Y.T.No:391/5/2026) Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünün 85’inci maddesi gereğince Resmi Gazete’de yayımlamak suretiyle halkın bilgisine sunar, gerçek ve tüzel kişilerin, doğrudan doğruya Yasa Tasarısının içeriği ile ilgili olmak koşuluyla, görüş ve önerilerini, Tasarının Resmi Gazete’de yayımlanmasını izleyen yirmi gün içinde Meclis Başkanlığına yazılı olarak sunabileceklerini duyurur.
ASGARİ ÜCRETLER (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
GENEL GEREKÇE
1975 tarihli Asgari Ücretler Yasası, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde çalışan tüm işçileri kapsayan temel bir düzenleme olmasına rağmen, günümüzde artan yabancı işgücü ve değişen çalışma koşulları yeni fiili durumlar doğurmuştur. Mevcut yapıda, yabancı uyruklu işçilere işverenler tarafından sağlanan konaklama ve beslenme gibi yaşamsal destekler, bu imkanlardan mahrum kalarak tüm giderlerini kendi geliriyle karşılayan yerli işçiler aleyhine ciddi bir kazanç-gider dengesizliği ve eşitsizlik yaratmaktadır. Küresel ekonomik krizlerin, bölgesel çatışmaların ve artan lojistik maliyetlerin ülke ekonomisi üzerindeki baskısı göz önüne alındığında, işverenlerin maliyet kontrolünü sağlayarak üretim sürekliliğini koruması kamu yararı açısından zorunlu hale gelmiştir.
Bu bağlamda yapılan düzenleme ile yerli ve yabancı çalışanlar arasındaki adaletsizliğin giderilmesi, istihdamın sürekliliğinin korunması, ekonomik dalgalanmaların etkilerinin minimize edilmesi ve hane halkının alım gücünün korunması hedeflenmektedir. Söz konusu değişiklik, yabancı uyruklu işçilere uygun maliyetli konaklama ve yaşam imkanı sunulmasını yasal bir zemine oturtarak çalışanın korurken; işçi ve işverenin yazılı hizmet akdi ile mutabık kalması şartıyla, sağlanan bu desteklerin asgari ücretten toplamda maksimum %40 oranında mahsup edilmesine imkan tanımaktadır. Bu çerçevede, güncel ekonomik gerçekler ve toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda Asgari Ücretler Yasası’nın ilgili maddelerinde değişiklik yapılması zarureti hasıl olmuş ve işbu değişiklik yasa tasarısı hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1. Yasa’nın kısa ismi belirlenmektedir.
Madde 2. Yasanın tefsir maddesine “Beslenme”, “Konaklama” ve “Yaşamsal Destekli Hizmet Akti” kavramları eklenmiştir.
Madde 3. Yabancı uyruklu işçi çalıştıran işverenler, Hizmet Aktine ekli yapılan sözleşmede belirtilmesi koşulu ile, söz konusu işçilerin yaşamsal her türlü giderlerini karşılaması halinde belirlenen asgari ücretten %40 oranını geçmemek üzere kesinti yapmakta serbest olacağı yönünde istisna paragrafı eklenmek suretiyle düzenle yapılmaktadır.
Madde 4. Yapılan değişikliğin karşılığı olarak yaptırım konması amacıyla düzenleme yapılmaktadır.
Madde 5. Yasa’nın yürürlüğe girişi düzenlenmiştir.
157
ASGARİ ÜCRETLER (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi aşağıdaki yasayı yapar:
Kısa İsim
- Bu yasa Asgari Ücretler (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıdaki "Esas Yasa" olarak anılan Asgari Ücretler Yasası ile birlikte okunur.
Esas Yasa'nın 2'nci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 2’nci maddesi kaldırılmak ve aşağıdaki yeni 2’nci madde eklenmek suretiyle değiştirilir:
“Tefsir”
- Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:
“Asgari Ücret”, işçilere normal bir çalışma günü karşılığı olarak ödenen ve işçi ile eşinin ve bir veya iki çocuğunun yeterli beslenme, sağlıklı konut, giyim, aydınlatma ve ısıtma, ulaşım, çağdaş düzeyde sağlık servisi, eğitim kültür, dinlenme, eğlence ve benzeri temel gereksinmelerini geçerli fiyatlar üzerinden karşılamaya yetecek miktarda olmak üzere bu Yasanın 3’üncü maddesi kuralları uyarınca saptanan ücreti anlatır.
“Bakan”, Bakanlar Kurulunun Çalışma İşleri ile görevli Bakanını anlatır.
“Beslenme”, hane halkı geçim indeksinde yer alan yetişkin bir bireyin beslenebileceği kriterleri anlatır.
“Çırak”, 15 - 17 yaşları arasında olan ve iş başında eğitim koşulu ile işe alınan kişiyi anlatır.
“Konaklama”, kişinin yatı ve istirahati için gerekli yatak vesair demirbaşa haiz, kesintisiz elektrik ve su bağlantısına sahip, iklimlendirme ve havalandırma teçhizatı bulunan, her beş kişiye bir duş ve tuvalet erişim imkanı bulunan yapıyı anlatır.
“Mahkeme”, yetkili Kaza Mahkemesini anlatır.
