.06.2020)
Geçici Madde Yurtdışında Bulunan Engellilere Nakdi Yardım Ödenmeye Devam Edilmesi
1. Esas Tüzüğün 26'ncı maddesinin (3)'üncü fıkrası uyarınca nakdi yardım alan engellilerin yurt dışına çıkışlarında l(bir) aydan uzun süre kalmaları halinde nakdi yardımlarının durdurulacağı düzenlenmesi, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından pandemi olarak kabul edilen Corona Virüsü (COVID-19) nedeniyle Bakanlar Kurulu tarafından alınan tedbirler dikkate alınarak 1 Ocak 2020 tarihi sonrasında ve Bu (Değişiklik) Tüzüğünün yürürlüğe girdiği tarihten önce yurtdışına çıkmış bulunan engelliler için 30 Eylül 2020 tarihine kadar uygulanmayacaktır. 1 Ocak 2020 tarihinden önce veya Bu (Değişiklik) Tüzüğü'nün yürürlüğe girdiği tarih sonrasında yurtdışına çıkış yapan engellilerin l(bir) aydan fazla yurtdışında kalmaları halinde nakdi yardımları durdurulur ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne dönüşlerinde Esas Tüzüğün 26'ncı maddesinin (3)'üncü fıkrası kurallarınca yeniden nakdi yardım bağlanır.
Geçici Madde Bulaşıcı Hastalık Nedeniyle 2020 Yılı Engelli Yoklama Bildirgesi ile İlgili Kurallar
2. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından pandemi olarak kabul edilen Corona Virüsü (COVID-19) nedeniyle Bakanlar Kurulu tarafından alınan tedbirler dikkate alınarak Esas Tüzük 26'ncı maddesi (4)' üncü fıkrasının (B) bendi uyarınca Mart ayı sonuna kadar Daireye ulaştırılması gerektiği düzenlenen Yoklama Bildirgelerinin, Daireye ulaştırılması gereken 31 Mart 2020 tarihi 30 Eylül 2020 tarihine kadar uzatılır.
Esas Tüzüğün 26'ncı maddesinin (4)'üncü fıkrasının (C) bendinde belirtilen düzenlemeye göre ise Mart ayı sonuna kadar yoklama bildirgesini Daireye ulaştırmayan engellilerin Mart ayı sonunda durdurulması gereken engelli nakdi yardımları durdurulmaz. 30 Eylül 2020 tarihine kadar ulaştırmaları beklenir 30 Eylül 2020 tarihine kadar yoklama bildirgelerini Daireye sunmayanların ise almakta olduğu nakdi yardım durdurulur.
Nakdi yardımı durdurulan engellilere Yoklama Bildirgesini Daireye sundukları aydan başlayarak nakdi yardım ödenmeye devam edilir. Yoklama Bildirgesini sunmadığı için verilmeyen nakdi yardımlar ise geriye dönük olarak ödenmez. Ancak yoklama bildirgesini 30 Eylül 2020 tarihine kadar sunmama gerekçesinin Daire tarafından uygun bulunması halinde verilmeyen nakdi yardımlar geriye dönük olarak ödenir.
Yürürlüğe Giriş
2. Bu Tüzük, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
R.G. 174 – EK III – A.E. 667 Sayılı Değişiklik Tüzüğünde Yer Alan Geçici Madde ile Yürürlüğe Giriş Maddesi:
(R.G. Yayım Tarihi: 23.08.2025)
Yürürlüğe Giriş
3. Bu (Değişiklik) Tüzüğü, Resmi Gazetede yayınlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.