“Tezgahtar”, perakende veya toptan satış yapan işyerlerinde malın tanıtılması, alıcıya sunulması veya derlenip toparlanmasını sağlayan kişiyi anlatır.
“Yaşamsal Destekli Hizmet Akti”, çalışana sağlanacak olan konaklama ve beslenme gibi yaşamsal ihtiyaçların karşılanacağını anlatan sözleşmeyi anlatır.”
Esas Yasa'nın 5'inci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 5'inci maddesi kaldırılmak ve aşağıdaki yeni 5'inci madde eklenmek suretiyle değiştirilir:
“İşverenin sorumluluğu 4.22/1982
- Bir işveren veya işveren vekili, saptanan ve ilan olunan asargi ücretlerden daha az bir ücret ödeyemez. Aynı işi, aynı koşullar altında yapan erkek ve kadın işçilerin asgari ücretleri arasında bir ayırım gözetilemez.
Hizmet sözleşmelerine ve toplu iş sözleşmelerine, asgari ücretlerden daha düşük ücret ödenmesini öngören hükümler konamaz.
İşçi ve işverenler, her zaman, gerek bireysel ve gerek topluca iş sözleşmeleri yolu ile asgari ücretin üstünde ücretler saptamakta serbesttir.
158
İşverenler, işçilere toplu iş sözleşmesi ve/veya hizmet akitleri ile sağlanan fiili ücretler dışındaki, evlenme yardımı, çocuk yardımı, aile yardımı ve elbise yardımı nedeniyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapamazlar.
Ancak; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile arasında imzalanmış bulunan işgücü antlaşması yürürlükte olan ülkeler dışındaki diğer ülkelerden getirilen yabancı uyruklu işçi çalıştıran işverenler, Yaşamsal Destekli Hizmet Aktinde belirtilmesi koşulu ile, söz konusu işçilerin yaşamsal giderlerini (barınak ve yiyecek) karşılaması halinde belirlenen asgari ücretten %40 (%15 konaklama ve %25 beslenme olmak üzere) oranını geçmemek üzere kesinti yapmakta serbesttir.
Yapılacak beslenme kesintisi şu şekilde hesaplanır: Çalışana Kahvaltı verilmesi halinde %5; Öğle Yemeği verilmesi halinde %10; Akşam Yemeği verilmesi halinde %10 olmak üzere hesaplanacak yüzde toplam maaşın %25’sini aşmayacak şekilde maaştan tenzil edilir.”
Esas Yasa’nın 12’nci Maddesinin Değiştirilmesi
- Esas Yasa, 12’nci maddesi kaldırılmak ve aşağıdaki yeni 12’nci madde eklenmek suretiyle değiştirilir:
“Suç ve Cezalar 6.22/1982 4.37/1993
- (1) Saptanan asgari ücret veya ücretlerin Bakanlar Kurulu tarafından Resmi Gazete’de ilanından sonra fiilen bu ücretten daha düşük ücret ödeyen veya böyle bir ücret ödeme vaadi ile istihdam yapan veya asgari ücreti uygulamayı ihmal eden herhangi bir işveren, suç işlemiş sayılır ve mahkumiyeti halinde aylık asgari ücretin dört katını aşmayan miktara kadar para cezasına veya bir yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.
(2) Yasa’nın 5’inci maddesi altında KKTC ile arasında imzalanmış bulunan işgücü antlaşması yürürlükte olan ülkeler dışındaki diğer ülkelerden getirilen yabancı uyruklu işçi çalıştıran ve Yaşamsal Destekli Hizmet Aktinde belirtilen barınak ve beslenme giderlerini karşılamasına rağmen belirlenen asgari ücretten %40 oranında kesinti yapan ve/veya %40 oranının üzerinde kesinti yapan işveren (%15 konaklama ve %25 beslenme olmak üzere) suç işlemiş sayılır ve mahkumiyeti halinde aylık asgari ücretin dört katını aşmayan miktara kadar para cezasına veya bir yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilir.
159
(3) Mahkûmiyetten sonra devam ettirilen suçlar için (1)'inci ve (2)'nci fıkralarda öngörülen cezalara ek olarak suçun devam ettirildiği her gün için yürülükteki asgari ücretin iki katını aşmayan ek bir cezaya çarptırılabilir.
(4) Mahkeme, işverenin asgari ücrete uymaması nedeniyle, verilen cezaya bakmaksızın işçinin almaya hak kazandığı halde işveren tarafından kendisine ödenmeyen ücret tutarının işverence ödenmesini emreder.
(5) Mahkeme, bu maddenin (2)'nci fıkrasında işverenin Yaşamsal Destekli Hizmet Aktine ve/veya %40 oranına(%15konaklama ve %25 beslenme olmak üzere) uymaması nedeniyle, verilen cezaya bakmaksızın, işçinin işe başladığı tarihten itibaren indirimsiz asgari ücret miktarını almaya hak kazandığına ve işveren tarafından kendisine ödenmeyen %40 oranınındaki ücret tutarının da işverence ödenmesini emreder."
Yürürlüğe Giriş
- Bu Yasa, ResmiGazete`deyayımlandığıtarihtenbaşlayarak yürürlüğe girer.